Connect with us

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Τάσος Ισαάκ – Σολωμός Σολωμού – Ο ματωμένος Αύγουστος του 1996 στην Κύπρο

Δημοσιεύτηκε

στις

Όλο το χρονικό πριν και μετά τις δύο κτηνώδεις δολοφονίες – Οι δολοφόνοι, ο κατάλογος της ανανδρίας και η Πολιτεία που «έβγαλε την υποχρέωση»


Το καλοκαίρι του 1996, πολιτικοί, πολιτικάντηδες, παράγοντες, κατ’ επάγγελμα πατριώτες, επίδοξοι εθνοπατέρες, και περίεργοι στριμώχνονταν στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στο Παραλίμνι της Κύπρου για να σφίξουν το χέρι των μαυροφορεμένων γονιών και των συγγενών του Τάσου Ισαάκ και του Σολωμού Σολωμού. Ήταν πολλές οι κάμερες και τεράστιο το διεθνές ενδιαφέρον, για τις δύο κτηνώδεις δολοφονίες.

Το 1997 λιγόστεψαν οι κάμερες, μειώθηκε το ενδιαφέρον και συρρικνώθηκε ο όγκος των «τεθλιμμένων».

Σήμερα 22 χρόνια μετά, η κόρη του Τάσου Ισαάκ, Αναστασία, που ποτέ δεν γνώρισε τον πατέρα της, και το 1996 αγέννητη ακόμα, αγκαλιάστηκε από ένα ολόκληρο έθνος, στο πλάι μητέρας της και της γιαγιάς της, στάθηκαν πάλι στην ίδια εκκλησία για να τιμήσουν τον πατέρα, τον σύζυγο, τον γιο. Δίπλα τους ο πατέρας και οι συγγενείς του Σολωμού Σολωμού.

Πολλοί λιγότεροι αυτοί που έδωσαν το «παρών» στο μνημόσυνο. Την κυπριακή κυβέρνηση στο μνημόσυνο εκπροσώπησε ο υφυπουργός παρά τω προέδρω και η Πολιτεία ξόφλησε το χρέος της… «έβγαλε την υποχρέωση».

Στα χρόνια που μεσολάβησαν ο Σολάκης (Σολωμού) και ο Τάσος στήθηκαν πολλές φορές στον τοίχο, και θάφτηκαν ακόμα πιο βαθιά.

Οι μονίμως σώφρονες και ρεαλιστές που τις δύσκολες ώρες του Αυγούστου του 1996 έλειπαν διακοπές ή πήραν τα βουνά, με «ψυχραιμία» και «νηφαλιότητα» τους στόλισαν με δεκάδες επίθετα: «Ανεύθυνοι, επικίνδυνοι, ψυχοπαθείς, προβληματικοί, φανατικοί…».

Με την απόσταση των 22 χρόνων από τις ματοβαμμένες μέρες του Αυγούστου του 1996, διαπιστώνει κάποιος ότι το αίμα του Ισαάκ και του Σολωμού δεν πότισε το δέντρο του αγώνα, όπως για χρόνια μαθαίναμε στο σχολείο, για τις θυσίες των ηρώων μας. Αντιθέτως σηματοδότησε την έναρξη της περιόδου της «λογικής» και του συμβιβασμού με την «πραγματικότητα». Αφύπνισαν όμως αυτούς που ζούσαν με την ψευδαίσθηση της «ασφάλειας» και οι πάντες αντιλήφθηκαν ότι κανένας δεν μπορεί να είναι ασφαλής έχοντας απέναντι του 40.000 Τούρκους στρατιώτες.

Στην Μνήμη του Σολωμού Σολωμού έχει φτιαχτεί άγαλμα από ξύλο στην Αξό Μυλοποτάμου από τον καλλιτέχνη Κουτάντο Γιώργο, το οποίο και εκθέτει στο μουσείο του.

Δεν υπήρξε άλλο καλοκαίρι διαδηλώσεων στην Κύπρο. Δεν ξαναβρέθηκαν οι μαθητές και οι φοιτητές μπροστά στα συρματοπλέγματα. Δεν ξανατόλμησε κανένας να κατεβάσει την σημαία της κατοχής. Τώρα στα οδοφράγματα οι Τούρκοι δεν στέλνουν τους «γκρίζους λύκους» για να ξυλοκοπήσουν μέχρι θανάτου τους ελληνοκύπριους. Τους ζητούν απλώς τα διαβατήριά τους για μια ολιγόωρη επίσκεψη στα σπίτια τους.

Από το τείχος του Βερολίνου ως τη Λευκωσία    

Στις 2 Αυγούστου του 1996 ξεκίνησε από την Πύλη του Βραδεμβούργου στο Βερολίνο Πανευρωπαϊκή Πορεία μοτοσικλετιστών με στόχο να καταλήξει στην Κερύνεια. Έλληνες, Κύπριοι Γάλλοι, Φινλανδοί, Γερμανοί, Βρετανοί και Αυστριακοί μοτοσικλετιστές περνούν από την Πράγα, τη Βουδαπέστη, το Βελιγράδι, τον Βόλο και καταλήγουν στο Λιμάνι του Πειραιά όπου επιβιβάστηκαν σε πλοία με προορισμό τη Κύπρο.

Το μήνυμα της έναρξης της πορείας από το Βερολίνο, ήταν ότι μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, ήταν καιρός να πέσει και το τελευταίο διαχωριστικό τείχος στην Ευρώπη. Αυτό της Λευκωσίας. Σύνθημα της πορείας ήταν: «Απελευθέρωση, η μόνη λύση».

Οι μοτοσικλετιστές έφτασαν στο Λιμάνι της Λεμεσού  στις 10 Αυγούστου 1996, με στόχο την επομένη να επιχειρήσουν να πάνε στη Κερύνεια ρίχνοντας, συμβολικά, το τείχος του Αττίλα. Του υποδέχτηκε ο αδικοχαμένος, τότε ευρωβουλευτής Γιάννος Κρανιδιώτης και οι μητέρες των αγνοουμένων της Κυπριακής Τραγωδίας.

Ο Ντενκτάς, ο Ερμπακάν, η Τσιλέρ προειδοποιούσαν ότι θα κόψουν τα πόδια όποιου επιχειρήσει να αμφισβητήσει την «κυριαρχία» της «Τουρκικής Δημοκρατίας Βόρειας Κύπρου». Είχαν μεριμνήσει μάλιστα να μεταφέρουν από την Τουρκία χιλιάδες μέλη της οργάνωσης «Γκρίζοι Λύκοι» για να προασπίσουν τα «σύνορα» του Αττίλα.

Το ξημέρωμα της 11ης Αυγούστου 1996 βρήκε 7.000 μοτοσικλετιστές έξω από το Μακάριο Αθλητικό Κέντρο στη Λευκωσία από όπου αναμενόταν να ξεκινήσει η πορεία.

Πανζουρλισμός. Εξατμίσεις να βρυχώνται, ελληνικές σημαίες δεμένες σε κοντάρια και χιλιάδες αγόρια και κορίτσια να αναμένουν το σύνθημα. Εκείνες τις ημέρες στη Κύπρο δεν έβρισκες ούτε για δείγμα μοτοσικλέτα για να νοικιάσεις ή να αγοράσεις. Ότι μπορούσε να κινηθεί σε δύο ρόδες εκείνο το πρωί βρισκόταν στη Λευκωσία.

Η ώρα περνούσε και η ανησυχία και ο εκνευρισμός μεγάλωνε, καθώς ο Πρόεδρος της Κυπριακής Ομοσπονδίας Μοτοσικλέτας Γ. Χατζηκώστας παρέμενε στο Προεδρικό Μέγαρο στο οποίο κλήθηκε εκτάκτως από τον Πρόεδρο Γλαύκο Κληρίδη.

Ο πρόεδρος των Μοτοσικλετιστών ανακοίνωσε τελικώς ότι η πορεία ματαιώνεται για «ύψιστους λόγους εθνικής ασφάλειας». Τα γιουχαΐσματα δεν άφησαν τις τελευταίες του λέξεις να ακουστούν ενώ ο ίδιος αναγκάστηκε να κρυφτεί καθώς έπεφταν βροχή τα τενεκεδάκια από τα αναψυκτικά και τα κέρματα.

Μπροστά τις κάνες 

Αυτοί που συσκεπτόντουσαν στο Προεδρικό Μέγαρο για να αποφασίσουν την ματαίωση της πορείας, τα σκέφτηκαν όλα εκτός από τους μοτοσικλετιστές που ανέμεναν στη Λευκωσία. Νόμισαν ότι το διάγγελμα που θα απηύθυνε ο Γλαύκος Κληρίδης θα έπειθε για την αναγκαιότητα να σβήσουν οι μηχανές. Εκείνο το διάγγελμα το άκουσαν μόνο όσοι, ούτως ή άλλως βρισκόντουσαν στα σπίτια τους. Οι μοτοσικλετιστές χωρίς πλέον σχέδιο και καθοδήγηση χωρίστηκαν σε ομάδες και πήραν τους δρόμους. Άλλοι στο οδόφραγμα του Λήδρα Πάλλας, άλλοι στην περιοχή ΣΟΠΑΖ, άλλοι στο χωριό Άχνα και άλλοι στην Δερύνεια, στα κράσπεδα της κατεχόμενης Αμμοχώστου. Η Κυπριακή Αστυνομία δεν ήταν σε θέση να ελέγξει την κατάσταση.

Μαζί με τους μοτοσικλετιστές χιλιάδες κόσμου βρέθηκαν μπροστά στα συρματοπλέγματα ρίχνοντας πέτρες στου Τούρκους στρατιώτες που είχαν παραταχθεί. Οι άνδρες των Ηνωμένων Εθνών απλώς απηύθυναν εκκλήσεις για αυτοσυγκράτηση. Τι αυτοσυγκράτηση να επιδείξει όμως ο 20άρης που βρίσκεται μπροστά στην κάννη ενός όπλου; Το αμόκ εξαπλώθηκε σε ολόκληρη την Πράσινη Γραμμή και ξέσπασε στη Δερύνεια.

Αναμέτρηση με τον θάνατο

Στο οδόφραγμα της Δερύνειας, μια ανάσα από την Αμμόχωστο, οι διαδηλωτές πέρασαν με τα πόδια κρατώντας ελληνικές σημαίες στη νεκρή ζώνη με τους άνδρες της ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ να τους κυνηγούν μέσα σε μπάζα και θάμνους. Κανείς δεν γνώριζε αν η περιοχή ήταν ναρκοθετημένη. Άλλωστε για 22 χρόνια κανένας δεν είχε πατήσει.

Μέσα από τους θάμνους από την πλευρά των κατεχομένων εμφανίστηκαν κάννες όπλων. Ξαφνικά η νεκρή ζώνη γέμισε με «εξαγριωμένους» Τούρκους οι οποίοι είχαν μεταφερθεί με λεωφορεία του ψευδοκράτους. Εκεί κοντά ήταν και ο Ραούφ Ντενκτάς με την φωτογραφική του μηχανή βγάζοντας φωτογραφίες σε ανάμνηση ενός οργανωμένου εγκλήματος που είχε σχεδιάσει. Οι «Γκρίζοι Λύκοι» με ρόπαλα και πέτρες άρχισαν να χτυπούν τους ελληνοκύπριους διαδηλωτές αφού τους άφησαν να πλησιάσουν στα συρματοπλέγματα που είχαν απλωθεί στο έδαφος.

Ένας νεαρός μπλέκεται στα σύρματα και πέφτει κάτω. Ένα σμήνος «Γκρίζων Λύκων» αρχίζει να τον χτυπάει και να τον ποδοπατάει.

Ενώ όλοι αρχίζουν να υποχωρούν αντιλαμβανόμενοι την παγίδα που είχε στηθεί ένας 24χρονος καταφέρνει να γλιτώσει τον νεαρό που χτυπιέται ανελέητα από τους Τούρκους. Στην προσπάθεια του όμως να φύγει πέφτει στο συρματόπλεγμα και εγκλωβίζεται. Ξύλα, πέτρες, ρόπαλα, γκλομπς «αστυνομικών» του ψευδοκράτους στοχεύουν το κεφάλι του το οποίο συνθλίβουν. Έχοντας ολοκληρώσει το έγκλημα, αφήνουν στον καυτό ήλιο άψυχο το σώμα του Τάσου Ισαάκ.

«Πρωτοπαλίκαρο» του εγκλήματος ο Mεχμέτ Aρσλάν, επικεφαλής των «Γκρίζων Λύκων» στη Κύπρο. Αυτόπτες μάρτυρες απαθείς μπροστά στην κτηνωδία, οι άνδρες της ειρηνευτικής Δύναμης του ΟΗΕ. Εκτέλεσαν το «καθήκον» τους μεταφέροντας το πτώμα στις ελεύθερες περιοχές.

Ο Τάσος εκείνη την ημέρα δεν επέστρεψε στο σπίτι του στο Παραλίμνι. Έφυγε με τα μάτια στραμμένα στην Αμμόχωστο.

Ένα μήνα μετά η γυναίκα του έφερε στον κόσμο την κόρη τους την Αναστασία. Ο κύκλος της ζωής και του θανάτου ολοκληρώθηκε πρόωρα και τραγικά.

 

Οι τουρκικές σημαίες

Ο Τάσος δεν βρέθηκε τυχαία στο οδόφραγμα της Δερύνειας την ημέρα που δολοφονήθηκε από τους «Γκρίζους Λύκους». Ο πατέρας του, λίγα χρόνια πριν φύγει από τη ζωή μας έλεγε πως ο Τάσος από μικρός ρωτούσε να μάθει για τον Καραϊσκάκη, τον Κολοκοτρώνη, τον Αθανάσιο Διάκο, γιατί αγαπούσε την πατρίδα του.

Μετά τη δολοφονία του ένας αξιωματικός της Εθνικής Φρουράς είχε αποκαλύψει στην οικογένεια μια άγνωστη πτυχή της ζωής του. «Όταν υπηρετούσε τη θυσία του ο Τάσος στο φυλάκιο κάθε μέρα βριζόντουσαν οι δικοί μας με τους Τούρκους στρατιώτες που ήταν απέναντι. Ξέρεις τώρα..  ‘τη μάνα σας, τη ράτσα σας, το σπίτι σας… το ένα το άλλο….’.  Ένα βράδυ ο Τάσος πήρε το μαχαίρι και πήγε απέναντι στο τουρκικό φυλάκιο, έκοψε τις σημαίες και τους τις πήρε. Το πρωί όταν αρχίσανε πάλι να βρίζουνε από τα φυλάκια, ο Τάσος είπε στους Τούρκους να κοιτάξουνε τους ιστούς τους. Μετά τους έδειξε τις σημαίες που είχε πάρει και τους έβαλε φωτιά λέγοντας τους να έρθουν να τις πάρουν. Έγινε συναγερμός. Κατέβηκαν τα Ηνωμένα Έθνη, οι Τούρκοι οι λοχαγοί, οι διοικητές τους… όλοι. Υπηρετούσε στο φυλάκιο που βρίσκεται κοντά στο σημείο που σκοτώθηκε.

Ο Διοικητής του Τάσου, τού είπε ότι θα τον στείλει στρατοδικείο. Είχε όμως έναν Κρητικό αξιωματικό που το έλεγε η ψυχή του. Του είπε ότι δεν πρόκειται να επιτρέψει να τον στείλουν στρατοδικείο γιατί αν είχε 1000 στρατιώτες σαν αυτόν θα ελευθέρωνε τη Κύπρο. ‘ Έτσι παλικάρια θέλω’ του είπε. Του ζήτησε όμως να μην το ξανακάνει γιατί είναι επικίνδυνο.

 

Με ένα τσιγάρο

Στις 14 Αυγούστου, η μικρή κωμόπολη Παραλίμνι, κήδεψε τον Τάσο Ισαάκ και όλοι ήταν εκεί. Σύσσωμη η Κυβέρνηση, ο Αρχιεπίσκοπος, η στρατιωτική ηγεσία και οι συνήθεις τεθλιμμένοι. Χιλιάδες κόσμου σήκωσαν το φέρετρο με την ελληνική σημαία και είπαν το τελευταίο αντίο. Έμελλε όμως να ξαναβρεθούν στο ίδιο χώρο σε δυο μέρες. Θα έλειπε ένας… Ο Σολομός Σολωμού.

Μετά την κηδεία του Τάσου Ισαάκ, η οργή ξεχείλισε. Λίγες εκατοντάδες νεαρών κατευθύνθηκαν στο οδόφραγμα της Δερύνειας για να αφήσουν λίγα λουλούδια στο σημείο που δολοφονήθηκε. Η άρνηση της Κυπριακής Αστυνομίας και της ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ, όξυνε τα πνεύματα και άρχισαν συγκρούσεις που τελικώς οδήγησαν χιλιάδες νεαρούς και πάλι στο οδόφραγμα. Οι κλοιοί της Αστυνομίας και των ειρηνευτών πάλι δεν μπόρεσαν να συγκρατήσουν το νεανικό πάθος. Η νεκρή ζώνη πλημμύρισε από διαδηλωτές αλλά αυτή τη φορά δεν θα εμφανίζονταν «Γκρίζοι Λύκοι». Ακούστηκαν οι πρώτοι πυροβολισμοί και 2-3 έπεσαν κάτω.  Θα περίμενε κάποιος ότι το πλήθος θα διαλυόταν. Μάζεψαν τους τραυματίες και συνέχισαν να προχωρούν προς το τουρκικό φυλάκιο. Και άλλοι πυροβολισμοί. Δύο ειρηνευτές σφαδάζουν από τους πόνους στο χώμα.

Και μέσα στην αναμπουμπούλα ο Σολάκης ζητάει ένα τσιγάρο.
«Εγώ πηγαίνω να κατεβάσω το πανί», λέει στον άνθρωπο που άνοιξε το πακέτο δίνοντας του το τελευταίο τσιγάρο.
«Που πας ρε μαλάκα. Γύρνα πίσω. Θα σου ρίξουν….». Δεν τον έφτασαν οι φωνές. Με δυο δρασκελιές πέρασε το κάγκελο και άρχισε να σκαρφαλώνει στον ιστό της τούρκικής σημαίας. Δεν πρόφτασε να ανέβει ούτε στα μισά. Τρεις πυροβολισμοί γράφουν τον επίλογο σε μια σύντομη ζωή.

Ο Σολωμός πνιγμένος στο αίμα γλιστράει στον ιστό και αγκαλιάζει το χώμα.
Οι σφαίρες συνεχίζουν να σφυρίζουν, τραυματίζοντας 11 ανθρώπους.
Ο μπαρμπά Σπύρος, πατέρας του Σολάκη, έβλεπε τηλεόραση στην ταβέρνα του. Όταν το παλικάρι του χτυπήθηκε ήταν στην κουζίνα. Τα μαντάτα του τα’ φεραν λίγα λεπτά αργότερα.
«Χτύπησαν στον γιό σου…». Από τότε σιωπή.

Τα 30 εκατομύρια της Ν.Δ

Ο τότε Πρόεδρος της Ν.Δ Μιλτιάδης Έβερτ συγκλονισμένος από τα γεγονότα ήρθε στη Κύπρο και επισκέφθηκε τα σπίτια του Ισαάκ και του Σολωμού στο Παραλίμνι. Με τον απεσταλμένο του Χρ. Ιακώβου, λίγες μέρες μετά, έστειλε 15 εκατομύρια δραχμές σε κάθε οικογένεια. Ο Σπύρος Σολωμού που έχει ακόμα 7 παιδιά παρέδωσε την επιταγή στο Υπουργείο Άμυνας της Κύπρου, δηλώνοντας πως αν οι Τούρκοι ήξεραν ότι για κάθε σφαίρα που ρίχνουν θα τους ρίχνουμε δέκα θα σκεφτόντουσαν πολύ αυτά που κάνουν. Ο Ισαάκ Ισαάκ τα κατέθεσε σε κλειστό λογαριασμό της κόρης του γιου του. Της Αναστασίας.

Με ανάδοχο το Έθνος

Η Αναστασία Ισαάκ γεννήθηκε χωρίς να νιώσει την πατρική στοργή. Στη πορεία άρχισε να μαθαίνει για τον άνθρωπο που της χάρισε ζωή και έφυγε πριν προλάβει να τη δει. Το Ελληνικό Έθνος την υιοθέτησε και το Ελληνικό Κράτος ανέλαβε να σταθεί ως πατέρας δίπλα της. Αμφίβολο αν ανταποκρίθηκε στην υποχρέωση που ανέλαβε. Το λάδι στην βάφτιση της, το έβαλε ο τότε Υπουργός Εξωτερικών Θ. Πάγκαλος. Ο εκάστοτε Πρέσβης της Ελλάδας στη Κύπρο είναι επιφορτισμένος με την ευχάριστη αποστολή να βρίσκεται στο πλευρό της κόρης όλων μας.

 

Οι δολοφόνοι

Από τις φωτογραφίες και τα βίντεο των επεισοδίων της 14ης Αυγούστου αναγνωρίστηκαν οι δολοφόνοι του Σολωμού Σολωμού. Οι άνθρωποι που τον πυροβόλησαν ήταν 5. Η μοιραία σφαίρα στον λαιμό του προήλθε από τον λεγόμενο «Υπουργό Γεωργίας» του ψευδοκράτους Κενάν Ακίν. Χρήση των όπλων τους έκαναν επίσης ο Αττίλα Σαβ «Αρχηγός Αστυνομίας», ο Αντιστράτηγος Χασάν Κουντακσί, Διοικητής των Τουρκικών κατοχικών στρατευμάτων/ Ο  Διοικητής της 28ης Μεραρχίας, Υποστράτηγος Μεχμέτ Καρλί και ο  Ανώτερος Υπαστυνόμος των ειδικών δυνάμεων  Ερτάλ Εμανέτ. Και για τους 5 εκδόθηκαν διεθνή εντάλματα σύλληψης και «καταζητούνται» από την Interpol. Αν και πέρασαν δέκα χρόνια κανένας δεν έχει συλληφθεί παρά την υποχρέωση της Τουρκίας να εκτελεί τα διεθνή εντάλματα. Ο Κενάν Ακίν, ο άνθρωπος που φαίνεται να πυροβολεί τον Σολωμού συνεχίζει μέχρι σήμερα να είναι παράγοντας της πολιτικής ζωής εμφανιζόμενος σε δημόσιες εκδηλώσεις δίπλα στον Ταγίπ Ερντογάν και τον Μουσταφά Ακιντζί.

Κατάλογος ανανδρίας

Ο Τάσος Ισαάκ και ο Σολωμός Σολωμού δεν ήταν τα μοναδικά θύματα της 32χρονης τουρκικής κατοχής της Κύπρου. Στις 13 Οκτωβρίου 1996 δολοφονήθηκε εν ψυχρώ από Τούρκο στρατιώτη ο Πέτρος Κακκουλής, ο οποίος μάζευε σαλιγκάρια στη νεκρή ζώνη στη περιοχή Άχνας, Οι Τούρκοι ισχυρίστηκαν ότι προσπάθησε να διεισδύσει στα κατεχόμενα…. κρατώντας μια σακούλα με σαλιγκάρια.

Των τριών δολοφονιών του 1996 είχαν προηγηθεί επτά δολοφονίες ελληνοκυπρίων στρατιωτών που υπηρετούσαν σε φυλάκια στη πράσινη γραμμή.
Στις 9 Απριλίου 1976 δολοφονήθηκε στο φυλάκιο του Αγίου Κασιανού ο 18χρονος στρατιώτης Μιχάλης Σοφοκλέους, ο οποίος μπήκε στη νεκρή ζώνη για να δώσει τσιγάρο στον Τούρκο σκοπό που ήταν απέναντι του.

Στις 21 Σεπτεμβρίου 1982 πυροβολήθηκε εν ψυχρώ χωρίς αιτία ο στρατιώτης Χρήστος Γεωργίου ενώ βρισκόταν στη σκοπιά του στην περιοχή Καϊμακλίου
Αναίτια δολοφονήθηκε στις 18 Δεκεμβρίου 1983 και ο στρατιώτης Τρύφωνας Τρύφωνος στη σκοπιά του στην περιοχή Αγίου Κασσιανού.

Στις 28 Μαΐου 1988 ένας τούρκος Λοχίας μπήκε σε σπίτι ελληνοκυπρίων στις ελεύθερες περιοχές στο χωριό Αθηαίνου. Ο στρατιώτης Χαράλαμπος Χαραλάμπους πήγε να βοηθήσει την ελληνοκυπριακή οικογένεια και πυροβολήθηκε.

Στις 31Ιουλίου 1988 ο Λοχίας Ευαγόρας Ευαγόρου δολοφονήθηκε από Τούρκο στρατιώτη στο φυλάκιο του Αγίου Κασιανού, όταν μπήκε στη νεκρή ζώνη για να δώσει σε Τούρκο σκοπό ένα μικρό ραδιόφωνο.

Στις 8 Απριλίου 1993 δολοφονήθηκε ο στρατιώτης Θανάσης Κλεοβούλου την ώρα που έδινε σε Τούρκο σκοπό στην περιοχή Καϊμακλίου ένα μπουκάλι κονιάκ.
Τον Ιούνιο του 1996 στην περιοχή Αγίου Ανδρέα στη Λευκωσία πυροβολήθηκε από Τούρκο σκοπό ο στρατιώτης Στέλιος Παναγής.

Πληροφορίες cretanmagazine.gr – protothema.gr

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Κρητικές ψαρολιές

Δημοσιεύτηκε

στις

Είναι σε όλους τους Κρητικούς γνωστές οι ψαρολιές, ή και ακόμα πιο λαϊκά σταφιδολιές


Φέτος η χρονιά ευνόησε τη παραγωγή σταφιδολιάς, και δεν ήταν λίγοι εκείνοι που μάζεψαν για να θυμηθούνε τις παλιές καλές εποχές, και ακόμα και να τις πουλήσουν σε καλή τιμή.

Φυσικά στα μοντέρνα χρόνια μας, οι νεώτεροι, αφού τις έπλυναν τις τοποθέτησαν στα ειδικά σακουλάκια σελοφάν, και στη κατάψυξη, γιά να τις βγάζουν λίγες λίγες, και να είναι σαν να είναι πάντα φρέσκες.

Ο λαός της Κρήτης, τις ονόμασε “ψαρές” ελιές, γιατί ξεχωρίζουν στο έδαφος από το αχνό άσπρο χρώμα τους, που λέγεται και “ψαρί”, όπως κάθε απόχρωση που τείνει προς το άσπρο.

Στις μικρές αδυναμίες του Κρητικού, είναι και η ψαρή ελιά, όπως θα τη συνδύαζε τέλεια με φτάζυμο ψωμί που μόλις έβγαλε από το φούρνο, η με παξιμάδι, και φυσικά με αθοτύρι, η κεφαλοτύρι εκείνο του παλιού καιρού που ωρίμαζε με φυσικό τρόπο στα τυροκέλια πάνω στο βουνό.

Κι αν τα τελευταία χρόνια ο κόσμος εστράφη στις αλατσολιές, λόγω έλλειψης σταφιδολιάς, εν τούτοις, οι παλαιότεροι έβρισκαν κάθε χρόνο αταφιδολιές, και εγέμιζαν το πιθαράκι τους.

stafihtolies1

Κι αν δεν γέμιζε, τότε συμπλήρωναν με κανονικές ελιές.

Φυσικά στο πιθαράκι οι ελιές, κολυμπούσαν στην άλμη, και για να διατηρούν τη φρεσκάδα τους, για να είναι σφιχτές, και για να έχουν ωραία γεύση και άρωμα, έβαζαν στο πιθάρι και κομμάτια σκίνο.

Γενιές και γενιές ανέθρεψε η ελιά, στο σπίτι είχε την τιμητική της στις νηστείες, και στο χωράφι δεν εξέλειπε απ’ τη βούργια όπως και το μπουκαλάκι με το κρασί.

Και με την ελιά, έδειχνε το φιλότιμο του ο Κρητικός, γιατί το έβλεπες στα μάτια του όταν σου έφερνε το ποτήρι το κρασί να σε τρατάρει, και στη φούχτα εκραθιε δυό ελιές να το “σκεπάσεις”!

Η πεθερά που θα έκανε μια περαντζάδα από τις νύφες της, και δυο ελιές στο πιατάκι αν ήταν το βρισκούμενο, θα το εκτιμούσε δεόντως, αν αυτό συνδυαζόταν με το χαμόγελο και καλή υποδοχή της νύφης!

Φωτογραφίες κείμενο Γεωργιος Χουστουλακης

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Ποια άγρια φυτά μπορούν και προβλέπουν τη βαρυχειμωνιά

Δημοσιεύτηκε

στις

Για όσους ασχολούνται με τη φύση, εύκολα μπορούν να διαπιστώσουν, ότι η ίδια είναι και σχολείο, που μπορεί κανείς να διδαχθεί πολλά χρήσιμα πράγματα, αλλά και να εντυπωσιαστεί από τα τόσο παράξενα που συμβαίνουν εκεί έξω, και ένα από αυτά είναι και η πρόβλεψη μιας βαρυχειμωνιάς!


Δάσκαλοι που μας δίδαξαν τα περί φύσης, είναι απλοϊκοί άνθρωποι, συνήθως βοσκοί, αγρότες, γενικά οι άνθρωποι της υπαίθρου, και κυρίως οι ηλικιωμένοι, που μας δίδαξαν τα δικά μας εθιμοτυπικά πράγματα , βγαλμένα από τα βάθη μιας παράδοσης αιώνων!
Στο σημερινό μας άρθρο, θα αναφέρουμε κάποια φυτά που συναντάμε στη φύση, και πώς αυτά είναι σε θέση να μας πληροφορήσουν με τον δικό τους τρόπο, αν θα έχουμε τον χειμώνα που επίκειται ένας βαρύς χειμώνας ή όχι.
Πληροφορίες βέβαια ανάλογες, έπαιρναν οι παλιοί άνθρωποι από ζώα πουλιά έντομα φυτά, τη σελήνη τα αστέρια κλπ, όπου οι ρίζες τους ανάγονται στην αρχαιότητα, και από την εποχή του Θεόφραστου.

Το κουσκουμπάκι

Ένα μικρό φυτό με το μπλε άνθος γνωστό σαν ίριδα, που μοιάζει πολύ με τον γνωστό μας ασκορδούλακα ή βολβό, αλλά με πιο λεπτά φύλα και πιο ίσια και μυτερά στην άκρη, είναι το κουσκουμπάκι!
Στα χωριά της Κρήτης το κουσκουμπάκι, την εποχή που ανθίζει καταφέρνει και εντυπωσιάζει με το μπλε όμορφο λουλούδι του. Το φυτό αυτό είναι χαμηλό, με λίγα λογχωτά φύλλα, από 10μέχρι 20 εκατοστά ύψος, και φυτρώνει σε πολλά μαζί όπως και τα μανουσάκια σε πλαγιές, ή σε άκρες δρόμων με ηλιοφάνεια, και στραγγισμένα ακαλλιέργητα εδάφη.
Στη ρίζα το φυτό καταλήγει σε ένα βολβό, όπως και ο ασκορδούλακας, ίδιο σε σχήμα και μέγεθος, αλλά πιο σκούρος στο χρώμα, που έρχεται προς το καφέ.
Το φυτό φυτρώνει εύκολα με τις πρώτες βροχές του Φθινοπώρου, αλλά αν δεν έχουμε βροχές μπορεί και να μην φυτρώσει καθόλου! Το φυτό αυτό το γνώριζαν καλά οι αγρότες και οι βοσκοί, και τέλη του Δεκέμβρη ή αρχές Γενάρη το ξεπάτωναν, για να μελετήσουν τον βολβό, σχετικά με τον υπόλοιπο Χειμώνα αν θα είναι βαρύς, και αν έχει πολλές βροχές και κρύα, και τραβήξει και σε μάκρος! Πώς όμως γινόταν η πρόγνωση?
Το φυτό όπως είπαμε καταλήγει στο χώμα σε έναν βολβό, που όμως κάτω από τον βολβό, καταλήγει σε έναν άλλον βολβό ανοιχτού χρώματος, αλλά χωρίς επένδυση φλοιού. Αυτός ο εφεδρικός βολβός, αποτελείται κυρίως 80% από νερό, είναι δηλαδή κάτι σαν αποθήκη νερού! Αν τώρα ο εφεδρικός λευκός βολβός είναι μεγάλος, που καμιά φορά είναι μεγαλύτερος και από τον κύριο βολβό, τότε θα έχουμε σίγουρα να κάνουμε με ένα παρατεταμένο βαρύ Χειμώνα! Αν είναι μικρός ο εφεδρικός του βολβός, ή δεν έχει καθόλου, τότε δεν θα έχουμε βαρυχειμωνιά!
Όταν βέβαια έρθει και η Άνοιξη και έχουμε βροχές, τα κουσκουμπάκια καθώς είναι ομαδοποιημένα, θα μαγνητίσουν τα βλέμματα με τα πολλά ζωηρά λουλούδια τις ίριδες, αντίθετα αν δεν έχουμε βροχές τη χρονιά δεν θα βγουν πολλά, και μπορεί και να μην ανθίσουν καν.
Αν δούμε λοιπόν την Άνοιξη πολλά ανθισμένα κουσκουμπάκια, αυτό θα σημαίνει πως η χρονιά ήταν πλούσια σε βροχές!

Ο φλόμος

Τα φυτά της κατηγορίας των φλόμων, είναι όλα τοξικά και δηλητηριώδη φυτά, και στη Κρήτη συναντάμε δυο κύριους τύπους, το φυτό με τα πλατειά φύλα, και την Άνοιξη κάνει κίτρινα μικρά άνθη, που ανεβαίνει από μισό έως ένα μέτρο ύψος. Το άλλο φυτό λέγεται «φλομάκι», και είναι ένα μικρό φυτό δέκα περίπου εκατοστά ύψος, μαλακό στην αφή και αν κοπεί τρέχει τοξικός οπός σαν γάλα.
Τον φλόμο παλιά όταν μεγάλωνε, τον έκοβαν, και πήγαιναν στα ποτάμια όπου υπήρχαν χέλια, κοπάνιζαν τα φυτά σε μια πέτρα, και μετά τα έριχναν στο νερό, και τα χέλια μη αντέχοντας τη τοξικότητα, έβγαινα έξω από τις φωλιές τους, οπότε τα έπιαναν!
Πώς τώρα ένα φυτό φλόμου μπορεί να μας πει κάτι για τον μελλοντικό καιρό?
Απλά, όσο το φυτό διαισθάνεται κακοκαιρία, και τον παρατεταμένο Χειμώνα, δεν αποφασίζει να πετάξει βλαστάρι προς τα πάνω! Αντίθετα, όλο το διάστημα που κάνει έντονο κρύο, εκείνο θα είναι μαραχλιασμένο, μισοξεραμένο λόγω ψύχους, παγετού και δυνατού αέρα. Γενάρη μήνα και το φυτό μπορεί να είναι με τα φύλλα όλα απλωμένα στο έδαφος, και μοιάζει δηλαδή σαν φυτό εδάφους και δεν είναι ζωηρό, τότε έχουμε να κάνουμε με παρατεταμένο Χειμώνα! Μόλις όμως δούμε το φυτό, να αποφασίσει επιτέλους να πετάξει νέο βλαστάρι από το κέντρο του και να παίρνει ύψος, τότε το φυτό διαισθάνεται επιτέλους, πως μπροστά του δεν θα συναντήσει άλλη κακοκαιρία, γιατί έρχεται Άνοιξη!
Μαζί του λοιπόν και εμείς, σαν δούμε το φυτό να βλασταίνει προς τα επάνω, να αισιοδοξούμε για καλύτερες Ανοιξιάτικες μέρες!

Το λατζούνι

Το λατζούνι που γνωρίζουμε όλοι μας στα χωριά, στην ουσία είναι άνθος της γνωστή μας κρεμμύδας, εκείνη που κρεμάμε στην πόρτα για το καλό της χρονιάς κάθε νέο έτος!
Το άνθος αυτό που κάνει η κρεμμύδα ή ασκοτιζάρα ή ασκελετούρα, όπως τη λέμε στη Κρήτη, είναι ο προάγγελος κάθε Χειμώνα, γιατί μόλις τελειώσει το Καλοκαίρι, βρέξει δε βρέξει, αυτό το άνθος θα κάνει τη παρουσία του στη φύση, για να μας πει πως σύντομα φεύγει το Καλοκαίρι, και έρχεται το Φθινόπωρο! Τι άλλο όμως μπορεί να μας πει το ίδιο φυτό? Αν τα άνθη που θα πετάξουν στα τέλη Αυγούστου είναι ζωηρά, είναι όρθια και έχουν πολλά άνθη πάνω στον ίδιο κορμό που κρατάνε πολύ μέρος του βλαστού, τότε θα έχουμε βαρύ Χειμώνα! Αν αντίθετα τα λατζούνια έχουν λεπτό κορμό, λίγα άνθη επάνω στον κάθε κορμό, και τα λατζούνια δεν είναι ίσια αλλά στραβά και μοιάζουν καχεκτικό, τότε σίγουρα δεν θα έχουμε να κάνουμε με ένα βαρύ Χειμώνα!

Ο αθάνατος

Ο αθάνατος, αυτό το διαχρονικό φυτό που δεν πεθαίνει ποτέ και παραμένει αθάνατο αιωνίως, στην ουσία πεθαίνει μόλις βγάλει το άνθος του το Καλοκαίρι, και ξεραθεί τον Χειμώνα.
Μπορεί να ξεραίνεται το φυτό μόλις έρθει ο καιρός του να ανθίσει, και το τεράστιο άνθος του να φθάσει και τα τέσσερα μέτρα, αλλά ωστόσο βγάζει από τις ρίζες πολλές παραφυάδες, που κάθε χρόνο κάνουν το φυτό να ανανεώνεται
Πολλοί μελετητές της φύσης, ισχυρίζονται, πως ακόμα και ο αθάνατος μπορεί να κάνει πρόβλεψη καιρού!
Λένε όσοι παρατηρούν το φύλλωμα του φυτού, πως αν από το Φθινόπωρο τα φύλλα του είναι ανάρια και λεπτά, τότε δεν θα έχουμε βαρυχειμωνιά, αντίθετα όταν είναι πυκνά και ζωηρά, προβλέπεται βαρύς και παρατεταμένος Χειμώνας!

Η Ίρις με το πράσινο άνθος!

Ένα φυτό που κάνει πράσινα άνθη, και έχει εξαφανιστεί σχεδόν από τα εδάφη της Κρήτης όπου δεν έχουμε πολλές βροχοπτώσεις, τείνει να γίνει ενδημικό. Στη Μεσαρά είχα ακούσει πως το έλεγαν «κατίνα», άγνωστο για ποιο λόγο! Πολυετές φυτό η ίριδα αυτή, ενδημικό των Βαλκανίων, και των χωρών της Μεσογείου, και θα τη βρούμε σε χαμηλά και μέσα υψόμετρα, σε πετρώδεις τοποθεσίες, σε ανοιχτούς αγρούς, ακόμη και δίπλα σε δρόμους, κάτω από χαρουπιές, το δε ύψος της φτάνει από 10 έως 20 cm.
Το επιστημονικό της όνομα είναι «Hermodactylus », και φαίνεται να το πήρε από το σχήμα της ρίζας της, που μοιάζει με δάχτυλο ποδιού. Γιατί άραγε να εννοούν του Ερμή, αυτό είναι άγνωστο. Ίσως γιατί το σχήμα του άνθους της μοιάζει λίγο με κεφάλια φιδιού με ανοιχτό στόμα, κάτι που χαρακτήριζε τον Ερμή.
Το φυτό ανθίζει τον Χειμώνα. Εξωτερικά το άνθος της, αν εξαιρέσεις το εξαίσιο μαύρο βελούδινο γύρισμα στα πέταλα της, αν και κομψό, είναι σχετικά αδιάφορο χρωματικά, με την κυριαρχία ενός βαθύ πράσινου χρώματος με κάποιες κίτρινες αποχρώσεις. Αλλά, το εσωτερικό της είναι μια χρωματική πανδαισία. Τώρα αν προσθέσουμε και το πολύ διακριτικό και πολύ φίνο άρωμα της που μόλις το διακρίνει κανείς τότε κάνει πολύ ενδιαφέρουσα την πράσινη ίριδα!

Πρόκειται για ένα ερμαφρόδιτο φυτό εσωτερικά του άνθους, και όποιο έντομο θελήσει να γευτεί το νέκταρ της, θα τρίψει ταυτόχρονα την τριχωτή πλάτη του στα αρσενικά όργανα, δηλ. στους ανθήρες της με τους κόκκους γύρης, ώστε να τους σκορπίσει και να φτάσουν στον ύπερο, δηλ. στο στίγμα και από εκεί στην ωοθήκη και έτσι να γίνει η γονιμοποίηση.
Πάντα τα φυτά αυτά τα πρόσεχαν οι παλιοί στην ύπαιθρο, και τις χρονιάς που είχαμε έντονες βροχοπτώσεις, υπήρχαν πολλά φυτά ανθισμένα, αντίθετα, τις χρονιές που είχαμε λίγες βροχοπτώσεις, έβγαιναν ελάχιστα έως καθόλου.

Κείμενο – φωτογραφίες: Γεώργιος Χουστουλάκης

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Το σαμιαμίδι – Ένας παρεξηγημένος συγκάτοικος

Δημοσιεύτηκε

στις

Στην Κρήτη τον λέμε ”σαμάμουθα”, είναι ο συγκάτοικος που έχει ή φίλους η εχθρούς, ανάλογα με το μορφωτικό επίπεδο των ανθρώπων, σε κάθε περιοχή της Ελλάδας


Γράφει ο Γεώργιος Χουστουλάκης

Δεν ζει μονάχα στα σπίτια, αλλά και στην εξοχή, άσχετο που δεν το βλέπουμε εμείς.

Βγαίνει συνήθως τα βράδια, με το άναμμα της λάμπας.

Τη νύχτα κουρνιάζει η πίσω από μια ανθισμένη βοκαμβίλια, κάτω από τη γλάστρα του βασιλικού, σε σχισμές ραγισμένων τοίχων κλπ.

Στην εξοχή κρύβεται σε κουφάλες δένδρων, σε σχισμές βράχων η κάτω απο πέτρες.

Στη φύση απλά δεν το βλέπουμε, γιατί όλη μέρα κρύβεται.

Λένε διάφορα για τα σαμιαμίδια.

Λένε, άλλοι πως φέρνουν τύχη, άλλοι πως είναι δηλητηριώδη, άρα και επικίνδυνα.

Με τη λογική αυτή, άλλοι τα αφήνουν ελεύθερα, και άλλοι τα σκοτώνουν.

Στην πραγματικότητα όμως, τίποτα από αυτά δεν είναι αλήθεια!

Ούτε δηλητηριώδη είναι, αλλά δεν μπορώ να πω, και πως φέρνουν καμιά σπουδαία καλοτυχία, πέρα που μας απαλλάσσουν από τα βλαβερά έντομα, μύγες κουνούπια κλπ!

Είναι όμως γεγονός, η μεγάλη συμπάθεια που έχουν στα σαμιαμίδια οι μοναχικοί και εγκαταλειμμένοι άνθρωποι, κυρίως μεγάλης ηλικίας.

Σχεδόν τους μιλάνε, τα χρειάζονται για παρέα, και πολλοί τα αποκαλούν και με…τα μικρά τους ονόματα, αφού σε κάθε ένα έχουν βγάλει και από ένα όνομα!

Γεννάνε δυο τρία πολύ μικρά αυγά συνήθως σε παλιές θυρίδες η σε σχισμές πετρόχτιστων σπιτιών.

Τον χειμώνα (Μάρτη έως Νοέμβρη) είναι σε χειμερία νάρκωση.

Όταν εμφανιστούν, δίνουν το ευχάριστο προμήνυμα του ερχομού του Καλοκαιριού, και πλέον είναι αισθητή και η διακριτική παρουσία τους.

Θα τα δούμε στα μπαλκόνια, μόλις ανάψουμε το φως, η μέσα τη λάμπα.

Στη πραγματικότητα δεν τους αρέσει το φως, γιατί βλέπουν τέλεια και στο σκοτάδι!

Απλά, η λάμπα τραβά τα έντομα, και αυτό τα σαμιαμίδια το γνωρίζουν, και πάνε κοντά για αναζήτηση τροφής.

Επίσης είναι αξιοθαύμαστο, το πως αναπληρώνουν την κομμένη ουράτους, αλλά όμως όχι όμως τόσο τέλεια όπως πριν, ούτε με τα προηγούμενα σχέδια.

Εκπληκτική και η ικανότητά τους να προσαρμόζουν το χρώμα και τα σχέδια τους, ανάλογα το περιβάλλον που ζουν

Τα σαμιαμίδια, είναι από τα λίγα είδη σαύρας, που διαθέτουν και φωνή!

Πολλές μπορούμε να ακούσουμε ΄ενα υπόκωφο ”κα-κα-κα-κα!” και αυτό είναι η χαμηλή φωνή τους.

Παλιά πίστευαν πως κάποιες ασθένειες, κυρίως δερματικές, οφείλονται στον σαμάμουθα.

Έτσι μια δερματική πάθηση που ξέφτιζε το δέρμα, κυρίως σε χέρια πρόσωπο λαιμό, πίστευαν πως οφείλεται στο σαμιαμίδι.

”Αυτός έγινε έτσι, και ξεφλούδισε, γιατί έχει φάει κατά λάθος σαμάμουθα”, έλεγαν κάποιοι τότε.

Στην πραγματικότητα όμως, αυτή ήταν μια πάθηση, ίσως είναι ένα είδος λύκου.

Μου άρεσε πάντα να χαζεύω τα σαμιαμίδια ξαπλωμένος στο κρεβάτι μου, ειδικά τη στιγμή που εκτοξεύονται και από δέκα η είκοσι εκατοστά, για να γραπώσουν την αμέριμνη μύγα η πεταλουδίτσα!

Μπορούν να πιάσουν το έντομο και στον αέρα!

Μπορούν να περιμένουν ώρες σε ετοιμότητα, μέχρι να βρουν την κατάλληλη στιγμή να ορμήσουν στο θύμα.

Είναι καταπληκτικοί και αξιοθαύμαστοι κυνηγοί εντόμων, και απαλλάσσουν το δωμάτιο από δεκάδες ενοχλητικά έντομα κάθε βράδυ.

Εκπληκτικό επίσης το πως καταφέρνουν και περπατάνε ανάποδα στο ταβάνι, και να τρέχουν γρήγορα χωρίς να πέφτουν!

Ποικίλουν τα αισθήματα των ανθρώπων για τα ερπετά αυτά.

Αυτές οι διαφορετικές συμπεριφορές, με έβαλαν …στη μέση, κάποτε, στην Κάρυστο Ευβοίας!

Κάποια μέρα, μια γυναίκα είδε ένα σαμιαμίδι στον τοίχο, το έριξε κάτω με τη σκούπα, και μου είπε να το πατήσω με το παπούτσι μου!

Εδώ ευρέθηκαν ανάμεσα στη… νοοτροπία δύο λαών!

Και ενώ μου φώναζε αγριεμένα, ”σκότωσέ το, πάτησέ το”!

Τελικά αδιαφόρησα, και δεν υπάκουσα!

Άσχετο που θεώρησαν άνανδρο, να μην μπορώ σκοτώσω, λέει, ένα ”άχρηστο βλαβερό ερπετό”!

Τι να το κάνεις όμως ,που η κυρία η συγκεκριμένη, το σκότωσε η ίδια, αφού έβγαλε το παπούτσι της…

Με έπιασε θλίψη και αηδία, και πιστεύω πολλοί θα ήταν εκείνοι που θα είχαν φερθεί όπως εγώ…

Θα μπορούσα όμως να πω, πως το επίπεδο ενός λαού, οι ευαισθησίες του, η καλοσύνη του, φαίνονται ακόμα και πώς συμπεριφέρονται και στα μικρά αυτά αθώα ζωάκια!

φωτογραφία: Γεώργιος Χουστουλάκης

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ
-ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ-

Facebook

-ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ-

Δημοφιλη