100 λόγοι για να σταματήσετε τον καπνό

«Commit to quit- Επιλέγω να μην καπνίζω- Δεσμεύομαι να το τηρώ». Αυτό είναι το μήνυμα για την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος που εορτάζεται στις 31 Μαΐου

Η νέα αυτή πρόκληση συνοδεύεται και από την ανακοίνωση «Περισσότεροι από 100 λόγοι για να σταματήσετε τον καπνό» και στοχεύει στην υποστήριξη τουλάχιστον 100 εκατομμυρίων ανθρώπων που προσπαθούν να διακόψουν το κάπνισμα με την υιοθέτηση στοχευμένων πολιτικών και τη δημιουργία κατάλληλων περιβαλλοντικών συνθηκών που ευνοούν τη διακοπή του καπνίσματος, όπως η αυξημένη προσβασιμότητα σε υπηρεσίες διακοπής καπνίσματος και η ενδυνάμωση των χρηστών καπνού.

Προκειμένου να βοηθήσει τους 1,2 δισεκατομμύρια χρήστες καπνού στον κόσμο να διακόψουν το κάπνισμα, ο ΠΟΥ, επιστράτευσε ψηφιακές λύσεις, όπως η νέα Πρωτοβουλία για τη Διακοπή του Καπνού, η οποία παρέχει στους πολίτες, μεταξύ άλλων, δωρεάν πρόσβαση σε ψηφιακή συμβουλευτική υποστήριξη.

Η κατανάλωση καπνού αποτελεί σημαντικό παράγοντα θνησιμότητας

Σύμφωνα με την πρόσφατη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του ΟΟΣΑ «Η κατάσταση της Υγείας στην ΕΕ- Προφίλ Υγείας 2019», στη χώρα μας όπως και σε όλη την Ευρώπη, η κατανάλωση καπνού αποτελεί σημαντικό παράγοντα θνησιμότητας, καθώς περίπου το 1/5 του συνόλου των θανάτων το 2017 οφείλονταν στο κάπνισμα (συμπεριλαμβανομένου τόσο του ενεργητικού όσο και του παθητικού καπνίσματος).

Τα αποτελέσματα της Εθνικής Έρευνας Υγείας 2019 της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν ότι 1 στα 4 άτομα ηλικίας 15 ετών και άνω κάνουν χρήση καπνού και συναφών προϊόντων καθημερινά (μη συμπεριλαμβανομένου του ηλεκτρονικού τσιγάρου), ενώ σε σύγκριση με την αντίστοιχη έρευνα του 2014, καταγράφεται μείωση 8,8%. Επιπλέον ποσοστό 3,7% κάνει χρήση καπνού και συναφών προϊόντων περιστασιακά. Από όσους κάνουν χρήση καπνού και συναφών προϊόντων, καθημερινά ή περιστασιακά, οι 6 στους 10 είναι άνδρες και οι 4 γυναίκες.

Η κατανάλωση καπνού εξακολουθεί να είναι η κύρια αιτία διαφόρων μορφών καρκίνου που μπορούν να προληφθούν, με το 27% όλων των καρκίνων να αποδίδονται στη χρήση καπνού. Με την εξάλειψη της χρήσης καπνού, θα μπορούσαν να αποφευχθούν οι 9 στις 10 περιπτώσεις καρκίνου του πνεύμονα.

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με την πρόσφατη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του ΟΟΣΑ, ο καρκίνος του πνεύμονα αποτελεί τη συχνότερη αιτία θανάτου από καρκίνο, με ποσοστά που παραμένουν αρκετά σταθερά με την πάροδο του χρόνου. Ο καρκίνος του πνεύμονα οφείλεται ως επί το πλείστον στο κάπνισμα, είτε πρόκειται για κλασσικό τσιγάρο είτε για καπνό ενώ τα νεότερα καπνικά προϊόντα (π.χ ηλεκτρονικό τσιγάρο) φαίνεται να αυξάνουν και αυτά τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου πνεύμονα. Επιπλέον, ακόμα και η έκθεση στο παθητικό κάπνισμα μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα. Η χρήση καπνού συνδέεται επίσης και με άλλες ασθένειες, όπως στεφανιαία νόσο, καρκίνο του λάρυγγα, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια και αγγειακές παθήσεις του εγκεφάλου, καθώς και με αυξημένο κίνδυνο αναπηρίας, με αποτέλεσμα τη μείωση της ποιότητας ζωής και το υψηλό κοινωνικό κόστος, συμπεριλαμβανομένου του κόστους της ιατρικής περίθαλψης και της μείωσης της οικονομικής παραγωγικότητας.

Οι επιβλαβείς συνέπειες του καπνίσματος γίνονται ακόμα πιο φανερές στην εποχή της πανδημίας COVID-19 καθώς, σύμφωνα με πρόσφατη επιστημονική σύνοψη του ΠΟΥ, το κάπνισμα σχετίζεται με αυξημένη νοσηρότητα και θνησιμότητα σε νοσηλευόμενους με COVID-19 ασθενείς.

Το Ευρωπαϊκό Σχέδιο για την Καταπολέμηση του Καρκίνου που εγκρίθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 3/2/2021, προτείνει δράσεις που θα συμβάλουν στη δημιουργία μιας «γενιάς χωρίς καπνό», όπου λιγότερο από το 5% του πληθυσμού θα χρησιμοποιεί καπνό έως το 2040, σε σύγκριση με το 25% περίπου σήμερα. Ενδιάμεσος στόχος είναι η επίτευξη του στόχου του ΠΟΥ για σχετική μείωση κατά 30% στη χρήση καπνού έως το 2025 σε σύγκριση με το 2010.

Πρωτοβουλίες και δράσεις του υπουργείου Υγείας

Το υπουργείο Υγείας έφερε στη δημοσιότητα την «Εθνική Στρατηγική και Σχέδιο Δράσης κατά του Καπνίσματος 2019-2023, η Υγεία μας ενώνει», που στοχεύει στην ανάσχεση και εξάλειψη του φαινόμενου του καπνίσματος στην Ελλάδα και θέτει συγκεκριμένους στόχους και μετρήσιμους δείκτες αποτελεσματικότητας, με βάση την διεθνή εμπειρία από χώρες που έχουν τα σημαντικότερα αποτελέσματα στη μείωση του καπνίσματος, όπως η Αυστρία, η Δανία και η Νορβηγία βάσει στοιχείων του ΟΟΣΑ.

«Το κάπνισμα δεν αφορά μόνο στην υγιεινή και την ασφάλεια ενηλίκων και ανηλίκων προσώπων. Περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος παραμέτρων οικονομικού, κοινωνικού, πολιτιστικού και ψυχολογικού χαρακτήρα. Για τον λόγο αυτόν -όπως εξάλλου και κάθε άλλο θέμα εθισμού- απαιτεί τη λήψη μέτρων είτε σε οριζόντιο είτε σε κάθετο “εξειδικευμένο” επίπεδο, με ένα σαφές και ολιστικό σχέδιο δράσης, που θα διασφαλίζει ευρύτατες κοινωνικές συμμαχίες και θα διακρίνεται για την ευαισθησία του», αναφέρεται σε εγκύκλιο του υπουργείου Υγείας.

Το Σχέδιο Δράσης κατά του Καπνίσματος περιλαμβάνει δράσεις εντασσόμενες σε τέσσερις άξονες προτεραιότητας: Προαγωγή Υγείας & Πρόληψη, Προστασία των μη καπνιστών, Υποστήριξη διακοπής καπνίσματος, Ρυθμιστικό πλαίσιο για τα νέα προϊόντα καπνού. Στο πλαίσιο της Αγωγής Υγείας σε Εθνικό Επίπεδο, το υπουργείο Υγείας, σε συνεργασία με τους αρμόδιους εποπτευόμενους φορείς και υπηρεσίες, υλοποιεί από το 2018 δράσεις και παρεμβάσεις ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης του μαθητικού πληθυσμού.