Ανάλυση Κρητικών παλαιών φράσεων

Παλαιινές Κρητικές φράσεις που ακούμε από του γερόντους και δεν ξέρουμε τι σημαίνουν

Φραση 1

“Βολοσερνει τη ζωνη του”

Παμπαλαια ρηση. Ισως καποιοι να τη εχουν ακουσει τη φρασει ”Αυτος μου φαινεται βολοσερνει τη ζωνη του”, και λιγοι γνωριζουν τι θα πει στη Κρητικη διαλεκτο, η τοσο εντυπωσιακη αυτη φραση.

Για να καταλαβουμε την εξηγηση καλύτερα, θα παμε στα παλια χρονια, τοτε που οι περισσοτεροι φορουσαν ακομα Κρητικες βρακες.

Καποιος λοιπον, λυνει τη ζωνη της βρακας του, και την αφηνει να σερνεται πισω του.

Με αυτο το τροπο, αποσκοπουσε, να την πατησει καποιος, να ζητησει το λογο, να πιασει μετα αφορμη να καυγαδησει μαζι του.

Ετσι αυτος που ”βολοσερνει τη ζωνη του” ειναι ο καυγατζης, αυτος που ψαχνει αιτια για καυγα, ο ”μπροσαφορμος” με αλλη κρητικη λεξη.

Τα χρονια εκεινα, οι ανδρες τυλιγαν γυρω απο τη μεση τους μια μακρυα πανινη ζωνη που την αγοραζαν η την επλεκαν στον αργαλειο.

Τη ζωνη αυτη την φοραγαν και στη δουλεια, επειδη σηκωναν μεγαλα φορτια στιες ελιες με τα σακια, στο χωραφι που σηκωναν βαριες πετρες κλπ, για να μπορει να τους κραταει τη μεση τους.

Διαβάστε επίσης “Παλιές Κρητικές φράσεις (μέρος β’)”

Φραση 2)

“Πισω ο σκουλος βραζει”

Στη Κρητικη διαλεκτο αν αναζητησουμε την ενοια τι θα πει ”σκουλος”, θα δουμε διαφορες εξηγησεις, εντελως διαφορετικες και ασχετες μεταξυ τους.

Σκουλο λεμε και ενα χορτο κυριως γιαχνερο που ονομαζεται κοινως τραγοπογων, σε αλλα μερη δε (Μεσσαρα), λεγεται και πηγουνητης.

Σκουλος ειναι και μια πλεξουδα μαλλιου, που ετοιμαζαν να βαλουν για βαφη στο καζανι, και για περεταιρω επεξεργασια.

Σκουλους η σκουλια λεμε και τις πλεξουδες των γυναικων

Ο σκουλος ομως που αναφερομαστε σημερα, ειναι το πισω μερος του σκαπεθιου η σκαλιδας (αξινας).

Ειναι δηαδη το πισω μερος του ξυλινου χεριου.

Οταν καποιος ειναι αδιαφορος, τεμπελης κλπ του ελεγαν ”ενοια σου και οποσω ο σκουλος βραζει”.

Δηλαδη τον περιμενει πολυ δουλια να σκαψει το χωραφι η αμπελι.

Δηλαδη ενας αναβρασμος εργασιων που πολλες φορες εχει αυτο σαν μεταφορικη ενοια.

Με την ιδια ενοια υπαρχει σημερα η νεοτεριστικη φραση που λεμε, ”πισω εχει η αχλαδα την ουρα”

Λεμε τη φραση αυτη, για να προειδοποιησουμε καποιον τι τον περιμενει αν συνεχισει να παραμενει απαθης και αδιαφορος.

Διαβάστε επίσης “Παλιές Κρητικές φράσεις (μέρος β’)”

Φραση 3)

“Αυτοι οι δυο ειναι συνοραντροινο”

Εχει επικρατησει στην Κρητη με τη λεξη ”συνορο” να ενοουμε το επικαιρο.

Πως ομως προηλθε αυτη η εξηγηση?

Η εξηγηση ξεκιναει απο το κανονικο συνορο που εβαζαν στα χωραφια, για να ορισουν τα ορια του.

Ενα ζευγαρι τα παλια χρονια που μολις ειχαν δοσει λογο, ειχαν βαλει ”συνορα”μεταξυ τους να μην πλησιασει ο ενας τον αλλο πολυ κοντα.

Καμια σχεση με τα σημερινα ζευγαρια που αμεσως κι ολας εχουν ολοκληρωμενες σχεσεις.

Τοτε τα πραγματα ηταν διαφορετικα. Μεταξυ ανδρα και γυναικα υπηρχε μια συνειδηση.

Η συνειδηση τους ηταν η τιμη, εβαζαν λοιπον ενα νοητο ”συνορο” που ελεγε, ΄΄μεχρι εδω θα παμε, δεν πρεπει να παμε παρακατω γιατι εχουμε και ενα σεντονι να απλωσουμε την απ αυριο” .

Τα νοητα συνορα λοιπον ηταν τα ορια της τιμης, που πολυ καλα τα ηξερε το ζευγαρι.

Ειναι το σεντονι που θα μαρτυρει οτι η τιμη της γυναικας ειναι τιμη.

Ετσι επεκρατησαν εκτοτε διαφορες φρασεις, ”συνοραντροινο.., ”συνοροπαντρεμενος”, ”συνορογαμπρος”, ”συνορονυφη” ολα εχουν την ενοια του νεογαμου, του προσφατου γαμου

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΧΟΥΣΤΟΥΛΑΚΗΣ

Διαβάστε επίσης “Παλιές Κρητικές φράσεις (μέρος β’)”