Τι ήταν τα πλαϊσερά και τα απαλετικά

Άγνωστες λέξεις για τους νέους της Κρήτης, τρόπος ζωής για τους παλιούς!

Τα πλαίσερά

Τα πλαϊσερά, δεν έλειπαν από κανένα σπίτι εποχής.

Στην πραγματικότητα ήταν το πλεχτό λίπος του ζώου, που περικλείει τα έντερα, που λέγεται και κνισάρι. Ένα μέρος από το κνισάρι αυτό, το φύλαγαν για διάφορες χρήσεις. Καμιά φορά, αντί για κνισάρι, κράταγαν ένα κομμάτι λίπος χοιρινό, στο σχήμα και μέγεθοςτου σαπουνιού. Κι αυτό το έλεγαν πλαϊσερό. Το έβλεπες καρφωμένο σε μια πρόκα δίπλα στο τζάκι, και μαυρισμένο από τον καιρό και την κάπνα!

Η χρήσεις του πλαϊσερού, ποικίλες!

Μπορεί με το λίπος αυτό να κέρωναν το σπάγκο πριν ράψουν συνήθως δερμάτινο είδος, όπως στιβάνια, το δερμάτινο του σαμαριού κλπ. Με το ίδιο λίπος πέρναγαν πότε – πότε το δέρμα των παπουτσιών , κυρίως άρβυλα και στιβάνια, για να μην ξηραίνονται, και να κρατούν την ελαστικότητα τους.

Έτσι, οτιδήποτε χρειαζόταν να μαλακώσει, ακόμα και στο δέρμα του ανθρώπου όπως τα σκασμένα χέρια από ασβέστη, μια τριβή με το πλαϊσερό, πάντα έφερνε αποτέλεσμα!

Τα απαλετικά

Τα απαλετικά, ήταν συνήθως τα πλατιά φύλλα του φυτού ασκελετούρα, που έκοβαν τον χειμώνα από τον κήπο, τα ζέσταιναν στο φως της λάμπας, τα λάδωναν, και έτσι όπως ήταν ζεστά, τα τοποθετούσαν στο «ψυκό», στήθος του παιδιού, μέσα από τα ρούχα, όταν ήταν κρυωμένο!

Είχαν και αυτά φαρμακευτική χρήση, και ενίοτε τα έβαζαν και στο λαιμό των παιδιών, όταν είχαν πρησμένες αμυγδαλές, πονόλαιμο κλπ.

Βέβαια τα φύλλα της ασκελετούρας, τα μάζευαν και για ένα άλλο λόγο, τα έδιναν σαν τροφή και στα γουρούνια.  Για το κρύωμα και τον πόνο του στήθους, είχαν και άλλο τρόπο αντιμετώπισης, την κουνελοπροβιά! Η κουνελοπροβιά, δεν εξέλιπε και εκείνη από κανένα σπίτι!  Την ζέσταιναν κι εκείνη στο μαγκάλι, και την τοποθετούσαν στο σημείο του πόνου, στήθος η πλάτη, μέσα από το φανελάκι! Έτσι είχαν κάποια ανακούφιση.

Με αυτά πέρασαν γενιές και γενιές, εμείς δεν θα τα υιοθετήσουμε πλέον, αλλά μπορούμε να τα θυμόμαστε, και οι νεότεροι να γνωρίζουν

Κείμενο – φωτογραφίες: Γεώργιος Χουστουλάκης