Το Ολοκαύτωμα των Ανωγείων ξεκίνησε την 13η Αυγούστου και ολοκληρώθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου του 1944
Για τρεις εβδομάδες οι Γερμανοί, έκαιγαν, λεηλατούσαν και δολοφονούσαν αθώους πολίτες, τόσο εντός του χωριού, όσο και πάνω στα λημέρια του Ψηλορείτη όπου έστελναν συνεχώς αποσπάσματα προς αναζήτηση ανταρτών ή πολύτιμων αντικειμένων που ενδεχομένως προσπάθησαν να σώσουν οι Ανωγειανοί από το νοικοκυριό τους κατά τη διάρκεια του ξεριζωμού τους κρύβοντας τα στο βουνό. Ένα από τα θύματα εκείνων των τριών εβδομάδων είναι ο Μάνολας Μ.Σκουλάς, γιος του ξακουστού παλιού Ανωγειανού λυράρη Μιχαλιό Σκουλά. Τον Μάνολα δολοφόνησε γερμανικό απόσπασμα με το πτώμα του να μένει άταφο για σαράντα ολόκληρες ημέρες!
Όλα έγιναν μετά την 15η Αυγούστου, στην περιοχή “Απάτες” στον Ψηλορείτη. Στη ρίζα της βορινής πλαγιάς των Απατών και σε δυο τρύπες κοντά στο μητάτο Αρούς, κρύβονταν δυο ομάδες Ανωγειανών για να γλιτώσουν από τους Γερμανούς που είχαν κατακλύσει τα Ανώγεια και το Αόρι τους. Στη μια τρύπα κρύβονταν οι Γ.Ξυλούρης (Ψαράκης), Γ.Σταυρακάκης (Πανιάς) και ο Μάνολας Σκουλάς. Στην άλλη τρύπα βρίσκονταν οι Αλκ.Σκουλάς (Γρυλλιός), ο Ν.Ρούλιος και ο Μ.Τζαγκαράκης ( Γιωργαγκούλιος).Είχαν μαζί τους ένα πρόβατο σφαγμένο, το οποίο έψησαν και έφαγαν όλοι. Αλλά δεν είχαν καθόλου νερό μαζί τους!
Η δίψα τους οδήγησε στην απόφαση να δέσουν από τη μια μεριά την προβιά του προβάτου, την οποία έδωσαν στον Μάνολα για να πάει στην πηγή της Ζωμίνθου, να την γεμίσει νερό και να το φέρει να πιουν όλοι. Δυστυχώς όμως η μοίρα του Μάνολα του έπαιξε άσχημο παιχνίδι, καθώς ενώ δεν είχε απομακρυνθεί πολύ από το σημείο που βρισκόταν η τρύπα και κατευθυνόμενος προς την κορφή των Απατών, ακολουθώντας το μονοπάτι, έπεσε πάνω σε Γερμανικό απόσπασμα. Χωρίς καμία προειδοποίηση η προσταγή για να σηκώσει ψηλά τα χέρια, δέχτηκε ομοβροντία πυροβολισμών και έπεσε νεκρός με πολλές σφαίρες να έχουν βρει το σώμα του..
Οι υπόλοιποι πέντε σύντροφοι του άκουσαν τους πυροβολισμούς αλλά δεν μπορούσαν να γνωρίζουν την τραγική κατάληξη του Μάνολα τον οποίο περίμεναν μάταια πολλές ώρες.. Μόλις νύχτωσε για τα καλά, αποκαμωμένοι από τη δίψα, βγήκαν από τις τρύπες και κατευθύνθηκαν προς τον Μυλοπόταμο και έξω από τα όρια κλοιού των Ανωγείων και έτσι γλίτωσαν τις ζωές τους.
Τον Μάνολα Σκουλά αναζήτησαν οι δικοί του άνθρωποι, μετά το Ολοκαύτωμα και την αποχώρηση των Γερμανών στα μέσα Σεπτεμβρίου. Η οικογένεια του που είχε βρει καταφύγιο στο χωριό Άγιος Μύρωνας του Ηρακλείου, επέστρεψε και τον αναζήτησε.Η σορός του βρέθηκε σε πλήρη αποσύνθεση περίπου σαράντα μέρες μετά τη δολοφονία του. Οι συγγενείς του μάζεψαν τα υπολείμματα της σορού του, τα τύλιξαν σε μια κουβέρτα και τον έθαψαν ακριβώς δίπλα στο σημείο που τον βρήκαν νεκρό..
Η αδελφή του Ειρήνη Σκουλά, παρούσα στην ταφή του Μάνολα σαράντα μέρες μετά το θάνατο του, ξεκίνησε ένα γοερό μοιρολόι πάνω από το μνήμα του, από το οποίο αναφέρουμε ένα απόσπασμα:
“Όφου και σε σκοτώσανε παιδί μου, στ’ Αόρι ‘λω στσ’ Απάτες γιασεμί μου.
Και είσαι φως μου ήρωας ανθέ μου, που το χωριό φευγάτος καντιφέ μου.
Μπάλες, σιδερένιε μου παιδί μου, εκατό χιλιάδες πήρες γιασεμί μου.
Και ‘μεις σε περιμέναμε χαρά μου, αδερφέ μου, σαράντα μέρες χουβαρντά μου..”
ΑΝΩΓΗ
Ακολουθήστε το Cretanmagazine στο Google News και στο Facebook
