Connect with us

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Κουκουριτάκης Περικλής (μέρος Γ’)

Δημοσιεύτηκε

στις

Είχαμε ξεκινήσει δυο θέματα και στο παρελθόν, με τη ζωή και το έργο του γιατρού της Μεσαράς Περικλή Κουκουριτάκη, κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας του στην υγεία


Σήμερα  θα μας απασχολήσουν οι ρίζες του γιατρού, σε βάθος χρόνου.

Η γενιά των Κουκουριτάκηδων

Θα ξεκινήσουμε το ιστορικό των «Κουκουρητάκηδων», από την αρχή από το 1775, που στο χωριό Γιαννού Δήμου Κουρητών επαρχίας Αμαρίου, γεννήθηκε ο Γιώργης Ρολόγης .
Ο Γιώργης ερχόταν ταχτικά με το γαϊδουράκι του στη πλούσια Μεσαρά, για να πάει τρόφιμα στο φτωχό χωριό του τη Γιαννιού.
Τη δουλειά αυτή, συνέχισε και ο γιός του ο Γιάννης  Ρολόγης ή «Καλός Γιαννιός», ο οποίος κι αυτός με το γαϊδουράκι ερχόταν στο χωριό Πετροκεφάλι,  φόρτωνε διάφορα κηπευτικά και άλλα εμπορεύματα, και άλλα πήγαινε στο σπίτι, και άλλα τα μεταπουλούσε. Όταν ερχόταν στο Πετροκεφάλι, οι ντόπιοι χαιρόταν που τον έβλεπαν, και χαριτολογώντας του έλεγαν: «Καλώς τον καλό Γιαννιό από τη Κουκουρουθιά»!  Κουκουρουθιά λέγεται η περιοχή όπου βρίσκεται το χωριό.  Από τότε  ο Ιωάννης άλλαξε το επίθετο   σε «Κουκουριτάκης».  Λέγεται πως η ονομασία του χωριού προέρχεται από το λατινικό cucuro, που σημαίνει  «ο ταχύς άνθρωπος». Έτσι του έμεινε και το παρατσούκλι ο  «Καλός Γιαννιός»! Πέθανε ο πατέρας του Γιάννη  το 1850, και εκείνος παντρεύτηκε τη… «καλή Φροσηνιά»  από το Πετροκεφάλι, η οποία πέθανε στη γέννα του γιού της Γεωργίου Κουκουριτάκη (1836 – 1880)

Ο Γεώργιος είχε αρκετές γραμματικές γνώσεις, και ήταν τύπος ανήσυχος. Σαν νέος έκλεψε την Αργυρή Μανιαδάκη από το Τυμπάκι. Έκαναν δυο παιδιά, τον Ιωάννη  Κουκουριτάκη (1869 – 1951) και την Μελπωμένη. Επειδή και ο πατέρας του  πέθανε νέος μόλις 44 ετών, ανάλαβε την επιμέλεια του Ιωάννη Κουκουριτάκη ένας θείος του ο Γεράσιμος (αδελφός της μητέρας του), που ήταν Ηγούμενος στη Μονή Οδηγήτριας. Με δαπάνες του Ηγούμενου, ο Ιωάννης  Κουκουριτάκης, έβγαλε το σχολαρχείο, και συνέχισε σε γυμνάσιο του Ηρακλείου, όπου διακρίθηκε για τη φιλομάθεια του. Το 1889 τέλειωσε το γυμνάσιο, και διορίστηκε δάσκαλος από τη Χριστιανική Δημογεροντία, αρχικά στον Χάρακα Μονοφατσίου, αργότερα στη Μητρόπολη Γόρτυνας, και στα Πιτσίδια. Το 1892 γνωρίζει την Μαρία Σκουντή του Μίνωος, από τη γνωστή οικογένεια των «Σκουντίδων», που διακρίθηκαν για την προσφορά τους στην πατρίδα. Ο γάμος τους έγινε 1 Ιουλίου 1893, που έτυχε να είναι η χρονιά της μεγάλης σφαγής του Ηρακλείου. Τότε ο Ιωάννης Κουκουριτάκης ανάπτυξε μεγάλη πατριωτική δράση, σαν πρωτοπαλίκαρο του καπετάν Κόρακα, που ήταν και συγγενής από το σόι της γυναίκας του. Μετέβησαν στον Νομό Λασιθίου για να βοηθήσουν στον αγώνα για την επανάσταση, αλλά εκδιώχτηκαν από το Ιταλικό ναυτικό. Ο Κόρακας του ανέθεσε την παραλαβή φορτίου οπλισμού από τους Καλούς Λιμένες 13 /03 /1897, όπου συνάντησε τους ερχόμενους από την Ελλάδα φοιτητές της Εθνικής Φάλαγγας, του Εθνικού Πανεπιστημίου, απεσταλμένοι του στρατηγού Βύσσου, για συνέχιση του αγώνα. Μετά τις σφαγές των χριστιανών στο Ηράκλειο (Αύγ. 1898), οι Άγγλοι κατέλαβαν τη Μεσαρά, και ο Ιωάννης προσλαμβάνεται  σαν γραμματέας του Έπαρχου Μεσαράς Captain Bogan. Τότε φτάνει στη Κρήτη ο πρίγκιπας Γεώργιος της Ελλάδος, σαν Ύπατος Αρμοστής  Κρήτης. Ο Ιωάννης διορίζεται σαν ταχυδρομικός υπάλληλος, παραμένοντας σε αυτή τη θέση μέχρι την αποστρατεία του το 1932. Κατά τη διάρκεια της θητείας του υπέστη διωγμούς, όπου υπηρέτησε μέχρι τη Πάτρα.

Φοιτητές που αποφοίτησαν από το πανεπιστήμιο της Πάδοβα

Ο Ιωάννης Κουκουριτάκης απέχτησε έντεκα παιδιά, εφτά αγόρια και τέσσερα κορίτσια! Ήταν υπόδειγμα οικογενειάρχη, ενάρετος άνδρας και χρήσιμος υπάλληλος στη Κρητική Πολιτεία. Μετείχε και αυτός στην Μικρασιατική εκστρατεία 1919 – 1922, και για πολλά χρόνια, υπήρξε φίλος του Ιταλού αρχαιολόγου Federico Halbherr ( Frederico Albert), ο οποίος ήταν επικεφαλής της ομάδας ανασκαφών της Φαιστού. Για όσο διάστημα ο Albert βρισκόταν στη Κρήτη, ο Ιωάννης τον βοηθούσε στις δουλειές του, να του βρει εργάτες κλπ.  Λόγω της φιλίας τους ο Αlbert ανέλαβε τις υποτροφίες τριών αριστούχων παιδιών του Ιωάννη, (Ηρακλή, Περικλή, Ραδάμανθου). Ο Ιωάννης  Κουκουριτάκης απεβίωσε στις 6 Νοεμβρίου 1951 στις Μοίρες, όπου και ετάφη. Στις 28 Ιανουαρίου 1959 απεβίωσε και η γυναίκα του Μαρία.

 Δυο λόγια για τη ζωή του Περικλή Κουκουριτάκη

Ο Περικλής, ήταν το όγδοο παιδί, από τα έντεκα παιδιά  της πολυμελούς οικογένειας του Ιωάννη, και γεννήθηκε Φεβρουάριο το 1908 στο Πετροκεφάλι Δήμου Φαιστού, και πέθανε Φεβρουάριο του 1991, σε ηλικία 83 ετών.
Ο Περικλής τελείωσε το πρωτοβάθμιο σχολείο στου Σίβα, επαρχίας Πυργιωτίσης.   Δάσκαλός του ήταν ο Ιωάννης Συγγελάκης, ο οποίος έμελε αργότερα να γίνει και πεθερός του! Αφού τελείωσε τις σπουδές του στο Σχολαρχείο, συνέχισε  τη φοίτηση σε γυμνάσιο του Ηρακλείου, όπου και απεφοίτησε μεταξύ των πρώτων!
Το 1949 παντρεύτηκε την Αικατερίνη Συγγελάκη , μοναχοκόρη του γνωστού παιδαγωγού Ιωάννη Συγγελάκη, και της Αναστασίας  Στεφανίδη από του Σίβα. Μαζί απέχτησαν δυο παιδιά, τον Ιωάννη, του οποίου η μοίρα φέρθηκε σκληρά, και έφυγε νέος  και απροσδόκητα από τη ζωή, σε ηλικία μόλις 33 ετών το 1977. Ακόμα απέχτησαν τον Ορέστη, νυμφευμένο με την Βαρβάρα Πανανού. Ο θάνατος του Ιωάννη συγκλόνισε όλη την οικογένεια, και ουδέποτε ξεπεράστηκε το θλιβερό αυτό γεγονός. Παρ’ όλα αυτά, ο Περικλής και η σύζυγός του, πρόλαβαν να χαρούν τα δικά τους εγγόνια, την Ιωάννα και τον Περικλή, και απάλυναν τον πόνο τους.

Frederico Albert ο επικεφαλής της ομάδας ανασκαφων της Φαιστου

Η γνωριμία του γιατρού με τον αρχαιολόγο  Federico Halbherr

Λόγω της σοβαρότητας του και της προόδου του Περικλή Κουκουριτάκη, ενέπνευσε τον φίλο του πατέρα του Ιωάννη  και αρχαιολόγου Federico Halbherr (Albert),  να τον στείλει μαζί με άλλα δυο αδέρφια του, σε πανεπιστήμια της Ιταλίας. Έτσι με προτροπή του Federico προς τον πρέσβη της Ιταλίας  Comes Alessandro Bostari, πράγματι τα τρία αδέρφια σπούδασαν στα καλύτερα πανεπιστήμια της Ιταλίας, και ο Περικλής Κουκουριτάκης μόλις σε ηλικία 22 ετών και αριστούχος, απεφοίτησε από το Πανεπιστήμιο της Πάδοβα.
Στη συνέχεια εγκαθίσταται στις Μοίρες, όπου ξεκινά να εξασκεί το επάγγελμα της ιατρικής.

Αργυρός Σταυρός

O Ελληνοϊταλικός πόλεμος, και οι διακρίσεις του γιατρού

Η επαγγελματική του σταδιοδρομία θα διακοπεί με την κήρυξη του Ελληνοϊταλικού πολέμου το 1940, και ο Κουκουριτάκης θα βρεθεί στην πρώτη γραμμή του μετώπου, με άλλα τέσσερα αδέρφια του.  Στα βουνά της Ηπείρου υπόφερε από βαριάς μορφής κρυοπαγήματα των κάτω άκρων, με αποτέλεσμα να κινδυνεύσει άμεσα με ακρωτηριασμό, και για αυτό χρειάστηκε να νοσηλευτεί επειγόντως στον Ευαγγελισμό.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου ο Περικλής υπέδειξε απαράμιλλο θάρρος και ανδρεία, υπηρετώντας σαν Ανθυπολοχαγός, υπό τις διαταγές των ηρώων πολέμου, Συν/χών Κων/νου  Δαβάκη (διοικητής του), και Μαρδοχαίου Φριζή,  (υποδιοικητής του και  μοναδικός εβραίος αξιωματικός του Ελλ. στρατού) οι οποίοι και τον πρότειναν για παρασημοφόρηση. Πράγματι, το Ελληνικό κράτος, ανεγνώρισε την προσφορά του προς την πατρίδα, και έδωσε στον Περικλή Κουκουριτάκη δυο μεγάλες διακρίσεις!  Το Μετάλλιον Εξαίρετων  Πράξεων στις 25 Μαρτίου 1945, και τον Αργυρούν Σταυρόν, ως διακριθέντα κατά τον πόλεμο. Στις 17 Σεπτεμβρίου 1948.

Sabin Albert. Ο ανθρωπος που ανακάλυψε το εμβολιο δια στοματος, κρατωντας το χαπι.

Η γνωριμία του γιατρού με τον παγκοσμίου φήμης επιστήμονα Sabin Albert

Οι μεγάλοι επιστήμονες που γνώρισε ο γιατρός, ξένους και έλληνες (Γαρδίκα, Γούτα, Κοκαράκη, Ραπίδη) του έδωσαν τον αέρα και το πάθος να εφαρμόσει τις  μεθόδους τους, όπως έκανε με  τον  Sabin, τον άνθρωπος που ανακάλυψε το εμβόλιο της πολιομυελίτιδας δια στόματος.  Ο Sabin Albert γεννήθηκε στο Μπλιάτστοκ της Πολωνίας με το όνομα Αlbert Seperstein , και η οικογένεια του μετανάστευσε στην Αμερική,  όπου άλλαξε το επίθετο  του σε Sabin. Ειδικεύτηκε στην παθολογία, και χειρουργική, και στις μεταδοτικές ασθένειες.  Εξέλιξε το εμβόλιο της πολιομυελίτιδας , όπου θεωρούνταν ο τρομακτικότερος κίνδυνος  για τη δημόσια υγεία, διότι τότε αυξάνονταν με καταστροφικό ρυθμό. Η χρίση όμως του εμβολίου που ανακάλυψε ο Sabin, εξάλειψε την ασθένεια, κατά 99% παγκοσμίως!
Βραβεύτηκε με μεγάλο χρηματικό έπαθλο, αλλά αρνήθηκε να το παραλάβει, λέγοντας:
«Δεν θέλω η συμβολή μου στην ανθρωπότητα, να πληρωθεί με χρήμα».

Sabin Albert, ο ανθρωπος που ανακάλυψε το εμβόλιο δια στόματος

Ο Sabin πήρε διάφορες διακρίσεις από την Παγκόσμια κοινότητα, εκ των οποίων το Εθνικό Μετάλλιο Επιστημών για Βιολογικές Επιστήμες, καθώς και το Προεδρικό Μετάλλιο Ελευθερίας. Απεβίωσε ο 1993 σε ηλικία 87 ετών και η ανθρωπότητα τον ευγνωμονεί.
Τη δεκαετία του ’50, ξεκίνησε η γνωριμία του Albert με τον Κουκουριτάκη, όπου άρχισε με αλληλογραφία!  Βάσει τα λεγόμενα του Κουκουριτάκη, ο Sabin εκδήλωσε μεγάλο ενδιαφέρον  για την περιοχή Μεσαράς. Έτσι στα πλαίσια μιας επιστημονικής περιοδείας του Albert στην Ευρώπη, το Καλοκαίρι του 1951, τελικά ήρθε  και στις Μοίρες μαζί με τη σύζυγο του Silvia, όπου τον ξενάγησε ο ίδιος ο Κουκουριτάκης στα αρχαία ανάκτορα της Φαιστού! Aπό  την ξενάγηση στη Φαιστό, έμεινε έκθαμβος ο Sabin,  και στη συνέχεια στις Μοίρες μετέβησαν στο καφενείο του Κλάδου, όπου του ετοίμασαν σπουδαία και ένθερμη  υποδοχή οι Μοιριανοί  με στρατιωτικό άγημα, ενώ η σύζυγος του γιατρού Κατίνα, καθώς και  οι γυναίκες  Κατίνα Ασλανίδου, και η Κλειώ Κλάδου, ετοίμασαν τραπέζι στην ταβέρνα του Φραγκή Σφακιανάκη, και γλυκά από  το ζαχαροπλαστείο του Λεωνίδα.
Ο Sabin ευχαρίστησε όλους, και στην ομιλία του εξήρε το ήθος του γιατρού Κουκουριτάκη, και το επιστημονικό του έργο.  Επισκέφτηκε κατόπιν το ιατρείο του γιατρού, και εντυπωσιάστηκε από τη λιτότητα του χώρου, και αφού ευχαρίστησε όλους για της υποδοχής που έτυχε, αναχώρησε για το Ηράκλειο.
Με αφορμή τη γνωριμία του γιατρού με τον Sabin, ο Κουκουριτάκης συνέχισε το έργο του με ακόμα περισσότερο ζήλο, και προσπάθησε με περισσότερη επιμονή, να πείσει τους κατοίκους της περιοχής, να κάνουν όλοι το εμβόλιο της πολιομυελίτιδας, που εκείνα τα χρόνια θέριζε την περιοχή.
Οργάνωνε λοιπόν ο ίδιος ομαδικούς εμβολιασμούς, κυρίως σε νεανικό πληθυσμό, και τελικά κατάφερε να εξαλείψει την ασθένεια και από όλη τη Μεσαρά!.

Ιωάννης Γ. Κουκουριτάκης, ο πατέρας του Περικλή

Ο Κουκουριτάκης Περικλής, απεβίωσε στην Αθήνα τον Φεβρουάριο του 1991, όπου και ετάφη, και ακολούθησε και η Αικατερίνη το 1996.
Περισσότερα από 45 έτη, ο Κουκουριτάκης προσέφερε τις πολύτιμες επιστημονικές γνώσεις του στη Μεσαρά. Είχε βαθειά αίσθηση του καθήκοντος προς τον πολίτη, και συνάνθρωπο. Κατάφερε να σώσει πολλές ζωές, και αυτό χάριν στις επιπλέον γνώσεις του, επειδή διάβαζε πολλά επιστημονικά συγγράμματα, και διότι ερχόταν σε επαφή με μεγάλους επιστήμονες. Η μεγαλύτερη παρακαταθήκη του γιατρού, είναι το γεγονός, πως το όνομά του, εξακολουθεί και σήμερα να μνημονεύεται  στη Μεσαρά, από απλούς πολίτες.

1940 ο Κουκουριτάκης έπαθε κρυοπαγήματα με τον γιατρο που τον κουράριζε

Από τον Ιωάννη Κουκουριτάκη  ξεκίνησε η αγάπη στα αρχαία Ελληνικά ονόματα!

Η φιλία με τον Αρχαιολόγο  Federico, και η σχέση του με τις αρχαιότητες της περιοχής, έκαναν τον Ιωάννη να αγαπήσει το αρχαίο Ελληνικό πνεύμα, και φυσικά και τα αρχαία ονόματα.  Ο ίδιος ο αρχαιολόγος  Άλμπερτ είπε κάποτε στον Ιωάννη:
-Έχετε τόσο ωραία αρχαία Ελληνικά ονόματα και απορώ γιατί δεν συνηθίζετε να βαφτίζετε τα παιδιά σας! Δεν συναντώ κανένα αρχαίο όνομα στην περιοχή!
Έτσι μπήκε στο μυαλό του Ιωάννη η βαθειά επιθυμία και άρχισε να βαφτίζει παιδιά με αρχαία Ελληνικά ονόματα, κάνοντας αρχή από τα παιδιά του, έτσι μετά έκαναν και εκείνα με τα δικά του παιδιά, αλλά και όλα τα βαφτιστήρια τους!
Δεν μπορούσε να μην τηρεί την παράδοση και ο Περικλής Κουκουριτάκης, που και ο ίδιος βάφτισε τον γιό του Ορέστη, και όσα παιδιά από τα δεκάδες βάφτιζε, σε όλα τους έδινε αρχαία ονόματα!  Και ο γιός του Ορέστης  πάλι ,βάφτισε και αυτός τον γιό του Περικλή, και Ιωάννα την κόρη του.

1940 Στον Ευαγγελισμό με κρυοπαγήματα

Μερικά από τα γυναικεία ονόματα που έχει βαφτίσει είναι Ηλέκτρα, Άλκηστις, Ιοκάστη, Ανδρομάχη,  Ιφιγένεια, Αργυρώ,  Αριάδνη,   Αλκμήνη, Ελπινίκη, Κλειώ, Ναυσικά Ξανθίππη, Πηνελόπη, Καλλιρρόη, Ηλέκτρα, ακόμα και Ορέστια! Το Όνομα Ηλέκτρα του άρεσε πολύ, και είχε βαφτίσει τρείς  Ηλέκτρες  μονάχα στις Μοίρες! To ‘φερε βέβαια η τύχη, και ο εγγονός  του Περικλή Κουκουριτάκη έδωσε κι αυτός το όνομα της Κόρης του και δισέγγονο «Ηλέκτρα»!
Από τα ανδρικά, Ηρακλής, Φίλιππος, Ραδάμανθυς, Διογένης, Τηλέμαχος, Τιμολέων,  Αριστοτέλης, Φιλοκτήτης Πελοπίδας, Αχιλλέας, Διογένης, Αγαμέμνων, Αλκιβιάδης, Αλέξανδρος, Αγαθοκλής κλπ.

Για χρόνια είχε μείνει σαν ανέκδοτο, το περιστατικό σε μια βάφτιση, που αφού ο γιατρός έδωσε ένα δύσκολο αρχαίο όνομα για το όνομα του παιδιού, οι γονείς εν τω μεταξύ το ξέχασαν τελείως! Έτσι μεσάνυχτα πήγαν στο σπίτι του γιατρού όπου κοιμόταν , του χτύπησαν την πόρτα λέγοντάς του:
-Μα πως είπες γιατρέ εκείνο το όνομα του κοπελιού μας, που βάφτισες  το μεσημέρι στην εκκλησία? Συγνώμη  γιατρέ αλλά το ξεχάσαμε…

-Ιοκάστη! Απάντησε ο Κουκουριτάκης!

Κείμενο  (από βιβλιογραφίες και μαρτυρίες) – φωτογραφίες: Γεώργιος Χουστουλάκης

Σχολιασε

ΑΦΗΣΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Όταν στη Μεσαρά οι παλιοί έπιαναν αχέλια και καβρούς

Δημοσιεύτηκε

στις

Θα πάμε στην εποχή που οι Μεσαρίτες είχαν στο τραπέζι τους πολλά αχέλια ή χέλια και καβρούς – Πως τα ψάρευαν όμως;


Ήταν μια εποχή που ο κάμπος της Μεσαράς, ήταν όλο ζωντάνια από το πολύ νερό, που το συναντούσες ακόμα και στο πιο μικρό ρέμα!

Όλο το χρόνο Χειμώνα  – Καλοκαίρι, όλα τα ποτάμια και ρέματα στη Μεσαρά έτρεχαν άφθονα τρεχούμενα νερά.

Όταν ήρθε ο αναδασμός στο κάμπο της Μεσαράς μονοπάντησε τα χωράφια των ανθρώπων και τους τα έδωσε σε ένα τόπο.

Ανά  160 μέτρα έκανε ένα δρόμο και στη μέση έκανε ένα ρέμα. Όλα τα  ρέματα αυτά, κατέληγαν στη “Γριά Σαίτα” και από εκεί τα νερά κατέληγαν στη θάλασσα.

Σε μια ηλικία από 10 έως 17, η δική μας εποχή της δεκαετίας ´80, η νεολαία δεν είχε και με πολλά πράγματα να ασχοληθεί (βλέπεις δεν υπήρχαν υπολογιστές τότε) και ψάχναμε να βρούμε τρόπους να περνάμε την ώρα μας.

Η καλύτερη ασχολία που είχαμε ήταν το κυνήγι σε αυτά τα ρέματα, που ταλέγανε και σαίτες. Τι κυνηγούσαμε? Φυσικά αχέλια και καβρούς!

Ο καλύτερος μεζές για τους πιο πολλούς Μεσσαρίτες και κυρίως Πετροκεφαλιανούς, που τα είχανε στα πόδια τους,  ήταν τα χέλια και οι καβροί!

Τα χέλια τα ψαρεύαμε συνήθως τα Καλοκαίρια, ή τις ημέρες που ήταν αποκριές, επειδή το κρέας του θεωρείται νηστίσιμο.

Τα χέλια σύχναζαν στο τρεχούμενο νερό που σχημάτιζε κολύμπες, στα ποτάμια σε φράγματα η λίμνες, και φυσικά στις σαΐτες της Μεσαράς.

Το χέλι του άρεσε να τρέχει κόντρα στο ρέμα και όπου έβρισκε κολύμπα, εκεί και φώλιαζε και άφηνε τα αυγά του.

Ο κόσμος τότε μικροί ή μεγάλοι, κυνήγαγαν τα χέλια για τον εκλεκτό μεζέ τους, μια και το κρέας ήταν δύσκολο να βρεθεί στο τραπέζι.

 

Υπήρχαν διάφοροι τρόποι ψαρέματος του χελιού

 

Ψάρεμα με φλόμο

Σε κάποιες περιοχές της Μεσαράς όπως στα Κάτω περβόλια, υπήρχαν άφθονα  φλομάκια, που τα μάζευαν και τα πήγαιναν να τα ρίξουν στα μέρη που υπήρχαν χέλια.

Ο φλόμος όταν τον κόψεις βγάζει ένα τοξικό γάλα, δηλητηριώδες, που αυτό κάνει το νερό να μυρίζει, και το χέλι να βγάλει έξω το κεφάλι του. Τότε με ένα πιρούνι στο χέρι, τα κάρφωναν, και τα πέταγαν έξω.

 

Ψάρεμα με αλισανδρούλα

Υπήρχε ένα άλλο φυτό που το έλεγαν αλισανδρούλα, που ανήκει και αυτό στα δηλητηριώδη φυτά. Αλλού τον λένε καλάνθρωπο και είναι ένα φυτό με πλατιά φύλλα, και γίνεται όρθιο πάνω από ένα μέτρο. Και αυτό το φυτό βέβαια, βάσει της φυτολογίας, ανήκει στη γενική κατηγορία του φλόμου.

Το φυτό αυτό το έκοβαν και το πήγαιναν εκεί όπου είχε χέλια. Εκεί το κοπανίζανε καλά με μια πέτρα και αυτό έβγαζε ένα ζουμί, και κατόπιν το πέταγαν στο νερό.

Λέγεται πως το ζουμί αυτό έχει την ιδιότητα να καταστρέφει το οξυγόνο του νερού, και τα χέλια μη μπορώντας να αναπνεύσουν έβγαζαν και πάλι το κεφάλι τους έξω από μια γωνιά, και τότε τα κάρφωναν με ένα πιρούνι πάλι, και τα πέταγαν έξω!

Φυσικά το χέλι, μόλις βρεθεί δυο λεπτά έξω από το νερό, πεθαίνει όπως και το ψάρι.

 

Ψάρεμα με τα κερτάρια  ή κούρτα

Άλλος σπουδαίος τρόπος ψαρέματος χελιού, ήταν και το ειδικά καλαθάκια, που τα λέγανε κερτάρια ή αλλού κούρτες.

Η κούρτα η το κερτάρι, ήταν σαν καλαθάκι στενόμακρο και πλεχτό από ειδικά άγρια βρούλα που ήταν μυτερά στην άκρη.

Η κατασκευή αυτή , είχε μια στενή τρύπα από τη μια πλευρά, και από την άλλη μια τάπα, σαν πορτάκι, που άνοιγε για να μπαίνει το χέρι να πιάνει το χέλι.

Τις κούρτες τις βάζανε από βραδύς στο νερό με διάφορες τροφές μέσα για να προσελκύσουν τα χέλια.

Το πρωί πήγαιναν και τα κοίταζαν να δουν τι χέλια είχαν πιάσει.  Το χέλι ήταν το ψάρι της εποχής!

Έτσι πολλές φορές, αυτό γινόταν πιο οργανωμένα. Έφτιαχναν πεντ’ έξη κούρτες, και τις πήγαιναν σε διάφορα σημεία που είχε κολύμπες,  και τις έριχαν στο νερό σε διαφορετικές περιοχές.

Το πρωί που πήγαιναν και τα μάζευαν, μπορούσε να είχαν μαζέψει καμιά δεκαριά χέλια, για να χορτάσει όλη η οικογένεια. Τα έκαναν συνήθως τηγανιτά η στα κάρβουνα.

 

Ψάρεμα με την καβούλα

Σκάβοντας στο χώμα βρίχναμε σκουλήκια τα οποία στη συνέχεια πιάναμε κλωστή και τα μπρουλιάζαμε φτιάχνοντας έτσι τουλάχιστον ενάμιση μέτρο κλωστή με σκουλήκια. Στη συνέχεια το τυλίγαμε όπως το σχοινί, το δέναμε σε μια πετονιά και το πετούσαμε στο νερό. Το σύστημα αυτό λεγόταν καβούλα.

Όταν τσιμπούσαν τα χέλια με μια απότομη κίνηση τραβούσαμε την πετονιά με αποτέλεσμα η κλωστή να μαγκώνει στα δόντια του χελιού και το τραβούσαμε έξω.

 

Τα αχέλια και τα πιτσιρίκια στην εξοχή

Στην εξοχή, τα παιδιά που βλέπανε τα έχνη, (αιγοπρόβατα), σαν πεινούσαν πήγαιναν να πιάσουν 3 έως 5 χέλια για να φάνε τον εκλεκτό τους μεζέ.

Άναβαν πρώτα μια φωτιά για να είναι έτοιμη, και κατόπιν πήγαιναν στο νερό είτε με φλόμο, είτε με τα χέρια, είτε χτυπώντας τα με ένα ξύλο, τα έπιαναν και επιτόπου τα πήγαιναν για ψήσιμο!

Έκοβαν μια βέργα από αγριελιά και την έκαναν μυτερή μπροστά με ένα τσακί, σαν σούβλα.

Εκεί τα πέρναγαν ολόκληρα τα χέλια όπως είναι, ζικ – ζακ σαν λουκάνικα. Το χέλι δεν έχει λέπια, οπότε το έβαζαν όπως είναι πάνω σε δυο πέτρες στη φωτιά

Πολλές φορές όμως όταν έτρωγαν πολλά χέλια, τα βάραινε το στομάχι τους, γιατί το χέλι ανήκει στα βαριά δυσκολοχώνευτα φαγητά.

 

Πως χάθηκε και το τελευταίο χέλι από τον κάμπο της  Μεσαράς!

Έφτασε μία εποχή, που τα νερά πλέον λιγόστεψαν στα ρέματα και νερά.

Έβλεπες πλέον αχέλια, μόνο στις κολύμπες που είχαν φτιάξει η αγρότες, για να αντλούν τα νερά ποτίζοντας τις καλλιέργειες τους.

Μέσα λοιπόν σε αυτές τις κολύμπες είχαν εγκλωβιστεί και τα τελευταία χέλια μην μπορώντας να πάνε αλλού πουθενά!

Όλο το χωριό αποφάσισε τότε, πως αυτά τα χέλια έτσι και αλλιώς θα ψοφούσαν μετά από λίγο καιρό που θα στέρευαν οι κολύμπες.

Έτσι λοιπόν, μαζεύτηκε όλο το χωριό, και  μπαίνοντας οι πιο τολμηροί μέσα στις κολύμπες και με σαρακάκια, σκότωναν τα αχέλια και συγχρόνως τα πετούσαν στους υπόλοιπους χωριανούς που ήταν απέξω,  που κι αυτοί με την σειρά τους, τα έβαζαν στα τσουβάλια!

Θυμάμαι ότι από εκείνη την κολύμπα βγάλαμε πάνω από 300 κιλά αχέλια!

Από τι θυμάμαι οι πιο “φανατικοί” Πετροκεφαλιανοί δεν μπορούσαν να ζήσουν χωρίς αχέλια και για πολλά χρόνια μαζεύονταν παρέες και έκαναν μια διαδρομή πάνω από μια ώρα με το αυτοκίνητο, πηγαίνοντας κοντά στο Πρέβελη, στο Κουρταλιώτικο φαράγγι και ψάρευαν εκεί αχέλια, έτσι ώστε να ξεθυμαίνει λίγο η επιθυμία τους για αυτό τον θεσπέσιο μεζέ.

Αυτό λοιπόν ήταν και το τέλος μιας εποχής η οποία θα μείνει χαραγμένη για πάντα στη μνήμη μας.

 

Το ψάρεμα του καβρού στον ποταμό

 

Ο καβρός, κοινός καβούρι, για να πιαστεί ήθελε καλό μάστορα!

Στα χωριά όλοι, από παιδιά όμως είχαν εκπαιδευτεί στο ψάρεμα του καβρού, και σπάνια θα πήγαινε κάποιος και να μην φέρει κάμποσα καβούρια στο σπίτι.

Ο λόγος που τα κυνήγαγαν ήταν για το πολύ νόστιμο κρέας του, που μοιάζει με αστακού η γαρίδας.

 

Ο απλός τρόπος ψαρέματος

Συνήθως τα παιδιά που δεν ήταν καλά εκπαιδευμένα, πήγαιναν στα ποτάμια και ξυπόλητα με τα κοντά παντελονάκια, ανασήκωναν πέτρες η πλάκες στο νερό, και κοίταζαν αν έχει από κάτω «καβρούλια». Έτσι συνήθως έπιαναν μικρά δεύτερα αδέσποτα καβούρια, ή θηλυκά που σύχναζαν κάτω από πλακωτές πέτρες μέσα στο νερό.

 

Τρόπος ψαρέματος με το βρούλο

Ένας παμπάλαιος τρόπος για να πιάσει κάποιος καβρούς η καπατσέλες (μεγάλους καβρούς), μέσα στην τρύπα τους (φωλιά τους), ήταν να βρει ένα έξυπνο τρόπο να τα ξεγελάσει, γιατί το ίδιο το καβούρι είναι πανέξυπνο, και η

παραμικρή λάθος κίνηση θα το αφήσει κρυμμένο για ώρες μέσα στη φωλιά του! Ο τρόπος λοιπόν είναι «το κόλπο με το βρούλο»!

Έβρισκαν λοιπόν ένα βρούλο που στην άκρη να έχει το δικό του ανθάκι, η ένα άλλο άριο βρούλο μυτερό, που στην άκρη έδεναν σφιχτά με σπάγκο ένα φτερό!

Εντόπιζαν την καβροτρυπχιά, και με πολύ αργές κινήσεις την πλησίαζαν.

Γονάτιζαν με προσοχή να μην τρομάξει ο καβρός, και με προσοχή πολύ, κρατώντας με το δεξί χέρι το βρούλο, το κατεύθυναν προς τον καβρό αργά αργά, που ακόμα φαινόταν ελάχιστα στην τρύπα του.

Αρχίζοντας ένα αργό σφύριγμα μακρόσυρτο. «Φιούουου», και ξανά «φιούουουου», αργά και χαμηλόφωνα, και παράλληλα άρχιζε ένα γαργάλημα με το φτερό στα πόδια του καβρού διακριτικά και πολύ απαλά…

Ο καβρός επεξεργάζοντας στο μυαλό του τα «νέα στοιχεία» που έχει μπροστά του, νομίζει πως το φτερό είναι κάποιο έντομο είναι και θέλει να περάσει μέσα στην τρύπα του!

Έτσι ο καβρός κάνει την πρώτη κίνηση ένα βήμα προς τα έξω, για να είναι πιο κοντά «στη λεία του»!

Όμως το βρούλο όλο και το τραβά πιο έξω το χέρι, και δόστου και βγαίνει και ο κάβουρας προς τα έξω!

Όταν έχει βγει ολόκληρος ο καβρός έξω, κάνει μια με το αριστερό ο εκάστοτε καβροκυνηγός, και το αρπά και το πετά έξω μακριά από την φωλιά του!

Έτσι πλέον με ευκολία, πιέζοντας το στη πλάτη του, και με τέχνη το πιάνει το καβούρι και το βάζει στο καλαθάκι του, που από πάνω είναι δεμένο με ένα πανί, να μη φύγουν όσα έχει μέσα.

 

Ψάρεμα με την σαρδέλα

Ένας άλλος τρόπος και πιο αποτελεσματικός, ήταν το ψάρεμα με την σαρδέλα. Δέναμε τη παστή σαρδέλα από την ουρά με ένα σπάγγο, και στην συνέχεια την ρίχναμε στο νερό,.

Η μυρωδιά  της σαρδέλας φυσικά  τραβούσε τους καβρούς, και πήγαιναν να την φάνε.

Δολώματα βάζαμε σε πολλά σημεία και το μόνο που κάναμε εμείς, ήταν να πηγαίνουμε να πιάνουμε τους καβρούς, που προσπαθούσαν να φάνε τη σαρδέλα, που συνήθως σε κάθε δόλωμα ήταν δύο και τρεις καβροί μαζί!

Στη μέθοδο αυτή, είχαμε ένα μόνο πρόβλημα, αν καθυστερούσαμε λίγο παραπάνω να πάμε στο επόμενο δόλωμα, δεν προλαβαίναμε, και οι καβροί έτρωγαν την σαρδέλα!

Όμως και σε αυτό το πρόβλημα βρήκαμε λύση. Βάζαμε τη σαρδέλα μέσα σε  κάλτσα, έτσι ώστε οι καβροί να προσπαθούν να κόψουν την κάλτσα, χωρίς  όμως να προλαβαίνουν να φάνε και τη σαρδέλα!

 

Τρόποι για να μεταφέρουν τα καβούρια στο σπίτι

Εκτός από το καλαθάκι η κουβά, με το πανί από πάνω, ήταν και το σταμνί, με το στενό λαιμό, που δεν μπορούσε να βγει ο καβρός από εκεί.

Συνήθως τα παιδιά που δεν είχαν ούτε σταμνί, ούτε καλαθάκι, μόλις τα έπιαναν, τους άνοιγαν τον αφαλό που έχουν στην κοιλιά, και εκεί τους κάρφωναν ένα ξύλο, και το καβούρι πέθαινε αμέσως, και άρα ήταν ακίνδυνο να δραπετεύσει! Έτσι εν ανάγκη τα έβαζαν και στις τσέπες τους!

 

Χέλια και καβούρια στο ρεφενέ!

Πολλές φορές στα καφενεία, που δεν ήθελαν να πιούνε το κρασάκι με σκέτες ελιές και κριθαρόνταγκο, έλεγαν σε κάποιον…

-Πετάξου μπρε Μανώλη μέχρι το μποταμό, να φέρεις καμιά δεκαριά καβρούς, η πράμα χέλια να πχιούμε ένα (γ)κρασί !

Πήγαινε ο εκάστοτε Μανωλιός, και τα έφερνε στην παρέα και ο καφετζής τα έψηνε, η βραστά η τηγανητά η στα κάρβουνα.

Φυσικά εκείνος που πήγαινε και τα έφερνε, δεν πλήρωνε ρεφενέ στο μερίδιό του!

Ήταν βλέπεις και εποχές που δεν υπήρχαν ψυγεία, τα κρέατα σπανίζανε, και αυτοί οι μεζέδες ήταν ιδιαίτερα εκλεκτοί για όλους!

Έτσι ο φτωχός κόσμος στα χωριά, κατεργαζόταν άλλα πράγματα για να κάνει τη ζωή του καλύτερη!

Κάτι ανάλογο, γινόταν και όταν υπήρχαν εργάτες σε διάφορες δουλειές, σε αμπελοσκάματα, σε τρυγητούς η σε έργα της κοινότητας, κλπ.

Όταν σχόλαγαν αργά, έστελναν κάποιον να πάει να χελέψει, η να πιάσει καβρούς, να περάσουν το βράδυ τους όμορφα πίνοντας τα κρασάκια τους πλέον με θεσπέσιους μεζέδες!

Σήμερα φυσικά ο κόσμος δεν ασχολείτε  πλέον με αυτά τα σπόρ, και γιατί δεν υπάρχουν πλέον στη φύση, αλλά κι αν υπάρχουν ελάχιστα, τα ενδιαφέροντα των ανθρώπων έχουν αλλάξει προς άλλες κατευθύνσεις.

Έτσι χέλια και καβροί, μας άφησαν τουλάχιστον σε μας τους παλιότερους πολλές αναμνήσεις…

 

Θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Γεώργιο Χουστουλάκη για την πολύτιμη βοήθειά του 

Κέιμενο – φωτογραφίες: Γεώργιος ΧουστουλάκηςΙορδάνης Μπιτσακάκης

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Παγκόσμια ημέρα κατά του παιδικού καρκίνου

Δημοσιεύτηκε

στις

Η ημέρα αυτή είναι αφιερωμένη στα παιδιά που δίνουν καθημερινά μάχη να επιβιώσουν, να αντιμετωπίσουν την ασθένειά τους και να ζήσουν όπως τα υπόλοιπα παιδιά με ανεμελιά και αγάπη.


O καρκίνος είναι μια ασθένεια ιδιαίτερα «δύσκολη» και γίνεται ακόμα «δυσκολότερη» όταν εμφανίζεται σε παιδιά. Οι κυριότερες μορφές παιδικού καρκίνου είναι οι λευχαιμίες, οι εγκεφαλικοί όγκοι και τα λεμφώματα. Η έγκαιρη διάγνωση αυξάνει και τα ποσοστά ίασης.

ΠΡΕΠΕΙ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ;

Πολλά παιδιά γνωρίζουν την ασθένειά τους εφόσον δεν αισθάνονται καλά, επισκέπτονται τον γιατρό συχνότερα και καταλαβαίνουν το άγχος της οικογένειας. Το παιδί όταν δεν γνωρίζει, μπορεί να φαντάζεται χειρότερα επομένως, λέγοντάς του την αλήθεια μειώνεται το άγχος και συνεργάζεται στη θεραπεία.

ΠΟΙΟΣ ΚΑΙ ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ ΣΤΟ ΠΑΙΔΙ;

Εξαρτάται από τη σχέση των γονιών με το παιδί και την ικανότητα διαχείρισης των συναισθημάτων τους. Οι γονείς μπορούν να μιλήσουν στο παιδί, αφού πρώτα συμβουλευτούν ειδικούς. Διαφορετικά, μπορεί να το ανακοινώσει ο γιατρός με την παρουσία, όμως, κάποιου κοντινού προσώπου που θα παρέχει υποστήριξη. Καμία χρονική στιγμή δεν είναι η κατάλληλη. Το καλύτερο είναι να το μάθει όσο πιο σύντομα γίνεται.

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΙ ΤΟ ΠΑΙΔΙ;

Η ηλικία και η πνευματική ωριμότητα του παιδιού καθορίζουν το τι πρέπει να ξέρει. Στο παιδί πρέπει να μιλήσουν με ευγένεια και ειλικρίνεια και να απαντήσουν σε όλες του τις ερωτήσεις. Σημαντικό είναι να μάθει την διαδικασία της θεραπείας και τις παρενέργειες που μπορεί να έχει.

ΚΥΡΙΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ:

• Συνεχείς εισαγωγές στο νοσοκομείο
• Παρενέργειες χημειοθεραπείας (ναυτία) και ακτινοθεραπείας (εμετοί)
• Παρενέργειες χειρουργικής επέμβασης
• Αλλεργία στην χορήγηση αίματος, παραγώγων αίματος ή αντιβιοτικών
• Τροποποιήσεις σχολικών και κοινωνικών δραστηριοτήτων
• Αποτυχία ορισμένων θεραπειών

«ΘΑ ΓΙΝΩ ΚΑΛΑ;»

Πρέπει να εξηγήσουμε στο παιδί ότι τα φάρμακα, οι ακτινοθεραπείες και η εγχείρηση θα το βοηθήσουν να απαλλαγεί από τον καρκίνο. Πρέπει να μάθει ότι οι γιατροί και η οικογένειά του θα κάνουν ότι μπορούν για να το βοηθήσουν. Αυτή είναι μία ελπιδοφόρα απάντηση που το κάνει να αισθάνεται μεγαλύτερη ασφάλεια.

ΣΤΗΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΑ​

Το παιδί συχνά αισθάνεται θλίψη, άγχος, ανασφάλεια και ίσως δυσκολεύεται να εκφράσει συναισθήματα και φόβους. Ένας τρόπος έκφρασης είναι το παιχνίδι όπου οι γονείς πρέπει να το ενθαρρύνουν σε αυτό. Ιδιαίτερα παίζοντας με κούκλες, αυτοκινητάκια ή ζωγραφίζοντας, μπορεί να εκφράσει την αβεβαιότητα που νιώθει και την ανάγκη για αγάπη και στήριξη.

ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΓΟΝΕΩΝ

Εξίσου σημαντική είναι η ψυχολογική υποστήριξη στους γονείς. Τα παιδιά αγχώνονται περισσότερο με την υπερβολική ανησυχία των γονιών, ενώ όταν αντιδρούν ψύχραιμα το παιδί δείχνει υπομονή και συμμόρφωση στη θεραπεία.
Οι γονείς, πέρα από το άρρωστο παιδί, θα πρέπει να φροντίζουν τον εαυτό τους και τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας. Είναι σημαντικό να συνεχίσουν φυσιολογικά την ζωή τους με κανόνες, οικογενειακές δραστηριότητες και προσδοκίες δείχνοντας έτσι εμπιστοσύνη στο παιδί για την αντιμετώπιση της ασθένειας.

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΩ;

Μπορείς και εσύ να βοηθήσεις!
– Δώρισε μαλλιά: εάν πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις (π.χ. 20 εκατοστά και άνω, φυσικό χρώμα).
– Γίνε αιμοδότης: τα παιδιά που νοσηλεύονται στα Ογκολογικά Τμήματα των Παιδιατρικών Νοσοκομείων παρουσιάζουν μεγάλες ανάγκες σε αίμα, αιμοπετάλια και παράγωγα.
Ο ΠΑΙΔΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΝΙΑΤΟΣ, ΟΥΤΕ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΣ ΚΑΙ ΔΕΝ ΜΕΤΑΔΙΔΕΤΑΙ.

Κόρχατζη Ειρήνη, Μαυρόκωστα Άννα

Ψυχολόγοι

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Και αρχές του περασμένου αιώνα υπήρχαν ερωτευμένοι!

Δημοσιεύτηκε

στις

Από εκείνη την εποχή αντάλλαζαν δώρα


Έστελναν δώρα και τότε οι νέοι με ευχετήριες κάρτες, και στην αγάπη δεν είχαν τον πρώτο λόγο μονάχα τα λουλούδια, αλλά και τα προβατάκια τα κατσικάκια τα σκυλάκια, τα ωραία καπέλα, και οπωσδήποτε τα παιδάκια!

Τώρα εκτός από τα λουλούδια έχουμε τα μπαλόνια με καρδιά, τα μαξιλαράκια, αρκουδάκια, τα σοκολατάκια…

Να δούμε τον επόμενο αιώνα τι θα έχουν να δωρίζουν οι ερωτευμένοι…

Φωτο Γεώργιος Χουστουλάκης

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

Facebook

Δημοφιλη