Τι ήταν τα τριβίδια;

Πολλές οι αναμνήσεις που έχουμε να θυμόμαστε από τα παιδικά , μαθητικά και νεανικά μας χρόνια, μια από αυτές είναι και τα τριβίδια!

Θα μπορούσαμε με μια λέξη να πούμε πως τα τριβίδια ήταν «το ψωμί των μαθητών»!

Κάποτε τις δεκαετίες του ’50, ’60 και ‘70, στα σπίτια κυριαρχούσε το παξιμάδι, που το λέγανε και «κοκκαλιαρό ψωμί», γιατί ήταν σκληρό, και τρωγόταν αφού το έβρεχαν πρώτα στο νερό.

Κυκλοφορούσε στα σπίτια σιταρένιο ψωμί, κριθαρένιο, αλλά από βρώμη, που το λέγανε ταγιδιένιο, αλλά και ανάμεικτο. Ανάλογα την οικονομική επιφάνεια πήγαινε και η σειρά:

Σταρένιο, κριθαρένιο, ταγιδένιο!

Με μεγάλη λαχτάρα περίμεναν να βρουν τα παιδιά λευκή φρατζόλα χάσικη, και ακόμα περισσότερο άρτο!

Δεν ήταν λίγες οι φορές, που τα παιδιά πήγαιναν στην εκκλησία, μόνο και μόνο για τον άρτο!

Στα παιδιά του Δημοτικού έβαζαν στη ντάσκα τους φρέσκο ζυμωτό ψωμί ή ξερό παξιμάδι με λίγο τυράκι, αλλά στο γυμνάσιο δεν ήταν δυνατόν , ή τουλάχιστον δεν ήταν εύκολο οι μαθητές που ερχόταν από τα χωριά τους, να κουβαλούν το κουρουπάκι με το φαγητό, αλλά ούτε και ψωμοτύρι. Έτσι η μοναδική λύση ήταν το χαρτζιλίκι του πατέρα. Εκείνα τα χρόνια, το μέσο χαρτζιλίκι ήταν 3 δραχμές την ημέρα, αρκετά χρήματα για την πρωινή τυρόπιτα το πρωί, ένα τριβίδι το μεσημέρι και μια σοκολάτα!

Το τριβίδι ήταν ένα μικρό ψωμάκι στενόμακρο περίπου 100 γραμμάρια, και η κυρά Ελένη που είχε το μαγαζάκι της έξω από το κτήριο του γυμνασίου, μας στις Μοίρες, τα πούλαγε ζεστά, μόλις της τα έφερνε ο Δόξας ο φουρνάρης.

Υπήρχαν δυο τρείς λύσεις για να καλύψει την πείνα του ένα παιδί με τρείς δραχμές. Η μια ήταν να αγοράσει ένα τριβίδι μια δραχμή, και να πει της Ελένης να του κόψει «δυο δραχμώ σαλάμι», ή να φάει το πρωί μια τυρόπιτα με μια δραχμή, και το μεσημέρι να πάρει ένα τριβίδι με μια σοκολάτα που και αυτή κόστιζε μια δραχμή!

Υπήρχε τότε η μόδα, οι μαθητές όταν έβλεπαν πως το τριβίδι ήταν ζεστό, αγόραζαν μια σοκολάτα και άνοιγαν στη μέση το ψωμάκι και την έβαζαν μέσα. Η σοκολάτα έλειωνε γρήγορα, και έτσι ήταν σαν σημερινό ζεστό κρουασάν, ιδιαίτερα αγαπητό στους μαθητές του Γυμνασίου μας!

Εκτός από το τριβίδι των 100 γραμμαρίων, υπήρχε και το μεγαλύτερο ψωμάκι του ενός τετάρτου, 250 γραμμαρίων, που κόστιζε 2,5 δραχμές, ιδιαίτερα χορταστικό, ειδικά αν υπήρχαν και δυο δραχμές για το σαλαμάκι! Το σαλάμι εκείνα τα χρόνια μπορεί να ήταν σκορδάτο, αλλά είχε περίφημη γεύση, διότι η εταιρία που το παρήγαγε, χρησιμοποιούσε γνήσια και αγνά υλικά.

Όταν χάθηκε το σαλάμι αυτό μετά το ’80 από τα μπακάλικα, ρωτήσαμε και μας είπαν πως το εργοστάσιο εκείνο έκλεισε!

Τώρα θα γεννιέται το ερώτημα, τι σημαίνει η λέξη «τριβίδι»?

Παλιά στα ζυμωτά στα χωριά, χρησιμοποιούσαν οι γυναίκες τη γνωστή ξύλινη σκάφη για το ζύμωμα.

Τα ψωμιά ένα – ένα τα έπλαθαν και τα τοποθετούσαν στις τάβλες, και στο τέλος τα σκέπαζαν με ένα σεντόνι για να ανέβουν.

Πριν όμως ξεπλύνουν τη σκάφη, έπιαναν με ένα κουτάλι και έξυναν καλά τα τοιχώματα και τις γωνίες της σκάφης, και έβγαινε έτσι ένα μικρά τρίματα, που όλα τα έκαναν ένα μικρό ζυμαράκι! Το ζυμαράκι αυτό από τα τρίματα της σκάφης, είχε πολύ αλεύρι, οπότε με λίγο νεράκι το ζύμωναν λιγάκι, και έφτιαχναν ένα μικρό ψωμάκι, το λεγόμενο «τριβίδι», και το τοποθετούσαν και ατό τη τάβλα, για να τοποθετηθεί αργότερα μπροστά – μπροστά στο φούρνο. Επειδή ήταν μικρό το ψωμάκι – τριβίδι, το έβγαζαν πρώτο, και συνήθως το έδιναν στα παιδιά, που ήταν και ανυπόμονα!

Κείμενο –Φωτογραφίες: Γεώργιος Χουστουλάκης