Τα αλλεπάλληλα κύματα βροχοπτώσεων που εκδηλώνονται τις τελευταίες εβδομάδες σε όλη τη χώρα είχαν ως αποτέλεσμα την αύξηση της υγρασίας του εδάφους στο επιφανειακό στρώμα (7-28 εκατοστά), στα ανατολικά της ηπειρωτικής χώρας και κυρίως στην ανατολική Στερεά Ελλάδα που βρίσκονταν σε συνθήκες ήπιας έως σημαντικής ξηρασίας. Σύμφωνα με το Αστεροσκοπείο Αθηνών (Meteo) σχεδόν το σύνολο της χώρας χαρακτηρίζεται από πλεόνασμα υγρασίας, ωστόσο συνθήκες σχετικής ξηρασίας επικρατούν μόνο στην κεντρική και ανατολική Κρήτη.
Ταυτόχρονα, αύξηση παρουσίασε η σχετική υγρασία εδάφους και στο βαθύτερο στρώμα υπεδάφους (28-100 εκατοστά) στα ανατολικά ηπειρωτικά καθώς επίσης και στη δυτική Κρήτη όπου παρατηρήθηκε μερική υποχώρηση των επιπέδων ξηρασίας. Στα δεδομένα για το βαθύτερο στρώμα, διαπιστώνεται πως το μεγαλύτερο μέρος της ηπειρωτικής χώρας παραμένει σε συνθήκες πλεονάσματος υγρασίας, ενώ κοντά στον μέσο όρο για την εποχή βρίσκεται η ανατολική Στερεά Ελλάδα και περιοχές της ανατολικής Πελοποννήσου. Όμως σε σχετική ξηρασία παραμένει μεγάλο μέρος της Κρήτης.
Η ανάλυση του Αστεροσκοπείου αφορά τις συνθήκες ξηρασίας στη χώρα στις 12 Φεβρουαρίου και βασίζεται στην απόκλιση της υγρασίας των στρωμάτων υπεδάφους από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα στο επιφανειακό στρώμα και το βαθύτερο.
Άξιο αναφοράς είναι πως στο στρώμα 7-28 εκατοστών, η υγρασία εδάφους διαμορφώνεται κυρίως από τις μετεωρολογικές συνθήκες των τελευταίων εβδομάδων ενώ το στρώμα 28-100 εκατοστών έχει μεγαλύτερη αδράνεια στις μεταβολές του καιρού και αντικατοπτρίζει τις συνθήκες των τελευταίων μηνών.
Το Meteo, με βάση τα δεδομένα υγρασίας εδάφους της υπηρεσίας Copernicus της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπολογίζει τον κανονικοποιημένο δείκτη υγρασίας εδάφους (SSMI) λαμβάνοντας υπόψη τις τωρινές συνθήκες καθώς και αυτές κατά την περίοδο αναφοράς 1991-2020. Στις περιπτώσεις που ο δείκτης αυτός είναι σημαντικά αρνητικός η ξηρασία κατατάσσεται στα επίπεδα 1 έως 5, τα οποία υποδηλώνουν ήπια, μέτρια, σημαντική, έντονη και ακραία ξηρασία. Στις περιπτώσεις όπου ο δείκτης SSMI είναι σημαντικά θετικός τότε έχουμε σχετικό πλεόνασμα υγρασίας στο έδαφος.
Ο ρόλος του νερού
Η περιεκτικότητα σε νερό στα στρώματα του υπεδάφους είναι κρίσιμα για την ανάπτυξη και απόδοση πολλών γεωργικών καλλιεργειών και αντικατοπτρίζει την επίδραση του υετού, την εξατμισοδιαπνοής και της απορροής/διήθησης νερού στο έδαφος σε ένα σχετικά μεγάλο χρονικό διάστημα. Όταν η εδαφική υγρασία σε αυτά είναι αρκετά κάτω από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα μιας συγκεκριμένης περιοχής, αυτό συνεπάγεται συνθήκες (σχετικής) ξηρασίας και άρα παρατεταμένο υδατικό στρες για τις καλλιέργειες.
Σύμφωνα με το Meteo, τα επίπεδα ξηρασίας έχουν σχετική και όχι απόλυτη έννοια. Αντικατοπτρίζουν την κατάσταση του εδάφους σε σχέση με τις μέσες συνθήκες της περιόδου αναφοράς (1991-2020). Για παράδειγμα, αν η εδαφική υγρασία είναι αρκετά χαμηλή για τα δεδομένα μιας περιοχής την συγκεκριμένη περίοδο του έτους, τότε ενδέχεται να έχουμε έως και επίπεδο 5 ξηρασίας (ακραία ξηρασία) χωρίς να είναι τελείως ξερό το έδαφος. Παρομοίως, αν η εδαφική υγρασία είναι ιδιαίτερα χαμηλή σε απόλυτο βαθμό, αλλά σε κανονικά για την εποχή επίπεδα, τότε έχουμε κανονικές συνθήκες ξηρασίας (ο δείκτης SSMI είναι ελαφρώς αρνητικός ή θετικός). Σημειώνεται ότι ελλείψει επιτόπιων παρατηρήσεων οι τιμές εδαφικής υγρασίας αποτελούν εκτίμηση εξειδικευμένου μοντέλου για την επιφάνεια της Γης (ERA5-Land) και κατά τόπους ενδέχεται να υπάρχουν αποκλίσεις από τις πραγματικές συνθήκες.
Ακολουθήστε το Cretanmagazine στο Google News και στο Facebook
