Connect with us

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Περί διατήρησης της κρητικής ντοπιολαλιάς

Δημοσιεύτηκε

στις

Ένα πολύ σοβαρό θέμα, αυτό της διατήρησης της κρητικής ντοπιολαλιάς που με πολύ γοργούς ρυθμούς χάνεται όχι μόνο στον προφορικό μα και στο γραπτό λόγο (ακόμη και στις μαντινάδες), τους τελευταίους μήνες έχει διεγείρει συνειδήσεις, έχει όμως και προκαλέσει αναταράξεις, κυρίως στο κρητικό στοιχείο της Αττικής


Η αρχή μπήκε (όπως τουλάχιστον γνωρίζω) τον περασμένο Δεκέμβριο όταν ο Σύλλογος Ρεθυμνίων Αττικής «το Αρκάδι» με Πρόεδρο τον κ. Γεώργιο Βλατάκη πραγματοποίησε εσπερίδα στο Πανεπιστήμιο Αθηνών (είχα γράψει σχετικά γι αυτήν) με θέμα τη διδασκαλία της κρητικής διαλέκτου στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, μέσα από τα βιβλία του αείμνηστου γιατρού-λογοτέχνη και κρητολάτρη Μιχάλη Καυκαλά, η χήρα του οποίου κ. Λένα Σταμαθιουδάκη είναι και Αντιπρόεδρος στο Δ.Σ. του συλλόγου. Στην εκδήλωση αυτή κύριος ομιλητής ήταν ο γνωστός ομότιμος καθηγητής της γλωσσολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών κ. Χριστόφορος Χαραλαμπάκης ο οποίος πολλές φορές και στο παρελθόν έχει αναφερθεί στο ίδιο θέμα, ενώ στο τέλος διαβάστηκε και εγκρίθηκε ψήφισμα που στη συνέχεια υποβλήθηκε αρμοδίως.

Στη συνέχεια όμως (απ’ όσο τουλάχιστον αντιλήφθηκα) έχουν ακολουθηθεί δυο παράλληλοι δρόμοι ενεργειών προς την ίδια κατεύθυνση (πιστεύω όχι από κακή πρόθεση), ένας του παραπάνω συλλόγου που προγραμματισμένα και μεθοδικά συνεχίζει τις προσπάθειές του και δεύτερος των τριών Οργάνων: Παγκρήτιος Ένωσις, Π.Ο.Π.Κ.Σ. και Κρητική Εστία τα οποία αγνοώντας αρχικά τις ενέργειες του πρώτου στη συνέχεια προσπάθησαν να συνενωθούν σε κοινή προσπάθεια ενεργειών, κάτι που σύντομα ελπίζω να επιτευχθεί, χάρις και στις φιλότιμες προσπάθειες του γνωστού ραδιοφωνικού παραγωγού κ. Γιώργη Νταγάκη. Έτσι, λογικό ήταν η πρόσκληση των τριών φορέων που απευθύνονταν προς τα κρητικά σωματεία και κάθε συμπατριώτη μας που θα ήθελε να παραστεί στη συγκέντρωση της Τετάρτης 23 Μαϊου στην Κρητική Εστία να μην είχε την αναμενόμενη και πρέπουσα ανταπόκριση, τόσο από ειδικούς της γλωσσολογίας και της παράδοσης όσο και εκπροσώπους φορέων και απλούς πολίτες. Βέβαια ο κ. Μαριδάκης, που μίλησε πρώτος, επικαλέστηκε την άμεση ανάγκη να διαμορφωθεί, εγκριθεί και υποβληθεί κατά τη διάρκεια εκδηλώσεων που θα πραγματοποιηθούν στο Ρέθυμνο στις 2 του Ιούνη για τα 40 χρόνια από την ίδρυση του Πανεπιστημίου Κρήτης, νέο ψήφισμα, όμως προϋπάρχοντος του ψηφίσματος του Συλλόγου Ρεθυμνίων Αττικής, ο κ. Βλατάκης (και πολλοί άλλοι) αρνήθηκε να προσέλθει, παρά τις τηλεφωνικές προτροπές του κ. Μαριδάκη, όπως ο τελευταίος ανέφερε.

Μεγάλο μέρος της συγκέντρωσης αναλώθηκε στην πιθανότητα να «σκοντάψει» το αίτημα για διδασκαλία της κρητικής ντοπιολαλιάς στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, επειδή αυτή δεν περιλαμβάνεται στις επίσημα αναγνωρισμένες διαλέκτους της ελληνικής γλώσσας (ποντιακή, τσακώνικη, καππαδοκική και νότιας Ιταλίας), αλλά ουσιαστικά θεωρείται γλωσσικό ιδίωμα. Πάνω στο θέμα αυτό παρενέβη και ο υποφαινόμενος, διευκρινίζοντας, αρχικά, πως δεν παρίσταται ως εκπρόσωπος του Συλλόγου Κρητών Στιχουργών «ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΥΚΑΛΑΣ», (έχει πάψει από το 2010 να τον εκπροσωπεί), αλλά ως πιστός μαθητής και συνεργάτης του Μιχάλη Καυκαλά, βαθύς γνώστης των όσων πρέσβευε και διεκήρυσσε, τόσο μέσα από τα βιβλία του όσο και στον προφορικό του λόγο. Στην παρέμβασή μου, λοιπόν, αυτή ανέφερα ότι: 1) σημαίνοντες ειδικοί όπως: Χριστόφορος Χαραλαμπάκης, Μιχάλης Καυκαλάς, Γιάννης Παυλάκης, Νικόλαος Κοντοσόπουλος (μη Κρητικός), Δημήτριος Χατζόπουλος (μη Κρητικός) και άλλοι, θεωρούν μεν πως η κρητική ντοπιολαλιά βρίσκεται στο ενδιάμεσο των καθαυτό διαλέκτων και των απλών ιδιωμάτων, κλίνει όμως περισσότερο προς τις διαλέκτους και γι’ αυτό πάντα και παντού την αποκαλούν κρητική διάλεκτο. 2) ανεξάρτητα από τα παραπάνω η κρητική διάλεκτος έχει πολύ μεγάλη σημασία την οποία οφείλει στην εκφραστικότητά της, στη δυνατότητά της να δημιουργεί παράγωγες και σύνθετες λέξεις, στο λεξιλογικό της πλούτο στον οποίον περιλαμβάνονται και πολλές αρχαίες λέξεις, στην πανελλήνια ακτινοβολία των έργων της Κρητικής Σχολής, όπως λ.χ. ο ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ, στον οποίο αναφέρθηκε πρώτος και ο γνωστός μας κ. Μιχάλης Πριναράκης κ.λ.π. Άλλωστε, πολλοί είναι εκείνοι που ισχυρίζονται (μεταξύ αυτών και ο Γ. Χατζηδάκης) πως αν δεν παρενέβαιναν οι Φαναριώτες υπέρ της καθαρεύουσας σήμερα η επίσημη γλώσσα του κράτους θα είχε σαν βάση της την κρητική διάλεκτο.

Το ζήτημα είναι ότι το θέμα αυτό της διδασκαλίας της κρητικής διαλέκτου τόσο στο Πανεπιστήμιο Κρήτης όσο και στους πολιτιστικούς κρητικούς συλλόγους (όπως έχει αναφερθεί), προσωπικά θεωρώ ότι είναι τόσο σημαντικό και περίπλοκο ώστε να εγείρει ένα πλήθος ερωτημάτων, για τη μελέτη και επίλυση των οποίων χρειάζεται ασφαλώς η συνδρομή πολλών και για μεγάλο χρονικό διάστημα. Π.χ. 1) Είναι δυνατόν να μαθευτεί η κ.δ. από τα σημερινά Κρητικόπουλα όταν αυτά δεν την έχουν βιώσει από μικρά; Και μήπως κινδυνεύουμε να οδηγηθούμε σε γελοιοποίησή της, όταν θα προσπαθούν να την εφαρμόσουν; Έχω ισχυριστεί επανειλημμένα πως η κ.δ. είναι ένας ωκεανός ιδιωματισμών (λεξιλογικών, μορφολογικών, συντακτικών, φωνητικών κ.λ.π.), ώστε κανείς από μας που έχουμε γεννηθεί και ανατραφεί στην Κρήτη και μάλιστα σε αρκετά διαλεκτόφωνη περιοχή, όπως είναι το Αμάρι, να μη μπορεί να ισχυριστεί πως τη γνωρίζει, έστω και κατά ένα μεγαλούτσικο ποσοστό της. 2) Ποια ακριβώς ντοπιολαλιά θα διδάσκεται σε κάθε περίπτωση, όταν ξέρουμε πως εμφανίζονται πολλές και μεγάλες διαφορές από επαρχία σε επαρχία, από νομό σε νομό, μεταξύ Νότιας και Βόρειας Κρήτης, μεταξύ πεδινών και ορεινών περιοχών κ.λ.π.; Μήπως κάτι πιο απλό και εφικτό θα ήταν πιο χρήσιμο, όπως λ.χ. η ανάθεση στους φοιτητές της προσπάθειας κρητικοποίησης λέξεων της σημερινής καθημερινότητας, έτσι ώστε να απηχούν το γνήσιο κρητικό εκφραστικό ύφος (το οποίο είναι και το σημαντικότερο) και οι νέοι να εντρυφήσουν σ αυτό ; Πολλές τέτοιες λέξεις έχουν κρητικοποιηθεί κατά το παρελθόν, όπως: αερόπλανο-αεροκαθήστρα, ματοσακός, υποδήλατο, πετρογκάζι, πυρόβολος, τσίγαρος, σιντερώστρα, κουμπούρι, κόρδα, μπριτζόλα, τελέγραφος, ράδιο κ.λ.π. και κατά τον Ψαραντώνη: τζίπια, ντισκοτέκες, μπάρια, τραχτέρια και μπράβο στον εξαιρετικό αυτό καλλιτέχνη μας.

Βέβαια το πρωτεύον είναι, όπως σωστά επισήμανε προς το τέλος και ο κ. Γιώργης Νταγάκης, να γίνει δεκτό το αίτημα για ίδρυση έδρας κρητικής διαλέκτου ή έδρας κρητικών σπουδών όπως έχει συμβεί στο Πανεπιστήμιο Θεσ-κης με την περίπτωση των Ποντίων (αναφέρθηκε από μερικούς) και από εκεί και πέρα οι αρμόδιοι θα μελετήσουν και αποφασίσουν για το τι και πως;

Όμως είναι γεγονός πως για άλλη μια φορά, αναδεικνύεται το μεγάλο πρόβλημα που ταλανίζει το πολιτιστικό μας κίνημα, να μην υπάρχει, δηλαδή, πλήρης συνεννόηση και συντονισμός μεταξύ των μεγάλων τουλάχιστον οργάνων, ώστε να μην εμφανίζονται φαινόμενα σαν το παραπάνω και πάντα να υπάρχει ο κίνδυνος της ακύρωσης των προσπαθειών τους. Κατά την ταπεινή άποψή μου το κακό προκύπτει (και τολμώ να πώ πως είναι αναπόφευκτο) από την έλλειψη σωστής διάρθρωσης των σημερινών κύριων οργάνων πολιτισμού μας, Ιδρυμάτων κ.λ.π. Λ.χ. δεν μπορεί το Ίδρυμα ΚΡΗΤΙΚΉ ΕΣΤΙΑ να εξαρτάται διοικητικά αποκλειστικά από το ιστορικό, πράγματι, αλλά παραμένον πρωτοβάθμιο σωματείο Παγκρήτιος Ένωσης Αττικής και κατά μεγάλο μέρος οικονομικά από την τριτοβάθμια Π.Ο.Π.Κ.Σ. και παράλληλα να δρουν ουσιαστικά ανεξάρτητες σημαντικές Ομοσπονδίες (δευτεροβάθμια όργανα) και σημαντικά ιστορικά σωματεία (Ομόνοια Πειραιά, Ρεθυμνίων Αττικής, Ηρακλειωτών Αττικής κ.λ.π.). Κάποιες διαρθρωτικές αλλαγές πρέπει να γίνουν το συντομότερο. Οι συνθήκες αλλάζουν.

Μάης 2018
Γιώργης Λέκκας
ΔΑΦΝΗ-ΑΤΤΙΚΗΣ

omospamari.gr

Σχολιασε

ΑΦΗΣΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Ποια είναι τελικά τα χαμοκάρυδα της Κρήτης;

Δημοσιεύτηκε

στις

Ειναι οντως τα χαμοκαρυδα της Κρητης, ενα ειδος μυκητα, που φύεται τον χειμωνα κατω απο τις αλαδανιες στα Χανια


Να ειναι αραγε τα χαμοκαρυδα, οι κροκοι που χρησιμοποιουν στη μαγειρικη? Χαμοκαρυδα τα λενε κι αυτα.

Πολλα ακουμε για τα μυστηριωδη αυτα φυτα, συγκεκριμενα για τη ριζα του φυτου, αλλα λιγοι γνωριζουν το θεμα, και περισσοτερο οι νεοι, καθ οτι το φυτο αυτο εχει εξαφανιστει τωρα και πολλα χρονια, και μοναχα οι παλαιωτεροι στα ορεινα της Κρητης το εχουν κατα νου, αφου το εχουν δοκιμασει στην νεανικη τους ηλικια σαν εκλεκτη ιδιαιτερη τροφη.

Η κατηγορια που ανηκει το φυτο λεγεται pumpere lifere , και ειναι ποα πολυετης.

Υπαρχουν διφορες κατηγοριες στην οικογεννεια αυτη οπου ανηκουν και οι κορδοκαρες.

Ο λαος τα ονομαζει χαμοκαρυδα, η αρκαλοψωμα, λεπτοκαρυδα η μανες.

Ειναι ενα χαμηλο φυτο που το προδιδουν κυριως τα ανθη του, τα οποια ανθιζουν Απριλιο με Μαιο.

Το φυτο φυεται σε ορεινες η ημιορεινες ζωνες, σε χερσαια ακαλλιεργητα χωραφια, στις ακρες των δρομων, η σ καλληεργημενα χωραφια με ελαφρυ αλετρι.

Το χαμοκαρυδο το συνανταμε σε πολυ μικρους πληθυσμους στη φυση, γιαυτο εξ αλλου ειναι και δυσευρετο, και θεωρειται εξαιρετικα σπανιο φυτο.

1545193_871591132920187_4591252932640327974_n

Ειναι φυτο που τρωγετα η ριζα του, που μοιαζει με καρυδι, η με πατατα, αλλα και α φυλλα του γινονται τσιγαριστα.

Τα χαμοκαρυδα τρωγονται ωμα αλλα και ψητα. Θεωρειται εκλεκτικος ”μεζες”, αφου εχει μια ιδιαιτερη γευση που εχει πολλους φανατικους φιλους.

Για να το βρει κανεις θα πρεπει να το αναζητησει στους ειδικους τοπους που φυεται , να σκαψει στη ριζα του φυτου, περιπου απο 10 με 20 εκατοστα στο εδαφος για να αποκαλυφθει το χαμοκαρυδο.

Δεν ειναι ομως και λιγες οι φορες, που στο θερος το δραπανι αναμεσα στα σιτηρα αρπαζε και τον βλαστο χαμοκαρυδου και επειδη ηταν επιφανειακο ξεπατωνοταν ευκολα,, σε οποιον τυχαινε το ετρωγε φυσικα.

Για να φας ενα χαμοκαρυδο, θα πρεπει να το πλυνεις απο τα χωματα, να καθαρισεις τον φλοιο. και στη συνεχεια να αφαιρεσεις εσωτερικα την ”καρδια” που ειναι σκληρη, και το υπολοιπο τρωγεται.

Δεν θα πρεπει να παραλειψω να πω, οτι τα δυσκολα φτωχα χρονια, τα παιδια που εβοσκαν τα ζωα στην εξοχη στα χωρια, ειχαν κατα νου τα χαμοκαρυδα, οπως και οτιδηποτα τρωγεται, και ηταν χαρα τους να τα βρουν και να τα γευτουν καθ οτι η πεινα… δεν εκανε αστεια!

Ειχα ομως την τυχη προσωπικα, να ανακαλυψω επι τελους αυτο το σπανιο ειδος, στα ορεινα της Κρητης, που τειναι και προς εξαφανιση, και σας παραθετω το φωτογραφικο υλκο

Φωτογραφια – κειμενο: ΧΟΥΣΤΟΥΛΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Οι μάγειροι στα χωριά της Μεσαράς τα ελιά χρόνια

Δημοσιεύτηκε

στις

Οι παραδοσιακοί μάγειροι της Κρήτης, ήταν άνθρωποι με φυσικό ταλέντο, με αυξημένη αντίληψη, και με γνώσεις που είχαν μεταδοθεί σε αυτούς από περασμένες γενιές


Οι μάγειροι βοηθούσαν σε γάμους, αρραβώνες βαφτίσεις, εκκλησιαστικές γιορτές σε πανηγύρια, σε ζεύκι, και γενικά σε μεγάλα γλέντια, που οι δουλειά τους ήταν οι ετοιμασίες που σχετίζονται με το μαγείρεμα. Πολλοί στην Κρήτη πίστευαν ότι το μαγείρεμα κανονικά είναι «αντρική υπόθεση», και αυτό το στήριζαν στην αυξημένη αντίληψη, αλλά και αγάπη που είχαν οι άνδρες κάποιο στον τομέα αυτόν. Βέβαια στη μαγειρική στους γάμους πολλές φορές υπήρχαν και γυναίκες, εξ ίσου άξιες και ικανές, που η φήμη τους φτάνει και μέχρι των ημερών μας. Όλοι οι μάγειροι χωρίζονταν σε δύο βασικές κατηγορίες, οι μάγειροι «στο κελαρικό», και οι μάγειροι «στον ξυλοφουρνο». Κοντά στους μάγειρες στα γλέντια είχαμε και τους παραδοσιακούς σερβιτόρους που βοήθαγαν και εκείνοι γενικά στις δουλειές όπως και οι γυναίκες, αλλά κύρια δουλειά τους ήταν το σερβίρισμα.

Στο κελαρικο

Ο άνθρωπος που είχε ειδικά καθήκοντα αλλά και τις γνώσεις να ξεχωρίζει τα κρέατα ανά κατηγορία, λεγόταν «Κελάρης» και η δουλειά του να αναλαμβάνει το λεγόμενο «κελαρικο». Ο Κελάρης ήταν απαραίτητος, και κυρίως στους γάμους, αλλά και σε κάθε εκδήλωση που περιελάμβανε συνεστίαση, γιατί ήταν εκείνος που παρελάμβανε όλα τα κρεατικά από τα κανίσκια, και ξεχώριζε ποια είναι κατάλληλα για την περίσταση. Ξεχώριζε δηλαδή Ο Κελάρης, ποια προορίζονται για ψητά, ποια κάνουν για βραστά και ποια για οφτά ή ψητά.
Τα βραστά θα μπουν σε καζάνια στη παρασθιά, τα ψητά θα μπουν στα ταψιά με πατάτες και στο φούρνο, ενώ τα οφτά σε ταψιά με κλιματόβεργες. Κάθε καλεσμένος στο γάμο, στο κανίκι του μπορεί να είχε εκτός των άλλων και κρέας, συνήθως ένα γουλίδι, μισό αρνί ή ολόκληρο, ανάλογα την συγγένεια, και αμέσως το παρελάμβανε ο Κελάρης. Αρχικά τα κρέατα της ημέρας τα κρεμούσε προσωρινά στα τσιγκέλια, τα οποία βρισκόταν είτε σε κάποιο δένδρο με δροσερό ίσκιο, είτε σε κάποιο ελεύθερο δροσερό δωμάτιο, αποθήκη κλπ. Εκεί ο κελάρης τα ξεχώριζε σε κατηγορίες, όπως αναφέραμε παραπάνω. Επειδή ακριβώς ήθελε η δουλειά αυτή άνθρωπο με μεγάλη εμπειρία να τα κάνει όλα αυτά, για αυτό δεν αναλάμβανε κανείς άλλος, πέραν του κελάρη.
Στο χωριό μας τη Γαλιά είχαμε την τύχη να έχουμε ικανούς κελάρηδες , και ο καλύτερος στο είδος του ήταν σίγουρα ο γνωστός σε όλους Μανώλης Ζαχαριουδάκης η «Κελάρης» όπως τον αποκαλούσαν, επίσης και ο Μανώλης Μαραγκάκης ή « Μαραγκομανωλης».
Ο Μανώλης ο Κελάρης της Γαλιάς που απεβίωσε μάλιστα πρόσφατα, είχε βοηθήσει με τις υπηρεσίες του σε πολλούς γάμους στο χωριό μας. Οι βοήθεια των μαγείρων, και των κελάρηδων γινόταν εθελοντικά και χωρίς πληρωμή. Ο Κελάρης της Γαλιάς ο Μανώλης, είχε βοηθήσει σε πολλά οικογενειακά τραπέζια γάμων και βαφτίσεων, που είναι βέβαιο ότι σε όλους εμάς θα μείνουν αξέχαστα!
Υπάρχει και μια παροιμία του λαού της Κρήτης, και μάλιστα πολύ γνωστή, που λέει:
«Α που ‘καμε ηγούμενος, ήκαμε και κελάρης»!
Η παροιμία ασφαλώς θέλει να πει, πως για να φθάσει κάποιος ψηλά, όπως ένας Ηγούμενος, πέρασε πρώτα και από τα χαμηλά στάδια, όπως το να βοηθάει στο μαγείρεμα, να σερβίρει κλπ. Από χαμηλά ξεκινά συνήθως κάποιος για να μπορέσει να φθάσει ψηλά, εννοεί ο λαός μας.

Στο ξυλοφουρνο

Ο μάγειρας που θα ανελάμβανε τις δουλειές του ξυλόφουρνου, ήθελε και αυτός να έχει αρκετή πείρα! Έπρεπε ανάλογα τα φαγητά στα ταψιά, ανάλογα τα κρέατα, να είναι σε θέση να γνωρίζει το πόσο δυνατό θα κάνει το φούρνο, βάζοντας τα κατάλληλα ξύλα, αλλά και πόση ώρα θα έχει μέσα τα ταψιά, και κάθε πόση ώρα θα τα γυρίζει να ψηθούν και από κάτω. Ένας έμπειρος στο είδος του στη Γαλιά ψήστης δηλαδή, ήταν ο Μανώλης Ζαχαριουδάκης, η «Ντουιντομανώλης».
Σπουδαίος μάγειρας ήταν και ο Καργάκης Ζαχαρίας από το Μονόχωρο ή Καργοζαχάρης . Δεν είναι εύκολο να μπορεί κάποιος να γνωρίζει τι κρέας ακριβώς είναι στο κανίσκι, αν προέρχεται από γέρικο ζώο και το κρέας του είναι σκληρό, ή από νεαρό χρονιάρικο ή βυζαστάρι , οπότε εξαρτάται και τι χρόνο χρειάζονται κάθε ένα από αυτά στο ψήσιμο.
Ακόμα δύσκολο είναι να είναι σε θέση να μπορεί ένας μάγειρας να βγάλει τις σωστές μερίδες, ανάλογα τους καλεσμένους να ξέρει τι ποσότητα φαγητού να ετοιμάσει.
Οι μάγειροι που ειδικεύονται στον ξυλόφουρνο, είχαν την ικανότητα να φτιάχνουν κρεατικά με πατάτες, αλλά και ψητά σωστά αλατοπιπερωμένα πάλι σε ταψιά, αλλά στον πάτο του ταψιού είχαν τοποθετήσει κλιματόβεργες. Πάνω εκεί ακουμπούσαν τα γουλίδια, και αφότου ψηνόταν, είχαν το χαρακτηριστικό άρωμα του ψητού κρέατος, που στη Κρήτη πάντα είχε την τιμητική του.

 

Από την άλλη, οι μάγειροι στα χωριά, αναλάμβαναν και τα καζάνια για τα βραστά, τα γαμοπίλαφα, και πιο παλιά «τα ροβίθια με τη κοιλιά γιαχνί», που χρόνια τώρα έχει εγκαταλειφθεί. Υπήρχαν και γυναίκες μαγείρισσες για τα βραστά, που έκαναν απίστευτες νοστιμιές, ακόμα και πατάτες που τις τηγάνιζαν σε μπόλικο λάδι αλλά στο καζάνι που τοποθετούσαν στην παρασθιά. Οι πατάτες ψηνόταν στο καυτό λάδι, φούσκωναν, έκαναν δέρμα απ ‘έξω, και είχαν φανταστική γεύση!
Οι μάγειροι στα χωριά ακριβώς λόγω πείρας, πάντα κατάφερναν και έβγαζαν ασπροπρόσωπους τους ανθρώπους που έκαναν το γλέντι, ποτέ δεν συνέβη η παραμικρή στραβή σε κανένα φαγοπότι.
Οι άνθρωποι αυτοί που βοηθούσαν στο κελαρικό, στο ψήσιμο και γενικά στα μαγειρέματα και σερβιρίσματα, είναι ευλογημένοι από το Θεό, ώστε να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στους συνανθρώπους τους, και για αυτό και πάντα ήταν ιδιαίτερα συμπαθείς από όλους, διότι τους είχαν συνηθίσει σε ευχάριστα γεγονότα.
Σερβιτόροι στα χωριά υπήρχαν περισσότεροι από τους μάγειρες, καθ ότι δεν απαιτούσε η δουλειά αυτή ιδιαίτερες γνώσεις. Πολλοί ήταν εκείνοι που ήταν ταχτικοί στα σερβιρίσματα, και πήγαιναν σε όλους σχεδόν τους γάμους, πέραν εκείνων που βοηθούσαν έκτακτα.
Οι άνθρωποι βέβαια που καλούσαν μάγειρες κελάρηδες και σερβιτόρους, ποτέ δεν τους άφηναν έτσι χωρίς κάποια δώρα στο τέλος. Φεύγοντας τους έδιναν ότι είχαν, συνήθως περισσεύματα από το γάμο, μια μπουκάλα κρασί, κρέας, γαμοκούλουρα κλπ.
Όλα αυτά βέβαια σιγά – σιγά τείνουν να χαθούν, όπως και τα παραδοσιακά γλέντια, και όλα πλέον τα αναλαμβάνει το κέντρο ή η ταβέρνα.
Όμως για εκατοντάδες χρόνια στα χωριά υπήρχε αυτή η ομαδικότητα, και άνθρωποι βοηθούσαν αφιλοκερδώς, που με λίγα λόγια υπήρχε σωστή αλληλεξάρτηση, φιλαλληλία αλλά και αγάπη μεταξύ των συγχωριανών. Ο κόσμος από την καλή σχέση μεταξύ τους, είχε μονάχα να κερδίζει, γιατί πιο πολύ λειτουργούσε η αλληλοβοήθεια παρά η πληρωμή σε χρήμα.
Όσοι πάντως έτυχε να παρευρεθούν καλεσμένοι σε γάμους στα χωριά της Κρήτης, έχουν να το λένε για τις νοστιμιές, αλλά και τη ποικιλία των φαγητών, που μπροστά στη τεχνική των παλιών αυτών μαγείρων, δεν πιάνουν μια οι σημερινοί σεφ της εποχή μας!

Κείμενο – φωτογραφίες: Γεώργιος Χουστουλάκης

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Η ζωή στο χωριό – Η κλώσσα με τα κλωσσόπουλα

Δημοσιεύτηκε

στις

Όσοι μεγαλώσατε σε χωριό, σίγουρα θα θυμάστε την κλώσσα με τα κλωσσόπουλα


Όταν μια κότα κάνει το χαρακτηριστικό ήχο κλου- κλου φουντώνοντας τα φτερά της, κάθεται  όλη μέρα στη φωλιά όπου γεννάει τ’ αυγά, σημαίνει οτι θέλει να κλώσσει.

Μάζεψα φρέσκα γονιμοποιημένα αυγά (δηλ.το κοτέτσι πρέπει να έχει κόκκορα) από τις υπόλοιπες κότες.

Σε μια κότα βάζουμε 12 το πολύ 14 αυγά για να μπορεί να τα σκεπάζει, εγώ της έβαλα 10 αυγά γιατί είναι νάνα.

Έβαλα ένα πλαστικό καφάσι με άχυρα μέσα στο κλουβί και της έβαλα μέσα τα αυγά.

Την πρώτη μέρα δεν τα ήθελε γιατί δεν της άρεσε το κλουβί και την έβγαλα έξω μαζί με το καφάσι και αμέσως έκατσε μέσα.

Το βράδυ την έπιασα στον ύπνο κα8 την έβαλα ξανά μέσα στο κλουβί. (Η απομόνωση είναι απαραίτητη για να μπορέσει η κλωσσού να επιβιώσει κα8 στην συναίνεσα και τα μικρά)

Λένε πως οι παλιές νοικοκυρές καθώς πήγαιναν να βάλουν τ’ αυγά στην κλώσσα, φορούσαν μαντήλι για να κάνουν τα μικρά λοφίο (σαν τσαλαπετεινός).

Αν πριν βάλουν τ’αυγά  φορούσαν κάλτσες  τα πουλάκια γινόταν «τσουραπάτα» δηλ. στα πόδια ήταν ντυμένα με  φτερά ως τα δάχτυλα.

Σημείωσα την ημερομηνία και λογικά μετά από 21 μέρες, τ’ αυγά σπάνε με τη βοήθεια της κλώσσας και τα μικρά ξεπροβάλλουν.

Για το λόγο ότι είναι Χειμώνας και κάνει κρύο είχαμε καθυστέρηση και το πρώτο πουλάκι το είδα σε 23 μέρες και σήμερα 24η μερά είχαν ξεπουλιάσει σύνολο πέντε.

Μέσα στο κλουβί τους έχει βάλει ειδικό φύραμα για πουλάκια και αμέσως πηγαίνουν και τρώνε.

Πείτε μου υπάρχει ομορφότερο θέαμα από αυτό;

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

Facebook

Δημοφιλη