Connect with us

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Το Πολιτιστικό Αργαστήρι Σητείας Δίκτυννα στηρίζει την παράδοση

Δημοσιεύτηκε

στις

Εδω και δύο χρόνια το Πολιτιστικό Αργαστήρι Σητείας Δίκτυννα , αποτελούμενο απο μια μικρή ομάδα ανθρώπων,υπηρετεί και προάγει την παράδοση της Κρήτης μέσω δράσεων, σεμιναρίων ,εκθέσεων & φεστιβάλ


Τον Ιούλιο του 2018(30-31/07) ,στα πλαίσια των Κορναρείων 2018 και με αρωγούς την Περιφέρεια Κρήτης , την Περιφερειακή Ενότητα Λασιθίου , τον Δήμο Σητείας, τον ΔΟΚΑΣ και άλλων φορέων & εθελοντών διεξήχθη με αρτιότητα το 1ο Φεστιβάλ Πολιτισμού Παράδοσης & Τεχνών :¨Στου Κύκλου Τα Γυρίσματα¨ , με:

1.Εκθέσεις κρητικής ενδυμασίας, παραδοσιακών μουσικών οργάνων, παραδοσιακού κοσμήματος,υφαντικής και στιβανιών
2.Παραδοσιακά μουσικά &χορευτικά συγκροτήματα
3.Παραδοσιακές συνταγές & προϊοντα που παρουσιάσθηκαν εντελώς δωρεάν απο Πολιτιστικούς Συλλόγους με σκοπό την ανάδειξη της Σητειακής διατροφικής κουλτούρας.

Καθοριστικής σημασίας για την άρτια διοργάνωση αποτέλεσε η Ενεργή Συμμετοχή Πλήθους Εθελοντών καθ’όλη την διάρκειά του Φεστιβάλ αλλα και Τοπικών Επιχειρήσεων που στήριξαν την προσπάθεια αυτή με τη μορφή Χορηγιών.

Φέτος το 2ο Φεστιβάλ Πολιτισμού Παράδοσης &Τεχνών θα είναι τριήμερο και πρόκειται να πραγματοποιηθεί στις 21-22 & 23 Ιουλίου του 2019, με την στήριξη όλων των παραπάνω φορέων, στα πλαίσια των Κορναρείων 2019 ενώ θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στα έθιμα και τις παραδόσεις της Ανατολικής Κρήτης.

Η ομάδα μας φέτος αναμένεται να γίνει μεγαλύτερη !

Πληροφορίες-δηλώσεις συμμετοχών στο 6973733875 ή στο messenger της σελίδας του Συλλόγου Δίκτυννα.

ΣΤΗΡΙΖΟΥΜΕ ΤΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ , ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ & ΤΕΧΝΩΝ …..ΠΡΟΑΓΟΥΜΕ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΜΑΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ!

Σας ευχαριστούμε!!

Σχολιασε

ΑΦΗΣΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Καπετάν Μητροφάνης (Καλογεράκης)-Το Λιοντάρι του Αμαρίου το 1821

Δημοσιεύτηκε

στις

H γενιά του Καπετάν  Μητροφάνη κατά τις παραδόσεις της οικογένειάς του, καταγόταν από τους Καλογεράκηδες – Καλογερήδες της Σαμαριάς Σφακίων, με σπουδαιότερο γόνο τους τον ηρωικό Καλογερογιάννη


Ο Καλογερογιάννης, δεν ανεχόταν να ποδοπατούν και να εξευτελίζουν τους γείτονες, τους φίλους και αδελφωχτούςΣελινιώτες. Μαζί με άλλα μέλη της οικογένειάς του και χωριανών του, δημιουργούσαν συνεχείς προστριβές με τα ανθρωπόμορφα τέρατα των Γενιτσάρων της οικογένειας Βέργερη του Απανηχωριούκαι της Αγίας Ειρήνης. Γενίτσαροι από την φύση τους οι άλλοτε Ενετοί άρχοντες, που αλλαξοπίστησαν, καταδυνάστευαν τον ντόπιο χριστιανικό πληθυσμό, της περιοχής του Λάκου, Σγουράφου και των οικισμών της Αγίας Ειρήνης, που ξεπερνούσαν τις περισσότερες φορές κάθε μορφή ανθρώπινης υπόστασης. Έστειλε λοιπόν ο Καλογερογιάννης, μήνυμα στον Γενίτσαρο της οικογένειας Βέργερη και τον προέτρεπε να σταματήσει τα αίσχη, που διέπραττε κατά των χριστιανών της περιοχής. Ο Βέργερηςαυτή την πρόσκληση τη θεώρησε μεγάλη προσβολή, ένας γκιαούρης, να τον προκαλεί και να τον προτρέπει έτσι. Προσποιήθηκε ότι δεν ενοχλήθηκε από την πρόκληση αυτή και με σκοπό να σκοτώσει τον Καλογερογιάννη, τον προσκάλεσε στο πυργόσπιτό του, τάχατες  να τον φιλοξενήσει και να συζητήσουν το θέμα.

                         Έλα Γιάννη Καλόγερε, κάτω εις το κονάκι

                         να σφάξωμε ένα μαρτί, να κάμουμε ζεφτάκι.

   Κατ΄ άλλους, που είναι ίσως και η πιο επικρατέστερη άποψη, του έστειλε μια μπάλα(σφαίρα). Δείγμα ότι θα το σκότωνε, όπου και όταν θα τον συναντούσε. Ο Καλογερογιάννης αδούλωτος καθώς ήταν, αλλά και παράτολμος, έφυγε να συναντήσει τον Γενίτσαρο. Δεν πήγε από το Ξυλόσκαλο, που το παραφύλαγαν οι τούρκοι, αλλά από την Αγιά Ρουμέλη. Μπήκε στην Τρυπητή και το Βουκιλάσι και ήλθε στα Σελινιώτικα.

  Μόλις ο Βέργερης έμαθε την παρουσία του στην περιοχή, βγήκε από το πυργόσπιτό του μαινόμενος και οργισμένος. Δεν περίμενε την παρουσία του Σφακιανού στην περιοχή του και τάβαλε, κατά που τόχε συνήθειο, με τους χριστιανούς της περιοχής του Λάκκου Σγουράφου, ευρισκόμενος σε κραιπάλη από το κρασί, που είχε καταναλώσει.

   Συνάντησε τον Καλογερογιάννη σε δασώδη και ξέμακρη περιοχή. Πιάστηκαν στα χέρια, αφού προηγουμένως προηγήθηκε έντονη λογομαχία με βρισιές και κατάρες αναμεταξύ τους. Ο γενίτσαρος έβγαλε την πιστόλα του και σαν άριστος μαχητής και σκοπευτής  που ήταν, πέτυχε τον Καλογερογιάννη  στον μηρό. Αλλά και ο Καλογερογιάννης  αντάξιός του, ανταπέδωσε και αυτός με τον ίδιο τρόπο και τραυμάτισε τον Βέργερη. Όρμησε αμέσως, κατά πάνω του με το μαχαίρι και τον αποτέλειωσε με απανωτές και θανατηφόρες μαχαιριές, πριν καλά καλά αντιδράσει ο αλλόπιστος. Οι Σελινιώτες του έκτισαν σπίτι διόροφο στη Σαμαριά ως ευγνωμοσύνη, που υπάρχει μέχρι σήμερα. 

  Η είδηση, για τον άθλο του Καλογερογιάννη ξεσήκωσε τους Γενίτσαρους του Σελίνου και των Χανίων. Κατά που το συνήθιζαν, έπρεπε οπωσδήποτε να εκδικηθούν για τον θάνατο του Βέργερη, σκοτώνοντας τον ίδιο ή τους συγγενείς του ή και να καταστρέψουν ολόκληρη την Σαμαριά.

  Παραφύλαγαν την είσοδο του Σαμαριανού Φαραγγιού, αλλά δεν τολμούσαν, όμως να την παραβιάσουν, γιατί γνώριζαν, τι τους περίμενε. Αναζητούσαν τον Καλογερογιάννη παντού. Αυτός τραυματισμένος καθώς ήταν, με πολύ δυσκολία μπορούσε να κινείται στην κακοτράχαλη περιοχή. Έτσι τραυματισμένο τον ανακάλυψαν οι διώκτες του,  στην περιοχή της Αχλάδας. Τον περικύκλωσαν και αφού τον εγκλώβισαν ανάμεσα σε διασταυρούμενα πυρά, άδειασαν τα όπλα τους στο τραυματισμένο σώμα του. Και άψυχο το σώμα του παλληκαριού, προκαλούσε δέος στους εκτελεστές του, οι οποίοι συνέχιζαν να το πυροβολούν, ασταμάτητα μέχρι που πλησίασαν το πτώμα του, φοβούμενοι, μήπως σηκωθεί και ανταποδώσει στα θανατηφόρα πυρά τους. Πολλοί συγγενείς του  έφυγαν στη συνέχεια από τη Σαμαριά, στο Αμάρι και σε άλλα μέρη της Κρήτης, για να ξεφύγουν από τη μανία των Τούρκων .

    Ο καπετάν Μητροφάνης, ήταν αδελφός του Καλογερογιάννη της Σαμαριάς, γι’ αυτό και ο αδελφός του ο Καλογερομανώληςπρόγονος των Καλογερήδων του Άι-Γιάννη Αμαρίου έδωσε στο γιό του το όνομα Γιάννης, ο μετέπειτα Καλογερογιάννης του Άι-Γιάννη. Ο Μητροφάνης  είχε παρόμοια πορεία και τέλος με τον πρόγονό του Καλογερογιάννη της Σαμαριάς, λές και ήταν στο DNA του.  Βλέποντας όμοια και αυτός, τα ανομήματα των Τούρκων και τα βάσανα των συμπατριωτών του σκέφτηκε: Καλό είναι το αρνί μα όταν γύρω σου υπάρχουν λύκοι καλύτερο είναι το λιοντάρι. Έτσι εμπλέκεται στα επαναστατικά κινήματα της περιόδου αυτής σαν χαΐνης και καπετάνιος σώματος επαναστατών. Τα κρητικά μοναστήρια την περίοδο αυτή λόγω της οικονομικής ευρωστίας τους, διατηρούσαν και συντηρούσαν δικά τους επαναστατικά σώματα, με δική τους σημαία. Γίνεται ο προστάτης των μοναχών της Μονής από τους ντόπιους ασύδοτους περιφερόμενους, που τους έκλεβαν και τους εκβίαζαν, όπως φανερώνει ένα σχετικό έγγραφό του, προς το φροντιστήριο των οικονομικών της τότε Γενικής Διοικήσεως Κρήτης, από το διπλανό στη Μονή χωριό Μπισταγή στους πρόποδες του Ψηλορείτη, που έμενε μάλλον γιατί το Μοναστήρι των Ασωμάτων καταστράφηκε από τους Τούρκους στην επανάσταση του 1821 και έχει ως εξής:

 

     «Εις το Φροντιστήριον της Οικονομίας.

     Προσκυνώ σας και ηξεύρετε, ότι οι ξένοι οπού είναι στο μοναστήρι κοντεύουν να το βάλουν κουκούλα και ζυγώνουν τους πατέρες και λέγουν πως θα κόψουν τα γένια τως και άλλα άτοπα. Εγώ εκατέβηκα αυτός μου και των εμίλησα με όλην μου την αστένειαν αλλά δεν με ήκουσαν. Το μοναστήρι δεν έχει τίποτα  καθώς το ξεύρετε. Ήλθεν ο ηγούμενος από κάτω γυρεύοντας ανθρώπους να τραβήξη την πέτραν και ολίγον έλειψε να τον δείρουν λέγοντάς του τα μύρια σκατογείκια. Λοιπόν σας περικαλώ, άγιε Οικονόμο, να στείλης να τους πάρεις αυτού, διατί εδώ είναι μερικοί στρατιώται και θα φεύγουν αύριον και θα τους πάρω να κατέβω να τους βάλουν μπροστά να τους πάγουν του αυθεντός  με μίαν αναφοράν. Αυτηνών τα καμώματα δεν τραβιούνται. Γυρίζουν τα χωρία και αγοράζουν κρέας, έπειτα πηγαίνουν και ζητούν του πατέρα τους παράδες. Αυτοί πληρώνουνται δια να ζουν στα στρατεύματα και όχι να κάνουν παρόμοια πράγματα. Την υγείαν τους έχουν, πρέπει να ακολουθούν με τους στρατιώτες και όχι να γυρίζουν ένθεν κακείθεν. Πόρτες και παράθυρα έχουν σπασμένα γυρεύοντας τους πατέρας δια να τους δείρουν και αυτοί εφοβήθησαν και έφυγαν. Λοιπόν σας περικαλώ να έχω την απόκρισίν σας με τον ίδιον.Ταύτα και άνευ ετέρου σας προσκυνώ.

 

   Μπισταγή 1823 Σεπτεμβρίου 9

 

 Καπετάν Μητροφάνης δούλος σας».

 

        Διασώζεται και δεύτερο έγγραφό του προς την ίδια αρχή για κατηγορία εναντίον του την ίδια περίοδο στο οποίο αναφέρει:

 

   «Προς το Εσωτερικόν Φροντιστήριον Κρήτης.

 

    Προσκυνώ. Ερχόμενος εις τον δρόμον εις τας ένδεκα του τρέχοντος, έλαβα ένα σας τίμιον, το οποίον με διαλαμβάνετε δια ένα μουλάρι, ότι το επήρα  από τον Ασώματον. Όμως δεν έχω είδησιν περί τούτου και με το να είμαι άρρωστος δεν εμπόρεσα  να εύρω άνθρωπον να σας γράψω την απόκρισιν, ότι δεν έχω είδησιν.

 

     Πισταγή τη 13 Αυγούστου 1823.

 

     Καπετάν Μητροφάνης».

 

      Ο Μητροφάνης το 1824 πήγε στην Πελοπόννησο με το σώμα των επαναστατών του μετά την καταστολή της επανάστασης στην Κρήτη 1822-1825 από τον Ιμπραήμ και τους Τουρκαλβανούς. Ήταν η εποχή που γύρω στις 60.000 Κρητικοί, άνδρες γυναίκες και παιδιά, κατά τον Κριτοβουλίδη, μετανάστευσαν στην άλλη Ελλάδα βοηθώντας σημαντικά την επανάσταση. Ολόκληροι οικισμοί δημιουργήθηκαν στους τόπους προορισμού των προσφύγων και υπάρχουν μέχρι σήμερα όπως: Στη Μήλο το χωριό Αδάμαντας. Στη Νάξο το χωριό Κορώνας και Απείρανθος. Στο Ναύπλιο ο οικισμός Πρόνοια και Μινώα(σημερινό Τολό). Στη Μεσσηνία το χωριό Νέα Κρήτη ή Λαχανάδες. Στον Πειραιά τα Κρητικά. Επίσης στη Σύρο, στην Κάσο, στην Κάρπαθο, στο Γύθειο, στη Μάνη, στη Μονεμβασιά, στη Μυτιλήνη.

          Ο Μητροφάνης πολέμησε γενναία και βοήθησε στη επανάσταση ως επικεφαλής σώματος αγωνιστών, δείχνοντας παλικαριά και περισσή ανδρεία:

Πάντα κει που πολεμά, στράφτει, βροντά, και βρέχει.

Σπίθες σιδέρο, αίμα, κορμί, έβγαν’ όπου μαλώσει,

και βροντισμούς και ταραχές η δύναμί ντου η τόση…

Πολλοί τον εγνωρίζασι πεζοί και καβαλάροι,

φωνιάζουν, εδά πρόβαλε της Κρήτης το λιοντάρι.

Ζάχαρειν το τραγούδι του και το σπαθίν του Χάρος,

ωσάν αϊτός επέτετο και το σπαθίν του εκράτει,

βροντή τονε το χέριν του, κ’ ως αστραπή τα’αμμάτι.

Εβάρισκε στη μια μεριά , κ’ επλήγωνε στην άλλη.

   

   Πολεμά μαζί με άλλους Κρητικούς ιερωμένους ως επικεφαλής ανεξαρτήτων σωμάτων επαναστατών, όπως του Διάκου Γαλακτίωνος Ψαρομήλιγγου, του Κατροκοκόλη και του Σταύρου Κολυβάκη.

       Επιστρέφει στη συνέχεια στο μοναστήρι του, αλλά οι Τούρκοι τον κυνηγούν αναγκαζόμενος να ζει με άλλους επαναστάτες, τους λεγόμενους Χαΐνιδες, μεμενομένοι ή σε μικρές ομάδες. Οι Χαΐνιδεςαυτοί δεν χωράτευαν, δεν συμβιβαζόταν δεν έκαναν πίσω. Ο νόμος της εκδίκησης εναντίον των αυθαιρεσιών των Τούρκων και των συμβιβαζομένων Κρητικών ήταν αμείλικτος, ανελέητος, φοβερός.  Πίστευαν υποσυνείδητα στη Σαιξπηρική άποψη ότι οι κατακτητές «δεν θα ήταν λύκοι αν οι άλλοι δεν ήταν αρνιά». Αυτό το στοιχείο συνέβαλλε αργότερα και στη διατήρηση της λεγόμενης βεντέτας στην Κρήτη και μεταξύ των ντόπιων, ως κατάλοιπο από την τουρκοκρατία.

        Τη περίοδο αυτή, όπως συνέβαινε συχνά, ερχόταν από το τουρκοχώρι Βαθιακό, που και σήμερα διασώζεται το τζαμί του, που είχε τον «κούλε», το τουρκικό κάστρο δηλαδή, με τον τούρκικο στρατό, που βασάνιζαν και βίαζαν στα γύρω χωριά, ένας Αγάς, μάζευε τις κοπελιές του Άι-Γιάννη, στο σπίτι του πατέρα του Ευθύμιου, τις έβαζε να χορεύουν ημίγυμνες πάνω σε μαγεριά και ρόβι, που έριχνε στο πάτωμα για να ευχαριστιέται βλέποντας τις να πέφτουν και να σηκώνονται. Ήταν μια συνηθισμένη τακτική των τούρκων την εποχή αυτή, όπως μαρτυρούν ιστορικοί.

    Μαθαίνοντας το αυτό ο Μητροφάνης άρχισε να γούζεται και να απειλεί ότι θα τον εκδικηθεί για τη προσβολή που έκανε στις χριστιανές. Προσπαθούν να τον αποτρέψουν και αυτός με τα λόγια του Ρωτόκριτου  απαντά σε συγγενείς και φίλους:

«Εγώ στο νου μου τό βαλα να κονταροχτυπήσω,

και για θανάτους εκατό μπλιό δε γιαγέρν’ οπίσω…

κι άφης τ’αυτά άν  μ’ αγαπάς, φίλε μου, να περάσουν,

θωρώ τη φρονιμάδα σου, γρικώ την πονηριά σου.

Κατέχω τούτα, που μου λές, κι οπού μ’ αναθιβάνεις,

κι άφης τα να περάσουνε, γιατί τον κόπο χάνεις».

 Αυτός δεν μπορεί να ανεχθεί μια τέτοια προσβολή και παίρνει τη απόφαση να σταματήσει αυτό το ξεγιβετιλίκι. Τη μέρα που είχε παραγγείλει  στις χριστιανές να μαζευτούν, γιατί θα ξανάρθει, παίρνει ο Μητροφάνης το καριοφίλι του, ζώνεται το μαχαίρι του στη μέση και  ακολουθεί το δρόμο του χρέους, που οι πρόγονοί του και η πίστη του, του είχε διδάξει: Θάνατος στον άπιστο κατακτητή. Τούρκος καλός μόνο νεκρός. Βαδίζει αποφασιστικά το δρόμο της τιμής και της ευθύνης χωρίς να υπολογίζει τις συνέπειες, τις ταλαιπωρίες και τους κινδύνους που τον περιμένουν. Το πνεύμα της θυσίας και της αυταπάρνησης πάντα χαρακτήριζε τους μεγάλους της ιστορίας και τους ήρωες κάθε εποχής.

       Στη Νίθαυρη αποκάτω, στο δρόμο που έρχεται από το Αποδούλου τον περιμένει μέσα στο ρυάκι για να μην τον θωρούν. Σε λίγο προβαίρνει ο Γενιτσαραγάς από μακριά πάνω στο άγριο μπεγύρι του, αγριωπός αδίστακτος και ο ίδιος, όμως λεβεντάνθρωπος, καμαρωτός και ροδοκόκκινος από τη καλοπέραση και τη ξεκούραση, αφού ραγιάδες δούλευαν για χάρι του.

«Δρακόκαρδος εκράζουντο, δράκου σουσούμι έχει,

ποτέ ντου δεν εγέλασε, μηδέ χαρά κατέχει.

Ετούτος δεν εγνώρισ’ουδέ κύρι ουδέ μάννα,

απόταν ήτονε μικρός στην κούνιαν, εποθάνα.

Σε μιας λαλάς του μάϊσσας το σπίτι ανεθράφη,

για κείνο εγίνη  άγριος, καθώς ο στίχος γράφει.

Οι κάμποι δεν τ’ αρέσουσι, κι ο τόπος δεν τον παίρνει,

κ’επά κ’εκεί με το φαρί συχνοπηγαινογιαγέρνει

εγρίνια προς τον ουρανόν, εγρίνια στον αέρα,

η όψι ντου φανέρωνε, τα κανε με τη χέρα.

Η φορεσά ντου κ’ η θωριά και το φαρίν ομάδι

εδείχναν πως ειν’ δαίμονας , και βγήκ’από τον άδη.

κ’ έλεγεν: Όποιος με θωρεί ας τρέμη κι ας φοβάται,

και το σπαθί όπου βαστώ, κιανένα δε λυπάται.

       Πλησιάζει στο πέρασμα του ρυακιού, που τον περιμένει ο Καπετανοκαλόγερος Μητροφάνης.

       Εκαβαλλίκευγε ένα ζω αγριότατο περίσσα,

Οράχε σαν κατόπαρδος, και πόδια σα βουβάλι,

και μάτια σαν αγριόκατος, κ’ η γλώσσα ντου μεγάλη.

Ήτον η τρίχα ντου ψαρή  μπαλώματα γεμάτη,

κόκκινα μαύρα μούρτζινα ‘σ όλον του το δερμάτι.

Ήτο λυγνό κ’ελεύτερο, στο γλάκι δεν το σώνει

ναν  κι από χέρα δυνατή σαΐτα ουδέ βερτόνι.

Συχνά συχνά σερνε φωνές, μα δε χιλιμιντρίζει,

είχε άγρια τη φωνή, και σα θεριό μουγκρίζει.

     Ένας γέρος χριστιανός που έβοσκε τις προβατίνες του τον χαιρετά και του λέει. Αγά μου γύρισε πίσω γιατί είδα στο ρυάκι εκεί ένα με τουφέκι και έμπαινε και έβγαινε μην είναι από κείνους τους χαΐνιδες που γυρίζουν και  σου κάνει κακό. Περήφανος και αντρειωμένος και ο Αγάς, ζυμωμένος από παιδί στο Κρητικό ήθος δεν το καταδέχεται να φοβηθεί και να γυρίσει πίσω όσο και αν κοστίσει. Το ήθος και κείνου ζυμωμένο τόσα χρόνια σ’ αυτό τον άγριο και αβόλευτο τόπο δεν λογαριάζει τη ζωή μπρος τη τιμή και το γόητρο του αν και διαισθάνεται ότι κάτι κακό τον περιμένει. Δίνει μια σπιρουνιά στο μπεγύρι του και προχωρά λέγοντας και τη μαντινάδα.

 

Μα σε ντροπής μου τόχω εγώ

οπίσω να γιαγύρω

Άχι το χανουμάκι μου

Μα δε το ξανασμίγω.

 

    Μόλις πλησίασε στο πέρασμα του ρυακιού, πετάγεται ο Μητροφάνης σαν τίγρη, που ορμά στο θήραμα της, ξιπάτε το μπεγύρι του αγά, στέκεται στα πισινά του πόδια. Τ’ άλογο που ο Αγάς ήτονεκαβαλλάρις ,

είχε μεγάλη δύναμι, ήτο μεγάλης χάρις.

 Επήδα με τα τέσσερα απάνω στον αέρα,

πολλά θαμάσματά καμε εκείνην την ημέρα.

Είχε πηδήξει στα ψηλά, στη γης να μην αγγίζη,

ετζίνα κι αγριεύγουντον, κι ωσά θεριό μουγκρίζει,

και δίχως να πατή στη γης, καθώς αναθιβάνω,

ήρριχνεν εκατό τσινιές στον άνεμο απάνω.

 Τον σημαδεύει όμως γρήγορα πριν αντιδράσει και κεραυνοβολημένος από τη καυτή μπάλα του Μητροφάνη πέφτει από το άλογο του σαν ασκί γεμάτο, με παφλασμό στο έδαφος, μη μπορώντας πια νεκρός να πραγματώνει τα ανοσιουργήματα του.

Έπεσε κάτω το θεριό, τ’ αμμάτια του γρυλλώνει,

φαρμάκι φτει με τους αφρούς, κλάημαναδακρυώνει,

κ’ εμουγκαλίστη τρεις φορές το φοβερόν του στόμα,

κ’εβρόντηξεν ο ουρανός, κ’εσκίστηκε το χώμα,

και με μεγάλη ταραχή και μουγκρισμόν ομάδι,

επήεν η άγρια ντου ψυχή στο μαυρισμένον άδη.

Κ’ εκείνος που ’το φοβερός, κι απ’ όλοι τον ετρέμα,

σήμερον εκυλίστηκε  στσι σάρκας του το αίμα.

Και σήμερο κείν’ η ψυχή, π’ άθρωπο δεν εδείλια,

πάει να δη του Χάροντα τα μαυρισμένα σπήλια.

Το μπεγύρι αφινιασμένο τρέχει στα χωράφια από τον αιφνιδιασμό που δέχτηκε.

«Τ’ άλογο του λεβέντη αγά τσι σάρκες του δαγκάνει,

να πάη στον αφέντην του γιά να του βουηθήση,

Και ωσάν εμίσσεψ’ η ψυχή, κ’ επήεν εις τον άδη,

πέφτει κ’ αυτό χάμαι, ψοφά, τελειώνουσιν ομάδι.

       Επικηρύσσεται πολλά γρόσια το κεφάλι του και αρχίζει μια θρυλική καταδίωξη, από τους Αμπαδιώτες Γενίτσαρους, συνεπικουρούμενους από Μπέηδες, Εσπέχηδες, Νιζάμηδες, Σπαχήδες, Σουμπάσηδες, που κατέφθασαν από το μεγάλο Κάστρο, το Ηράκλειο. Ο αγώνας του γίνεται λαϊκό τραγούδι: «Αυτό δεν είναι αντρειά, μονόναι  τουρτουλούσι να κυνηγούν Καλόγερο εφτά χιλιάδες Τούρκοι».

     Το κακό όμως δεν άργησε να έρθει. Φεύγοντας μια μέρα από το μοναστήρι του, στον Ασώματο για να πάει στο χωριό με ένα βουργίδι με σόλες για τα στιβάνια του και το σκύλο του, βρίσκεται μπροστά στο  απόσπασμα των γενιτσάρων, που τον αναγνωρίζουν και του φωνάζουν να παραδοθεί.  Εκείνος γνωρίζοντας τι τον περιμένει δεν σταματά αλλά φεύγει γλακιστός. Τον πυροβολούν εκείνοι και τον τραυματίζουν στη πλάτη. Ακολουθούν τις αποβολές από το αίμα και ελπίζουν ότι θα τον πιάσουν αφού θα εξαντληθεί από την αιμορραγία. Εξαντλημένος ο Μητροφάνης δεν μπορεί να προχωρήσει και μπαίνει σ’ ένα βάτο μαζί με το σκύλο του. Ψάχνουν σα τα κυνηγόσκυλα οι γενίτσαροι παντού γύρω, πλησιάζουν το βάτο και ο σκύλος του Μητροφάνη προδίδει το καταφύγιο του γαβγίζοντας. Κατά τη μαρτυρία του Καλογεροσταύρου,ανιψιού του Μητροφάνη, γεννημένου το 1885, κοντά δηλαδή στα γεγονότα, τον είδε πριν κάποιος από το χωριό Ά…. και τον πρόδωσε στους Γενίτσαρους του τουρκοχωριού Γέννα που είναι κοντά στο Μοναστήρι.

Οι Νιζάμηδες του φωνάζουν να βγει έξω να παραδοθεί αυτός αρνείται. Φοβούνται να πλησιάσουν. Η φήμη των ανδραγαθημάτων του στην Πελοπόννησο και την Κρήτη έχει δημιουργήσει στην φαντασία τους ένα ανίκητο φόβο νομίζοντας ότι είναι κανένα επτακέφαλο μυθικό θεριό ή ότι κρατεί τη πύρινη δίστομη ρομφαία του προστάτη του μοναστηριού του αρχαγγέλου Γαβριήλ, που από μακριά σκορπά το θάνατο και τίποτα δεν τον σκοτώνει. Χάνει τις δυνάμεις του αιμορραγεί εξαντλείται δεν έχει δύναμη ούτε να φωνάξει πιά. Τότε οι σκύλοι πλησιάζουν. Βάζουν φωτιά στο βάτο και προκειμένου να καεί ζωντανός βγαίνει και παραδίδεται. Οι νιζάμηδες χαρούμενοι για το απόκτημα τον σφάζουν σαν αρνί. Το ηρωικό αίμα του ποτίζει τη κρητική γη, όπως και τόσων άλλων ιερωμένων–αντρειωμένων αγωνιστών της λευτεριάς, που λίγο πριν σφάχτηκαν από τους Τούρκους Γερασίμου Μητροπολίτη Κρήτης, Νεοφύτου Κνωσού, Ιωακείμ Χερσονήσου,Ιεροθέου Λάμπης, Καλλινίκου Διουπόλεως, αλλά και Παπαφλέσσα, Αθανάσιου Διάκου, Διονυσίου του σκυλοφιλόσοφουπου τον έγδαραν ζωντανό στα Γιάννενα, Γαβριήλ του Γούμενου του Αρκαδίου που μετά από μερικά χρόνια Τίναξε το Αρκάδι για μερικούς ιστορικούς, Γερμανού Καραβαγγέλη που τον δολοφόνησαν οι Βούλγαροι στην Καστοριά, Γρηγορίου του Ε΄ Πατριάρχη Κωνσταντινούπολης που τον κρέμασαν στην από τότε κλειστή πύλη του Πατριαρχείου, Σαμουήλ που τίναξε το Κούγγι, Ησαΐα επισκόπου Σαλώνων που σκοτώθηκε στη μάχη Της Αλαμάνας με το Διάκο Αθανάσιο,  για να βλαστήσει πιο θαλερό σε λίγο το δένδρο της λευτεριάς.

      Το κεφάλι  σε ντορβά μέσα, το πηγαίνουν και το δείχνουν στη μάνα του και μετά με πομπή και τυμπανοκρουσίες, ως τρόπαιο και λάφυρο πολύτιμο, στο μεγάλο Κάστρο για να πληρωθούν, όπως προέβλεπε το Οθωμανικό δίκαιο, για τους επικεφαλής των επαναστατών και τους διακεκριμένους για ανδρεία, που είχαν ντροπιάσει την Τουρκιά. Των απλών επαναστατών πήγαιναν τα κομμένα αυτιά των, για να πάρουν το μπαξίσι. Υπάρχουν Ευρωπαίοι περιηγητές της εποχής, που γράφουν ότι είδαν πέντε και οχτώ χιλιάδες ανθρώπινα αυτιά σε σπάγκους περασμένα.

     «Μητροφάνης, εξ Αγίου Ιωάννου Αμαρίου διακεκριμένος επ’ ανδρεία  μοναχός, όστις εφονεύθη υπό των Γενιτσάρων εις τα περί την Μονήν μέρη και η κεφαλή του εκομίσθη εις Ηράκλειον μετά του Διακόνου». Περνώντας από το χωριό του τον Άι-Γιάννη Αμαρίου, συναντούν στη κάτω ρούγα των καλογερήδων στη μεσοχωριά, έξω από το σπίτι του τη μάνα του, τη  χαιρετούν και τη ρωτούν. –Γιαγιά πού είναι ο γιός σου ο Μητροφάνης. -Δε ξέρω παιδί μου που γυρίζει, απαντά εκείνη. -Για να τον δεις θα τον γνωρίσεις; -Ποια μάνα παιδί μου, θα δει το γιο της και δε θα τον γνωρίζει. Τότε ο επικεφαλής των Γενιτσάρων, βάζει το χέρι στο ντορβά, που ήταν κρεμασμένος στη σέλα του αλόγου του, πιάνει από το αυτί το κομμένο κεφάλι του Μητροφάνη και λέει στη χαροκαμένη μάννα: –Νάτος ο γιος σου. Εκείνη η ηρωίδα μάνα, του δίνει την αποστομωτική απάντηση, όπως τη διασώζουν μεταγενέστεροι ιστορικοί: «Σκύλοι και αν σκοτώσετε το Μητροφάνη θαρρείτε θα χαθεί η Χριστιανοσύνη; Όχι δε χάνεται», δείχνοντας έτσι ποιάς ρίζας βλαστός ήταν ο Καπετάν Μητροφάνης. Θυμίζει η στάση της αυτή, την άλλη σύγχρονή της ηρωίδα του 1821, την Μπουμπουλίνα, η οποία, όταν μετά τη μάχη και την κατάληψη του Άργους, είδε σκοτωμένο το γιο της, αφού σκότωσε όσους τραυματίες Τούρκους ήταν γύρω του, στέλνει μήνυμα στην επαναστατική κυβέρνηση, γράφοντας: «Ο γιος μου σκοτώθηκε, αλλά πήραμε το Άργος». Την περίοδο αυτή τα πλούσια κρητικά μοναστήρια συντηρούν δικά τους ένοπλα επαναστατικά σώματα, με δική τους σημαία, των οποίων ηγούντο συνήθως γενναίοι ιερωμένοι,όπως ήταν ο Καπετάν Μητροφάνης του σώματος της Μονής Ασωμάτων Αμαρίου και Αμπαδιάς.

      Από τότε  και μέχρι σήμερα χάριν συντομίας πολλούς εκ των απογόνων του, τους φωνάζουν και Καλόγερε, τη δε γειτονιά-ρούγα τους, παλαιοί γέροι του χωριού την ονόμαζαν και Μητροφανέικα. Τελευταία δε σε νεώτερο απόγονό του, τον πέμπτο γιο του Παπά-Στελιανού Ν. Καλογεράκη έχει δοθεί το όνομα Μητροφάνης,

 

         Τον έκλαψαν τον θρήνησαν του έκαναν τραγούδι το μοιρολόι,αν και του αντρειωμένου ο θάνατος, θάνατος δε λογάται.  

Ο Γεώργιος Ε. Ανδρεδάκης, γιατρός Ανδρεδής (1860–1933), αναφέρει αρκετά στοιχεία για τον Μητροφάνη, καταγόμενο εκ του χωρίου Αγίου Ιωάννη. 

   Ο Εμμανουήλ Γ. Γενεράλης, Γυμνασιάρχης, καταγράφει τους διακριθέντες Μοναχούς της Μονής, επτά (7) τον αριθμό, μεταξύ των οποίων και τον Μητροφάνη, εξ Αγίου Ιωάννου Αμαρίου.

   Ο Νικόλαος Β. Τωμαδάκης, Καθηγητής Πανεπιστημίου, παρουσιάζει αυτούσια δύο ιστορικά έγγραφα, που υπογράφει ο Μητροφάνης ως καπετάν Μητροφάνης.

 

 

       ΕΥΤΥΧΙΟΣ Σ. ΚΑΛΟΓΕΡΑΚΗΣ

ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Η επανάσταση του ’21 και η αδυναμία του ελληνικού σινεμά να την αξιοποιήσει

Δημοσιεύτηκε

στις

Η επανάσταση του 1821, ένα γεγονός παγκόσμιας εμβέλειας, που γοήτευσε εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον πλανήτη, κανονικά θα έπρεπε να είναι μία ιστορία ανεξάντλητης έμπνευσης για τον ελληνικό κινηματογράφο


Αντιθέτως, όμως, οι κινηματογραφικές παραγωγές, με θέμα το ’21, πρέπει να θεωρούνται ελάχιστες, καμιά δεκαριά και οι περισσότερες πλέον θεωρούνται «καλτ», για να αποφευχθούν οι χαρακτηρισμοί που τους αξίζουν…

Χωρίς υπερβολή, εκτός απ’ ορισμένες εξαιρέσεις, ήταν ταινίες ιδιαίτερα χαμηλής ποιότητας, με κακογραμμένο σενάριο σχεδόν πάντα, παραγωγές που έδειχναν τη φτώχεια τους και την προχειρότητά τους, τις περισσότερες φορές προπαγανδιστικές, με ηρωικές φανφάρες, που έφταναν στο γκροτέσκο, παρουσιάζοντας Έλληνες και Τούρκους μονοδιάστατα, σχεδόν γραφικά και φυσικά μακριά από την ιστορική αλήθεια, αν και αυτό όταν πρόκειται για κινηματογράφο είναι το μικρότερο ελάττωμα – δείτε και το πλήθος των αμερικανικών ταινιών για τους ινδιάνους ή τον αμερικανικό εμφύλιο.

Και όμως η επανάσταση του ’21 θα μπορούσε να είναι μια σπουδαία ευκαιρία για αν μη τι άλλο ενδιαφέρουσες ταινίες, καθώς εκτός από τον πλούτο των γεγονότων, έχουμε σπάνιου ενδιαφέροντος χαρακτήρες, σύνθετες προσωπικότητες, που υπήρχαν κυρίως στην ελληνική πλευρά, αλλά και από την τουρκική. Επίσης, υπάρχουν πολυεπίπεδα κοινωνικά και προσωπικά ζητήματα που θα μπορούσαν να αναδείξουν το χαρακτήρα, τις χάρες και τα ελαττώματα της φυλής, τις παθογένειες της χώρας, αλλά και αυτό που έχουμε συνηθίσει να λέμε «η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει…»

Θα πρέπει να παρατηρήσουμε, επίσης, ότι υπάρχουν μορφές του Αγώνα, όπως ο Γιώργος Καραϊσκάκης, ο Οδυσσέας Ανδρούτσος, ο Αθανάσιος Διάκος, ο Μακρυγιάννης κα, που είναι εξαφανισμένες από τις ταινίες του είδους, λες και θα ενοχλούσαν ένα σύστημα αξιών, αλλά και θα χάλαγαν τις προτεραιότητες ή το αστικό περιβάλλον στο οποίο βρίσκονταν οι παραγωγοί της εποχής.

Υπάρχει βεβαίως ακόμη ένα πρόβλημα, καθώς οι περισσότερες ταινίες γυρίστηκαν στην παρακμή του λεγόμενου εμπορικού ελληνικού κινηματογράφου και μάλιστα όταν έκαναν κουμάντο στα πλατό οι συνταγματάρχες και τα σενάρια τα εξέταζαν οι κολαούζοι των χουντικών, πολλές φορές και οι λοχίες που εμπνέονταν από τα κηρύγματα μίσους των επιφανών εκπροσώπων της δικτατορίας.

Ωστόσο, υπάρχουν και δικαιολογίες. Βάσιμες. Όπως ότι η παραγωγή μίας ιστορικής ταινίας και ειδικά της εποχής της επανάστασης απαιτούσε πολλά χρήματα. Χρειάζονταν εκατοντάδες κομπάρσοι (αυτό λόγω χούντας δεν ήταν και τόσο πρόβλημα, αφού υπήρχαν «πρόθυμα» φανταράκια), άλογα, όπλα, γιαταγάνια, κοστούμια, εκπαίδευση των ηθοποιών για τις μάχες της εποχής (δεν πεθαίνουμε από εχθρικό βόλι …πλονζάροντας) πολλά εξωτερικά γυρίσματα και άλλα πολλά και δαπανηρά.

Τέλος πάντων, αυτές τις ταινίες έχουμε, αυτές θα δούμε παρακάτω, αν και μπορούμε πάντα να ελπίζουμε ότι μπορεί να γυριστεί στο μέλλον μια αξιοπρεπής, αν μη τι άλλο, ιστορική ταινία για το ’21. Πάντως, εδώ και δεκαετίες, κάθε 25 Μαρτίου βλέπουμε από τα κανάλια το πολύ τέσσερις πέντε ταινίες, πάντα τις ίδιες, όπως τον «Παπαφλέσσα», τους «Σουλιώτες», τη «Μαντώ Μαυρογένους».

Έτσι, με αφορμή τον επικείμενο εορτασμό της εθνικής εορτής, 198 χρόνια από την επανάσταση, ας θυμηθούμε όλες τις ταινίες που γυρίστηκαν για την ιστορική αυτή εποχή, ποιοι ήταν οι συντελεστές τους πίσω και μπροστά από την κάμερα, αλλά και να επιχειρήσουμε μία συνοπτική και πραγματικά καλοπροαίρετη κριτική επισκόπησή τους.

«Ζάλογγο, το Κάστρο της Λευτεριάς»

Από τις πρώτες, μπορεί και η πρώτη ταινία για το ’21 και ίσως από τις πλέον αξιοπρεπείς παραγωγές παρά τις δυσκολίες της εποχής, καθώς η ταινία γυρίστηκε το 1958. Σκηνοθέτης της ήταν ο Στέλιος Τατασόπουλος, ένας από τους πρωτομάστορες του ελληνικού σινεμά, που προσπάθησε να φέρει το νεορεαλισμό στη χώρα μας, γύρισε πολλά μελοδράματα και σίγουρα δεν του δόθηκαν οι ευκαιρίες που άξιζε. Η παραγωγή ήταν της «ΑΝΖΕΡΒΟΣ», μίας εταιρίας που έκανε μερικές από τις καλύτερες ελληνικές ταινίες, ενώ το σενάριο ήταν του Θ. Τέμπου και η μουσική του Μάνου Χατζιδάκι.

Το θέμα της καταπιάνεται με την ηρωική μάχη των Σουλιωτών εναντίον του Αλή Πασά με αρχηγό τον Φώτο Τζαβέλλα και τον Κόγκα Δράκο. Μετά την προδοσία του Πήλιου Γούση, το Σούλι καταλαμβάνεται από τους Τουρκαλβανούς και οι Σουλιώτισσες για να μην πέσουν στα χέρια τους ρίχνονται στο γκρεμό του Ζαλόγγου με τα μωρά τους, ενώ ο καλόγερος Σαμουήλ ανατινάζει το Κούγκι. Στην ταινία πρωταγωνιστούν οι Τζαβάλας Καρούσος, Ανδρέας Ζησιμάτος, Νίνα Σγουρίδου, Βύρων Πάλλης, Δήμος Σταρένιος, Γιάννης Σπαρίδης, Νίκος Φέρμας, κα.

«Μπουμπουλίνα»

Την ίδια περίπου εποχή, ο Κώστας Ανδρίτσος γυρίζει την «Μπουμπουλίνα», μία σχετικά ευπρόσωπη παραγωγή, στην οποία κυριαρχεί η μορφή της Ειρήνης Παππά (Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα), η οποία στέκει αγέρωχη με τη μεσογειακή της εμφάνιση, δίνοντας έναν άλλο αέρα στην ταινία. Από κοντά ο πολύ καλός Διονύσης Παπαγιαννόπουλος στο ρόλο του κακού, ενώ εμφανίζονται και οι Ανδρέας Μπάρκουλης, Μιράντα Μυράτ, Χριστόφορος Νέζερ, Γκίκας Μπινιάρης, Γεωργία Βασιλειάδου.

«Η Λίμνη των Στεναγμών»

Ακόμη μία ταινία με την Ειρήνη Παππά, την οποία γύρισε το 1959 ο Γρηγόρης Γρηγορίου και αποτελεί ακόμη μία παραγωγή που ξεφεύγει από τη γενική εικόνα των ταινιών του είδους.

Εκτός από την ελκυστική και πάντα γοητευτική Παππά, πρωταγωνιστούν και οι Ανδρέας Μπάρκουλης, στο ρόλο του Μουχτάρ, γιο του Αλή Πασά, τον οποίο ερμηνεύει ο επιβλητικός Τζαβάλας Καρούσος. Επίσης, παίζουν οι Ελένη Ζαφειρίου, Δημήτρης Καλλιβωκάς, Ανδρέας Ζησιμάτος κα.

Η ταινία στέκεται περισσότερο στον έρωτα της Ελληνίδας καλλονής και του Τούρκου «πρίγκιπα», αλλά και στο αρρωστημένο πάθος του Αλή Πασά για αυτήν, παρά στις διαφορές Ελλήνων και Τούρκων. Η ταινία τελειώνει με την κυρά Φροσύνη να πέφτει στη λίμνη των Ιωαννίνων και τον Μουχτάρ να θρηνεί…

«Σαράντα Παλικάρια»

Ταινία που περισσότερο κολλάει με τα βουκολικά δράματα της εποχής παρά με την επανάσταση του ’21 και μάλλον έχει ξεχαστεί ακόμη και απ’ τους «συλλέκτες» του κινηματογραφικού είδους.

Τη γύρισε το 1961 ο Γιώργος Πετρίδης, ο οποίος με αφηγείται στα όρια της γραφικότητας την ιστορία ενός τσοπάνου που ακολουθεί στο βουνό τον Κίτσο και τα παλικάρια του, που πολεμούν τους Τούρκους. Παίζουν μεταξύ άλλων, Άντζελα Ζήλεια, Ανδρέας Ντούζος, Κώστας Ρηγόπουλος, Κώστας Καζάκος και Λαυρέντης Διανέλλος.

«Η έξοδος του Μεσολογγίου»

Οι τελευταίες ημέρες της ιστορικής πολιορκίας του Μεσολογγίου και η απελπισμένη αλλά και θαρραλέα έξοδος των αποκλεισμένων από τους Τούρκους υπερασπιστών της πόλης, γυρισμένη από τον Δημήτρη Δούκα το 1965. Η ταινία έχει αδυναμίες, κυρίως τεχνικές και σεναριακές, αλλά σίγουρα δεν τη λες κακή. Αντιθέτως, έχει ορισμένες καλές στιγμές με βασικότερες όταν εμφανίζεται ο Μάνος Κατράκης, αυτό το θηρίο της υποκριτικής. Παίζουν ακόμη οι Τζαβαλάς Καρούσος, Άννα Ιασωνίδου, Ίλια Λιβυκού, Τάκης Εμμανουήλ, Χριστόφορος Ζήκας κα.

«Παπαφλέσσας»

Θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και το «Μπεν Χουρ» της ελληνικής παραγωγής, καθώς η ταινία αυτή, που γύρισε το 1971 εντελώς επιφανειακά και χωρίς έμπνευση ο Ερρίκος Ανδρέου, έχοντας η αλήθεια ως εμπόδιο και ένα σενάριο εντελώς συμβατικό με την εποχή. Η παραγωγή, που ήταν μία σύμπραξη του Φίνου και του Τζέιμς Πάρις, ήταν η ακριβότερη της εποχής ίσως και όλων των εποχών για την Ελλάδα, καθώς κόστισε τότε το εξωφρενικό ποσό των 12 εκατομμυρίων δραχμών.

Υπήρξαν εκατοντάδες κομπάρσοι, πολλά εξωτερικά γυρίσματα και πάμπολλοι πρωταγωνιστές της εποχής που παίζουν μικρούς ρόλους.

Κι όμως η ταινία έχει και τεράστιες τεχνικές αδυναμίες, όπως τα γυρίσματα των μαχών που δεν είναι λίγα, αλλά ιδιαιτέρως ψεύτικα, που πολλές φορές προκαλούν το γέλιο, όπως με τις ατσαλάκωτες και κατάλευκες φουστανέλες των παλικαριών που εφορμούν. Σκηνές που αποτελούν για πολλούς ένα παιχνίδι παρατηρητικότητας με τις γκάφες και τις γραφικότητες. Φυσικά το σενάριο δεν έχει και πολύ σχέση με την πραγματικότητα, ενώ υπάρχουν σαφείς νύξεις κατά των «Φιλικών», καθώς αυτοί παρέπεμπαν στους κακούς Ρώσους.

Ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ, βοηθούμενος, για πρώτη φορά, από τα παραπανίσια κιλά του και το επιβλητικό ράσο δεν είναι κακός, παρότι υπερβολικός και ορισμένες φορές θυμίζοντας το ρόλο του στην «Υπολοχαγό Νατάσα», ο Δημήτρης Ιωακειμίδης λες και γεννήθηκε για το ρόλο αυτό, του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, είναι συμπαθέστατος, ενώ και ο Στέφανος Στρατηγός στο ρόλο του Ιμπραήμ σπάει ελαφρώς τη μονοδιάστατη εμφάνιση των Τούρκων, όπως γίνεται στην ίδια ταινία με τον Φερνάντο Σάντσο (Δράμαλης). Παίζει σχεδόν η εθνική Ελλάδος της εποχής, μεταξύ των οποίων και οι Αλέκος Αλεξανδράκης, Άγγελος Αντωνόπουλος, Χρήστος Πολίτης, Κάτια Δανδουλάκη, Λαυρέντης Διανέλλος, Θόδωρος Μορίδης, Ηλίας Λογοθέτης, Σταύρος Ξενίδης. Η «ηρωική» πομπώδης μουσική είναι του Κώστα Καπνίση.

«Μαντώ Μαυρογένους»

Ταινία του 1971, που πρέπει να μετάνιωσαν πικρά τη συμμετοχή τους σε αυτή η Τζένη Καρέζη και Πέτρος Φυσσούν, υπό την καθοδήγηση του μετρ της άρπα κόλας, Κώστα Καραγιάννη. Φυσικά κεντρική ηρωίδα η Μαντώ Μαυρογένους (Τζένη Καρέζη), που έδωσε όλη την περιουσία της για την επανάσταση, αλλά και ο έρωτάς της με τον Αλέξανδρο Υψηλάντη (Φυσσούν). Γκροτέσκο καταστάσεις, εκεί που έπρεπε να κυριαρχεί το δράμα μπορεί να πέσεις κάτω από τα γέλια και σενάριο που πιστεύεις βάσιμα ότι έχει γράψει η καλύτερη μαθήτρια του γυμνασίου, που φυσικά έχει εγκρίνει και η λογοκρισία της εποχής. Παίζουν και οι Άλκης Γιαννακάς, Σταύρος Ξενίδης, Λαυρέντης Διανέλλος, Αθηνόδωρος Προύσαλης, Ντίνος Καρύδης, Γιώργος Μοσχίδης, καθώς και σε πρώτη εμφάνιση η Ελένη Ερήμου στο ρόλο του κοριτσιού «πειρασμός», θυμίζοντας με την ερμηνεία της και με βάση το σενάριο και τη σκηνοθεσία του Καραγιάννη, μια άλλη εποχή, πολύ πιο κοντινή από εκείνη της επανάστασης.

«Σουλιώτες»

Ταινία με παιδαριώδες σενάριο, που γύρισε το 1972 ο Δημήτρης Παπακωνσταντής, με μία ελαφράδα, κόντρα στο σκληρό θέμα της ιστορίας και πολλές φορές χωρίς να τηρεί κανένα κινηματογραφικό κανόνα για τις ταινίες του είδους, κάνοντάς την καλτ, για τους θαυμαστές αυτών των περιπτώσεων. Η ταινία βασίζεται στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Μιχάλη Περάνθη, που το αποτελειώνει μάλλον το σενάριο του Πάνου Κοντέλλη.

Πρωταγωνιστούν ο ακατάλληλος για το ρόλο Χρήστος Πολίτης, η Κάτια Δανδουλάκη, ο Γιάννης Κατράνης, η Αλέκα Κατσέλη, ο Χρήστος Καλαβρούζος και ο Φερνάντο Σάντσο, που είχε πάρει, εκείνα τα χρόνια, εργολαβία τις ηρωικές ταινίες για το ’21 και το ’40.

«Η Δίκη των Δικαστών»

Θα μπορούσε να είναι σίγουρα κάτι καλύτερο αυτή η παραγωγή της Φίνος Φιλμς, που βρίσκεται στα ξεψυχίσματά της και δεν εκμεταλλεύεται ούτε τα σημεία διάλυσης της χούντας, καθώς βρισκόμαστε στα 1974. Πρόκειται για τη δίκη των Κολοκοτρώνη και Πλαπούτα, που έγινε στο Ναύπλιο το 1834 και τη θαρραλέα στάση του δικαστή Αναστάσιου Πολυζωΐδη. Η ταινία πλήττεται από τη θεατρική δομή της και την άψυχη αφήγησή της, για ένα ιστορικό γεγονός, το οποίο είναι ενδεικτικό για τα χαρακτηριστικά της φυλής και τα δημόσια πράγματα της χώρας.

Στη σκηνοθεσία ο Πάνος Γλυκοφρύδης, ενώ πρωταγωνιστούν ο Νίκος Κούρκουλος (Πολυζωΐδης), Μάνος Κατράκης (και πάλι εξαιρετικός, αυτή τη φορά στο ρόλο του Κολοκοτρώνη, γεμίζει εκφραστικότητα την οθόνη), Χρήστος Καλαβρούζος (στρατηγός Πλαπούτας), Χρήστος Τσάγκας (Έντουαρντ Μάσον), Νικηφόρος Νανέρης (Τερτσέτης) και Σπύρος Καλογήρου (Σχοινάς).

«Μπάιρον: Η Μπαλάντα ενός Δαιμονισμένου»

Θα πρέπει να περάσουν περίπου 20 χρόνια και να φτάσουμε στο 1992 για να γυριστεί ταινία με θέμα από την επανάσταση του ’21, με σκηνοθέτη τον Νίκο Κούνδουρο («Δράκος») και διαφορετική αφήγηση από τα συνηθισμένα. Το φιλμ του Κούνδουρου έχει ως κεντρικό πρόσωπο τον Λόρδο Βύρωνα και επικεντρώνεται όχι τόσο στον αγώνα των Μεσολογγιτών αλλά στους δαίμονες του ρομαντικού ποιητή, ενώ γενικώς η ταινία δεν διακατέχεται από τον ηρωισμό, αλλά μάλλον το αντίθετο. Πάντως, η ταινία του Κούνδουρου, που έχει διφορούμενη ανάγνωση, είναι κάπως κουραστική, παρά τις καλές της στιγμές της και με έναν Μάνο Βακούση στο ρόλο του Μπάιρον υπερβολικά θεατρικό, αν και δίνει την υπαρξιακή οδύνη του Άγγλου ποιητή.

Φωτογραφία από την ταινία Σουλιώτες – ΑΠΕ-ΜΠΕ

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Επιμνημόσυνη δέηση και κατάθεση στεφάνων από τους μαθητές στο Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη

Δημοσιεύτηκε

στις

Οι επετειακές εκδηλώσεις κορυφώνονται την Δευτέρα  25 Μαρτίου 2019


Επιμνημόσυνη δέηση και κατάθεση στεφάνων-προσκύνημα στο Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη πραγματοποιήθηκε σήμερα στο πλαίσιο των εορταστικών εκδηλώσεων για την εθνική επέτειο της 25ης Μαρτίου 1821, που οργανώνει η Περιφερειακή Ενότητα Ηρακλείου. Στην τελετή την επιμνημόσυνη δέηση τέλεσε ο Σεβασμιότατος Αρχιεπίσκοπος Κρήτης κ.κ. Ειρηναίος ενώ στο μνημείο παρουσία και του Προέδρου του Περιφερειακού Συμβουλίου Κρήτης Γιώργου Πιτσούλη κατέθεσαν στεφάνια οι:  Αντιπεριφερειάρχης Ηρακλείου Ευριπίδης Κουκιαδάκης, ο Αντιδήμαρχος Ηρακλείου Γιώργος Βλαχάκης, οι Διευθυντές Πρωτοβάθμιας, Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, μαθητές, εκπρόσωποι Σωμάτων Ελληνικού Οδηγισμού και Προσκόπων.

Οι επετειακές εκδηλώσεις κορυφώνονται την Δευτέρα  25 Μαρτίου 2019 στο Ηράκλειο ως εξής:

ΩΡΑ 7:30

Οι καμπάνες των εκκλησιών της πόλης και των προαστίων θα σημάνουν χαρμόσυνα και η φιλαρμονική του Δήμου Ηρακλείου θα παιανίσει το Εωθινό.

ΩΡΑ 8:00

Επίσημη Έπαρση της Σημαίας στο Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη.

ΩΡΑ 10:50

Επίσημη Δοξολογία στο Μητροπολιτικό Ναό του Αγ. Μηνά, στην οποία θα χοροστατήσει ο Σεβασμιότατος Αρχιεπίσκοπος Κρήτης κ.κ. Ειρηναίος. Τον πανηγυρικό της ημέρας θα εκφωνήσει ο διευθυντής του 2ου Γενικού Λυκείου  Ηρακλείου – καθηγητής Φιλολογίας κύριος Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου.

ΩΡΑ 11:30

Τελετή στο μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη.

1)         Επιμνημόσυνη δέηση.

2)         Κατάθεση Στεφάνων από τους:

-Εκπρόσωπο της Κυβέρνησης,

– Εκπρόσωπους της Βουλής των Ελλήνων, Βουλευτές της Περιφερειακής Ενότητας Ηρακλείου, Ευρωβουλευτές,

-Περιφερειάρχη Κρήτης,

-Δήμαρχο Ηρακλείου,

-Ανώτερο Διοικητή Φρουράς Ηρακλείου,

-Αστυνομικό Διευθυντή Ηρακλείου,

-Διοικητή 7ης Περιφερειακής Διοίκησης Λιμενικού Σώματος Κρήτης,

-Διοικητή Περιφερειακής Δ/σης Πυροσβεστικών Υπηρεσιών Κρήτης,

-Πολιτικά κόμματα που εκπροσωπούνται στο Εθνικό και Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο,

-Πρύτανη του Πανεπιστημίου Κρήτης,

-Πρύτανη του ΤΕΙ Κρήτης,

-Πρόεδρο του Δικηγορικού Συλλόγου Ηρακλείου,

-Πρόεδρο Παραρτήματος του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού,

-Ένωση Αποστράτων Αξιωματικών Στρατού Ν. Ηρακλείου-Ν. Λασιθίου,

-Ένωση Αποστράτων Αξιωματικών Πολεμικής Αεροπορίας Ν. Ηρακλείου- Ν.

Λασιθίου.

-Σύνδεσμο Εφέδρων Αξιωματικών,

-Σύλλογο Αποστράτων Λ.Σ. Κρήτης και Δωδεκανήσων,

-Σύνδεσμο Αποστράτων Σωμάτων Ασφαλείας,

-Αναπηρικές Οργανώσεις,

-Εφεδροπολεμικές Οργανώσεις,

-Αντιστασιακές Οργανώσεις που εδρεύουν στην Π.Ε. Ηρακλείου.

3)         Τήρηση ενός λεπτού σιγής για τη μνήμη των νεκρών.

4)         Ανάκρουση Εθνικού Ύμνου.

ΩΡΑ 12:00

Παρέλαση, από τη Λεωφόρο Δημοκρατίας, στο ύψος του μνημείου Μάχης Κρήτης, θα συνεχίσει προς την πλατεία Ελευθερίας, οδό Αβέρωφ και θα τελειώσει  στη συμβολή των οδών Πλαστήρα και Έβανς, των ακόλουθων τμημάτων: Της Φιλαρμονικής του Δήμου, των Αναπήρων Πολέμου Παλαιών Πολεμιστών της Εθνικής Αντίστασης, του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού (Σώμα Νοσηλευτικής, Σώμα Κοινωνικής Πρόνοιας, Σώμα Σαμαριτών), της Ομάδας Έρευνας και Διάσωσης Παγκρήτιου Ομίλου Φουσκωτών Σκαφών, του Συνδέσμου Εφέδρων Αξιωματικών Ν. Ηρακλείου, του Σωματείου Ποντίων ‘‘Εύξεινος Λέσχη’’ Ηρακλείου, του Συλλόγου Αλατσατιανών Ηρακλείου, του Συλλόγου Ν. Αλικαρνασσού « Η Αρτεμισία», του Συλλόγου Μικρασιατών Κρήτης «Αγ. Πολύκαρπος», του Συλλόγου Μακεδόνων Κρήτης, του Συλλόγου Ηπειρωτών Ν. Ηρακλείου, του Λυκείου Ελληνίδων Ηρακλείου, του Κέντρου Ειδικών Παιδιών «Ο Άγιος Σπυρίδωνας», του Συλλόγου Ατόμων με Νοητική Υστέρηση «Η Ροδαυγή», των Δημοσίων και Ιδιωτικών Δημοτικών Σχολείων, των Ε.Ε.Ε.Κ., των Δημοσίων και Ιδιωτικών Γυμνασίων και Λυκείων, των ΕΠΑ.Λ. Ηρακλείου, του Σώματος Ελληνικού Οδηγισμού,  του Σώματος Ελλήνων Προσκόπων, των Στρατιωτικών Τμημάτων κατά την καθιερωμένη τάξη.

ΩΡΑ 18:00

Επίσημη Υποστολή της Σημαίας στο Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη.

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

Facebook

Δημοφιλη