Connect with us

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Διεκδίκηση και επίτευξη σκοπού ίδρυσης Πανεπιστημίου και Πολυτεχνίου Κρήτης (Α’)

Δημοσιεύτηκε

στις

Mε αφορμή τα 45 χρόνια από την  ίδρυσή του


Στο σημερινό θέμα θα περιγράψω, το πώς  οι Κρητικοί διεκδίκησαν από τη Χούντα του Παπαδόπουλου και του Παττακού το Πανεπιστήμιο Κρήτης, με βάση όσα στοιχεία και πληροφορίες συγκέντρωσα,  από ζωντανή μαρτυρία ενός εκ των ιδρυτικών  μελών  του πανεπιστημίου, του κ. Μύρωνα Μαραγκάκη. Ο κ Μαραγκάκης  είχε κρατήσει  έκτοτε σημειώσεις το πώς έγιναν οι  διάφορες ενέργειες διεκδίκησης, συμπληρώνοντας  την ιστορία του πανεπιστημίου και με  προφορικές μνήμες, τις οποίες  έζησε  ο ίδιος και  μου  ανέφερε.

Η εγκατάλειψη της Κρήτης από τους πολιτικούς

Κρητικοί αλλά και εκείνοι της διασποράς, πολύ πιο πριν από το 1960, είχαν ένα έντονο προβληματισμό για την εγκατάλειψη της Κρήτης από όλες  γενικώς τις  προηγούμενες κυβερνήσεις  μέχρι τότε.
Το θέμα αυτό  λοιπόν, ξεκίνησε να καλλιεργείται στα διοικητικά συμβούλια και τις συνελεύσεις των Κρητικών συλλόγων, και γενικά σε κάθε σύναξη Κρητικών.
Όμως το θέμα παρέμενε άλυτο, γιατί όλα γινόντουσαν  απλώς παρασκηνιακά! 
Κανείς  όμως δεν έπαιρνε την μεγάλη απόφαση να κάνει κάτι, αλλά να έχει και τη δυνατότητα  να προχωρήσει το θέμα σε ανώτερα κλιμάκια, δυναμικά και αποφασιστικά!
Το θέμα όμως της εγκατάλειψη της Κρήτης  από το 1960 και μετά, είχε σιγά –σιγά γενικευτεί, και είχε απλωθεί σε όλους τους κύκλους, ακόμα και εκτός Κρήτης! Αυτό γιατί απλά είχε ωριμάσει, και δεν έμενε τίποτε άλλο, από το να υπάρξει μια πρωτοβουλία, που να φουντώσει  μια δυναμική για περεταίρω διεκδικήσεις!
Η Παγκρήτιος  ένωση έπαιξε βασικό ρόλο στην υπόθεση, γιατί ήταν σε πολύ καλύτερη θέση οικονομικά έναντι των υπολοίπων συλλόγων.
Στο διάστημα 1960 μέχρι το ΄63,  πραγματοποιήθηκε το α’ Παγκόσμιο Συνέδριο Κρητών, όπου έγινε στη Κρήτη. Σκοπός του α’ συνεδρίου αυτού, ήταν  η υπόθεση να πάρει διαστάσεις, γιατί η Κρήτη είχε άμεση ανάγκη να αποχτήσει οδοποιία, σχολεία, νοσηλεία, σωστή ναυτιλιακή ένωση με την υπόλοιπη Ελλάδα.
Εκεί συζητήθηκε για πρώτη φορά  δημόσια, και το θέμα «Πανεπιστημίο Κρήτης», αλλά δεν ελήφθησαν οριστικές αποφάσειςΜπορεί να μην είχε μεγάλη συμμετοχή, όμως  τότε στο α’ συνέδριο, ορίστηκαν τρείς επιτροπές, που θα μελετούσαν το θέμα, και θα συγκέντρωναν στοιχεία που θα αφορούσαν το προς ίδρυση πανεπιστήμιο στη Κρήτη.

Το κτήριο του Πανεπιστημίου όπως είναι σήμερα

Γιατί η Χούντα δεν ήθελε πανεπιστήμιο στην Κρήτη;

Αν και το πανεπιστήμιο Κρήτης φτιάχτηκε τελικά επί Χούντας, ωστόσο θα αναρωτιέται κάποιος, γιατί αντιδρούσε  τόσο πολύ στην ίδρυσή του, αφού η ίδια καυχούταν για τα εκατοντάδες  σύγχρονα σχολεία που έχτιζε σε όλη τη χώρα, δημοτικά και γυμνάσια?
 Γιατί η Χούντα, επέμενε στο να δώσει ηλεκτρικό  ρεύμα και στον τελευταίο οικισμό,  ενώ στο πανεπιστήμιο έφερνε αντιρρήσεις?
Γιατί, ενώ ήθελε να επιβάλει πολιτισμό στα νοικοκυριά, υποχρεώνοντας τα να έχουν βόθρο  τουαλέτα κλπ, γιατί   από την άλλη αντιδρούσε  τόσο έντονα  στην ανώτατη παιδεία στη Κρήτη?
 Όλα αυτά όμως «τα περί προόδου  της παιδείας», ανήκαν και αυτά ως φαίνεται σε ένα από τους υπόλοιπους μύθους, γιατί η Χούντα είχε χίλιους δυο λόγους να αντιδρά στην ίδρυση πανεπιστημίου, όπως θα εξηγήσω παρακάτω.
Τους  Κρήτες φοιτητές  η Χούντα του Παπαδόπουλου τους φοβόταν,  λόγω  δημοκρατικών πεποιθήσεων, σε όλα τα πανεπιστήμια της χώρας, και για αυτό τους είχε σε αυστηρή επιτήρηση.  Πόσο δε μάλλον να υπήρχε και  πανεπιστήμιο μέσα στην Κρήτη!  Φοβόταν η Χούντα, πως αν οι φοιτητές  εξεγερθούν, κάνουν αποχή,  και  γενικά διαμαρτυρηθούν, θα αναγκαζόταν να επέμβει δυναμικά, και τότε οι φοιτητές θα είχαν σίγουρα και τη συμπαράσταση των γονέων τους . Η Κρήτη μπορεί να μην ήταν για αυτούς μια «κουμουνιστική φωλιά», αλλά όμως ήταν  μια «δημοκρατική φωλιά»! Πώς  λοιπόν να οπλίσει το χέρι της η Χούντα και να επιτεθεί σε τυχόν εξεγερμένους  Κρήτες φοιτητές, που δεν υπήρχε περίπτωση  να ακολουθήσει δημοκρατικές  διαδικασίες για την καταστολή της?  Γιατί απλά οι δημοκρατικές διαδικασίες   δεν ήταν στην τακτική της! Σε τυχόν καταλήψεις ή  εξεγέρσεις, έπρεπε η Κυβέρνηση  να επέμβει βίαια, και  έτσι θα ερχόταν αναγκαστικά  αντιμέτωπη με τους γονείς των παιδιών, και θα έπρεπε ακόμα και να σκοτώσει ίσως κάποιους, όπως έκανε και στο πολυτεχνείο!
 Αυτό, το να σκοτώσει δηλαδή κάποιους,  μπορεί να μην την πολυενδιέφερε, όμως πως να επιτίθετο στη σχολή, όταν θα υπήρχαν μέσα στο πανεπιστήμιο και ξένοι φοιτητές από τη Γαλλία, την Αμερική κλπ?  Πως θα δικαιολογούσε την κατάσταση στις ξένες πρεσβείες και κυβερνήσεις για μια «δημοκρατία» που ποτέ δεν θα την εφάρμοζε στη πράξη? Για αυτόν  τον λόγο συνεχώς αντιδρούσε!
Ο Παττακός συνεχώς έλεγε στα κρητικά σωματεία:
-Πάψετε να πιπιλάτε συνεχώς την ίδια καραμέλα! Η Ελληνική Κυβέρνηση ούτε έχει σκεφθεί, ούτε έχει αποφασίσει την ίδρυση Πανεπιστημίου στην Κρήτη!
Αφού λοιπόν η Κυβέρνηση της Χούντας ήταν αρνητική, έπρεπε η όλη δραστηριότητα να στηριχθεί στις πλάτες των κρητικών σωματείων, για το πώς θα ενεργούσαν περεταίρω.
Αν και αντιδρούσε συνεχώς η κυβέρνηση της Χούντας,  όπως θα δούμε παρακάτω, τελικά εκβιάστηκε, και αναγκάστηκε να υπογράψει την ίδρυσή του!
Για το λόγο ότι υπήρχαν ήδη πανεπιστήμια στη Μακεδονία, Πελοπόννησο Στερεά Ελλάδα, και γενικά σε ολόκληρη τη χώρα, οι Κρητικοί  σαν δημοκρατικός λαός, έπρεπε να έχουν και εκείνοι το δικό τους πανεπιστήμιο.  Αυτή ήταν η εύλογη λογική των Κρητικών.
Την άμεση ανάγκη βέβαια ενός πανεπιστημίου στην Κρήτη, την επέβαλαν   γεωγραφικοί και οικονομικοί λόγοι, και  δεν έβρισκαν αιτία  γιατί να μην υπάρχει  και ένα πανεπιστήμιο  και στη Κρήτη, και δεν  έβλεπαν και  ορθή την επιμονή της κυβέρνησης, αυτό να το αρνείται!

Το κτήριο του Πανεπιστημίου όπως είναι σήμερα

Ξεκίνημα από τα πηγαδάκια!

Έτσι λοιπόν όπως προαναφέραμε, είχε  αρχίσει η «διεκδίκηση και επίτευξη σκοπού πανεπιστημίου και πολυτεχνείου Κρήτης», ξεκινώντας αρχικά από τα διάφορα πηγαδάκια δυο – τριών χρόνων,  (’60 – ‘63)και αποφασίστηκε τελικά,  πως το θέμα θα πρέπει να πάρει  κάποια στιγμή μεγάλες διαστάσεις!
Σε όσα μικρότερα συνέδρια ακολούθησαν, είχαν παρθεί οριστικά οι αποφάσεις για το θέμα αυτό, αλλά πριν φθάσουν στα μεγάλα συνέδρια, θα έπρεπε να απευθυνθούν  σε μεγαλομετόχους, και γενικά σε ικανούς ανθρώπους, που ασκούσαν μεγάλες επιρροές σε ανθρώπους του κεφαλαίου,  σε μεγάλους κύκλους εσωτερικού και εξωτερικού . Η αρχική σκέψη ήταν να ζητήσουν από την Κυβέρνηση την άδεια ίδρυσης πανεπιστημίου,  που να το φτιάξει η ίδια, αν όμως δεν  δώσει την άδεια, τότε σαν δεύτερη σκέψη οι  Κρητικοί να μαζέψουν υπογραφές, και να φτιάξουν  ιδιωτικό πανεπιστήμιο με δικές τους δυνάμεις!

Η επιρροή  και ο ρόλος του Βογιατζάκη Γεωργίου, σαν άνθρωπος κλειδί στην υπόθεση

Πρωταρχικό ρόλο στην υπόθεση, για να πάρει το θέμα διαστάσεις, έπαιξε ο πρόεδρος τότε της  Παγκρητίου Ένωσης Αθηνών Βογιατζάκης Γεώργιος, ο οποίος καταγόταν από το χωριό Ροδάκινο,  νότια του Ρεθύμνου, και ήταν κατά βάση απλός, αλλά προοδευτικός άνθρωπος. 
Ο Βογιατζάκης πήγε στην Αθήνα σαν απλός υπάλληλος του Ανδρεάδη που ήταν ιδιοκτήτης της Ιονικής τράπεζας, αλλά στη πορεία  έγιναν φίλοι, μια και είδε τις ικανότητες του. Δεν είχε οικονομικό πρόβλημα ούτε ο Ανδρεάδης αλλά ούτε και ο Βογιατζάκης,  αφού διέθεταν και οι δυο καράβια. Ο Βογιατζάκης  έγινε από τον Ανδρεάδη γενικός διευθυντής της  Ασφαλιστικής  εταιρία «Φοίνιξ», και  στη συνέχεια μεγαλομέτοχος, έτσι είχε αποκομίσει κέρδη και αυτός, αφού  απέχτησε και ο ίδιος τα  δικά του  καράβια.
Σαν πρόεδρος  της Παγκρητίου Ένωσης  όλων των σωματείων, ο Βογιατζάκης  έμπαινε  μπροστά, και ενημέρωνε όλα τα σωματεία και τις  πρεσβείες  του κόσμου, για το θέμα του πανεπιστημίου Κρήτης, αλλά και για την εγκατάλειψη της Κρήτης από όλους κατά καιρούς τους πολιτικούς!
Ο Βογιατζάκης είχε ανθρώπους  που έκαναν όλη την γραφειοκρατική δουλειά, για να υπάρξουν ευνοϊκές συνθήκες, ώστε να ενημερωθούν και όλοι οι Κρήτες της διασποράς!

Γεώργιος Στεργίου

Ο Βογιατάκης πήρε την πρωτοβουλία και κάλεσε τους συλλόγους όλους, για να συγκαλέσουν το  α’  Συμβούλιο, με συμβούλους που υπήρξαν κλειδιά στην υπόθεση!
  Βασικό σύμβουλο και μέλος του συμβουλίου όρισε τον  Γεώργιο Στεργίου, πρώην καθηγητή  πανεπιστημίου,  ο οποίος γνώριζε πολύ καλά τα πανεπιστημιακά θέματα.
Ο Στεργίου ήταν και μέλος και σύμβουλος της Παγκρητίου.
Στα συμβούλια ο Βογιατζάκης δεν παρέλειπε να καλεί καθηγητές εν ενεργεία αλλά και συνταξιούχους, γιατί γνώριζαν όλοι τους πολύ καλά από μέσα τα πανεπιστημιακά θέματα.

Το παλιό κτίριο του Πανεπιστημίου στην Κνωσού

Νίκος Αντωνακάκης

Σαν δικηγόρος ο Νίκος Αντωνακάκης  ήταν νομικός σύμβουλος της  Παγκρητίου, και ο Βογιατζάκης τον είχε και σαν νομικό σύμβουλο στην ασφαλιστική  εταιρία «Φοίνικα».
Τον  Αντωνακάκη  για τη συνέχεια όρισε επίσης και  νομικό σύμβουλο  στην α΄ επιτροπή  για την ίδρυση πανεπιστημίου στη  Κρήτη.
Ό τι ήθελαν από νομικής άποψης  ρωτούσαν  τον  Νίκο Αντωνακάκη,  με συμβολαιογράφο    κάποιο  Αναστάσιο Τσοντο από τα Χανιά,  οι οποίοι  μαζί με  τον Στεργίου, έφτιαξαν το «Καταστατικό  Σύστασης και Ίδρυσης Φιλοεκπαιδευτικής Εταιρίας, με σκοπό την ίδρυση ανωτέρων και ανωτάτων ιδρυμάτων στη Χώρα, αλλά και στο εξωτερικό».
Δηλαδή να έχει τη δυνατότητα σαν  Φιλοεκπαιδευτική Εταιρία,  κάποιες σχολές να λειτουργούν και σε ξένα Πανεπιστήμια, αλλά και ξένα Πανεπιστήμια να μπορούν να στέλνουν φοιτητές στη  Κρήτη!   Άφησαν όμως  και να διαρρεύσει, πως στην έσχατη ανάγκη που η κυβέρνηση δεν συμφωνήσει ούτε για ιδιωτικό Πανεπιστήμιο, τότε  πάλι οι Κρητικοί θα απευθυνόταν για βοήθεια σε ξένα πανεπιστήμια! Ακόμα με υπογραφές τους,  με τους ίδιους λόγους, άφησαν να διαρρεύσει,  πως στην περίπτωση που η Χούντα   δεν θέλει πανεπιστήμιο στην Κρήτη, για τον ίδιο λόγο θα ζητήσουν και την κατάργηση και του αμερικανικού ιδρύματος στην Αθήνα!
Ο Βογιατζάκης μέσω των συμβούλων,  κατάφερε και ορίστηκαν μια σειρά από επιτροπές για διαδικαστικά  και λειτουργικά θέματα και οργάνωση.

Σύσταση α’ επιτροπής

Η α’ επιτροπή απαρτιζόταν από πολιτικούς μηχανικούς, αρχιτέκτονες και τεχνικούς, και έπρεπε να συντάξει μελέτες και προτάσεις, για το σύνολο των αναγκαίων κτηριακών εγκαταστάσεων, εξοπλισμού πανεπιστημίου και πολυτεχνείου,  και στο τέλος να υπολογίσει και το κόστος όλων αυτών.

Σύσταση β’ επιτροπής

Η β’ επιτροπή, απαρτιζόταν από οικονομολόγους  και λογιστές, και θα μελετούσε το σύνολο των απαιτούμενων δαπανών κάθε χρόνο, σε μισθούς καθηγητών, λειτουργικές δαπάνες, φορολογικές υποχρεώσεις, ερευνητικά προγράμματα κλπ.

Σύσταση γ’  επιτροπής

Στην γ’ επιτροπή, στην οποία συμμετείχε και ο κ. Μύρωνας Μαραγκάκης από τη Γαλιά Δήμου Φαιστού, ήταν και η αιτία όπως προαναφέραμε, που έχουμε σήμερα τις πολύτιμες αυτές πληροφορίες  για  το θέμα, λέει τα εξής:
«Στην γ’ επιτροπή,  μας εξουσιοδότησαν  να ερευνήσουμε  το ποσοστό  των Κρητικών φοιτητών που φοιτούσαν στα ελληνικά πανεπιστήμια, αλλά και στα ευρωπαϊκά και αμερικάνικα!
Όλες  αυτές  οι ομάδες  δουλέψαμε εντατικά με κέφι, και πολύ σύντομα συντάξαμε μελέτες και προτάσεις, τις οποίες κοινοποιήσαμε στην Οργανωτική Επιτροπή Συνεδρίου, αλλά και σε όλους τους δήμους και κοινότητες της Κρήτης. Το ίδιο και σε όλους τους μητροπολίτες, τους προέδρους συνεταιρισμών, και σε όλα τα κρητικά σωματεία, εντός και εκτός Ελλάδας»!

Ντοκουμέντα και κείμενο από μαρτυρία του Μύρωνα Μαραγκάκη, ιδρυτικό μέλος.

Επεξεργασία πληροφοριών, φωτογραφίες:  Γεώργιος  Χουστουλάκης
 email georgiosxoust@hotmail.com

(Συνεχίζεται…)

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Οι μάγειροι στα χωριά της Μεσαράς τα ελιά χρόνια

Δημοσιεύτηκε

στις

Οι παραδοσιακοί μάγειροι της Κρήτης, ήταν άνθρωποι με φυσικό ταλέντο, με αυξημένη αντίληψη, και με γνώσεις που είχαν μεταδοθεί σε αυτούς από περασμένες γενιές


Οι μάγειροι βοηθούσαν σε γάμους, αρραβώνες βαφτίσεις, εκκλησιαστικές γιορτές σε πανηγύρια, σε ζεύκι, και γενικά σε μεγάλα γλέντια, που οι δουλειά τους ήταν οι ετοιμασίες που σχετίζονται με το μαγείρεμα. Πολλοί στην Κρήτη πίστευαν ότι το μαγείρεμα κανονικά είναι «αντρική υπόθεση», και αυτό το στήριζαν στην αυξημένη αντίληψη, αλλά και αγάπη που είχαν οι άνδρες κάποιο στον τομέα αυτόν. Βέβαια στη μαγειρική στους γάμους πολλές φορές υπήρχαν και γυναίκες, εξ ίσου άξιες και ικανές, που η φήμη τους φτάνει και μέχρι των ημερών μας. Όλοι οι μάγειροι χωρίζονταν σε δύο βασικές κατηγορίες, οι μάγειροι «στο κελαρικό», και οι μάγειροι «στον ξυλοφουρνο». Κοντά στους μάγειρες στα γλέντια είχαμε και τους παραδοσιακούς σερβιτόρους που βοήθαγαν και εκείνοι γενικά στις δουλειές όπως και οι γυναίκες, αλλά κύρια δουλειά τους ήταν το σερβίρισμα.

Στο κελαρικο

Ο άνθρωπος που είχε ειδικά καθήκοντα αλλά και τις γνώσεις να ξεχωρίζει τα κρέατα ανά κατηγορία, λεγόταν «Κελάρης» και η δουλειά του να αναλαμβάνει το λεγόμενο «κελαρικο». Ο Κελάρης ήταν απαραίτητος, και κυρίως στους γάμους, αλλά και σε κάθε εκδήλωση που περιελάμβανε συνεστίαση, γιατί ήταν εκείνος που παρελάμβανε όλα τα κρεατικά από τα κανίσκια, και ξεχώριζε ποια είναι κατάλληλα για την περίσταση. Ξεχώριζε δηλαδή Ο Κελάρης, ποια προορίζονται για ψητά, ποια κάνουν για βραστά και ποια για οφτά ή ψητά.
Τα βραστά θα μπουν σε καζάνια στη παρασθιά, τα ψητά θα μπουν στα ταψιά με πατάτες και στο φούρνο, ενώ τα οφτά σε ταψιά με κλιματόβεργες. Κάθε καλεσμένος στο γάμο, στο κανίκι του μπορεί να είχε εκτός των άλλων και κρέας, συνήθως ένα γουλίδι, μισό αρνί ή ολόκληρο, ανάλογα την συγγένεια, και αμέσως το παρελάμβανε ο Κελάρης. Αρχικά τα κρέατα της ημέρας τα κρεμούσε προσωρινά στα τσιγκέλια, τα οποία βρισκόταν είτε σε κάποιο δένδρο με δροσερό ίσκιο, είτε σε κάποιο ελεύθερο δροσερό δωμάτιο, αποθήκη κλπ. Εκεί ο κελάρης τα ξεχώριζε σε κατηγορίες, όπως αναφέραμε παραπάνω. Επειδή ακριβώς ήθελε η δουλειά αυτή άνθρωπο με μεγάλη εμπειρία να τα κάνει όλα αυτά, για αυτό δεν αναλάμβανε κανείς άλλος, πέραν του κελάρη.
Στο χωριό μας τη Γαλιά είχαμε την τύχη να έχουμε ικανούς κελάρηδες , και ο καλύτερος στο είδος του ήταν σίγουρα ο γνωστός σε όλους Μανώλης Ζαχαριουδάκης η «Κελάρης» όπως τον αποκαλούσαν, επίσης και ο Μανώλης Μαραγκάκης ή « Μαραγκομανωλης».
Ο Μανώλης ο Κελάρης της Γαλιάς που απεβίωσε μάλιστα πρόσφατα, είχε βοηθήσει με τις υπηρεσίες του σε πολλούς γάμους στο χωριό μας. Οι βοήθεια των μαγείρων, και των κελάρηδων γινόταν εθελοντικά και χωρίς πληρωμή. Ο Κελάρης της Γαλιάς ο Μανώλης, είχε βοηθήσει σε πολλά οικογενειακά τραπέζια γάμων και βαφτίσεων, που είναι βέβαιο ότι σε όλους εμάς θα μείνουν αξέχαστα!
Υπάρχει και μια παροιμία του λαού της Κρήτης, και μάλιστα πολύ γνωστή, που λέει:
«Α που ‘καμε ηγούμενος, ήκαμε και κελάρης»!
Η παροιμία ασφαλώς θέλει να πει, πως για να φθάσει κάποιος ψηλά, όπως ένας Ηγούμενος, πέρασε πρώτα και από τα χαμηλά στάδια, όπως το να βοηθάει στο μαγείρεμα, να σερβίρει κλπ. Από χαμηλά ξεκινά συνήθως κάποιος για να μπορέσει να φθάσει ψηλά, εννοεί ο λαός μας.

Στο ξυλοφουρνο

Ο μάγειρας που θα ανελάμβανε τις δουλειές του ξυλόφουρνου, ήθελε και αυτός να έχει αρκετή πείρα! Έπρεπε ανάλογα τα φαγητά στα ταψιά, ανάλογα τα κρέατα, να είναι σε θέση να γνωρίζει το πόσο δυνατό θα κάνει το φούρνο, βάζοντας τα κατάλληλα ξύλα, αλλά και πόση ώρα θα έχει μέσα τα ταψιά, και κάθε πόση ώρα θα τα γυρίζει να ψηθούν και από κάτω. Ένας έμπειρος στο είδος του στη Γαλιά ψήστης δηλαδή, ήταν ο Μανώλης Ζαχαριουδάκης, η «Ντουιντομανώλης».
Σπουδαίος μάγειρας ήταν και ο Καργάκης Ζαχαρίας από το Μονόχωρο ή Καργοζαχάρης . Δεν είναι εύκολο να μπορεί κάποιος να γνωρίζει τι κρέας ακριβώς είναι στο κανίσκι, αν προέρχεται από γέρικο ζώο και το κρέας του είναι σκληρό, ή από νεαρό χρονιάρικο ή βυζαστάρι , οπότε εξαρτάται και τι χρόνο χρειάζονται κάθε ένα από αυτά στο ψήσιμο.
Ακόμα δύσκολο είναι να είναι σε θέση να μπορεί ένας μάγειρας να βγάλει τις σωστές μερίδες, ανάλογα τους καλεσμένους να ξέρει τι ποσότητα φαγητού να ετοιμάσει.
Οι μάγειροι που ειδικεύονται στον ξυλόφουρνο, είχαν την ικανότητα να φτιάχνουν κρεατικά με πατάτες, αλλά και ψητά σωστά αλατοπιπερωμένα πάλι σε ταψιά, αλλά στον πάτο του ταψιού είχαν τοποθετήσει κλιματόβεργες. Πάνω εκεί ακουμπούσαν τα γουλίδια, και αφότου ψηνόταν, είχαν το χαρακτηριστικό άρωμα του ψητού κρέατος, που στη Κρήτη πάντα είχε την τιμητική του.

 

Από την άλλη, οι μάγειροι στα χωριά, αναλάμβαναν και τα καζάνια για τα βραστά, τα γαμοπίλαφα, και πιο παλιά «τα ροβίθια με τη κοιλιά γιαχνί», που χρόνια τώρα έχει εγκαταλειφθεί. Υπήρχαν και γυναίκες μαγείρισσες για τα βραστά, που έκαναν απίστευτες νοστιμιές, ακόμα και πατάτες που τις τηγάνιζαν σε μπόλικο λάδι αλλά στο καζάνι που τοποθετούσαν στην παρασθιά. Οι πατάτες ψηνόταν στο καυτό λάδι, φούσκωναν, έκαναν δέρμα απ ‘έξω, και είχαν φανταστική γεύση!
Οι μάγειροι στα χωριά ακριβώς λόγω πείρας, πάντα κατάφερναν και έβγαζαν ασπροπρόσωπους τους ανθρώπους που έκαναν το γλέντι, ποτέ δεν συνέβη η παραμικρή στραβή σε κανένα φαγοπότι.
Οι άνθρωποι αυτοί που βοηθούσαν στο κελαρικό, στο ψήσιμο και γενικά στα μαγειρέματα και σερβιρίσματα, είναι ευλογημένοι από το Θεό, ώστε να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στους συνανθρώπους τους, και για αυτό και πάντα ήταν ιδιαίτερα συμπαθείς από όλους, διότι τους είχαν συνηθίσει σε ευχάριστα γεγονότα.
Σερβιτόροι στα χωριά υπήρχαν περισσότεροι από τους μάγειρες, καθ ότι δεν απαιτούσε η δουλειά αυτή ιδιαίτερες γνώσεις. Πολλοί ήταν εκείνοι που ήταν ταχτικοί στα σερβιρίσματα, και πήγαιναν σε όλους σχεδόν τους γάμους, πέραν εκείνων που βοηθούσαν έκτακτα.
Οι άνθρωποι βέβαια που καλούσαν μάγειρες κελάρηδες και σερβιτόρους, ποτέ δεν τους άφηναν έτσι χωρίς κάποια δώρα στο τέλος. Φεύγοντας τους έδιναν ότι είχαν, συνήθως περισσεύματα από το γάμο, μια μπουκάλα κρασί, κρέας, γαμοκούλουρα κλπ.
Όλα αυτά βέβαια σιγά – σιγά τείνουν να χαθούν, όπως και τα παραδοσιακά γλέντια, και όλα πλέον τα αναλαμβάνει το κέντρο ή η ταβέρνα.
Όμως για εκατοντάδες χρόνια στα χωριά υπήρχε αυτή η ομαδικότητα, και άνθρωποι βοηθούσαν αφιλοκερδώς, που με λίγα λόγια υπήρχε σωστή αλληλεξάρτηση, φιλαλληλία αλλά και αγάπη μεταξύ των συγχωριανών. Ο κόσμος από την καλή σχέση μεταξύ τους, είχε μονάχα να κερδίζει, γιατί πιο πολύ λειτουργούσε η αλληλοβοήθεια παρά η πληρωμή σε χρήμα.
Όσοι πάντως έτυχε να παρευρεθούν καλεσμένοι σε γάμους στα χωριά της Κρήτης, έχουν να το λένε για τις νοστιμιές, αλλά και τη ποικιλία των φαγητών, που μπροστά στη τεχνική των παλιών αυτών μαγείρων, δεν πιάνουν μια οι σημερινοί σεφ της εποχή μας!

Κείμενο – φωτογραφίες: Γεώργιος Χουστουλάκης

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Η ζωή στο χωριό – Η κλώσσα με τα κλωσσόπουλα

Δημοσιεύτηκε

στις

Όσοι μεγαλώσατε σε χωριό, σίγουρα θα θυμάστε την κλώσσα με τα κλωσσόπουλα


Όταν μια κότα κάνει το χαρακτηριστικό ήχο κλου- κλου φουντώνοντας τα φτερά της, κάθεται  όλη μέρα στη φωλιά όπου γεννάει τ’ αυγά, σημαίνει οτι θέλει να κλώσσει.

Μάζεψα φρέσκα γονιμοποιημένα αυγά (δηλ.το κοτέτσι πρέπει να έχει κόκκορα) από τις υπόλοιπες κότες.

Σε μια κότα βάζουμε 12 το πολύ 14 αυγά για να μπορεί να τα σκεπάζει, εγώ της έβαλα 10 αυγά γιατί είναι νάνα.

Έβαλα ένα πλαστικό καφάσι με άχυρα μέσα στο κλουβί και της έβαλα μέσα τα αυγά.

Την πρώτη μέρα δεν τα ήθελε γιατί δεν της άρεσε το κλουβί και την έβγαλα έξω μαζί με το καφάσι και αμέσως έκατσε μέσα.

Το βράδυ την έπιασα στον ύπνο κα8 την έβαλα ξανά μέσα στο κλουβί. (Η απομόνωση είναι απαραίτητη για να μπορέσει η κλωσσού να επιβιώσει κα8 στην συναίνεσα και τα μικρά)

Λένε πως οι παλιές νοικοκυρές καθώς πήγαιναν να βάλουν τ’ αυγά στην κλώσσα, φορούσαν μαντήλι για να κάνουν τα μικρά λοφίο (σαν τσαλαπετεινός).

Αν πριν βάλουν τ’αυγά  φορούσαν κάλτσες  τα πουλάκια γινόταν «τσουραπάτα» δηλ. στα πόδια ήταν ντυμένα με  φτερά ως τα δάχτυλα.

Σημείωσα την ημερομηνία και λογικά μετά από 21 μέρες, τ’ αυγά σπάνε με τη βοήθεια της κλώσσας και τα μικρά ξεπροβάλλουν.

Για το λόγο ότι είναι Χειμώνας και κάνει κρύο είχαμε καθυστέρηση και το πρώτο πουλάκι το είδα σε 23 μέρες και σήμερα 24η μερά είχαν ξεπουλιάσει σύνολο πέντε.

Μέσα στο κλουβί τους έχει βάλει ειδικό φύραμα για πουλάκια και αμέσως πηγαίνουν και τρώνε.

Πείτε μου υπάρχει ομορφότερο θέαμα από αυτό;

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Φτιάχνοντας αναψυκτικά στα Ανώγεια το 1962

Δημοσιεύτηκε

στις

Η φωτογραφία είναι του 1962 στα Ανώγεια Μυλοποτάμου, στην επιχείριση παραγωγής αναψυκτικών του Γρηγόρη Σαλούστρου


Τα πάντα γίνονταν χειροκίνητα και η κόρη του Παρή ήταν εξπέρ στο κλείσιμο των μπουκαλιών. Οι νεαροί τότε βοηθούσαμε περιστρέφοντας κυρίως την χειροκίνητη αντλία νερού, και πίναμε τα αναψυκτικά που αποτύγχαναν στο κλείσιμο τους. Την διανομή στα καφενεία την έκανε με το γάιδαρο ο Γιώργης Ανδριαδάκης ή Σαουνάτσος.

Στη φωτογραφία από αριστερά είναι η Ανδρονίκη Νικηφόρου Σαλούστρου, ο γράφων μαθητής Γυμνασίου με το πηλήκιο, η Παρή Σαλούστρου στην εμφιάλωση και η Όλγα Κοντόκαλου στα κιβώτια με τα αναψυκτικά.

Μανώλης Δακανάλης

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

Facebook

Δημοφιλη