Οι τρεις γλυκαντικές ουσίες στην κατοχή

Ως γνωστόν, στη κατοχή υπήρχε στέρηση σε πολλά πράγματα, μεταξύ και αυτών και στη ζάχαρη.Τα παιδιά πολλές φορές δεν μπορούσαν να πιούν το γάλα τους ή το τσάι φασκομηλιάς χωρίς ζάχαρη

Αφού λοιπόν δεν υπήρχε ζάχαρη, τη θέση της πήραν άλλες γλυκαντικές ουσίες, που την αντικαθιστούσαν επάξια, ίσως μάλιστα και καλύτερα! Οι ουσίες αυτές ήταν το πετιμέζι, το χαρουπόμελο και η γλυκόριζα.

Το πετιμέζι

Με δέκα κιλά μούστο που θα έβραζε η νοικοκυρά του σπιτιού, έβγαζε δυο με τρία κιλά πετιμέζι, το οποίο διατηρούσε σε γυάλινα μπουκάλια ή βάζα. Έπρεπε όμως να ρίξουν μέσα στο μούστο όπως έβραζε, και μια δυο φούχτες ασπρόχωμα, ή καθαρή λευκή στάχτη, είτε αυτά να είναι μέσα σε σακούλι ή πανί που το εμβάπτιζαν μερικές φορές, είτε και απευθείας μέσα στο μούστο. Η στάχτη βοηθούσε στο να καθαρίσει καλά ο μούστος. Φυσικά ξάφριζαν τις ακαθαρσίες και έτσι έμενε το καθαρό πετιμέζι. Αυτό το είχαν πάντα οι μανάδες και οι γιαγιάδες στα σπίτια τους, είτε σαν γλυκαντική ουσία, είτε σαν δυναμωτικό ( ματζούνι) για τα παιδιά ή εγγόνια τους.

Το χαρουπόμελο

Παρόμοιο με το πετιμέζι ήταν και το χαρουπόμελο, το οποίο έπαιρνε τη ζάχαρη από τα χαρούπια, και γινόταν κι αυτό μια άριστη γλυκαντική ουσία! Έβρισκαν περίπου τρία κιλά μεγάλα χαρούπια, τα έσπαγαν σε μικρά – μικρά κομματάκια, και τα έβαζαν στο νερό περίπου 5 με 6 λίτρα, και τα άφηναν εκεί δυο με τρεις ημέρες. Μετά μαζί με το νερό τα έριχναν σε μια κατσαρόλα και τα έβραζαν για 10 λεπτά. Όχι παραπάνω γιατί θα στύφιζαν. Μετά τα κατέβαζαν και τα πέρναγαν από σουρωτήρι σε άλλη κατσαρόλα.Πίεζαν και τα χαρούπια στο σουρωτήρι με ένα κουτάλι για να στραγγίξουν καλά. Άφηναν το σουρωμένο υγρό όπως είναι στο τσικάλι, μέχρι την από πάνω μέρα, ώστε να έχουν κατασταλάξει όλα τα κατακάθια.
Στη συνέχεια την από πάνω μέρα άδειαζαν το καθαρό διαυγές υγρό χωρίς τα κατακάθια του.
Έπειτα το υπόλοιπο καθαρό υγρό, το έβραζαν κανονικά όπως είναι χωρίς να ρίξουν ασπρόχωμα ή στάχτη. Από τα 5 με 6 κιλά νερό, μείνει στο τέλος ένα κιλό χαρουπόμελο ή χαρουποτετίμεζο όπως το έλεγαν. Το χαρουπόμελο όπως και το πετιμέζι ήταν πολύ πιο υγιεινά από τη ζάχαρη, και ειδικά το χαρουπόμελο, που ήταν και φαρμακευτικό προϊόν, αφού έκανε μεγάλο καλό σε εντερικά κυρίως προβλήματα, διάρροιες κλπ.
Πάντως το χαρουπόμελο και το πετιμέζι, δεν το έβαζαν μονάχα στον καφέ ή στο τσάι, αλλά και στους τηγανίτες και στα πιταράκια.

Η γλυκόριζα

Η γλυκόριζα που ήταν ένα σπάνιο φυτό, φύτρωνε σε συγκεκριμένα σημεία. Στη Μεσαρά έβγαινε άφθονο στην περιοχή «Φαραγγούλια», ανάμεσα στα χωριά Γαλιά και φανερωμένη. Η ρίζα του φυτού ήταν μια σπουδαία γλυκαντική ουσία της κατοχής, που μάλιστα έλεγαν πως ήταν 50 φορές πιο γλυκιά και από την ίδια τη ζάχαρη!
Σαν φυτό μοιάζει κάπως με τον βασιλικό, και έχει κι αυτό στρογγυλά φύλλα. Το φυτό γλυκόριζα κάνει ένα κορμό που γίνεται ξυλώδης, και φτάνει καμιά φορά και το ένα μέτρο. Το φυτό έχει μια ρίζα περίπου όσο μια παλάμη μήκος, και όσο ένα δάχτυλο στο πάχος. Τη ρίζα αυτή την κυνηγούσαν ιδιαίτερα όλα τα παιδιά στη κατοχή, και την έτρωγαν για να ξεγελάνε την πείνα τους. Ξεπάτωναν λοιπόν το φυτό, χώριζαν τη ρίζα όπου την καθάριζαν με ένα μαχαιράκι όπως το καρότο, και τη έτρωγαν. Η ρίζα τρώγονταν μονάχα όταν ήταν δροσερή, γιατί μετά γινόταν κι αυτή ξυλώδης. Οι μανάδες μάζευαν πολλές γλυκόριζες, τις πήγαιναν στο σπίτι όπου τις έκοβαν σε μικρά κομματάκια, και τις ξέραιναν στον ήλιο. Τις αποξηραμένες λοιπόν ρίζες τις φύλαγαν τα κομμάτια τους σε ένα βάζο, και όταν έφτιαχναν τσάι για τα παιδιά, έπαιρναν από ένα μικρό κομματάκι και το έριχναν στο τσάι, και αμέσως αυτό γλύκαινε! Το ίδιο έκαναν και στο γάλα στον καφέ κλπ.

Κείμενο: Γεώργιος Χουστουλάκης