Connect with us

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Μα που πήγαν οι … καβρομαμούνες;

Δημοσιεύτηκε

στις

Μα αλήθεια, ποιο χωριατόπαιδο στη Κρήτη, δε, κάθισε με τις ώρες να χαζέψει τις …”διεργασίες” του εντόμου – σκαθαριού αυτού, στην εξοχή;


Tα παιδιά της υπαίθρου είχαν ένα βασικό πλεονέκτημα έναντι εκείνα των πόλεων, που μπορούσαν να μοιράζονται μεταξύ τους και να χαίρονται τις ομορφιές της φύσης! Το ίδιο και σε σύγκριση με τα σημερινά παιδιά των τάμπλετ και παιγνιδομηχανών. Είχαν να θαυμάσουν τη χλωρίδα και τη πανίδα της φύσης. Και πολλές φορές έπαιρναν και διδάγματα από αυτήν!

Μα αλήθεια, ποιό χωριατόπαιδο της Κρήτης που είχε βρεθεί το καλοκαίρι στην εξοχή, δεν κάθισε με τις ώρες να χαζέψει τις …”διεργασίες” ενός εντόμου – σκαθαριού, της γνωστής στους παλιούς «καβρομαμούνας»? Ποιο παιδί δεν θαύμασε τη μαεστρία που έφτιαχναν τα έντομα αυτά τα «τσουράλι α» τους, δηλαδή την μικρή στρογγυλή μπαλίτσα τους;

Ποιό παιδί, δεν το εντυπωσίασαν οι κινήσεις και όλες οι ενέργειες του σκαθαριού, από τη στιγμή που θα παρευρεθεί σε μια φρέσκια καβαλίνα, και από την ύλη της να καταφέρει να την πλάσει μια ολοστρόγγυλη μικρή μπαλίτσα, δυό εκατοστά διάμετρο, λίγο δηλαδή μεγαλύτερη από το μπόι της? Αφού δε τη φτιάξει, τη σπρώχνει σε μια μακρινή διαδρομή, μέχρι να την πάει στη φωλιά της? Δεν ήταν απαραίτητο να ήταν κόπρανα αλόγων ή άλλων μεταφορικών μέσων. Όλα τα κόπρανα τους έκαναν, ακόμα και τα ανθρώπινα!

Τις περισσότερες φορές, το θέαμα αυτό ήταν ιδιαίτερα εντυπωσιακό, δηλαδή τη μπαλίτσα αυτή, να προσπαθούν μια ή δύο καβρομαμούνες μαζί, να τη σπρώχνουν, η μία από την μία πλευρά και η άλλη από την άλλη!
Ασφαλώς το να είναι δύο οι καβρομαμούνες δεν ήταν τυχαίο, αφού θα ήταν σίγουρα και ζευγάρι!

Ακόμα ποιό εντυπωσιακό θέαμα για ένα παιδί, ήταν να τύχαινε κάποιες φορές, να έχουν “ανακαλύψει” πολλές καβρομαμούνες μαζί, πάνω σε ένα σωρό καβαλίνες, και όλες μαζί να προσπαθούν να φτιάξουν τις μπάλες τους, με τα μπροστινά τους πόδια, τα οποία χρησιμοποιούσαν σαν χέρια, με βοήθεια φυσικά και των άλλων ποδιών! Τα κατάφερναν τέλεια και σχετικά γρήγορα να φτιάξουν την ολοστρόγγυλη μπαλίτσα τους, καθώς στο τέλος διαχωριζόταν σε ζευγάρια, για να σπρώχνουν κάθε ζευγάρι τη μπάλα του στη δική του φωλιά, που μπορεί να ήταν μια τρύπα ή κάτω από μια πέτρα, ή μια κουφάλα ελιάς!


Και εγώ ο γράφων είχα βρεθεί πολλές φορές να παρακολουθώ τέτοια θεάματα με τις ώρες σαν «έβλεπα τα έχνη» έβοσκα δηλαδή τα ζώα μας στην εξοχή, σαν αλωνεύαμε ή θερίζαμε κλπ.

Το μόνο που μου διέφευγε τότε ήταν το πώς, ενώ έπλαθαν αυτή την μπάλα από τα κόπρανα του γαϊδάρου, που στο καλό την χρησιμοποιούσαν! Δεν μπορούσα να το ξέρω όμως.
Πολύ αργότερα έμαθα πως το θηλυκό σκαθάρι άφηνε μέσα εκεί τα αυγά του για επώαση για αναπαραγωγή! Δηλαδή, εν ολίγοις, η κατασκευή αυτή, έπαιζε το ρόλο σφαιρικής “φωλιάς” που από εκεί θα επωαζόταν τα μικροσκοπικά αυγά, θα γινόταν σκουλικάκια και προνύμφες, ώσπου να πάρουν τη μορφή σκαθαριών! Αυτό όμως το μάθαμε πολύ αργότερα, τότε η εξήγηση αυτή δεν έπεφτε στην αντίληψή μας.

Αλήθεια, τι υπέροχο θέαμα! Πάντα μας έκανε εντύπωση η φύση, το πως λειτουργούσε σε διάφορες περιπτώσεις! Πώς η φύση έχει προικίσει κάποια έντομα, και ενστικτωδώς να διαθέτουν ένα ιδιαίτερο ταλέντο. όπως το σκαθάρι των αγρών, αλλά και πολλά άλλα έντομα!

Προσωπικά παραλλήλιζα το θέαμα, βλέποντας ανά δύο σκαθάρια να σπρώχνουν τη μπαλίτσα, με τα λόγια του πατέρα μου, που συχνά έλεγε τη γνωστή φράση: «Οι δυο πέτρες βγάζουνε το λάδι»! Και ίσως και οι ίδιοι οι γονείς μας, να έπαιρναν και εκείνοι «μαθήματα ζωής» από διδάγματα της ίδιας της φύσης, και έτσι και εκείνοι πάντα πήγαιναν μαζί στις αγροτικές δουλειές τους, και στο σπίτι πάλι μαζί βοηθούσαν να μαγειρέψουν να φάνε και να κοιμηθούνε. Πραγματικά οι άνθρωποι της εποχής εκείνης ήταν «σκαθάρια» της ζωής!
Ή καβαλίνα όλοι ξέρουμε πόσο καλή κοπριά ήταν, κυρίως για τις ελιές, τα κηπικά κλπ.

Ξέρουμε επίσης πως αποξηραμένη στον ήλιο η καβαλίνα ήταν ιδανική για ίσκα, δηλαδή σαν προσάναμμα για να ανάψει κάποιος φωτιά. Έκανε επίσης και για κατάλληλο θυμίαμα, κυρίως για απομάκρυνση εντόμων από τη φωλιά τους, πχ μέλισσες, σφίγγες κλπ, γιατί ο καπνός τις ζάλιζε.

Για τις καβρομαμούνες όμως ήταν χρήσιμη, γιατί μέσα σε αυτές τις μπάλες υπήρχε κατάλληλη θερμοκρασία επώασης, υπήρχε μόνωση από υγρασία, οπότε λογικά έκαναν εκεί τα αυγά τους, τις μετέφεραν σε μια τρύπα στο χώμα, που ήταν η φωλιά τους, τις σκέπαζαν και περίμεναν να επωάσουν τα αυγά και να βγουν τα νέα έντομα!

Εκείνο που έκανε ιδιαίτερο το όλο θέαμα, δεν ήταν μονάχα το να σπρώχνουν δυό έντομα μια μπαλίτσα και να κάνουν μια μεγάλη διαδρομή, το θεαματικότερο όλων ήταν… τα εμπόδια, που συναντούσαν στο δρόμο τους! Το τι ελιγμούς έκαναν πότε από δω πότε από εκεί, πότε μπρός πότε πίσω, και το πείσμα τους να ξεφύγουν από το εμπόδιο ή να βρουν τρόπο να το παρακάμψουν! Δεν μπορούσε κάποιος θεατής να μη θαυμάσει την εξυπνάδα και μαεστρίας αυτών των εντόμων! Σήμερα δυστυχώς δεν συναντά κανείς τόσο εύκολα το θέαμα αυτό, όχι γιατί έχουν εξαφανιστεί τα σκαθάρια αυτά οι καβρομαμούνες των παιδικών μας χρόνων, αλλά σπανίζουν και τα άλογα και γαϊδούρια που άφηναν τις καβαλίνες στην εξοχή!

Στη Μεσαρά όλα τα σκαθάρια τα λένε «καβρομαμούνες»!

Πρέπει να πούμε βέβαια πως στη Μεσαρά όλα τα σκαθάρια τα έλεγαν με μια λέξη «μαμούνες» ή «καβρομαμούνες», ακόμα και τις κατσαρίδες! Με τη διαφορά πως τις κατσαρίδες όλοι θα τις σκότωναν, όχι όμως και τα σκαθάρια που συναντούσαν στους αγρούς!

Καβρομαμούνα λέμε και το έντομο που τρώει το φοίνικα.
Άλλο παρόμοιο σκαθάρι μαύρο με σκληρό περίβλημα συναντούσαν κυρίως όταν μάζευαν ελιές, και επειδή ήταν μαύρο έμοιαζε με την ελιά και κατά λάθος το έπιαναν.

Και αυτό το σκαθάρι το ονόμαζαν « καβρομαμούνα». Πάνω σε αυτό υπήρχε σχετικό παλιό αστείο. Μιλούσε για κάποιον που πεινούσε πολύ, και βρέθηκε κάτω από μια ελιά που είχε σταφιδολιές και έτρωγε με μανία πιάνοντάς τις από χάμω που είχαν πέσει! Από τη λιγωμάρα του όμως δεν έβλεπε καλά, και μαζί με τις σταφιδολιές έπιανε και κάποιες καβρομαμούνες!

Όταν το κατάλαβε είπε τη φράση:

«Βρουλίδια μου βρουλίδια μου – καβρομαμουνίδια μου!»

Φωτογραφίες: Μανούσος Μπουρμάς, Κείμενο: Γεώργιος Χουστουλάκης

Σχολιασε

ΑΦΗΣΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Παγκόσμια ημέρα κατά του παιδικού καρκίνου

Δημοσιεύτηκε

στις

Η ημέρα αυτή είναι αφιερωμένη στα παιδιά που δίνουν καθημερινά μάχη να επιβιώσουν, να αντιμετωπίσουν την ασθένειά τους και να ζήσουν όπως τα υπόλοιπα παιδιά με ανεμελιά και αγάπη.


O καρκίνος είναι μια ασθένεια ιδιαίτερα «δύσκολη» και γίνεται ακόμα «δυσκολότερη» όταν εμφανίζεται σε παιδιά. Οι κυριότερες μορφές παιδικού καρκίνου είναι οι λευχαιμίες, οι εγκεφαλικοί όγκοι και τα λεμφώματα. Η έγκαιρη διάγνωση αυξάνει και τα ποσοστά ίασης.

ΠΡΕΠΕΙ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ;

Πολλά παιδιά γνωρίζουν την ασθένειά τους εφόσον δεν αισθάνονται καλά, επισκέπτονται τον γιατρό συχνότερα και καταλαβαίνουν το άγχος της οικογένειας. Το παιδί όταν δεν γνωρίζει, μπορεί να φαντάζεται χειρότερα επομένως, λέγοντάς του την αλήθεια μειώνεται το άγχος και συνεργάζεται στη θεραπεία.

ΠΟΙΟΣ ΚΑΙ ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ ΣΤΟ ΠΑΙΔΙ;

Εξαρτάται από τη σχέση των γονιών με το παιδί και την ικανότητα διαχείρισης των συναισθημάτων τους. Οι γονείς μπορούν να μιλήσουν στο παιδί, αφού πρώτα συμβουλευτούν ειδικούς. Διαφορετικά, μπορεί να το ανακοινώσει ο γιατρός με την παρουσία, όμως, κάποιου κοντινού προσώπου που θα παρέχει υποστήριξη. Καμία χρονική στιγμή δεν είναι η κατάλληλη. Το καλύτερο είναι να το μάθει όσο πιο σύντομα γίνεται.

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΙ ΤΟ ΠΑΙΔΙ;

Η ηλικία και η πνευματική ωριμότητα του παιδιού καθορίζουν το τι πρέπει να ξέρει. Στο παιδί πρέπει να μιλήσουν με ευγένεια και ειλικρίνεια και να απαντήσουν σε όλες του τις ερωτήσεις. Σημαντικό είναι να μάθει την διαδικασία της θεραπείας και τις παρενέργειες που μπορεί να έχει.

ΚΥΡΙΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ:

• Συνεχείς εισαγωγές στο νοσοκομείο
• Παρενέργειες χημειοθεραπείας (ναυτία) και ακτινοθεραπείας (εμετοί)
• Παρενέργειες χειρουργικής επέμβασης
• Αλλεργία στην χορήγηση αίματος, παραγώγων αίματος ή αντιβιοτικών
• Τροποποιήσεις σχολικών και κοινωνικών δραστηριοτήτων
• Αποτυχία ορισμένων θεραπειών

«ΘΑ ΓΙΝΩ ΚΑΛΑ;»

Πρέπει να εξηγήσουμε στο παιδί ότι τα φάρμακα, οι ακτινοθεραπείες και η εγχείρηση θα το βοηθήσουν να απαλλαγεί από τον καρκίνο. Πρέπει να μάθει ότι οι γιατροί και η οικογένειά του θα κάνουν ότι μπορούν για να το βοηθήσουν. Αυτή είναι μία ελπιδοφόρα απάντηση που το κάνει να αισθάνεται μεγαλύτερη ασφάλεια.

ΣΤΗΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΑ​

Το παιδί συχνά αισθάνεται θλίψη, άγχος, ανασφάλεια και ίσως δυσκολεύεται να εκφράσει συναισθήματα και φόβους. Ένας τρόπος έκφρασης είναι το παιχνίδι όπου οι γονείς πρέπει να το ενθαρρύνουν σε αυτό. Ιδιαίτερα παίζοντας με κούκλες, αυτοκινητάκια ή ζωγραφίζοντας, μπορεί να εκφράσει την αβεβαιότητα που νιώθει και την ανάγκη για αγάπη και στήριξη.

ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΓΟΝΕΩΝ

Εξίσου σημαντική είναι η ψυχολογική υποστήριξη στους γονείς. Τα παιδιά αγχώνονται περισσότερο με την υπερβολική ανησυχία των γονιών, ενώ όταν αντιδρούν ψύχραιμα το παιδί δείχνει υπομονή και συμμόρφωση στη θεραπεία.
Οι γονείς, πέρα από το άρρωστο παιδί, θα πρέπει να φροντίζουν τον εαυτό τους και τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας. Είναι σημαντικό να συνεχίσουν φυσιολογικά την ζωή τους με κανόνες, οικογενειακές δραστηριότητες και προσδοκίες δείχνοντας έτσι εμπιστοσύνη στο παιδί για την αντιμετώπιση της ασθένειας.

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΩ;

Μπορείς και εσύ να βοηθήσεις!
– Δώρισε μαλλιά: εάν πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις (π.χ. 20 εκατοστά και άνω, φυσικό χρώμα).
– Γίνε αιμοδότης: τα παιδιά που νοσηλεύονται στα Ογκολογικά Τμήματα των Παιδιατρικών Νοσοκομείων παρουσιάζουν μεγάλες ανάγκες σε αίμα, αιμοπετάλια και παράγωγα.
Ο ΠΑΙΔΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΝΙΑΤΟΣ, ΟΥΤΕ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΣ ΚΑΙ ΔΕΝ ΜΕΤΑΔΙΔΕΤΑΙ.

Κόρχατζη Ειρήνη, Μαυρόκωστα Άννα

Ψυχολόγοι

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Και αρχές του περασμένου αιώνα υπήρχαν ερωτευμένοι!

Δημοσιεύτηκε

στις

Από εκείνη την εποχή αντάλλαζαν δώρα


Έστελναν δώρα και τότε οι νέοι με ευχετήριες κάρτες, και στην αγάπη δεν είχαν τον πρώτο λόγο μονάχα τα λουλούδια, αλλά και τα προβατάκια τα κατσικάκια τα σκυλάκια, τα ωραία καπέλα, και οπωσδήποτε τα παιδάκια!

Τώρα εκτός από τα λουλούδια έχουμε τα μπαλόνια με καρδιά, τα μαξιλαράκια, αρκουδάκια, τα σοκολατάκια…

Να δούμε τον επόμενο αιώνα τι θα έχουν να δωρίζουν οι ερωτευμένοι…

Φωτο Γεώργιος Χουστουλάκης

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Η εορτή τ’ αγίου Βαλεντίνου και ερωτική ποίηση του 1794 !!

Δημοσιεύτηκε

στις

Όλοι μας γνωρίζουμε ότι ο Άγιος Βαλεντίνος εορτάζει στις 14 Φεβρουαρίου, ενώ τον έχουμε συνδέσει με την ημέρα των ερωτευμένων


Ωστόσο εγώ θα προσπαθήσω μέσα από αυτή τη στήλη να γράψω λίγα λόγια που τον αφορούν. Ο Άγιος Βαλεντίνος στα πρώτα χρόνια της ζωής του υπήρξε γιατρός. Αργότερα έγινε Επίσκοπος και μάρτυρας του Χριστιανισμού. Μαρτύρησε στη Ρώμη το 269, ενώ δεν είναι εισαγόμενος Άγιος, γιατί ανήκει στους μάρτυρες και Αγίους της πρώτης ενιαίας Εκκλησίας.

Την ίδια μέρα, στις δεκατέσσερις Φεβρουαρίου, σύμφωνα με το τότε Ρωμαϊκό ημερολόγιο, εορτάζονταν μία αρχαία γιορτή, του Πανός και της Ήρας, τα λεγόμενα, ”Λουπερκάλια”. Επίσης εορτάζονταν και η Πρώτη ημέρα της άνοιξης, κατά την οποία εγίνονταν μεγάλες μυσταγωγικές τελετές γύρω από τη γονιμοποίηση της φύσης και γενικότερα, τον έρωτα.

Με το καιρό όμως οι Χριστιανοί, σπουδαιολογώντας αυτή τη μεγάλη ημέρα, θέλησαν να της δώσουν άλλη διάσταση και να της προσδώσουν Χριστιανικό περιεχόμενο. Εξ’ άλλου η σύμπτωση της ημέρας του μαρτυρίου του Αγίου Βαλεντίνου τους διευκόλυνε εξαιρετικά.

Γι΄αυτό από πολύ νωρίς σε όλη τη δύση, αρχίζει η ημέρα της γιορτής του Αγίου Βαλεντίνου να συνδέεται με τη γονιμοποίηση και τον έρωτα, ενώ τα ζευγάρια συνευρίσκοντο αναμεταξύ των, ανταλλάσσοντας φιλιά και αναμνηστικά δώρα.

Η εορτή του Αγίου Βαλεντίνου βέβαια δεν έχει καμία ουσιαστική σχέση με τις αισθηματικές εκδηλώσεις, απλώς συνέπεσε η εορτή.

Αξίζει να αναφερθεί ότι, οι πρώτες χειροποίητες κάρτες γύρω από τον έρωτα και τον Άγιο Βαλεντίνο, εμφανίζονται τον δέκατο όγδοο αιώνα. Τον εικοστό αιώνα, η συνήθεια αυτή μεταδίδεται παντού. Τα τελευταία χρόνια και συγκεκριμένα στα τέλη της δεκαετίας του εβδομήντα, έφθασε και στη χώρα μας, που απετέλεσε εισαγόμενο έθιμο, της σύνδεσης του δηλαδή με τον έρωτα, για μια φοβερή εκμετάλλευση, στο βωμό του σύγχρονου υπερκαταναλωτισμού!!

Στη συνέχεια θα σας παραθέσω στοίχους με ερωτική ποίηση του 1794, που δημοσιεύθηκε από τον εφημέριο και γιατρό Games Dallaway, που ήταν έργο κάποιου Έλληνα λόγιου της εποχής εκείνης: ”Πάντα λέγεις να ελπίζω, πάντα λες να καρτερώ, την ελπίδα να μην κόψω, στο εξής δε να χαρώ. Και μου τάζεις πως αφεύκτως θε να φθάσω στο σκοπό κι’ ότι πρέπει νάβρης τρόπο να μου πης το σ’ αγαπώ.

Όλα αυτά είναι του κάκου, δεν είναι ποσώς σωστά, τα κινήματά σου όλα φαίνονται πως είν’ πλαστά. Δεν χρειάζονται ενταδής (; ) σ’ έναν έρωτα πιστόν μη με βάνεις στην αράδα των απίστων εραστών. Πάντοτε είμαι με πίστιν, πάντα είμαι σταθερός το εγνώρισες ως τώρα, σου το έδειξε ο καιρός.

Συλλογίσου το ωστόσο κι’ αποκρίσου φανερά και ειπέ μου τον σκοπό σου και το τέλος καθαρά. Κόψε και το λακαρδή (; ) σου κι’ αποφάσισέ το πια και ειπέ μου και σε θέλω, σ’ αγαπώ με την καρδιά”.

Σύνταξη κειμένου, φωτογραφικό υλικό: Φανούριος Εμμ. Ζαχαριουδάκης

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

Facebook

Δημοφιλη