Connect with us

ΘΕΜΑΤΑ

Facebook και άλλοι κοινωνικοί κίνδυνοι. Πόσα παραχωρούμε τελικά στα social media;

Δημοσιεύτηκε

στις

Σύμφωνα με τα νέα στοιχεία


Αρκούν 68 likes στο Facebook για να μπορεί κάποιος να προβλέψει με 95% ακρίβεια το χρώμα του δέρματός σου και με 88% και 85% πιστότητα αντίστοιχα, τη σεξουαλική σου ταυτότητα και το αν ψηφίζεις τους Δημοκρατικούς ή τους Ρεπουμπλικανούς… Δέκα likes είναι αρκετά για να σε γνωρίσει ένας διαδικτυακός «φίλος» καλύτερα από τον συνεργάτη σου και 70 για να μπορεί να πει περισσότερα για εσένα από ό,τι ένας ?ίλος σου… Με 150 likes «ξεπερνιέται» η γνώση που έχει η οικογένεια για εσένα και με 300 εκείνη που έχει ο/η σύντρο?ός σου…

Τα παραπάνω, που είναι ενδεικτικά για την πιθανή διείσδυση των social media στα προσωπικά δεδομένα των χρηστών, προκύπτουν από στοιχεία έρευνας του Πανεπιστημίου του Cambridge (2012), στα οποία αναφέρθηκε στο Ευρωκοινοβούλιο ο ερευνητής Φοίβος Παπαδάκης, υποψήφιος διδάκτορας του King’s College (Λονδίνο). Την ίδια στιγμή και παρά το γεγονός ότι σκάνδαλα όπως του Facebook και της Cambridge Analytica απέδειξαν στην πράξη τη χρήση των social media και για πολιτικους σκοπούς, αυτά δεν χάνουν έδα?ος. Αντίθετα, κερδίζουν…

Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε ο Μαρκ Κόουτ (Mark Cote), senior lecturer του King’ s College σε θέματα δεδομένων, πολιτισμού και κοινωνίας, μιλώντας σε εκδήλωση της Ευρωπαϊκής Αριστεράς ύστερα από πρωτοβουλία του ευρωβουλευτή Στέλιου Κούλογλου, «το ενδια?έρον είναι ότι μετά το σκάνδαλο της Cambridge Analytica και βάσει στοιχείων του τελευταίου τριμήνου του 2018, τα έσοδα του Facebook αυξήθηκαν, κάτι που δείχνει ότι δεν επηρεάστηκε ιδιαίτερα αρνητικά. Τα έσοδα από δια?ημίσεις αυξήθηκαν κατά 43,2% και όλα δείχνουν ότι το Facebook για το 2018 θα συντρίψει τον πήχη των 50 δισ. ευρώ σε έσοδα».

O κ. Κόουτ ανα?έρθηκε ακόμη στην ανάπτυξη των μονοπωλίων του Διαδικτύου και των social media -GAFA, google, apple, facebook, amazon- κι απαρίθμησε τα 98 πραγματα «που ξέρει το Facebook για καθέναν από εμάς κι ενδεχομένως δεν γνωρίζουμε ότι τα ξέρει».

Τόνισε ότι όλα αυτά τα προσωπικά δεδομένα χρησιμοποιούνται για να στοχεύσουν τους χρήστες με δια?ημίσεις και πρόσθεσε: «Δεν υπάρχει λόγος να δεχτούμε μια κατάσταση, όπου η καθημερινή μας ζωή, οι εμπειρίες, τα βιώματα και οι κοινωνικές μας σχέσεις θα δημιουργούνται ολοένα και περισσότερο από τα data points και όπου θα έχουμε μόνο συναλλακτική σχέση, καθώς και παρέμβαση και διείσδυση των data points στην προσωπική μας ζωή και επιρροή και σε πολιτικές διαδικασίες».

Το 90% των δεδομένων στην παγκόσμια οικονομία δημιουργήθηκε την τελευταία διετία

Από την πλευρά του, παρουσιάζοντας στοιχεία για την εκθετική ανάπτυξη του ψηφιακού κόσμου, ο κ. Παπαδάκης επισήμανε ότι κάθε μέρα παράγονται 2,5 πεντάκις εκατομμύρια bytes δεδομένων, ότι το 90% των data στην παγκόσμια ιστορία δημιουργήθηκε την τελευταία διετία, ότι κάθε μέρα γίνονται 5 δισ. αναζητήσεις στην Google και κάθε λεπτό οι χρήστες του YouTube παρακολουθούν 4,1 εκατομμύρια βίντεο. «Υπάρχει ένα χάσμα στη σύγχρονη δημοκρατία, μεταξύ εκείνων που παράγουν δεδομένα και εκείνων που τα ελέγχουν. Υπάρχει ανάγκη για να αντιμετωπιστούν αυτά τα φαινόμενα παγκοσμίως. Τι μπορούμε να κάνουμε; Μεταξύ άλλων, να διασφαλίσουμε διαφάνεια στο λογισμικό με σκοπό να αυξηθεί η εμπιστοσύνη των χρηστών αλλά και να εμπλακεί η κοινωνική επιστήμη στην ανάπτυξη των αλγορίθμων», συμπλήρωσε.

«Μαγνητίζουν» τη διαφημιστική δαπάνη Google και Facebook

Τη μετατόπιση της διαφημιστικής δαπάνης από τα παραδοσιακά μέσα όπως οι εφημερίδες προς τα κοινωνικά δίκτυα, επισήμανε, από την πλευρά της, η Τζένιφερ Πίμπους (Jennifer Pymbus), διδάκτορας ψηφιακού πολιτισμού στο King’s College: «αν κοιτάξουμε την ψηφιακή διαφήμιση, η βιομηχανία αυτή έχει αλλάξει ριζικά. Το 2017 το 57% της βιομηχανίας αφορούσε δυο βασικούς παίκτες: την Google, η οποία προσέλκυσε διαφημιστική δαπάνη 63 δισ. λιρών και το Facebook (24 δισ. λίρες). Την ίδια στιγμή, τα ψηφιακά έσοδα της εφημερίδας Guardian ανήλθαν σε μόλις 94,2 εκατομμύρια λίρες -και σε αυτά συνυπολογίζονται και οι συνδρομές, όχι μόνο η διαφήμιση. Όσοι, λοιπόν, θέλουν να διαφημιστούν απευθύνονται απευθείας σε αυτές τις δυο εταιρείες. Αυτή είναι η μεγάλη διαφορά που έγινε αισθητή την τελευταία δεκαετία ως αποτέλεσμα της κατάχρησης των προσωπικών μας δεδομένων».

Αναφερόμενη στη δυνατότητα στοχευμένης προσέγγισης που προσφέρει η χρήση των προσωπικών δεδομένων, όχι μόνο για εμπορικούς αλλά και για πολιτικούς σκοπούς, η κ. Πίμπους υποστήριξε ακόμη ότι «στην κορωνίδα της εκστρατείας του Ντόναλντ Τραμπ για την Προεδρία των ΗΠΑ, υπήρχαν 1000 δια?ορετικές δια?ημίσεις για 1000 δια?ορετικούς τύπους ατόμων και 100.000 δια?ορετικές ιστοσελίδες».

«Κανείς, εκτός απλό εμένα, δεν πρέπει να μπορεί να ελέγχει τα προσωπικά μου δεδομένα»

Την πεποίθηση ότι τα social media «ελέγχονται από όσους έχουν χρήμα και εξουσία», εξέφρασε η Μανάλ αλ Σαρίφ (Manal Alsharif), ιδρύτρια του κινήματος #Women2Drive, υπέρ του δικαιώματος των γυναικών στη Σαουδική Αραβία να οδηγούν και της ακαδημίας #Women2Hack.

Η Μανάλ αλ Σαρίφ, που έχει χαρακτηριστεί από το περιοδικό ΤΙΜΕ ως ένα από τα 100 πιο επιδραστικά άτομα στον κόσμο και θεωρείται η πρώτη γυναίκα στη Σαουδική Αραβία, με ειδίκευση στην ασφάλεια συστημάτων πληροφορικής, τόνισε: «Από 60 εκατομμύρια χρήστες το 2011 στο Twitter, σήμερα υπάρχουν πάνω από 300 εκατομμύρια, μετά και τη διαγραφή 70 εκατομμυρίων ψεύτικων ή κακόβουλων λογαριασμών. Οι κυβερνήσεις βάζουν στο στόχαστρο τους influencers στο Twitter. Για παράδειγμα, στα γραφεία της εταιρείας στο Ντουμπάι βρήκαν τις διευθύνσεις IP αυτών των ανθρώπων. Ένας από αυτούς βασανίστηκε και σκοτώθηκε. Το 2011, στις 2 τα ξημερώματα και ενώ ο δίχρονος γιος μου κοιμόταν, έστειλαν αστυνομία στο σπίτι μου να με συλλάβει. Βέβαια, από την άλλη, αν κάποιος γείτονας δεν τουίταρε για τη σύλληψή μου, μπορεί να είχα εξαφανιστεί», συμπλήρωσε η Μανάλ αλ Σαρίφ.

Όπως είπε, από τις δικτατορίες μέχρι τις δημοκρατικές κυβερνήσεις, όλοι χρησιμοποιούν τα social media για να επηρεάσουν ανθρώπινες συμπεριφορές και πολιτικές απόψεις. «Κανείς εκτός από εμένα δεν θα έπρεπε να μπορεί να ελέγχει τα δεδομένα μου και να τα πουλάει σε όποιον έχει τα λεφτά. Πουλάς τη ζωή σου, την ασ?άλεια και τις προσωπικές σου πληρο?ορίες σε μια εταιρεία. Προσωπικά είμαι πρόθυμη να πληρώσω για social media που δεν ελέγχουν την πληρο?ορία μου και από τα οποία μπορώ να αποσυνδεθώ χωρίς να κρατήσουν τα προσωπικά μου δεδομένα. Κατά μια εκτίμηση, με 4 δολάρια (συνδρομή) τον χρόνο, το Facebook δεν θα είχε δικαίωμα να πουλάει την πληρο?ορία μου σε brokers», πρόσθεσε, ενώ ως πιθανές εναλλακτικές ανέφερε την τεχνολογία που βασίζεται σε blockchain και torrents και σε servers αποκεντρωμένους σε όλον τον κόσμο.

Ανήλικοι digital natives και έλλειψη κριτικής σκέψης

Πόσο εξοικειωμένα και ασφαλή είναι τα παιδιά σε αυτό το ψηφιακό σκηνικό; Περίπου το 60% των ανηλίκων στην ΕΕ χρησιμοποιούν καθημερινά το διαδίκτυο και θεωρούνται digital natives.

Βάσει πρόσφατης μελέτης, όμως, παρότι πάνω από τέσσερα στα δέκα παιδιά (ποσοστό 43%) πιστεύουν ότι γνωρίζουν περισσότερα από τους γονείς τους για το διαδίκτυο, στην πραγματικότητα «δεν μπορούν να το αντιληφθούν με κριτική σκέψη», όπως δήλωσε η Αναστασία Καραγιάννη, ειδική σε θέματα ψηφιακών δικαιωμάτων και προστασίας των παιδιών, εκπροσωπώντας τη MKO Homo Digitalis, και πρότεινε τη συγκρότηση μιας επιτροπής, η οποία θα προωθήσει νομοθετικά μέτρα με σκοπό τη μεγαλύτερη προστασία των προσωπικών δεδομένων των παιδιών.

«Αν σε ανάγκαζαν να μοιραστείς τους μύχιους φόβους σου, θα χαρακτήριζες το καθεστώς τυραννία, αλλά στο Google τους μοιράζεσαι δωρεάν και οικειοθελώς».

«Το Google είναι ικανό να καταγράψει μέχρι και τους πιο μύχιους φόβους μας και να πουλήσει το προφίλ μας σε διαφημιστές. Όλα αυτά τα δίνουμε δωρεάν, οικεία βουλήσει, ενώ εάν μας επέβαλλαν να παρέχουμε τέτοια δεδομένα θα λέγαμε ότι πρόκειται για τυραννία», υποστήριξε ο Ντιέγκο Ναράνχο (Diego Naranjo) από τη μη κυβερνητική οργάνωση EDRi για τα ευρωπαϊκά ψηφιακά δικαιώματα.

Ο Δημήτρης Παπαευαγγέλου δημιούργησε το mediawatch.io, χάρη στο οποίο μπορεί κάποιος να αναζητήσει την πρώτη πηγή μιας είδησης, να ακολουθήσει την πορεία αναπαραγωγής της και να διαπιστώσει, εάν αυτή αναμεταδόθηκε ορθώς.

«Το επίπεδο της παραποίησης της είδησης και της διαμόρφωσης πεποιθήσεων από τα media είναι κατά τη γνώμη μου πολύ χειρότερο από αυτό που γίνεται στα social media. Γίνεται εμφανής ο τρόπος που χρησιμοποιούνται από αυτούς που έχουν θεσμική θέση στον πολιτικό και δημόσιο λόγο», είπε και ανέφερε ενδεικτικά την περίπτωση του υποτιθέμενου tweet της υπουργού Πολιτισμού Μυρσινης Ζορμπά για τον υποτιθέμενο θάνατο του Κώστα Γαβρά, το οποίο πέραν του ότι έφτασε μέσα σε λίγα λεπτά της ώρας να αναμεταδοθεί από έγκυρα μέσα μαζικής ενημέρωσης του εξωτερικού, χρησιμοποιήθηκε από άλλα, εγχώρια μέσα, για να πλήξει την κ. Ζορμπα, παρότι δεν γράφτηκε από εκείνη.

Υπάρχουν εναλλακτικές στη Google; Η Qwant λέει «ναι»

Υπάρχουν εναλλακτικές στο Google; Μηχανές αναζήτησης που δεν αποθηκεύουν προσωπικά δεδομένα και δεν τα χρησιμοποιούν για στοχευμένη διαφήμιση; Που επιτρέπουν τη λήθη στον ψηφιακό κόσμο; Κατά τον Λέοναρντ Κοξ (Leonard Cox), δημιουργό της Qwant, η συγκεκριμένη μηχανή αναζήτησης διασφαλίζει κι εγγυάται όλα τα παραπάνω: «Είμαστε μια ευρωπαϊκή και ηθική μηχανή αναζήτησης που σέβεται τις υποσχέσεις που δίνει για: σεβασμό στην ιδιωτικότητα, ουδέτερα αποτελέσματα, αντικειμενικό πανόραμα, όχι εξατομικευμένες πραγματικότητες. Υπάρχει δικαίωμα στην λήθη στο διαδίκτυο».

Όπως είπε, έπειτα από επτά χρόνια λειτουργίας, η Qwant έχει μεγαλώσει και μέχρι στιγμής φέτος έχει επεξεργαστεί περίπου 20 δισ. αιτήματα αναζήτησης.

Factmata: «A human in the loop»

Η Λουσίνε Μεχραμπιγιάν (Lusine Mehrabyan), δημιουργός του Factmata, παρουσίασε την εν λόγω μιντιακή πλατφόρμα, που σκοπό έχει τη διαφάνεια και να ωθήσει να συμμετάσχουν σε αυτή την προσπάθεια όσο δυνατόν περισσότεροι χρήστες του διαδικτύου. «Σκοπός μας δεν είναι να χρησιμοποιήσουμε τις κοινότητες και τα μέλη μας ως προϊόν αλλά ως συνεργάτες», είπε, προσθέτοντας ότι παρότι η μηχανική και οι αλγόριθμοι χρησιμοποιούνται σήμερα ευρέως για τον εντοπισμό ψευδών ειδήσεων, εξακολουθεί να υπάρχει μια φαιά περιοχή, για την οποία απαιτούνται άλλου είδους γνώσεις, που καθιστούν αναγκαία την εμπλοκή του ανθρώπινου παράγοντα, αυτό που λέμε «Human in the loop».

WhatsApp και Μπολσονάρο

Ανοίγοντας τις εργασίες της εκδήλωσης, ο ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, Στελιος Κούλογλου, ανέφερε ως παράδειγμα χρήσης των social media από την εξουσία τις πρόσφατες εκλογές στη Βραζιλία, όπου ο Μπολσονάρο χρησιμοποίησε πολύ κατά την εκστρατεία του τα social media και ιδίως εφαρμογές όπως το WhatsApp. Μάλιστα, έγινε γνωστό πως η εκστρατεία στο WhatsApp χρηματοδοτήθηκε από ισχυρούς επιχειρηματίες της Βραζιλίας.

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ

Σαν σήμερα 21 Φεβρουαρίου στο cretanmagazine.gr

Δημοσιεύτηκε

στις

Τα πιο σημαντικά γεγονότα, γεννήσεις και θάνατοι που έγιναν σαν σήμερα 21 Φεβρουαρίου


Γεγονότα σαν σήμερα

 

1431: Αρχίζει η δίκη της Ιωάννας της Λωραίνης, στο Ρουέν της Γαλλίας, έδρα της αγγλικής κυβέρνησης κατοχής.

1613: Στη Ρωσία, ανακηρύσσεται Τσάρος ο Μιχαήλ Ρομανώφ. Η δυναστεία των Ρομανώφ έμεινε στο θρόνο για 3 αιώνες, έως την Οκτωβριανή Επανάσταση το 1917.

1848: Οι Καρλ Μαρξ και Φρίντριχ Ένγκελς δημοσιεύουν στο Λονδίνο το «Κομουνιστικό Μανιφέστο», τη Βίβλο του Κομουνισμού.

Marx_Engels

 

1878: Εκδίδεται στις ΗΠΑ ο πρώτος τηλεφωνικός κατάλογος. Οι σελίδες του περιλαμβάνουν 50 ονόματα.

1913: Ο ελληνικός Στρατός κυριεύει το οχυρωμένο Μπιζάνι και απελευθερώνει τα Γιάννενα από τους Τούρκους. Υπογράφεται το πρωτόκολλο παράδοσης της πόλης και οι άνδρες του τουρκικού στρατού, περίπου 30.000, παραδίδονται στον Ελληνικό Στρατό και θεωρούνται αιχμάλωτοι πολέμου.

Apeleftherosi_Ioanninon

 

1915: Ο Ελευθέριος Βενιζέλος παραιτείται από πρωθυπουργός, κατόπιν διαφωνίας του με τον βασιλιά Κωνσταντίνο για τη συμμετοχή της Ελλάδας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το γεγονός σηματοδοτεί την αρχή του εθνικού διχασμού.

Konstantinos-Venizelos

 

1930: Οι Γερμανοί αρχίζουν την κατασκευή του στρατοπέδου συγκέντρωσης του Άουσβιτς.

1932: Η ΕΣΣΔ αφαιρεί τη ρωσική υπηκοότητα από το Λέων Τρότσκι, έναν από τους ηγέτες της Οκτωβριανής Επανάστασης.

1947: Στη Νέα Υόρκη ο Έντουν Λαντ παρουσιάζει την πρώτη φωτογραφική μηχανή, που βγάζει στιγμιαίες φωτογραφίες, την Πόλαροϊντ.

1958: Ο Άγγλος εικαστικός Τζέραλντ Χόρτομ σχεδιάζει το γνωστό σήμα της ειρήνης με το διχαλωτό σχήμα.

peace_symbol

 

1960: Ο Φιντέλ Κάστρο κρατικοποιεί όλες τις επιχειρήσεις στην Κούβα.

1972: Πραγματοποιείται η ιστορική επίσκεψη του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Ρίτσαρντ Νίξον στην Κίνα, όπου συναντάται με το Μάο Τσε Τουνγκ.

1973: Οι φοιτητές καταλαμβάνουν τη Νομική την περίοδο της Επταετίας. Από την ταράτσα του κτιρίου καλούν το λαό της Αθήνας να συμπαρασταθεί στον αγώνα τους για δημοκρατικές ελευθερίες. Οι πρυτανικές αρχές δεν ζητούν την επέμβαση της αστυνομίας. Πολιτικοί, πνευματικοί άνθρωποι, ακόμη και στρατηγοί εν αποστρατεία σπεύδουν να υπερασπιστούν τους φοιτητές.Το βράδυ της επόμενης ημέρας άρχισε η αποχώρηση των καταληψιών, με την κάλυψη χιλιάδων διαδηλωτών, που κατέκλυσαν τους δρόμους γύρω από τη Νομική. Ωστόσο, υπήρξαν συγκρούσεις με την αστυνομία και παρακρατικούς, με αποτέλεσμα τραυματισμούς και συλλήψεις διαδηλωτών.

1985: Η τρομοκρατική οργάνωση «17 Νοέμβρη» δολοφονεί στην οδό Τσακάλωφ στο Κολωνάκι τον εκδότη της εφημερίδας «Απογευματινή» Νίκο Μομφεράτο και τον οδηγό του Παναγιώτη Ρουσέτη.

Nikos_Momferatos

 

2008: Το σχέδιο Νίμιτς για το Σκοπιανό διαρρέει στην εφημερίδα Το Βήμα. Τα πέντε ονόματα που προτείνει ο διαπραγματευτής του ΟΗΕ: Συνταγματική Δημοκρατία της Μακεδονίας, Λαϊκή Δημοκρατία της Μακεδονίας, Ανεξάρτητη Δημοκρατία της Μακεδονίας, Νέα Δημοκρατία της Μακεδονίας και Δημοκρατία της Άνω Μακεδονίας.

Matthew_Nimitz

 

 

Γεννήσεις σαν σήμερα

 

1791 – Τζον Μέρσερ, Βρετανός χημικός και βιομήχανος. Ανακάλυψε τη μέθοδο επεξεργασίας βαμβακερών υφασμάτων, που φέρουν το όνομά του (μερσεριζέ υφάσματα). (Θαν. 30/11/1866)

John_Mercer

 

1893 – Αντρές Σεγκόβια, Ισπανός κλασσικός κιθαρίστας. (Θαν. 3/6/1987)

Andres Segovia in het Concertgebouw *3 november 1962

 

1895 – Καρλ Πέτερ Χένρικ Νταμ, Δανός βιοχημικός, βραβείο Νόμπελ Φυσιολογίας και Ιατρικής 1943

1925 – Σαμ Πέκινπα, Αμερικανός σκηνοθέτης

1927 – Ιμπέρ Ντε Ζιβανσί, Γάλλος σχεδιαστής μόδας.

Hubert_de_Givenchy

 

1933 – Νίνα Σιμόν, Αμερικανίδα τραγουδίστρια

1937 – Χάραλντ Ε΄, Βασιλιάς της Νορβηγίας

1946 – Άλαν Ρίκμαν, Βρετανός ηθοποιός

1947 – Ολυμπία Σνόου, Ελληνικής καταγωγής Αμερικανίδα πολιτικός

olympia_snowe

 

1962 – Τσακ Παλάνιουκ, Αμερικανός συγγραφέας

1985 – Γιώργος Σαμαράς, Έλληνας ποδοσφαιριστής

1986 – Σαρλότ Τσερτς, Βρετανίδα τραγουδίστρια

 

 

Θάνατοι σαν σήμερα

 

1437 – Ιάκωβος Α’, βασιλιάς της Σκωτίας

1677 – Μπαρούχ Σπινόζα, Ολλανδοεβραίος φιλόσοφος

1852 – Νικολάι Γκόγκολ, ρώσος συγγραφέας. (Γεν. 20/3/1809)

Nikolay_Gogol

 

1919 – Κουρτ Άισνερ, Γερμανός πολιτικός και συγγραφέας εβραϊκής καταγωγής

1926 – Χάικε Κάμερλινγκ Όνες, Ολλανδός φυσικός, βραβείο Νόμπελ 1913

1949 – Ταν Μαλάκα, Ινδονήσιος κομμουνιστής

1965 – Μάλκολμ Χ, (Μάλκολμ Λιτλ το πραγματικό όνομά του, Ελ Χάτζι Μαλίκ Ελ Σαμπάζ το μουσουλμανικό του), Αμερικανός μουσουλμάνος ηγέτης και υπέρμαχος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, που δολοφονήθηκε στις ΗΠΑ. (Γεν. 19/5/1925)

Malcolm_X

 

1991 – Μαργκότ Φοντέιν, Βρετανίδα χορεύτρια

2014 – Σάκης Μπουλάς, τραγουδιστής και ηθοποιός. (Γεν. 11/3/1954)

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Οι μάγειροι στα χωριά της Μεσαράς τα ελιά χρόνια

Δημοσιεύτηκε

στις

Οι παραδοσιακοί μάγειροι της Κρήτης, ήταν άνθρωποι με φυσικό ταλέντο, με αυξημένη αντίληψη, και με γνώσεις που είχαν μεταδοθεί σε αυτούς από περασμένες γενιές


Οι μάγειροι βοηθούσαν σε γάμους, αρραβώνες βαφτίσεις, εκκλησιαστικές γιορτές σε πανηγύρια, σε ζεύκι, και γενικά σε μεγάλα γλέντια, που οι δουλειά τους ήταν οι ετοιμασίες που σχετίζονται με το μαγείρεμα. Πολλοί στην Κρήτη πίστευαν ότι το μαγείρεμα κανονικά είναι «αντρική υπόθεση», και αυτό το στήριζαν στην αυξημένη αντίληψη, αλλά και αγάπη που είχαν οι άνδρες κάποιο στον τομέα αυτόν. Βέβαια στη μαγειρική στους γάμους πολλές φορές υπήρχαν και γυναίκες, εξ ίσου άξιες και ικανές, που η φήμη τους φτάνει και μέχρι των ημερών μας. Όλοι οι μάγειροι χωρίζονταν σε δύο βασικές κατηγορίες, οι μάγειροι «στο κελαρικό», και οι μάγειροι «στον ξυλοφουρνο». Κοντά στους μάγειρες στα γλέντια είχαμε και τους παραδοσιακούς σερβιτόρους που βοήθαγαν και εκείνοι γενικά στις δουλειές όπως και οι γυναίκες, αλλά κύρια δουλειά τους ήταν το σερβίρισμα.

Στο κελαρικο

Ο άνθρωπος που είχε ειδικά καθήκοντα αλλά και τις γνώσεις να ξεχωρίζει τα κρέατα ανά κατηγορία, λεγόταν «Κελάρης» και η δουλειά του να αναλαμβάνει το λεγόμενο «κελαρικο». Ο Κελάρης ήταν απαραίτητος, και κυρίως στους γάμους, αλλά και σε κάθε εκδήλωση που περιελάμβανε συνεστίαση, γιατί ήταν εκείνος που παρελάμβανε όλα τα κρεατικά από τα κανίσκια, και ξεχώριζε ποια είναι κατάλληλα για την περίσταση. Ξεχώριζε δηλαδή Ο Κελάρης, ποια προορίζονται για ψητά, ποια κάνουν για βραστά και ποια για οφτά ή ψητά.
Τα βραστά θα μπουν σε καζάνια στη παρασθιά, τα ψητά θα μπουν στα ταψιά με πατάτες και στο φούρνο, ενώ τα οφτά σε ταψιά με κλιματόβεργες. Κάθε καλεσμένος στο γάμο, στο κανίκι του μπορεί να είχε εκτός των άλλων και κρέας, συνήθως ένα γουλίδι, μισό αρνί ή ολόκληρο, ανάλογα την συγγένεια, και αμέσως το παρελάμβανε ο Κελάρης. Αρχικά τα κρέατα της ημέρας τα κρεμούσε προσωρινά στα τσιγκέλια, τα οποία βρισκόταν είτε σε κάποιο δένδρο με δροσερό ίσκιο, είτε σε κάποιο ελεύθερο δροσερό δωμάτιο, αποθήκη κλπ. Εκεί ο κελάρης τα ξεχώριζε σε κατηγορίες, όπως αναφέραμε παραπάνω. Επειδή ακριβώς ήθελε η δουλειά αυτή άνθρωπο με μεγάλη εμπειρία να τα κάνει όλα αυτά, για αυτό δεν αναλάμβανε κανείς άλλος, πέραν του κελάρη.
Στο χωριό μας τη Γαλιά είχαμε την τύχη να έχουμε ικανούς κελάρηδες , και ο καλύτερος στο είδος του ήταν σίγουρα ο γνωστός σε όλους Μανώλης Ζαχαριουδάκης η «Κελάρης» όπως τον αποκαλούσαν, επίσης και ο Μανώλης Μαραγκάκης ή « Μαραγκομανωλης».
Ο Μανώλης ο Κελάρης της Γαλιάς που απεβίωσε μάλιστα πρόσφατα, είχε βοηθήσει με τις υπηρεσίες του σε πολλούς γάμους στο χωριό μας. Οι βοήθεια των μαγείρων, και των κελάρηδων γινόταν εθελοντικά και χωρίς πληρωμή. Ο Κελάρης της Γαλιάς ο Μανώλης, είχε βοηθήσει σε πολλά οικογενειακά τραπέζια γάμων και βαφτίσεων, που είναι βέβαιο ότι σε όλους εμάς θα μείνουν αξέχαστα!
Υπάρχει και μια παροιμία του λαού της Κρήτης, και μάλιστα πολύ γνωστή, που λέει:
«Α που ‘καμε ηγούμενος, ήκαμε και κελάρης»!
Η παροιμία ασφαλώς θέλει να πει, πως για να φθάσει κάποιος ψηλά, όπως ένας Ηγούμενος, πέρασε πρώτα και από τα χαμηλά στάδια, όπως το να βοηθάει στο μαγείρεμα, να σερβίρει κλπ. Από χαμηλά ξεκινά συνήθως κάποιος για να μπορέσει να φθάσει ψηλά, εννοεί ο λαός μας.

Στο ξυλοφουρνο

Ο μάγειρας που θα ανελάμβανε τις δουλειές του ξυλόφουρνου, ήθελε και αυτός να έχει αρκετή πείρα! Έπρεπε ανάλογα τα φαγητά στα ταψιά, ανάλογα τα κρέατα, να είναι σε θέση να γνωρίζει το πόσο δυνατό θα κάνει το φούρνο, βάζοντας τα κατάλληλα ξύλα, αλλά και πόση ώρα θα έχει μέσα τα ταψιά, και κάθε πόση ώρα θα τα γυρίζει να ψηθούν και από κάτω. Ένας έμπειρος στο είδος του στη Γαλιά ψήστης δηλαδή, ήταν ο Μανώλης Ζαχαριουδάκης, η «Ντουιντομανώλης».
Σπουδαίος μάγειρας ήταν και ο Καργάκης Ζαχαρίας από το Μονόχωρο ή Καργοζαχάρης . Δεν είναι εύκολο να μπορεί κάποιος να γνωρίζει τι κρέας ακριβώς είναι στο κανίσκι, αν προέρχεται από γέρικο ζώο και το κρέας του είναι σκληρό, ή από νεαρό χρονιάρικο ή βυζαστάρι , οπότε εξαρτάται και τι χρόνο χρειάζονται κάθε ένα από αυτά στο ψήσιμο.
Ακόμα δύσκολο είναι να είναι σε θέση να μπορεί ένας μάγειρας να βγάλει τις σωστές μερίδες, ανάλογα τους καλεσμένους να ξέρει τι ποσότητα φαγητού να ετοιμάσει.
Οι μάγειροι που ειδικεύονται στον ξυλόφουρνο, είχαν την ικανότητα να φτιάχνουν κρεατικά με πατάτες, αλλά και ψητά σωστά αλατοπιπερωμένα πάλι σε ταψιά, αλλά στον πάτο του ταψιού είχαν τοποθετήσει κλιματόβεργες. Πάνω εκεί ακουμπούσαν τα γουλίδια, και αφότου ψηνόταν, είχαν το χαρακτηριστικό άρωμα του ψητού κρέατος, που στη Κρήτη πάντα είχε την τιμητική του.

 

Από την άλλη, οι μάγειροι στα χωριά, αναλάμβαναν και τα καζάνια για τα βραστά, τα γαμοπίλαφα, και πιο παλιά «τα ροβίθια με τη κοιλιά γιαχνί», που χρόνια τώρα έχει εγκαταλειφθεί. Υπήρχαν και γυναίκες μαγείρισσες για τα βραστά, που έκαναν απίστευτες νοστιμιές, ακόμα και πατάτες που τις τηγάνιζαν σε μπόλικο λάδι αλλά στο καζάνι που τοποθετούσαν στην παρασθιά. Οι πατάτες ψηνόταν στο καυτό λάδι, φούσκωναν, έκαναν δέρμα απ ‘έξω, και είχαν φανταστική γεύση!
Οι μάγειροι στα χωριά ακριβώς λόγω πείρας, πάντα κατάφερναν και έβγαζαν ασπροπρόσωπους τους ανθρώπους που έκαναν το γλέντι, ποτέ δεν συνέβη η παραμικρή στραβή σε κανένα φαγοπότι.
Οι άνθρωποι αυτοί που βοηθούσαν στο κελαρικό, στο ψήσιμο και γενικά στα μαγειρέματα και σερβιρίσματα, είναι ευλογημένοι από το Θεό, ώστε να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στους συνανθρώπους τους, και για αυτό και πάντα ήταν ιδιαίτερα συμπαθείς από όλους, διότι τους είχαν συνηθίσει σε ευχάριστα γεγονότα.
Σερβιτόροι στα χωριά υπήρχαν περισσότεροι από τους μάγειρες, καθ ότι δεν απαιτούσε η δουλειά αυτή ιδιαίτερες γνώσεις. Πολλοί ήταν εκείνοι που ήταν ταχτικοί στα σερβιρίσματα, και πήγαιναν σε όλους σχεδόν τους γάμους, πέραν εκείνων που βοηθούσαν έκτακτα.
Οι άνθρωποι βέβαια που καλούσαν μάγειρες κελάρηδες και σερβιτόρους, ποτέ δεν τους άφηναν έτσι χωρίς κάποια δώρα στο τέλος. Φεύγοντας τους έδιναν ότι είχαν, συνήθως περισσεύματα από το γάμο, μια μπουκάλα κρασί, κρέας, γαμοκούλουρα κλπ.
Όλα αυτά βέβαια σιγά – σιγά τείνουν να χαθούν, όπως και τα παραδοσιακά γλέντια, και όλα πλέον τα αναλαμβάνει το κέντρο ή η ταβέρνα.
Όμως για εκατοντάδες χρόνια στα χωριά υπήρχε αυτή η ομαδικότητα, και άνθρωποι βοηθούσαν αφιλοκερδώς, που με λίγα λόγια υπήρχε σωστή αλληλεξάρτηση, φιλαλληλία αλλά και αγάπη μεταξύ των συγχωριανών. Ο κόσμος από την καλή σχέση μεταξύ τους, είχε μονάχα να κερδίζει, γιατί πιο πολύ λειτουργούσε η αλληλοβοήθεια παρά η πληρωμή σε χρήμα.
Όσοι πάντως έτυχε να παρευρεθούν καλεσμένοι σε γάμους στα χωριά της Κρήτης, έχουν να το λένε για τις νοστιμιές, αλλά και τη ποικιλία των φαγητών, που μπροστά στη τεχνική των παλιών αυτών μαγείρων, δεν πιάνουν μια οι σημερινοί σεφ της εποχή μας!

Κείμενο – φωτογραφίες: Γεώργιος Χουστουλάκης

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΘΕΜΑΤΑ

Ο υποψήφιος Δήμαρχος Π. Ινιωτάκης στην Αλικαρνασσό

Δημοσιεύτηκε

στις

Συνάντηση μεταξύ του κ. Πέτρου Ινιωτάκη και στελεχών της Δημοτικής παράταξης «συν+ ΠΡΑΞΗΣ Δημοτών Ηρακλείου» με φορείς της Ν. Αλικαρνασού


Σήμερα στη Νέα Αλικαρνασσό στην αίθουσα του «Δημοσκοπίου» πραγματοποιήθηκε συνάντηση μεταξύ του κ. Πέτρου Ινιωτάκη και στελεχών της Δημοτικής παράταξης «συν+ ΠΡΑΞΗΣ Δημοτών Ηρακλείου » με τον πρόεδρο της Δημοτικής Κοινότητας κ. Γιώργο Χναρά και εκπροσώπους των Πολιτιστικών, Μικρασιατικών Συλλόγων, εθελοντικών οργανώσεων και εκπροσώπων της Εκκλησίας προκειμένου να συζητηθούν προτάσεις και να ακουστούν απόψεις και ιδέες για το αναπτυξιακό σχέδιο της Νέας Αλικαρνασσού στη νέα αυτοδιοικητική περίοδο.

Ειδικότερα,  με αφορμή την επικείμενη υπογραφή σύμβασης μεταξύ των αναδόχων και εκπροσώπου της κυβέρνησης για την κατασκευή του νέου διεθνούς αεροδρομίου στο Καστέλι, ο κ. Ινιωτάκης τόνισε ότι πρόκειται για εθνικό έργο μεγάλης σημασίας το οποίο όχι απλά αναβαθμίζει τις παρεχομενες υπηρεσίες μεταφορας των πολιτών και επισκεπτών της Κρήτης αλλά ισχυροποιεί την γεωπολιτική θέση της Κρήτης και μπορεί να την καταστήσει μεγάλο κέντρο μεταφοράς πολιτών και αγαθών από την Ασία προς την Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο.

Πρόταση της συν+ ΠΡΑΞΗΣ Δημοτών Ηρακλείου είναι η μελέτη και η θεσμοθέτηση ενός ολοκληρωμένου επιχειρησιακού σχεδίου για την αξιοποίηση των υφιστάμενων εγκαταστάσεων και  χώρων προς όφελος των πολιτών, της επιχειρηματικότητας και της πόλης.

Προς αυτή την κατεύθυνση προτείνεται η συγκρότηση ομάδας εργασίας με τη συμμετοχή εκπροσώπων του Δήμου Ηρακλείου, της υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας και των Επιμελητηρίων της Κρήτης.

Στα πλαίσια του διαλλόγου που έγινε αναλύθηκαν τα παρακάτω σημαντικά ζητήματα που αποτελούν δέσμευση της παράταξής μας απέναντι στους κατοίκους της Ν. Αλικαρνασσού:

1. Ολοκλήρωση των σχεδίων πόλεων της Ν. Αλικαρνασσού,

2. Δημιουργία Μουσείου του Προσφυγικού, Μικρασιατικού και Ποντιακού Ελληνισμού,

3. Δημιουργία σταθερής εγκατάστασης Λαϊκής Αγοράς,

4. Μεταφορά διοικητικών λειτουργιών του δήμου σε ακίνητα της ευρύτερης περιοχής της Ν. Αλικαρνασσού,

5. Ανάδειξη του παράκτιου μετώπου με έμφαση σε επενδύσεις που σχετίζονται με το θαλάσσιο τουρισμό.

Στις τοποθετήσεις τους οι εκπρόσωποι των φορέων έθεσαν πολλά ζητήματα καθημερινότητας, πολιτισμού και ποιότητας ζωής και συμφωνήθηκε να υπάρξουν νέες συναντήσεις με θεματικές ατζέντες.

Το μοντέλο της συμμετοχικής δημοκρατικής διακυβέρνησης που προτείνει η παράταξή μας ξεκίνησε από τη Ν. Αλικαρνασσό. Οι πολίτες μέσα από το διάλογο και τη  συναίνεση θα αποφασίσουν και θα προτάξουν τις δράσεις και τα έργα που θα γίνουν πράξη στην ευρύτερη περιοχή αλλά και σε όλο τον Δήμο Ηρακλείου.

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

Facebook

Δημοφιλη