Απτερα, Ελεύθερνα, Κνωσός, τρεις πόλεις της Κρήτης βγαίνουν από τη λήθη

Η έκθεση που φιλοξενείται αυτήν την περίοδο στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης προσφέρει ισχυρή εμπειρία. Και όχι μόνο για την αρτιότητά της

Είναι μια έκθεση που φέρνει στο φως, έπειτα από αιώνες λήθης, τρεις μεγάλες πόλεις της Κρήτης, την Απτερα, κοντά στη Σούδα, την Ελεύθερνα και την Κνωσό, πόλεις που ήκμασαν με διακυμάνσεις από τα νεολιθικά ώς τα βυζαντινά χρόνια, και που έκτοτε –ώς τους πρόσφατους χρόνους– σκεπάστηκαν από σιωπή. Παρά τον τεράστιο πλούτο πληροφοριών, η έκθεση είναι ευανάγνωστη, έχει θαυμαστή οικονομία (και ως εκ τούτου εκθέματα πρώτης διαλογής) και τυλίγεται από ένα πέπλο μελαγχολίας. Τη μελαγχολία της ακμής και του τέλους. Η έκθεση, την οποία οφείλουμε στον καθηγητή Νίκο Σταμπολίδη και σε ένα μεγάλο δίκτυο συνεργειών, με τις τοπικές εφορείες, τα αρχαιολογικά μουσεία και το Πανεπιστήμιο Κρήτης, τη Βρετανική Σχολή Αθηνών κ.ά., προσφέρει στον επισκέπτη δύο σημαντικά δώρα. Πρώτον, τη γνώση γι’ αυτές τις πόλεις της Κρήτης.

Και, δεύτερον, το δίδαγμα της αφάνειάς τους. Είναι μια πανάρχαια διδαχή που συχνά τυλίχτηκε με τη γάζα της ρομαντικής έλξης των ερειπίων και του τέλους, αλλά εν προκειμένω είναι και η γέννηση ενός δεύτερου βλέμματος πάνω στο ανεξάντλητο του αστικού κόσμου της Κρήτης. Εξαίρετα δείγματα γλυπτικής και κεραμικής, ταφικά μνημεία και κτερίσματα, κοσμήματα και μεταλλοτεχνία και ψηφιακές αναπαραστάσεις συγκροτούν έναν «κόσμο», πυκνό, με επάλληλες στρώσεις, ανοικτό σε πολλαπλές αναγνώσεις. Στο σημείο, όπου ακούγεται η μουσική σύνθεση του Γιώργου Καλούδη, γεννιέται μια ώσμωση πλήρως καλοδεχούμενη. Είναι η σύνθεση «Ορθή Πέτρα» για τετράχορδη κρητική λύρα με συμπαθητικές χορδές και τσέλο (αποτέλεσμα της έρευνας του Γιώργου Καλούδη πάνω στη διεύρυνση της μουσικής εμπειρίας και στη συνομιλία παραδοσιακής και δυτικής μουσικής).

Ακόμη μία έκπληξη θα δοκιμάσει ο επισκέπτης στο τέλος της πορείας της έκθεσης, εκεί που αναγγέλλεται η έκθεση που θα ακολουθήσει τον Ιούνιο με θέμα «Πικάσο και αρχαιότητα: γραμμή και πηλός». Ο τρόπος που αναγγέλλεται είναι εξαίσιος, λιτός και ισχυρός. Είναι η συνέχιση μιας μεγάλης έρευνας πάνω στον ευρύτερο πολιτισμό του Αιγαίου και της Κρήτης και της διασύνδεσής του αλλά και της ανάγνωσής του από τον μοντερνισμό (εν προκειμένω) και τη διαρκή διαχρονικότητά του.

​​«Κρήτη. Αναδυόμενες πόλεις: Απτερα – Ελεύθερνα – Κνωσός. Τρεις αρχαίες πόλεις ζωντανεύουν». Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, Νεοφύτου Δούκα 4. Είσοδος 7 ευρώ. Διάρκεια έκθεσης έως 30/4.