Για όσους δεν γνωρίζουν την ιστορική διαδρομή του ναού Αγίου Γεωργίου Γαλιάς, η σημερινή μορφή του, είναι η τρίτη κατά σειράν ανακατασκευή του στο ίδιο πάντα σημείο.
Αρχικά, είχε φτιαχτεί η πρώτη εκκλησία τον 18 αιώνα από του Βοριζανούς που κατέβαιναν στη” Γιαλιά” όπως έλεγαν την ευρύτερη περιοχή, για να ”ξεγιαλίσουν” τα πρόβατα και είχε φτιαχτεί και ο πρώτος οικισμός.
Ήταν και η πρώτη εκδοχή, ότι από εκεί ονομάστηκε το χωριό Γαλιά, αφού τη περιοχή την ονόμαζαν ”Γιαλιά”.
Η άλλη εκδοχή, είναι πως επειδή οι βοσκοί δεν είχαν πολύ νερό αλλά απεναντίας είχαν πάρα πολύ γάλα, έφτιαχναν τη λάσπη για το χτίσιμο του ναού με… γάλα!
Όπως και να ‘χει το πράγμα, το χωριό ονομάσθηκε ”Γαλλιά”, με δύο ‘λ” αρχικά, και αργότερα περί το 1980 αφαιρέθηκε το ένα.λ.
Εκείνη όμως η εκκλησία ήταν μικρή, και δεν χώραγε τους χωριανούς, οι οποίοι είχαν αυξηθεί.
Οπότε η εκκλησία (δεν γνωρίζουμε πότε), γκρεμίστηκε και αυτή, και στη θέση της χτίστηκε μια νέα εκκλησία.
Έτσι, γκρέμισαν την πρώτη μικρή εκκλησία και στη θέση της έχτισαν τον νέο ναό της φωτογραφίας μας.
Η εκκλησία αυτή ήταν δίκλιτη, και οι δύο πύλες αντιστοιχούσαν στον Άγιο Γεώργιο η κύρια, και στα Εισόδια της Θεοτόκου.
Απ’ έξω φαίνονται κωνικοί οι τρούλοι, σαν να κάνουν γωνία, αλλά από μέσα ήταν καμπυλωτοί κατά μήκος του ναού.
Όλος ο τρούλος είχε πάνω ζωγραφισμένα εσωτερικά αστράκια, τα οποία τη νύχτα φάνταζαν σαν έναστρος ουρανός.
Ήταν πράγματι μαγευτικά τα αστεράκια αυτά για όσους τα θυμόνται, και ίσως το σήμα κατατεθέν του ναού αυτού, γιατί ήταν μια πρωτοτυπία.
Καταφέραμε να διασώσουε φωτογραφίες του παλιού ναού, μάλιστα μία και σε στιγμιότυπο γάμου!.
Σώζουμε και μια φώτο όπου κάποιος νεαρός έχει ανέβει στο καμπαναριό.
Από ότι μάθαμε μετά ο νεαρός αυτός είναι ο Λυκούργος του Σφαντώνη! (Φώτο του 1950)
Και πάλι όμως, το χωριό εξελίχθη ραγδαία, και ο πληθυσμός έφτασε τους 2000 περίπου, με αποτέλεσμα και πάλι να μην τους χωράει όλους η εκκλησία!
Έτσι το 1965 όταν πια αποσύρθηκε και ο γέροντας παπά Γιάννης, και ο διάδοχός του, ο παπά Γιώργης, συνεκάλεσε το εκκλησιαστικό συμβούλιο για την ανάγκη ανέγερσης νέου μεγαλύτερου ναού.
Η προτάσεις του παπά Γιώργη έπεσαν στο κενό.
Πρότεινε να μη γκρεμιστεί η παλιά εκκλησία, και απλά να γίνει μια νέα.
Η νέα αυτή εκκλησία θα χτιζόταν στου Ροδουσογιώργη το σπίτι από πάνω, ή στου Δαμιανομανώλη το σπίτι από πίσω.
Τότε εθεωρήθη από τους Πάνω Γαλιανούς ότι αυτό ήταν διχαστικό, να φτιαχτεί ο ναός στη κάτω Γαλιά, και οι Πανωγαλιανοί δεν θα πατούσαν στην εκκλησία.
Για τον κίνδυνο να μην διχαστεί το χωριό στα δύο, το τότε εκκλ. συμβούλιο θεώρησε ορθό να γκρεμιστεί η παλιά εκκλησία, και εκεί να γίνει και η νέα, και το χωριό να παραμείνει ενιαίο.
Μέγα λάθος όμως αυτό, γιατί γκρέμισμα εκκλησίας, δεν εχει γίνει σε κανένα χωριό της κρήτης.
Όπου στα χωριά της Κρήτης, χρειάστηκε μια νέα εκκλησία, πάντα χτιζόταν
δίπλα στη παλιά.
Όπως και να ‘χει το πράγμα, η εκκλησία η παλιά γκρεμίστηκε, και έγινε πολύ μεγαλύτερη, πράγματι αντάξια του χωριού σε πληθυσμό!
Είχε πλέον τρία κλίτη. Τον Άγιο Γεώργιο, τα Εισόδια της Θεοτόκου, και προσετέθη και η το κλίτος των Τριών Ιεραρχών.
Οφείλουμε να ομολογήσουμε ότι ο κόσμος (ο τότε), θαύμασε το νέο επίτευγμα με καμάρι και υπερηφάνεια, αφού ούτε οι Μοίρες είχαν τόσο μεγάλο ναό!
Πολύ αργότερα φτιάχτηκε ο Άγιος Νεκτάριος στις Μοίρες
Στη φώτο με τον παπα Γιώργη, αριστερά του είναι ο Μιχαήλ Ξεκαρδάκης (Πανάγος), για πολλά χρόνια ψάλτης στο ναό, και δεξιά ο Αριστείδης Βαρούχας (Τζοής), επίτροπος στην εκκλησία
Κείμενο – φωτογραφίες: Γεώργιος Χουστουλάκης
Ακολουθήστε το Cretanmagazine στο Google News και στο Facebook
