Υπήρχε μια παράδοση, απο αρχαιοτάτων χρόνων, που απαγόρευε μετα το τελευταίο ράβδισμα της ελιάς, να ξαναπάει ο ιδιοκτήτης να μαζέψει τις ελιές, κι αυτό, γιατί εθεωρείτο ότι ανήκαν στους φτωχούς.
Αυτη η θρησκευτική όψη, και στα χριστιανικά χρόνια, έγινε θεσμός σε πολλά μέρη της Ελλάδας.
Το είδος αυτό της ελεημοσύνης, το να αφήνουν ελεύθερες τις τελευταίες ελιές ονομαζόταν μ π ο ρ μ π ο λ ό γ ι α.…
Στην Κρήτη την συνήθεια αυτή την ονόμαζαν κ ο κ ο λ ό γ ι α.
Η ελιά πάντα ήταν πρώτη στις εκδηλώσεις αλληλεγγύης και φιλαλληλίας, γι’ αυτό σε πολλά νησιά όπως τη Λέσβο, στις νηστίες, “τό χαν σε καλό” να γέμίζουν απο ένα πιάτο ελιές και τις πήγαιναν στους πολύ φτωχούς.
Παρόμοια συνήθεια σε άλλα μέρη, η νοικοκυρά γέμιζε ένα πιάτο ελιές, μισές μαύρες μισές άσπρες, τον Δεκαπενταύγουστο, και τις πήγαινε στη γειτονιά, σε όσους δεν είχαν να φάνε.
Ασφαλώς, αυτές οι συνήθειες συμβαδίζουν απόλυτα με τη χριστιανικη αρετή, και το κοκολόι κι αυτό, έχει να κάνει με την εκκλησιαστική διάσταση.
Όταν τέλειωνε η ελαιοκομική περίοδος, όποιος νοικοκύρης ήθελε, με το ανάλογο χριστιανικό συναίσθημα, ανέφερε αυτήν του την επιθυμία στον παπά.
Ο παπάς με τη σειρά του ανακοίνωνε στο ποίμνιο του, οτι “ο τάδε επομάζωξε, κι όποιος θέλει να πάει να κοκολοίσει”.
Οι ελιές που έχουν πέσει στα κοκολόγια, είναι αυτές στα πολύ ψηλά κλαριά, που δέν τις φτάνει η ντέμπλα.
Πέφτουν όμως μόνες τους με τα δυνατά φυσίματα του αέρα Φεβρουάριο η και Μάρτιο
Αυτή η συνήθεια έφτασε και μέχρι τη γενιά μας, γύρω στο ’70 σταμάτησε το έθιμο στη Κρήτη.
Πολλοι φτωχοί άνθρωποι, άνδρες και γυναίκες αλλά και παιδιά, μάζευαν ελιές απο δώ κι απο κεί, και τις πούλαγαν στον έμπορα, έναντι κάποιας αμοιβής.
Δέν εθεωρείτο κλεψιά, υπήρχε κατανόηση απο όλους.
Οι καλοι χριστιανοί δέν άφηναν τον ραβδιστή να ρίξει και τη τελευταία ελιά.
“Άσε και καμπόσες, του έλεγαν, να φάει και το πουλάκι”
Ο καλός χριστιανός, πέρα απο τόν φτωχό συνάνθρωπο, σκεφτόταν και τό έρημο το πουλί, που το χειμώνα η τροφή του είναι δισεύρετη.
Μα, τι άλλο,παρα μόνο το μεγαλείο του λαού μας δηλώνει αυτό το πράγμα, ότι οι ελιές στα τελειώματα, ανοίκουν δικαιωματικά στους φτωχούς και αδύναμους…
Κείμενο, φωτογραφίες: Γεωργιος Χουστουλακης
Ακολουθήστε το Cretanmagazine στο Google News και στο Facebook
