Connect with us

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Κουκουριτάκης Περικλής (μέρος Γ’)

Δημοσιεύτηκε

στις

Είχαμε ξεκινήσει δυο θέματα και στο παρελθόν, με τη ζωή και το έργο του γιατρού της Μεσαράς Περικλή Κουκουριτάκη, κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας του στην υγεία


Σήμερα  θα μας απασχολήσουν οι ρίζες του γιατρού, σε βάθος χρόνου.

Η γενιά των Κουκουριτάκηδων

Θα ξεκινήσουμε το ιστορικό των «Κουκουρητάκηδων», από την αρχή από το 1775, που στο χωριό Γιαννού Δήμου Κουρητών επαρχίας Αμαρίου, γεννήθηκε ο Γιώργης Ρολόγης .
Ο Γιώργης ερχόταν ταχτικά με το γαϊδουράκι του στη πλούσια Μεσαρά, για να πάει τρόφιμα στο φτωχό χωριό του τη Γιαννιού.
Τη δουλειά αυτή, συνέχισε και ο γιός του ο Γιάννης  Ρολόγης ή «Καλός Γιαννιός», ο οποίος κι αυτός με το γαϊδουράκι ερχόταν στο χωριό Πετροκεφάλι,  φόρτωνε διάφορα κηπευτικά και άλλα εμπορεύματα, και άλλα πήγαινε στο σπίτι, και άλλα τα μεταπουλούσε. Όταν ερχόταν στο Πετροκεφάλι, οι ντόπιοι χαιρόταν που τον έβλεπαν, και χαριτολογώντας του έλεγαν: «Καλώς τον καλό Γιαννιό από τη Κουκουρουθιά»!  Κουκουρουθιά λέγεται η περιοχή όπου βρίσκεται το χωριό.  Από τότε  ο Ιωάννης άλλαξε το επίθετο   σε «Κουκουριτάκης».  Λέγεται πως η ονομασία του χωριού προέρχεται από το λατινικό cucuro, που σημαίνει  «ο ταχύς άνθρωπος». Έτσι του έμεινε και το παρατσούκλι ο  «Καλός Γιαννιός»! Πέθανε ο πατέρας του Γιάννη  το 1850, και εκείνος παντρεύτηκε τη… «καλή Φροσηνιά»  από το Πετροκεφάλι, η οποία πέθανε στη γέννα του γιού της Γεωργίου Κουκουριτάκη (1836 – 1880)

Ο Γεώργιος είχε αρκετές γραμματικές γνώσεις, και ήταν τύπος ανήσυχος. Σαν νέος έκλεψε την Αργυρή Μανιαδάκη από το Τυμπάκι. Έκαναν δυο παιδιά, τον Ιωάννη  Κουκουριτάκη (1869 – 1951) και την Μελπωμένη. Επειδή και ο πατέρας του  πέθανε νέος μόλις 44 ετών, ανάλαβε την επιμέλεια του Ιωάννη Κουκουριτάκη ένας θείος του ο Γεράσιμος (αδελφός της μητέρας του), που ήταν Ηγούμενος στη Μονή Οδηγήτριας. Με δαπάνες του Ηγούμενου, ο Ιωάννης  Κουκουριτάκης, έβγαλε το σχολαρχείο, και συνέχισε σε γυμνάσιο του Ηρακλείου, όπου διακρίθηκε για τη φιλομάθεια του. Το 1889 τέλειωσε το γυμνάσιο, και διορίστηκε δάσκαλος από τη Χριστιανική Δημογεροντία, αρχικά στον Χάρακα Μονοφατσίου, αργότερα στη Μητρόπολη Γόρτυνας, και στα Πιτσίδια. Το 1892 γνωρίζει την Μαρία Σκουντή του Μίνωος, από τη γνωστή οικογένεια των «Σκουντίδων», που διακρίθηκαν για την προσφορά τους στην πατρίδα. Ο γάμος τους έγινε 1 Ιουλίου 1893, που έτυχε να είναι η χρονιά της μεγάλης σφαγής του Ηρακλείου. Τότε ο Ιωάννης Κουκουριτάκης ανάπτυξε μεγάλη πατριωτική δράση, σαν πρωτοπαλίκαρο του καπετάν Κόρακα, που ήταν και συγγενής από το σόι της γυναίκας του. Μετέβησαν στον Νομό Λασιθίου για να βοηθήσουν στον αγώνα για την επανάσταση, αλλά εκδιώχτηκαν από το Ιταλικό ναυτικό. Ο Κόρακας του ανέθεσε την παραλαβή φορτίου οπλισμού από τους Καλούς Λιμένες 13 /03 /1897, όπου συνάντησε τους ερχόμενους από την Ελλάδα φοιτητές της Εθνικής Φάλαγγας, του Εθνικού Πανεπιστημίου, απεσταλμένοι του στρατηγού Βύσσου, για συνέχιση του αγώνα. Μετά τις σφαγές των χριστιανών στο Ηράκλειο (Αύγ. 1898), οι Άγγλοι κατέλαβαν τη Μεσαρά, και ο Ιωάννης προσλαμβάνεται  σαν γραμματέας του Έπαρχου Μεσαράς Captain Bogan. Τότε φτάνει στη Κρήτη ο πρίγκιπας Γεώργιος της Ελλάδος, σαν Ύπατος Αρμοστής  Κρήτης. Ο Ιωάννης διορίζεται σαν ταχυδρομικός υπάλληλος, παραμένοντας σε αυτή τη θέση μέχρι την αποστρατεία του το 1932. Κατά τη διάρκεια της θητείας του υπέστη διωγμούς, όπου υπηρέτησε μέχρι τη Πάτρα.

Φοιτητές που αποφοίτησαν από το πανεπιστήμιο της Πάδοβα

Ο Ιωάννης Κουκουριτάκης απέχτησε έντεκα παιδιά, εφτά αγόρια και τέσσερα κορίτσια! Ήταν υπόδειγμα οικογενειάρχη, ενάρετος άνδρας και χρήσιμος υπάλληλος στη Κρητική Πολιτεία. Μετείχε και αυτός στην Μικρασιατική εκστρατεία 1919 – 1922, και για πολλά χρόνια, υπήρξε φίλος του Ιταλού αρχαιολόγου Federico Halbherr ( Frederico Albert), ο οποίος ήταν επικεφαλής της ομάδας ανασκαφών της Φαιστού. Για όσο διάστημα ο Albert βρισκόταν στη Κρήτη, ο Ιωάννης τον βοηθούσε στις δουλειές του, να του βρει εργάτες κλπ.  Λόγω της φιλίας τους ο Αlbert ανέλαβε τις υποτροφίες τριών αριστούχων παιδιών του Ιωάννη, (Ηρακλή, Περικλή, Ραδάμανθου). Ο Ιωάννης  Κουκουριτάκης απεβίωσε στις 6 Νοεμβρίου 1951 στις Μοίρες, όπου και ετάφη. Στις 28 Ιανουαρίου 1959 απεβίωσε και η γυναίκα του Μαρία.

 Δυο λόγια για τη ζωή του Περικλή Κουκουριτάκη

Ο Περικλής, ήταν το όγδοο παιδί, από τα έντεκα παιδιά  της πολυμελούς οικογένειας του Ιωάννη, και γεννήθηκε Φεβρουάριο το 1908 στο Πετροκεφάλι Δήμου Φαιστού, και πέθανε Φεβρουάριο του 1991, σε ηλικία 83 ετών.
Ο Περικλής τελείωσε το πρωτοβάθμιο σχολείο στου Σίβα, επαρχίας Πυργιωτίσης.   Δάσκαλός του ήταν ο Ιωάννης Συγγελάκης, ο οποίος έμελε αργότερα να γίνει και πεθερός του! Αφού τελείωσε τις σπουδές του στο Σχολαρχείο, συνέχισε  τη φοίτηση σε γυμνάσιο του Ηρακλείου, όπου και απεφοίτησε μεταξύ των πρώτων!
Το 1949 παντρεύτηκε την Αικατερίνη Συγγελάκη , μοναχοκόρη του γνωστού παιδαγωγού Ιωάννη Συγγελάκη, και της Αναστασίας  Στεφανίδη από του Σίβα. Μαζί απέχτησαν δυο παιδιά, τον Ιωάννη, του οποίου η μοίρα φέρθηκε σκληρά, και έφυγε νέος  και απροσδόκητα από τη ζωή, σε ηλικία μόλις 33 ετών το 1977. Ακόμα απέχτησαν τον Ορέστη, νυμφευμένο με την Βαρβάρα Πανανού. Ο θάνατος του Ιωάννη συγκλόνισε όλη την οικογένεια, και ουδέποτε ξεπεράστηκε το θλιβερό αυτό γεγονός. Παρ’ όλα αυτά, ο Περικλής και η σύζυγός του, πρόλαβαν να χαρούν τα δικά τους εγγόνια, την Ιωάννα και τον Περικλή, και απάλυναν τον πόνο τους.

Frederico Albert ο επικεφαλής της ομάδας ανασκαφων της Φαιστου

Η γνωριμία του γιατρού με τον αρχαιολόγο  Federico Halbherr

Λόγω της σοβαρότητας του και της προόδου του Περικλή Κουκουριτάκη, ενέπνευσε τον φίλο του πατέρα του Ιωάννη  και αρχαιολόγου Federico Halbherr (Albert),  να τον στείλει μαζί με άλλα δυο αδέρφια του, σε πανεπιστήμια της Ιταλίας. Έτσι με προτροπή του Federico προς τον πρέσβη της Ιταλίας  Comes Alessandro Bostari, πράγματι τα τρία αδέρφια σπούδασαν στα καλύτερα πανεπιστήμια της Ιταλίας, και ο Περικλής Κουκουριτάκης μόλις σε ηλικία 22 ετών και αριστούχος, απεφοίτησε από το Πανεπιστήμιο της Πάδοβα.
Στη συνέχεια εγκαθίσταται στις Μοίρες, όπου ξεκινά να εξασκεί το επάγγελμα της ιατρικής.

Αργυρός Σταυρός

O Ελληνοϊταλικός πόλεμος, και οι διακρίσεις του γιατρού

Η επαγγελματική του σταδιοδρομία θα διακοπεί με την κήρυξη του Ελληνοϊταλικού πολέμου το 1940, και ο Κουκουριτάκης θα βρεθεί στην πρώτη γραμμή του μετώπου, με άλλα τέσσερα αδέρφια του.  Στα βουνά της Ηπείρου υπόφερε από βαριάς μορφής κρυοπαγήματα των κάτω άκρων, με αποτέλεσμα να κινδυνεύσει άμεσα με ακρωτηριασμό, και για αυτό χρειάστηκε να νοσηλευτεί επειγόντως στον Ευαγγελισμό.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου ο Περικλής υπέδειξε απαράμιλλο θάρρος και ανδρεία, υπηρετώντας σαν Ανθυπολοχαγός, υπό τις διαταγές των ηρώων πολέμου, Συν/χών Κων/νου  Δαβάκη (διοικητής του), και Μαρδοχαίου Φριζή,  (υποδιοικητής του και  μοναδικός εβραίος αξιωματικός του Ελλ. στρατού) οι οποίοι και τον πρότειναν για παρασημοφόρηση. Πράγματι, το Ελληνικό κράτος, ανεγνώρισε την προσφορά του προς την πατρίδα, και έδωσε στον Περικλή Κουκουριτάκη δυο μεγάλες διακρίσεις!  Το Μετάλλιον Εξαίρετων  Πράξεων στις 25 Μαρτίου 1945, και τον Αργυρούν Σταυρόν, ως διακριθέντα κατά τον πόλεμο. Στις 17 Σεπτεμβρίου 1948.

Sabin Albert. Ο ανθρωπος που ανακάλυψε το εμβολιο δια στοματος, κρατωντας το χαπι.

Η γνωριμία του γιατρού με τον παγκοσμίου φήμης επιστήμονα Sabin Albert

Οι μεγάλοι επιστήμονες που γνώρισε ο γιατρός, ξένους και έλληνες (Γαρδίκα, Γούτα, Κοκαράκη, Ραπίδη) του έδωσαν τον αέρα και το πάθος να εφαρμόσει τις  μεθόδους τους, όπως έκανε με  τον  Sabin, τον άνθρωπος που ανακάλυψε το εμβόλιο της πολιομυελίτιδας δια στόματος.  Ο Sabin Albert γεννήθηκε στο Μπλιάτστοκ της Πολωνίας με το όνομα Αlbert Seperstein , και η οικογένεια του μετανάστευσε στην Αμερική,  όπου άλλαξε το επίθετο  του σε Sabin. Ειδικεύτηκε στην παθολογία, και χειρουργική, και στις μεταδοτικές ασθένειες.  Εξέλιξε το εμβόλιο της πολιομυελίτιδας , όπου θεωρούνταν ο τρομακτικότερος κίνδυνος  για τη δημόσια υγεία, διότι τότε αυξάνονταν με καταστροφικό ρυθμό. Η χρίση όμως του εμβολίου που ανακάλυψε ο Sabin, εξάλειψε την ασθένεια, κατά 99% παγκοσμίως!
Βραβεύτηκε με μεγάλο χρηματικό έπαθλο, αλλά αρνήθηκε να το παραλάβει, λέγοντας:
«Δεν θέλω η συμβολή μου στην ανθρωπότητα, να πληρωθεί με χρήμα».

Sabin Albert, ο ανθρωπος που ανακάλυψε το εμβόλιο δια στόματος

Ο Sabin πήρε διάφορες διακρίσεις από την Παγκόσμια κοινότητα, εκ των οποίων το Εθνικό Μετάλλιο Επιστημών για Βιολογικές Επιστήμες, καθώς και το Προεδρικό Μετάλλιο Ελευθερίας. Απεβίωσε ο 1993 σε ηλικία 87 ετών και η ανθρωπότητα τον ευγνωμονεί.
Τη δεκαετία του ’50, ξεκίνησε η γνωριμία του Albert με τον Κουκουριτάκη, όπου άρχισε με αλληλογραφία!  Βάσει τα λεγόμενα του Κουκουριτάκη, ο Sabin εκδήλωσε μεγάλο ενδιαφέρον  για την περιοχή Μεσαράς. Έτσι στα πλαίσια μιας επιστημονικής περιοδείας του Albert στην Ευρώπη, το Καλοκαίρι του 1951, τελικά ήρθε  και στις Μοίρες μαζί με τη σύζυγο του Silvia, όπου τον ξενάγησε ο ίδιος ο Κουκουριτάκης στα αρχαία ανάκτορα της Φαιστού! Aπό  την ξενάγηση στη Φαιστό, έμεινε έκθαμβος ο Sabin,  και στη συνέχεια στις Μοίρες μετέβησαν στο καφενείο του Κλάδου, όπου του ετοίμασαν σπουδαία και ένθερμη  υποδοχή οι Μοιριανοί  με στρατιωτικό άγημα, ενώ η σύζυγος του γιατρού Κατίνα, καθώς και  οι γυναίκες  Κατίνα Ασλανίδου, και η Κλειώ Κλάδου, ετοίμασαν τραπέζι στην ταβέρνα του Φραγκή Σφακιανάκη, και γλυκά από  το ζαχαροπλαστείο του Λεωνίδα.
Ο Sabin ευχαρίστησε όλους, και στην ομιλία του εξήρε το ήθος του γιατρού Κουκουριτάκη, και το επιστημονικό του έργο.  Επισκέφτηκε κατόπιν το ιατρείο του γιατρού, και εντυπωσιάστηκε από τη λιτότητα του χώρου, και αφού ευχαρίστησε όλους για της υποδοχής που έτυχε, αναχώρησε για το Ηράκλειο.
Με αφορμή τη γνωριμία του γιατρού με τον Sabin, ο Κουκουριτάκης συνέχισε το έργο του με ακόμα περισσότερο ζήλο, και προσπάθησε με περισσότερη επιμονή, να πείσει τους κατοίκους της περιοχής, να κάνουν όλοι το εμβόλιο της πολιομυελίτιδας, που εκείνα τα χρόνια θέριζε την περιοχή.
Οργάνωνε λοιπόν ο ίδιος ομαδικούς εμβολιασμούς, κυρίως σε νεανικό πληθυσμό, και τελικά κατάφερε να εξαλείψει την ασθένεια και από όλη τη Μεσαρά!.

Ιωάννης Γ. Κουκουριτάκης, ο πατέρας του Περικλή

Ο Κουκουριτάκης Περικλής, απεβίωσε στην Αθήνα τον Φεβρουάριο του 1991, όπου και ετάφη, και ακολούθησε και η Αικατερίνη το 1996.
Περισσότερα από 45 έτη, ο Κουκουριτάκης προσέφερε τις πολύτιμες επιστημονικές γνώσεις του στη Μεσαρά. Είχε βαθειά αίσθηση του καθήκοντος προς τον πολίτη, και συνάνθρωπο. Κατάφερε να σώσει πολλές ζωές, και αυτό χάριν στις επιπλέον γνώσεις του, επειδή διάβαζε πολλά επιστημονικά συγγράμματα, και διότι ερχόταν σε επαφή με μεγάλους επιστήμονες. Η μεγαλύτερη παρακαταθήκη του γιατρού, είναι το γεγονός, πως το όνομά του, εξακολουθεί και σήμερα να μνημονεύεται  στη Μεσαρά, από απλούς πολίτες.

1940 ο Κουκουριτάκης έπαθε κρυοπαγήματα με τον γιατρο που τον κουράριζε

Από τον Ιωάννη Κουκουριτάκη  ξεκίνησε η αγάπη στα αρχαία Ελληνικά ονόματα!

Η φιλία με τον Αρχαιολόγο  Federico, και η σχέση του με τις αρχαιότητες της περιοχής, έκαναν τον Ιωάννη να αγαπήσει το αρχαίο Ελληνικό πνεύμα, και φυσικά και τα αρχαία ονόματα.  Ο ίδιος ο αρχαιολόγος  Άλμπερτ είπε κάποτε στον Ιωάννη:
-Έχετε τόσο ωραία αρχαία Ελληνικά ονόματα και απορώ γιατί δεν συνηθίζετε να βαφτίζετε τα παιδιά σας! Δεν συναντώ κανένα αρχαίο όνομα στην περιοχή!
Έτσι μπήκε στο μυαλό του Ιωάννη η βαθειά επιθυμία και άρχισε να βαφτίζει παιδιά με αρχαία Ελληνικά ονόματα, κάνοντας αρχή από τα παιδιά του, έτσι μετά έκαναν και εκείνα με τα δικά του παιδιά, αλλά και όλα τα βαφτιστήρια τους!
Δεν μπορούσε να μην τηρεί την παράδοση και ο Περικλής Κουκουριτάκης, που και ο ίδιος βάφτισε τον γιό του Ορέστη, και όσα παιδιά από τα δεκάδες βάφτιζε, σε όλα τους έδινε αρχαία ονόματα!  Και ο γιός του Ορέστης  πάλι ,βάφτισε και αυτός τον γιό του Περικλή, και Ιωάννα την κόρη του.

1940 Στον Ευαγγελισμό με κρυοπαγήματα

Μερικά από τα γυναικεία ονόματα που έχει βαφτίσει είναι Ηλέκτρα, Άλκηστις, Ιοκάστη, Ανδρομάχη,  Ιφιγένεια, Αργυρώ,  Αριάδνη,   Αλκμήνη, Ελπινίκη, Κλειώ, Ναυσικά Ξανθίππη, Πηνελόπη, Καλλιρρόη, Ηλέκτρα, ακόμα και Ορέστια! Το Όνομα Ηλέκτρα του άρεσε πολύ, και είχε βαφτίσει τρείς  Ηλέκτρες  μονάχα στις Μοίρες! To ‘φερε βέβαια η τύχη, και ο εγγονός  του Περικλή Κουκουριτάκη έδωσε κι αυτός το όνομα της Κόρης του και δισέγγονο «Ηλέκτρα»!
Από τα ανδρικά, Ηρακλής, Φίλιππος, Ραδάμανθυς, Διογένης, Τηλέμαχος, Τιμολέων,  Αριστοτέλης, Φιλοκτήτης Πελοπίδας, Αχιλλέας, Διογένης, Αγαμέμνων, Αλκιβιάδης, Αλέξανδρος, Αγαθοκλής κλπ.

Για χρόνια είχε μείνει σαν ανέκδοτο, το περιστατικό σε μια βάφτιση, που αφού ο γιατρός έδωσε ένα δύσκολο αρχαίο όνομα για το όνομα του παιδιού, οι γονείς εν τω μεταξύ το ξέχασαν τελείως! Έτσι μεσάνυχτα πήγαν στο σπίτι του γιατρού όπου κοιμόταν , του χτύπησαν την πόρτα λέγοντάς του:
-Μα πως είπες γιατρέ εκείνο το όνομα του κοπελιού μας, που βάφτισες  το μεσημέρι στην εκκλησία? Συγνώμη  γιατρέ αλλά το ξεχάσαμε…

-Ιοκάστη! Απάντησε ο Κουκουριτάκης!

Κείμενο  (από βιβλιογραφίες και μαρτυρίες) – φωτογραφίες: Γεώργιος Χουστουλάκης

Σχολιασε

ΑΦΗΣΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Ο Κρητικός που σκότωσε τον Γερμανό αλεξιπτωτιστή με μια πέτρα και έγινε σύμβολο της μάχης της Κρήτης

Δημοσιεύτηκε

στις

Δεν έγινε ποτέ ξανά στην Ευρώπη ένας άοπλος ή άθλια εξοπλισμένος λαός, να πολεμήσει άρτια εξοπλισμένους και εκπαιδευμένους στρατιώτες


Στη μάχη της Κρήτης ο λαός πολέμησε σκληρά για την πατρίδα και έδωσε ένα σκληρό μάθημα στον κατακτητή.

Η αυθόρμητη αντίσταση των χωρικών προκαλεί ακόμη τον παγκόσμιο θαυμασμό.

Ο πίνακας, με τον χωρικό που σκοτώνει τον εισβολέα με πέτρα, είναι ρεαλιστική απεικόνιση της σκηνής που είδε ο ζωγράφος Πέτρος Βλαχάκης.

Ακόμη και άοπλες γυναίκες σκότωναν αλεξιπτωτιστές που μπλέχτηκαν στα δένδρα.

Ωστόσο, στα αυτοσχέδια νοσοκομεία δεν αρνήθηκαν να περιθάλψουν και τους τραυματίες Γερμανούς….

Για το περιστατικό δείτε το βίντεο στο 26 min 06sec και μετά


ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Το σαλέπι και ο Σαλεπιτζής

Δημοσιεύτηκε

στις

Μπορεί να μην το έχουμε δοκιμάσει όλοι, αλλά έχουμε όμως ακούσει για το σαλέπι, ή να έχουμε δει σαλεπιτζήδες να γυρνάνε στις γειτονιές, με ένα μεγάλο μπρούντζινο κλειστό δοχείο στον ώμο, το λεγόμενο «σαμοβάρι»


Τους σαλεπιτζήδες τους έλεγαν και σερμπετάδες, γιατί το σαλέπι ήταν στην ουσία ένα σερμπέτ (γλυκό σιρόπι).
Βέβαια τείνουν να χαθούν όλοι αυτοί οι γραφικοί μικροπωλητές, όπως οι καραμπασάδες, οι στραγαλάδες, οι πλανόδιοι παγωτατζήδες, oι καρεκλάδες, και φυσικά οι σαλεπιτζήδες.

Αντίθετα με τους στραγαλάδες , οι σαλεπιτζήδες δούλευαν περισσότερο είτε τις πρώτες πρωινές ώρες, είτε τις πολύ βραδινές. Ο σαλεπιτζής διάλεγε το στέκι του, με βάση τις περιοχές που σύχναζαν ξενύχτηδες, ή εκείνοι που άρχιζαν τη δουλειά τους αξημέρωτα, όπως οικοδόμοι, εργάτες κλπ.
Στα σημεία όπου επέστρεφαν αργά εργαζόμενοι ή ξενύχτηδες, και οι φυσικά αναζητούσαν κάποιον σαλεπιτζή για απολαύσουν ένα ρόφημα που θα τους βοηθούσε να συνέλθουν από ένα ξενύχτι, ή να ζεσταθούν από την παγωνιά.

Το απλό σαλέπι

Εκείνο το σερμπέτι που πουλούσαν τον χειμώνα τα τελευταία χρόνια στην Κρήτη, ήταν το απλό σαλέπι, δηλαδή ένα μείγμα αλευριού από σουσάμι, κανέλα και γαρύφαλλα, και πρόσθεταν μέσα πετιμέζι και μέλι. Γυρίζανε οι σαλεπιτζήδες με το μπρούντζινο δοχείο στον ώμο, είτε το είχε σε καρότσι και το σέρβιραν ζεστό – ζεστό στον κόσμο.

Το σαλέπι όμως το γνήσιο δεν γινόταν από σουσάμι, αλλά από σκόνη από αποξηραμένους βολβούς διαφόρων ορχεοειδών. Η σκόνη βράζεται με ζάχαρη ή μέλι και αρωματίζεται με πιπερόριζα. Το ομώνυμο ποτό είναι θρεπτικό λόγω του αμύλου και της γόμας που περιέχει καθώς και θερμαντικό, λόγω της παχύρρευστης μορφής του.

Ο σαλεπιτζής δεν είχε σταθερό στέκι και γυρνούσε στις γειτονιές και πλατείες ανάλογα που θα βρει την κατάλληλη πελατεία. Κρατούσε στον ώμο το σαμοβάρι, και στο χέρι ένα καλαθάκι, με ποτηράκια και πρόσθετε κατά βούληση. Είχε βράσει ήδη από το σπίτι του το νερό με το σαλέπι, αλλά στη βάση του σαμοβάρι είχε αναμμένα κάρβουνα, ούτως ώστε να διατηρεί το σαλέπι ζεστό, έτοιμο να το σερβίρει στο ποτήρι!

Δίπλα από το σαμοβάρι, είχε το ειδικό τραπεζάκι, για να στηρίζει την ζάχαρη, την κανέλα και το δοχείο με το νερό, για να ξαναφτιάξει, αν του χρειαζόταν. Για το βράδυ, υπήρχε και μια λάμπα (θυέλλης), που φώτιζε τον χώρο. Στην πλάτη, είχε πάντα κρεμασμένο ένα ξύλο, σαν τόξο, για να κρεμάει το σαμοβάρι και τη υπόλοιπη πραμάτεια του. Το σαλέπι είναι βασικά ένα θερμαντικό ρόφημα, παρόμοιο με τα παλιά κρητικά βραστάρια, σπουδαίας διαιτολογικής και φαρμακευτικής αξίας. Το πουλούσαν ζεστό τον χειμώνα σαν τσάι για να ζεσταίνει τον οργανισμό, αλλά όμως πολλοί το πουλούσαν και καλοκαίρι όμως κρύο.

Μπορεί η δουλειά του σαλεπιτζή να είχε άνθιση τον Χειμώνα, από την άλλη όμως, οι σαλεπιτζήδες ή σερμπετάδες κατάφερναν και δούλευαν και το Καλοκαίρι! Εκείνο που πουλούσαν το Καλοκαίρι δεν ήταν το χειμωνιάτικο σαλέπι, αλλά ήταν ένα εντελώς διαφορετικό υγρό, δηλαδή ένα σιρόπι είτε από κανέλα είτε από βύσσινο, και το έριχναν σε ένα ποτήρι όπου είχαν ρίξει πρώτα χιόνι, ή τριμμένο πάγο!

Έτσι έδιναν στον κόσμο μια παγωμένη κανελάδα ή βυσσινάδα, μέσα σε ποτήρι με χιόνι.

Οι σερμπετάδες ή σαλεπιτζήδες, όπως και οι κανελάδες, πήγαιναν και εκείνοι στα βουνά όπου υπήρχε παγωμένο χιόνι, και με πριόνια το έκοβαν σε κολώνες. Κάθε παγοκολόνα την έβαζαν μέσα σε ένα άσπρο λινό σακί, και το σακί αυτό μέσα σε μεγαλύτερο σακί, και γύρω – γύρω έβαζαν άχυρα.

Τα άχυρα λειτουργούσαν σαν μονωτικό υλικό, και το χιόνι βαστούσε μέρες.

Όταν λοιπόν το καλοκαίρι πουλούσαν το σερμπέτι τους όπου υπήρχε κόσμος, είτε στα πανηγύρια, είτε στα παζάρια της αγοράς είτε γυρνώντας στα χωριά, είχαν μαζί τους τα διάφορα σιρόπια και χιόνι από πάγο. Έξιναν μια ποσότητα χιονιού με ένα μπρικάκι, την έβαζαν ανάλογα σε ποτήρι, ότι σιρόπι ήθελε κάποιος, πορτοκάλι, λεμόνι, βύσσινο ή σιρόπι κανέλας (κανελάδα).

Βέβαια δεν ήταν και λίγοι οι σαλεπιτζίδες που τις ώρες που δεν είχαν δουλειά πουλούσαν στραγάλια.

Τι λέει η μυθολογία μας

Στην αρχαιότητα γνώριζαν το σαλέπι, το οποίο γινόταν από τη ρίζα μιας άγριας ορχιδέας, αφού είχε αποξηρανθεί και κονιορτοποιηθεί.

Η ελληνική μυθολογία θέλει τον Όρχι γιο Σατύρου και Νύμφης, να μεταμορφώνεται χαριστικά σε ορχιδέα όταν προσέβαλε (ή σκότωσε) μια Βακχική Ιέρεια. Η εν λόγω ορχιδέα είναι διαδεδομένη ήδη από την αρχαιότητα και για του λόγου το αληθές η πρώτη αναφορά γίνεται από τον Θεόφραστο ο οποίος έδωσε την ονομασία στις ορχιδέες αυτές, λόγω του σχήμα τους, ενώ την αξία αυτών των ορχιδέων είχαν γνωρίσει περί πολλού ο Ασκληπιός, ο Ιπποκράτης και ο Γαληνός.

Ο Διοσκουρίδης μάλιστα αναφέρει ότι ο συμπαγής και ευτραφής κόνδυλος είναι ο αρρενογόνος, ενώ ο αδύναμος και καχεκτικός, ο θηλυγόνος. Στην Αρχαία Ρώμη επίσης παρασκεύαζαν ροφήματα και ποτά από τη ρίζα της ορχιδέας, τα οποία μάλιστα ονόμαζαν σατύρια ή πριάπισκα, με τη δεύτερη ονομασία να προέρχεται από τον Πρίαπο, θεό της γονιμότητας μαρτυρία των αφροδισιακών ιδιοτήτων που αποδίδονταν και από εκείνους στο φυτό αυτό.

 

Περισσότερα για το σαλέπι

Το γνήσιο σαλέπι όπως είπαμε γινόταν από σκόνη αλευριού, αλλά όχι από σουσάμι, αλλά από τους ξηρούς κονδύλους πολλών ειδών της οικογένειας των Ορχιδωδών. Το σαλέπι χρησιμοποιείται για την τόνωση των ασθενών κατά τη διάρκεια της ανάρρωσής τους. Μάλιστα η ορχιδέα από όπου παράγεται το σαλέπι, έχει σχήμα όρχεων. Αν καταφέρναμε πράγματι να ξεπατώσουμε ένα τέτοιο φυτό, τότε θα διαπιστώναμε ότι αντί για ρίζα φέρει δύο περίπου ισομεγέθεις κονδύλους, οι οποίοι μοιάζουν με όρχεις.
Το σαλέπι που προέρχεται με αποξήρανση και κονιορτοποίηση του βολβού του φυτού ορχιδέα, θεωρείται και αφροδισιακό ρόφημα. Αναμεμιγμένο με διάφορα άλλα βότανα, καθώς και κανέλα, μοσχοκάρυδο, γαρίφαλο και βανίλια, το κάνει ιδιαίτερα εύγευστο και αρεστό από τον κόσμο. Μπορεί κάποιος βέβαια να το πιεί και σαν υποκατάστατο του ελληνικού καφέ.

Επειδή το σαλέπι από τους βολβούς της ορχιδέας θεωρείται από την αρχαιότητα αφροδισιακό, για τον λόγο αυτό το φυτό αυτό ονομάστηκε και «αρσενικοβότανο», επειδή όταν ήταν εύρωστο, πίστευαν ότι χάριζε στις γυναίκες αρσενικά παιδιά!
Οι περισσότεροι σαλεπιτζήδες ήταν κυρίως Μικρασιάτες, και γυρνούσαν ντυμένοι στα ζεστά με λευκά ρούχα όπως οι παγωτατζήδες και με σκούφο.

 

Οι ευεργετικές ιδιότητες του σαλεπιού

Ένα ρόφημα από σαλέπι, εκτός της τόνωσης του οργανισμού μετά από επεμβάσεις, έχει και πολλές άλλες ευεργετικές ιδιότητες.

Εκτός του ότι σαν φάρμακο ζεσταίνει τον οργανισμό, δρα κατά της δυσεντερίας και του ξερόβηχα με φλογώσεις.

Είναι άριστο μαλακτικό κατά του βήχα και όλων των παθήσεων του θώρακα, αλλά και του στομάχου και των εντέρων.

Ανακουφίζει από τον έντονο βήχα, του άσθματος και του στομαχόπονου, δρα κατά της δυσεντερίας και του βήχα, ενώ τονώνει σημαντικά το ανοσοποιητικό σύστημα.

Είναι πλούσιο σε άμυλο και μπορεί να χαρίσει ενέργεια και πνευματική διαύγεια σε άτομα που την χρειάζονται, όπως οι μαθητές, οι ηλικιωμένοι, οι έγκυες γυναίκες και σε ασθενείς.

Περιέχει πολύτιμα μεταλλικά άλατα όπως φώσφορο και ασβέστιο.

Βοηθά εξασθενισμένους από αρρώστιες οργανισμούς να ανακάμψουν και να αναρρώσουν γρηγορότερα.

Περιέχει μια κολλώδη ουσία, την βασσαρίνη η οποία όταν βράσει με το νερό, μετατρέπεται σε κολλώδη πηχτή ουσία, μαλακτική, κατά του βήχα και των φλεγμάτων.

Το σαλέπι λόγω της κολλώδους φύσης του αλλά και των επουλωτικών συστατικών του, επιδρά στο στομάχι και το έντερο αναπλάθοντας τα τοιχώματα του πεπτικού συστήματος.

Έτσι λοιπόν, με ένα ρόφημα από σαλέπι, θα έχουμε και τις τονωτικές και αφροδισιακές του ικανότητες , παράλληλα με τις θεραπευτικές του ιδιότητες!

Όλα αυτά εντείνονται χάρη στην προσθήκη και των μυρωδικών όπως της κανέλας, του γαρύφαλλου, της πιπερόριζας, της βανίλιας, που τέλος μας παρέχουν ένα ρόφημα θερμαντικό, εύγεστο και παράλληλα χορταστικό, χωρίς πολλές θερμίδες.

 

Γιατί στην Κρήτη λέμε τη φράση: «Αυτός τα έκανε σαλεπιτζίδικα»?

Πολλοί από εμάς, έχουμε ακούσει στην Κρήτη τη φράση και την έχουμε κρατήσει στα αυτιά μας, «αυτός τα έκανε ούλα σαλεπιτζίδικα», ή «χιαλεπιζίδικα»!

Σαν Κρητικοί βέβαια ξέρουμε, πως θα πει, «τα έκανε άνω – κάτω», ή «τα άφησε ακατάστατα», με λίγα λόγια «τα έκανε ρημαδιό»! Προφανώς κατά την παρασκευή του σαλεπιού, γινόταν κάποια σχετική ακαταστασία στην κουζίνα λόγω των διαφόρων υλικών και συσκευών ! Φυσικά η εργασία ήταν πάντα υπεύθυνη δουλειά, και δεν σήκωνε προχειρότητα, επειδή και εδώ υπήρχε ο ανταγωνισμός όπως και στους καραμπασάδες. Ένας σαλεπιτζής να υπήρξε κάποτε, που να ήταν ακατάστατος στην Κρήτη, ήταν αρκετό προφανώς για να βγει η φράση, όπου και εξαπλώθηκε!
(

Και πάλι ευχαριστούμε τον κ Μαραγκάκη Μύρωνα για τις σχετικές πληροφορίες του)

Πληροφορίες: Μύρων Μαραγκάκης

Κείμενο: Γεώργιος Χουστουλάκης

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Παγκόσμια γιορτή της μητέρας – Γιατί γιορτάζεται σήμερα

Δημοσιεύτηκε

στις

Η μητέρα είναι για όλους τους ανθρώπους η πιο κοντινή ύπαρξη, ο άνθρωπος που είναι πάντα εκεί να ακούσει να βοηθήσει να στηρίξει


Είναι ο άνθρωπος που δίνει τη ζωή και μεταδίδει την αγάπη. Για αυτό και η μέρα της γιορτής της έχει ιδιαίτερη σημασία για τους πάντες, μικρούς και μεγάλους!

Η δεύτερη Κυριακή του Μαΐου καθιερώθηκε ως η εθνική γιορτή της μητέρας αρχικά στις ΗΠΑ χάρη στην έμπνευση μιας γυναίκας από την Φιλαδέλφεια της Ana Jarvis

Οι αρχαίοι Έλληνες πρώτοι τιμούν τη μητέρα

Όμως τη μητέρα τιμούσαν πρώτοι οι αρχαία Έλληνες. Συγκεκριμένα, στη γιορτή της άνοιξης έστηναν τελετές για τη Γαία, τη μητέρα Γη, μητέρα όλων των θεών και των ανθρώπων. Αργότερα την αντικατέστησε συμβολικά η κόρη της Ρέα, σύζυγος του Κρόνου, μητέρα του Δία και θεά της γονιμότητας.

Αγγλία 1600

Μία νεότερη εκδοχή της γιορτής θεωρείται η  «Mothering Sunday», η οποία μας μεταφέρει στην Αγγλία του 1600. Κατά την διάρκεια αυτής της μέρας, οι υπηρέτες που έμεναν στα σπίτια των αφεντικών τους έπαιρναν μία μέρα άδεια για να επιστρέψουν στα σπίτια τους και να περάσουν την ημέρα με τις μητέρες τους.

ΗΠΑ 1900

Η δεύτερη Κυριακή του Μαΐου που καθιερώθηκε σαν εθνική γιορτή της μητέρας στις ΗΠΑ οφείλεται στην έμπνευση μιας γυναίκας από την Φιλαδέλφεια της Ana Jarvis. Η Ana Jarvis θέλοντας να τιμήσει τη μνήμη της μητέρας της ξεκίνησε το 1907 μια εκστρατεία για να καθιερωθεί μια επίσημη γιορτή της μητέρας.

Η Τζάρβις έχασε τη μητέρα της το 1905 και καθώς δεν είχε η ίδια παντρευτεί ή αποκτήσει παιδιά ένιωσε την ανάγκη να τιμήσει τη μνήμη της. Η εκστρατεία που έκανε για την καθιέρωση της γιορτής είχε μεγάλη απήχηση και στις 10 Μαΐου εκείνης της χρονιάς, εκατοντάδες οικογένειες συγκεντρώθηκαν στο Γκράφτον, τη γενέτειρα της Τζάνις σε μια εκκλησία που αργότερα μετονομάστηκε «Διεθνής Ναός της Μητέρας» καθώς και σε άλλες πόλεις για να υποστηρίξουν την κίνηση της.

Η προσπάθειά της είχε απήχηση και η γιορτή της μητέρας έγινε επίσημα εθνική γιορτή. Το 1914 ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Γούντροου Ουίλσον υπέγραψε προκήρυξη, σύμφωνα με την οποία η Ημέρα της Μητέρας καθιερωνόταν ως εθνική εορτή τη δεύτερη Κυριακή του Μαΐου.

Η γιορτή σήμερα και πάντα

Στη χώρα μας γιορτάστηκε για 1η φορά στις 2 Φεβρουαρίου του 1929, σε συνδυασμό με τη χριστιανική γιορτή της Υπαπαντής. Τελικά, κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 60, η γιορτή μεταφέρθηκε από τις 2 Φεβρουαρίου στη 2η Κυριακή του Μαΐου.

Αν και πολλές χώρες έχουν δικές τους ημερομηνίες για τη γιορτή της μητέρας, η ημέρα αυτή έχει επικρατήσει διεθνώς.

Σύμφωνα με έρευνες εκτιμάται ότι η γιορτή της Μητέρας κατέχει τα τελευταία χρόνια μερίδιο 26% στο σύνολο των ετήσιων πωλήσεων λουλουδιών και φυτών που γίνονται κατά την διάρκεια των διάφορων γιορτών.

‘Οπως και να νιώθει ο καθένας να γιορτάσει την ημέρα, όλες οι μητέρες του κόσμου γιορτάζουν κι αξίζουν τις καλύτερες ευχές για το σπουδαίο έργο τους, τη μητρότητα!

entertv.gr

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

Facebook

Δημοφιλη