Connect with us

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Διεκδίκηση και επίτευξη σκοπού ίδρυσης Πανεπιστημίου και Πολυτεχνίου Κρήτης (Β’)

Δημοσιεύτηκε

στις

Mε αφορμή τα 45 χρόνια από την  ίδρυσή του – Συνέχεια Α’ Μέρους


Γεώργιος Βογιατζάκης οργανώνει τελικά  το β’ Παγκόσμιο Συνέδριο Κρητών τον Αύγουστο του 1972

Στο μεγάλο αυτό συνέδριο που οργάνωσε ο Βογιατζάκης  δέκα χρόνια περίπου μετά το α’ συνέδριο, είχε μια τέλεια οργάνωση, και είχαν δοθεί όλες οι προσκλήσεις σε όλους τους εμπλεκομένους στην υπόθεση. Έτσι είχαν καλεστεί πρόεδροι όλων των σωματείων και συλλόγων ανά την υφήλιο! Είχαν καλεστεί  οι δήμαρχοι και κοινοτάρχες της Κρήτης, ο αρχιεπίσκοπος, και όλοι οι μητροπολίτες Κρήτης. Επίσης πρόεδροι συνεταιρισμών και επαγγελματικών ενώσεων, όλοι οι εν ενεργεία καθηγητές πανεπιστημίων εντός και εκτός Ελλάδος, καθώς και όλοι οι συνταξιούχοι καθηγητές Κρήτης! Ακόμα είχαν καλεστεί και διάφοροι Κρήτες επιστήμονες, όπως νομικοί, οικονομολόγοι, πολιτικοί μηχανικοί, αρχιτέκτονες, μηχανολόγοι, τεχνικοί κλπ.
Καλέστηκαν επίσης ειδικοί σύμβουλοι και ομιλητές, και φυσικά και ο Χανιώτης συμβολαιογράφος  Αναστάσιος Τσόντος!
Αναμφισβήτητα, είχε γίνει πράγματι μια άριστη προετοιμασία και οργάνωση του συνεδρίου!
 
Όλοι πλέον πήγαν εκεί  από τις 30 Ιουλίου «διαβασμένοι», και με τεκμηριωμένα στοιχεία!

Από την Συνεδρίαση του Β’ Παγκοσμίου Συνεδρίου Κρητών στην Ελούντα του Αγίου Νικολάου, λίγο πριν την εμφάνιση του Παττακού

Η  Πρώτη μέρα του  β’ Παγκόσμιου  Συνεδρίου  Κρητών

Το συνέδριο που θα διαρκούσε 4` ημέρες, από 30 Ιουλίου μέχρι τις  2 Αυγούστου 1972, θα γινόταν και στους 4 νομούς, μια μέρα σε κάθε Νομό. Στο Ηράκλειο θα γινόταν στην αίθουσα του Αγίου Μάρκου, στο Λασίθι στην αίθουσα  του ξενοδοχείου «Ελούντα», στο Ρέθυμνο σε αίθουσα του  Μουσείου, και στα Χανιά στο ξενοδοχείο «Κύδων».
 Οι πρόεδροι ανά την  υφήλιο άρχισαν να καταφθάνουν κάθε μέρα και περισσότεροι! Μόλις τέλειωνε το ένα συνέδριο, έφευγαν και πήγαιναν στο άλλο!
Η  πρώτη μέρα του  β’ μεγάλου συνεδρίου ήταν στις  30/07/ ’72 στο Ηράκλειο, και έγινε πρωινή ώρα στην αίθουσα του Αγίου Μάρκου. Είχαν λοιπόν αρχίσει από το πρωί οι συζητήσεις  στην αίθουσα, για τα διάφορα φλέγοντα θέματα και προβλήματα της Κρήτης, και έτσι άρχισε και η συζήτηση για το Πανεπιστήμιο Κρήτης.

Όταν ο  Στυλιανός Παττακός  ανεβαίνει στο βήμα!

O Παττακός foto LiFO

Τη  δεύτερη μέρα η συζήτηση   έγινε στην Ελούντα στο ξενοδοχείο. Όταν η συζήτηση είχε φουντώσει, εμφανίστηκε κατά τις 4 το απόγευμα  ο Στυλιανός Παττακός,  αντιπρόεδρος τότε της Χουντικής κυβέρνησης, και αξίωσε να μιλήσει στο συνέδριο για 15 λεπτά! Τον συνόδευε μια κουστωδία 20 χωροφυλάκων, άλλοι τόσοι διορισμένοι δήμαρχοι, κοινοτάρχες, δημοτικοί και νομαρχιακοί σύμβουλοι, και μερικοί αγροφύλακες.
Από την οργανωτική επιτροπή του είπαν , ότι δεν μπορεί απρογραμμάτιστα να πάρει το λόγο, αν δεν προβάλουν προτάσεις πρώτα οι σύνεδροι, και αν θέλουν να τον ακούσουν  μόνο για 5 λεπτά.
Ο Παττακός εκνευρίστηκε κοκκίνισε, αλλά αφού είδε πως δεν υποχωρούσαν οι σύνεδροι, δέχτηκε τελικά τη πρόταση τους, και ένας –  ένας  ανέβαινε στην εξέδρα και εξέφραζε  την αρνητικότητα του για το 15λεπτο  του Παττακού .  Τελικά δέχτηκαν  να μιλήσει για 5 μόνο λεπτά ο Παττακός, να  ακούσουν την πρόταση του  που εκ  των προτέρων όλοι γνώριζαν πως  η θα ήταν αρνητική!
Ανέβηκε πράγματι  ο Παττακός στην εξέδρα μπροστά στο μικρόφωνο και άρχισε να λέει:
-Αγαπητοί Συμπατριώτες και Συμπατριώτισσες, να μη πιπιλάτε τη καραμέλα που λέγεται «Πανεπιστήμιο», γιατί η ΕΘΝΙΚΉ ΚΥΒΈΡΝΙΣΗ, ούτε έχει συζητήσει  το θέμα, ούτε σκοπεύει να ιδρύσει Πανεπιστήμιο στη Κρήτη!
Τότε πετάχτηκαν όλοι οι σύνεδροι, και άρχισαν να φωνάζουν: «Έξω, έξω, έξω, βγάλτε τον έξω…»
Όταν είδε ο Παττακός  πως  από τις φωνές δεν μπορούσε να μιλήσει, έσκυψε το κεφάλι και έφυγε φουρκισμένος, μουρμουρίζοντας, συνοδευόμενος από τη πολυπληθή κουστωδία του σαν βρεγμένη γάτα!
Όλη η οργανωτική επιτροπή, αναστατώθηκε από την τοποθέτηση του Παττακού, αλλά και όλοι οι σύνεδροι. Έτσι σκέφτηκαν να κάνουν ένα αντιπερισπασμό στον Παττακό, για να ηρεμήσει η κατάσταση να συνεχιστεί η συνεδρίαση, αλλά και να γίνει μια εναλλακτική πρόταση για υλοποίηση.
Πολύ σύντομα η οργανωτική επιτροπή, βάζοντας αρκετή πονηριά, αλλά και μια γερή δόση εκβιασμού, αποφάσισε να ανακοινώσει στη Χούντα, πως θα εισηγηθεί στους συνέδρους, ότι οι Κρητικοί θα φτιάξουν τελικά  με δικές  τους δυνάμεις, πνευματικές και  οικονομικές το πανεπιστήμιο Κρήτης! Θέλουν δηλαδή να ιδρύσουν ιδιωτικό πανεπιστήμιο Κρήτης, συνεργαζόμενοι με όλα τα ιδιωτικά πανεπιστήμια Ευρώπης  και Αμερικής!
Και  συνεχίζει ο κ Μαραγκάκης:
-« Βέβαια όταν κάναμε έρευνα για τους φοιτητές, είχαν βολιδοσκοπηθεί κάποια πανεπιστήμια εξωτερικού για λειτουργία παραρτημάτων τους  στο ιδιωτικό πανεπιστήμιο Κρήτης, και τα περισσότερα απάντησαν θετικά!  Αυτό για μας ήταν ένα πολύ ισχυρό όπλο εκβιασμού της Χούντας, για το λόγο ότι δεν θα μπορούσε έτσι να «απλώσει χέρι» σε αυτά τα ξένα παραρτήματα, όπως έκανε και με το πολυτεχνείο των Αθηνών, μπουκάροντας με τα  τάνξ»!
Ανέβηκε λοιπόν η οργανωτική επιτροπή και έκανε αυτή τη πρόταση στην εξέδρα,  δηλαδή για  ίδρυση ιδιωτικού αανεπιστημίου!
Τότε ήταν που έγινε χαμός από ζητωκραυγές, σφυρίγματα, παλαμάκια, αγκαλιές και φιλιά!
Τώρα πλέον οι συνεδριάσεις και όλες οι διεργασίες πήραν άλλη τροπή από το κέφι και τα απτά πλέον όνειρα για την υλοποίηση του σκοπού του συνεδρίου, και  μιας λύσης βασισμένη στη δύναμη της Κρήτης και των Κρητικών!

Ωστόσο  λέει ο κ Μαραγκάκης: «Πρέπει να αναφέρουμε και το αποτέλεσμα της έρευνας μας  για το ποσοστό των Κρητών φοιτητών στα Ελληνικά πανεπιστήμια, ευρωπαϊκά και αμερικανικά που λειτουργούσαν στη χώρα μας, που τελικά το 25% ήταν Κρήτες»!
Αυτό ήταν άλλο ένα πράγματι βαρύ επιχείρημα για διεκδίκηση και ίδρυσης αανεπιστημίου  στη Κρήτη!
Αμέσως λοιπόν οι σύνεδροι, αποφάσισαν την συνέχιση των εργασιών του συνεδρίου με κατεύθυνση την ίδρυση  ιδιωτικού πλέον  πανεπιστημίου Κρήτης! Τις εργασίες του συνεδρίου, εκλήθη να παρακολουθήσει φυσικά και ο συμβολαιογράφος από τα Χανιά Αναστάσιος Τσόντος. Οι σύνεδροι αφού έβγαλαν απόφαση, έδωσαν εντολή στον συμβολαιογράφο, για ιδρυτική συμβολαιογραφική  πράξη, για την ίδρυση «Φιλοεκπαιδευτικού  Ιδρύματος Κρήτης» με σκοπούς την ίδρυση και λειτουργία Ανωτέρων και Ανωτάτων Σχολών, και Εκπαιδευτηρίων στη Κρήτη, ιδιωτικού  χαραχτήρα»!  Ο Συμβολαιογράφος σε συνεργασία με όλους τους νομικούς που συμμετείχαν στο συνέδριο, απομονώθηκαν, και άρχισαν να συντάσσουν τις σχετικές πράξεις!

Τη στιγμή της υπογραφής Συμβολαίου και καταστατικού πράξης φιλεκπαιδευτικού Ιδρύματος με σκοπό την ίδρυση και λειτουργία ανωτάτων εκπαιδευτηρίων στη Κρήτη

Η  μεγάλη  β’ Παγκόσμια Συνεδρίαση  στα Χανιά,  την 2η  Αυγούστου 1972

Η συνεδρίαση στα Χανιά έγινε τη 2η μέρα του Αυγούστου ’72, με περισσότερη συμμετοχή, αφού είχαν πάει οι σύνεδροι από όλα τα άλλα συνέδρια, αλλά κατέφθαναν συνεχώς και νέοι. Άρχισαν να ανεβαίνουν στο βήμα ένας – ένας οι ομιλητές, σε ένα χαρούμενο και ενθουσιώδες κλίμα!
Είχαν καλεστεί στο συνέδριο,  για να μιλήσουν και πρόεδροι όλων των Κρητικών συλλόγων από Ελλάδα Ευρώπη, Αφρική Αυστραλία και Αμερική! Όλοι ανταποκρίθηκαν πλήρως  στο κάλεσμα, και  στο μεγαλύτερο αυτό συνέδριο στα Χανιά, πήγαν κάπου 500 πρόεδροι διαφόρων κρητικών σωματείων ανά την υφήλιο!
Είχαν καλεστεί ο αρχιεπίσκοπος Κρήτης, όλοι οι μητροπολίτες της Κρήτης, και σπουδαίο ρόλο έπαιξαν στην υπόθεση οι δυο μητροπολίτες, Ειρηναίος Κισσάμου, και ο Τιμόθεος Παπουτσάκης Γορτύνης και Αρκαδίας.
Την ίδια μέρα ο συμβολαιογράφος έκανε γνωστό σε όλους τους παρευρισκόμενους, ότι τα συμβόλαια ήταν έτοιμα για υπογραφή! Όμως ξαφνικά οι νομικοί, έθεσαν θέμα, ότι για να υπογραφούν τα συμβόλαια ίδρυσης  φιλεκπαιδευτικής εταιρίας , πρέπει  η εταιρία αυτή, να έχει κατατεθειμένο εταιρικό κεφάλαιο στο όνομα της, σε τράπεζες εσωτερικού, τουλάχιστον 1.000.000 δραχμές!
Τότε εντός του συνεδρίου, άρχισαν να κόβουν επιταγές από 50 μέχρι 100 χιλιάδες δραχμές, ανάλογα την οικονομική κατάσταση κάθε ενός!
Ωστόσο τεράστια εντύπωση έκαναν οι διάφοροι ομιλητές, αλλά ιδιαίτερα συγκίνησε κάποιος νέος  που ανέβηκε στο βήμα και είπε:
-«Εγώ αντιπροσωπεύω τους 12  Κρητικούς  που βρισκόμαστε στο Κεντρικό Κονγκό. Έχουμε κάνει ένα σύλλογο και με έστειλαν εδώ να τους εκπροσωπήσω…»!
Φυσικά ο άνθρωπος αυτός, συγκίνησε το πλήθος το οποίο  φυσικά  τον  καταχειροκρότησε, διότι για 12 άτομα, έκανε τόσο κόπο να έρθει στην  Ελλάδα με σκοπό να βοηθήσει, γιατί κατάλαβε την αξία της προσπάθεια τους!
Στο συνέδριο μίλησαν πολλοί, και κάποιοι εντυπωσίασαν ιδιαίτερα!
 Προσήλθε και κάποιος  κύριος Κασιμάτης Γεώργιος, ο οποίος ανέβηκε στο  βήμα, λέγοντας ότι  είναι  Πρόξενος στο Γιοχάνεσμπουργκ, και  σαν πρόεδρος αντιπροσώπευε το «Σωματείο Κρητών Νοτίου Αφρικής»!
Επίσης ο Κασιμάτης  μεταξύ των άλλων δήλωσε ότι:
 «…Τις υπάρχουσες Επιχειρήσεις μου στο Γιοχάνεσμπουεγκ τις αφήνω για την κατασκευή του Πανεπιστημίου Κρήτης», καθ ότι ο άνθρωπος αυτός  δεν είχε απογόνους, και επιτόπου προσέφερε ένα πολύ σημαντικό ποσόν! Επίσης  πολλοί προσέφεραν σημαντικά ποσά, καθώς και   ο Μύρωνας Μαραγκάκης,  για την ίδρυση του ιδιωτικού Πανεπιστημίου.
Κάποιος άλλος  Άραβας, με κελεμπία και σαρίκι, ίσως διορισμένος υπάλληλος, ο οποίος ήξερε πολύ καλά τα Ελληνικά, φαίνεται τον έστειλαν κάποιες πρεσβείες από τις Αφρικανικές και Αραβικές χώρες, ανέβηκε και αυτός στο βήμα,  πήρε το λόγο και είπε τα εξής:
Με έχουν στείλει οι  Πρεσβείες  Αραβικών  και Αφρικανικών χωρών, να σας ενημερώσουμε, πως ήμαστε υπέρ της ίδρυσης Πανεπιστημίου στην Κρήτη, και ότι αν δέχεστε στο πανεπιστήμια σας και Άραβες και Αφρικάνους φοιτητές, εμείς ήμαστε διατεθειμένοι να αναλαμβάνουμε με δικά μας έξοδα να σας φτιάξουμε το πανεπιστήμιο, αλλά και  να καλύπτουμε όλα τα λειτουργικά του έξοδα ετησίως»!
Πιθανόν οι θρησκείες τους τότε εκεί να μην επέτρεπαν αανεπιστήμια στις  χώρες  τους, ωστόσο δεν είχαν όμως οικονομικό πρόβλημα λόγω των πετρελαιοπηγών  που διέθεταν τα Αραβικά κράτη και Εμιράτα!
Η επιτροπή παράλληλα  συνέχιζε ε να κόβει  επιταγές, και στο τέλος φώναξαν  τον διευθυντή της Εθνικής τράπεζας Χανίων, και του παρέδωσαν  επιτόπου ένα μάτσο επιταγές!
Μέσα σε μιάμιση ώρα ήρθε ο διευθυντής της τράπεζας, και  παρέδωσε  ένα χαρτί  υπογεγραμμένο στην επιτροπή που έγραφε:
«Στο όνομα του υπό σύσταση Φιλεκπαιδευτικού  Ιδρύματος Κρήτης, είναι κατατιθέμενο το ποσόν  των 1.200.000 δρχ»!
Έτσι ο συμβολαιογράφος ολοκλήρωσε την καταστατική πράξη, και κάλεσε τα 14 ιδρυτικά μέλη, αφού  είχαν καταθέσει και το ιδρυτικό κεφάλαιο  να υπογράψουν το καταστατικό, και την ιδρυτική πράξη, του υπό σύσταση «Φιλεκπαιδευτικού Ιδρύματος Κρήτης»!
Να αναφέρουμε  εδώ, πως ένα από αυτά τα 14 ιδρυτικά μέλη ήταν και ο Μύρωνας Μαραγκάκης που τονίζει:
«Μόλις υπογράφτηκαν τα συμβόλαια, άνοιξαν οι ουρανοί! Πραγματικά άρχισε να «βρέχει» προσφορές Δωρεές και κληροδοτήματα, υπέρ της ίδρυσης πανεπιστημίου και πολυτεχνείου Κρήτης! Ήταν τόσες πολλές, που θα χρειαζόταν ολόκληρο βιβλίο για να γραφτούν»!
Ο τότε δήμαρχος Ηρακλείου Καρέλλης, που ήταν και πρόεδρος Ένωσης Δήμων και Κοινοτήτων Κρήτης, είχε μαζέψει όλους τους δημάρχους και κοινοτάρχες Κρήτης, και αποφάσισαν, ότι όλοι οι δήμοι και κοινότητες, θα συνεισφέρουν κάθε χρόνο με  ποσοστό των εσόδων τους για το Πανεπιστήμιο.
Επίσης η Ιερά Σύνοδος Κρήτης, αποφάσισε τα έσοδα  της περιουσίας της εκκλησίας, και ένα ποσοστό από τις εισπράξεις κάθε ενορίας, να πηγαίνουν στο πανεπιστήμιο!

Πρόσκληση Οργανωτικής Επιτροπής

Η καυτή πατάτα!

Όλη βέβαια αυτή η τεράστια ομάδα που αγωνιζόταν για το πανεπιστήμιο, είχε ακόμα άλλο ένα «χαρτί» στη φαρέτρα τους, μια καυτή πατάτα, και το είχαν ήδη διαρρεύσει, πως  σε περίπτωση που ναυαγούσε το θέμα και πάλι, θα ξεκίναγαν και τα δικαστήρια εναντίων των ξένων πανεπιστημίων, ινστιτούτων και  διαφόρων σχολών  που λειτουργούν στην Ελλάδα!

Η απάντηση της Χούντας!

Μετά τις υπογραφές όμως  για την ίδρυση του  ιδιωτικού πανεπιστημίου Κρήτης, εμφανίζεται από τα Χανιά κάποιος διορισμένος νομάρχης, και αναφέρει στην Επιτροπή τις εξής δηλώσεις , ότι: 
1) Έχει εντολή από τη ν Εθνική κυβέρνηση,  να παραθέσει εντός του ξενοδοχείου «Κύδων», μια δεξίωση εκ μέρους της κυβέρνησης. Μάλλον τους θορύβησε η εξέλιξη των γεγονότων!
2) Έχει εντολή να στείλουν στην Αθήνα μια Τριμελή Επιτροπή, εκ μέρους του συνεδρίου, γιατί έχει ήδη κλειστεί ραντεβού, να τους δεχτεί ο ίδιος  ο Πρωθυπουργός Γεώργιος Παπαδόπουλος.  Η συζήτηση τους θα αφορά την ίδρυση πανεπιστημίου, και θα γινόταν την επόμενη κιόλας μέρας στο γραφείο του.
Πράγματι εξέλεξαν μια Τριμελή Επιτροπή, η οποία πήρε εντολή από τους σύνεδρους, να πάει στην Αθήνα στο ραντεβού αλλά να μην δεσμευτεί σε τίποτα, χωρίς προηγούμενη συνεννόηση, και απόφαση του συνεδρίου. Να δηλώσει επίσης στον Πρωθυπουργό, ότι το συνέδριο προχωρεί ανυποχώρητα στην ίδρυση ιδιωτικού πανεπιστημίου και πολυτεχνείου Κρήτης, βασιζόμενο στις δυνάμεις της Κρήτης, και των Κρητών της διασποράς!
Η επιτροπή πήγε πράγματι την επομένη στο ραντεβού στο γραφείο του Παπαδόπουλου, και κατά τη μία η ώρα πήραν τηλέφωνο, ότι ο Πρωθυπουργός τους δήλωσε προφορικά, ότι:
 « Θα κάνουμε εμείς Δημόσιο Πανεπιστήμιο. Το Κράτος θα ιδρύσει και θα λειτουργήσει  κρατικό Πανεπιστήμιο και Πολυτεχνείο στη  Κρήτη»!
Αυτή ήταν η πρώτη προφορική ομολογία της Κυβέρνησης για ίδρυση πανεπιστημίου!
Η  επιτροπή του συνεδρίου τους απάντησε, ότι θα πρέπει να ενημερώσουν τον Πρωθυπουργό, ότι το συνέδριο δεν μπορεί να αλλάξει τις αποφάσεις του και το ψηφισμένο πρόγραμμα του,  με απλές υποσχέσεις!
Μετά από μισή ώρα, η Τριμελής Επιτροπή, πήρε τηλέφωνο τα ιδρυτικά μέλη, και τους είπαν ότι τώρα έχουν στα χέρια τους και γραπτή δήλωση με υπογραφή του Πρωθυπουργού που λέει:
«Η Εθνική Κυβέρνηση αποφασίζει την ίδρυση και λειτουργία Πανεπιστημίου και Πολυτεχνείου στη Κρήτη»!.
Η τριμελής επιτροπή είχε πια και την πρώτη γραπτή ομολογία της Κυβέρνησης!
Η εντολή τότε του συνεδρίου από τα Χανιά, ήταν να βγάλουν φωτοτυπίες, και να τις μοιράσουν σε όλες τις Αθηναϊκές εφημερίδες!
 Τους είπε στο τέλος,  να πάρουν το πρώτο αεροπλάνο να κατέβουν στα Χανιά, με έξοδα του συνεδρίου.

Από το τραπέζι του Μητροπολ. Κισσάμου και Σελίνου , Ειρηναίου Γαλανάκη στο Κολυμπάρι. Αριστ. στο κέντρο ο Μαραγκομύρος και αριστερά του ο Μουντάκης

Μεγάλη γιορτή στα Χανιά γιατί η προσπάθεια όλων εστέφθη με επιτυχία!

Μετά από 4 ώρες, η τριμελής επιτροπή, εμφανίστηκε στο ξενοδοχείο «Κύδων» στα Χανιά, με το χαρτί στο χέρι!
 Φυσικά  από εδώ και στο εξής, όλα ήταν μια γιορτή, και ο πανζουρλισμός που έγινε τότε, δεν περιγράφεται!
Στα Χανιά ο μητροπολίτης Κισσάμου Ειρηναίος, έδωσε εντολή «να ετοιμάσουν ένα μεζέ, να πιούν ένα κρασί»,  για να γιορτάσουν την επιτυχημένη προσπάθεια του συνεδρίου!
Η προέλευση του κόσμου στη γιορτή ήταν άνευ προηγουμένου, σε σημείο που πολλοί  να μην βρίσκουν καθίσματα και να είναι όρθιοι!
Οι σύνεδροι  αποφάσισαν, πως τα  κατατιθέμενα ποσά  για την ίδρυση της ιδιωτικής φιλεκπαιδευτικής εταιρίας, δεν θα επιστραφούν, αλλά θα  χρησιμοποιηθούν για τις  ανάγκες του πανεπιστημίου.
Αυτή είναι η ιστορία ίδρυσης του πανεπιστημίου Κρήτης, που από ότι μαθαίνουμε, είναι σήμερα ένα από τα καλύτερα των Βαλκανίων, και πολλά πανεπιστήμια του κόσμου, ζητάνε τη συνεργασία τους κυρίως για προγράμματα σε ερευνητικό επίπεδο!
Μπορεί να μην χρησιμοποιήθηκαν βέβαια όλα τα μέσα με ορθόδοξο τρόπο, και χρησιμοποιήθηκαν και πονηριές για να πετύχουν οι Κρητικοί το σκοπό τους, αλλά όμως τελικά τον πέτυχαν και όπως λένε «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα»!
Οι Κρήτες για άλλη μια φορά ανέδειξαν θετικά το πείσμα την επιμονή τους, αλλά και τη προοδευτικότητα τους, σε μια κυβέρνηση, που επ’ ουδενί  ήθελε πανεπιστήμιο στη Κρήτη, διότι οι Χουντικοί φοβόταν τους Κρήτες φοιτητές, γιατί εκείνοι ήταν που έβρισκαν περισσότερο το θάρρος για εξεγέρσεις στα διάφορα πανεπιστήμια! Με τον τρόπο όμως που ενήργησαν οι Κρήτες, η Χούντα τελικά υποχώρησε θέλοντας και μη, και οι Κρήτες τελικά πήραν την πολυπόθητη άδεια, και φτιάχτηκε αυτό το πραγματικό στολίδι!
Βέβαια σαν χρονολογία ίδρυσης πανεπιστημίου Κρήτης, δεν αναφέρεται η ομολογία της Κυβέρνησης τον Αύγουστο του 1972,  αλλά  με το ψηφισμένο  Νομοθετικό Διάταγμα υπ΄ αριθμόν 87 της 27ης Ιουλίου 1973, το οποίο προσυπογράφει ο Γεώργιος Παπαδόπουλος, ως «πρόεδρος» της Ελληνικής Δημοκρατίας, καθώς και σύσσωμο το υπουργικό του συμβούλιο. Σύμφωνα με τις διατάξεις του διατάγματος, το Πανεπιστήμιο Κρήτης είναι Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα και λειτουργεί ως αυτοδιοικούμενο Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου, υπό την εποπτεία του κράτους μέσω του υπουργού εθνικής παιδείας και θρησκευμάτων.
Με το Προεδρικό Διάταγμα υπ΄ αριθμόν 296 της 27ης Σεπτεμβρίου 1973 το ιδρυμένο Πανεπιστήμιο αποκτά τον τίτλο «Πανεπιστήμιο Κρήτης» και έδρα αυτού ορίζεται το Ρέθυμνο. Ωστόσο από το 1977 – ’78 άρχισε και η λειτουργία του.
Και εδώ  να πούμε πάλι, πως η Κυβέρνηση σκόπιμα το καθυστερούσε αν και  το είχε υποσχεθεί, διότι κατά βάση δεν είχε διάθεση για πανεπιστήμιο στη Κρήτη! Στο διάστημα αυτό,  από τις 2 Αυγούστου που έβαλε την πρώτη υπογραφή, έως της 17 Σεπτεμβρίου με την απόκτηση της άδειας, ήταν αρκετό διάστημα όπου πόνταρε σε κάποιο στραβοπάτημα των Κρητικών, και  να βρει ευκαιρία να ακυρώσει την άδεια!
Έκτοτε  Παγκόσμιο Συνέδριο Κρητών επακολούθησε και άλλο ένα και το τελευταίο, εκείνο στις 16/08/1985, όπου συζητήθηκαν διάφορα θέματα που αφορούσαν πάλι την Κρήτη. Δεν είχε όμως την απήχηση που χρειαζόταν, και για αυτό δεν είχε επιτυχία
. πόλης Οι πρώτοι φοιτητές του ιδρύματος εισήχθησαν το ακαδημαϊκό έτος 1977-78.

Το νέο Φοιτητικό Κέντρο του Πανεπιστημίου Κρήτης

Τώρα βέβαια το πανεπιστήμιο Κρήτης, δεν στεγάζεται πλέον δίπλα στα Βενιζέλεια κοντά στην Λεωφόρο  Κνωσσού  όπου ιδρύθηκε αρχικά, απλά εκεί γίνονται σήμερα μονάχα μελέτες.
Το νέο Φοιτητικό Κέντρο του Πανεπιστημίου Κρήτης βρίσκεται πλέον στην Πανεπιστημιούπολη Βουτών Ηρακλείου. Ο χώρος αυτός φιλοξενεί τις πνευματικές, ψυχαγωγικές, κοινωνικές, καλλιτεχνικές, αλλά και συνδικαλιστικές δραστηριότητες των φοιτητών του Π.Κ., όλων των μελών της πανεπιστημιακής κοινότητας, και άλλων φορέων γνώσης και πολιτισμού της.
Πιστεύω πως αυτή η αναφορά για το πανεπιστήμιο Κρήτης, επί της συμπλήρωσης  των 45 ετών, από της υπογραφής της άδειας,  είναι μια μικρή αλλά συμβολική πράξη τιμής σε όλους αυτούς που προσπάθησαν, αυτούς που πρωτοστάτησαν προσέφεραν στη δημιουργία για την ίδρυση αυτού του στολιδιού στο νησί μας

Ντοκουμέντα και κείμενο από μαρτυρία του Μύρωνα Μαραγκάκη, ιδρυτικό μέλος.

Επεξεργασία πληροφοριών, φωτογραφίες:  Γεώργιος  Χουστουλάκης

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Οι μάγειροι στα χωριά της Μεσαράς τα ελιά χρόνια

Δημοσιεύτηκε

στις

Οι παραδοσιακοί μάγειροι της Κρήτης, ήταν άνθρωποι με φυσικό ταλέντο, με αυξημένη αντίληψη, και με γνώσεις που είχαν μεταδοθεί σε αυτούς από περασμένες γενιές


Οι μάγειροι βοηθούσαν σε γάμους, αρραβώνες βαφτίσεις, εκκλησιαστικές γιορτές σε πανηγύρια, σε ζεύκι, και γενικά σε μεγάλα γλέντια, που οι δουλειά τους ήταν οι ετοιμασίες που σχετίζονται με το μαγείρεμα. Πολλοί στην Κρήτη πίστευαν ότι το μαγείρεμα κανονικά είναι «αντρική υπόθεση», και αυτό το στήριζαν στην αυξημένη αντίληψη, αλλά και αγάπη που είχαν οι άνδρες κάποιο στον τομέα αυτόν. Βέβαια στη μαγειρική στους γάμους πολλές φορές υπήρχαν και γυναίκες, εξ ίσου άξιες και ικανές, που η φήμη τους φτάνει και μέχρι των ημερών μας. Όλοι οι μάγειροι χωρίζονταν σε δύο βασικές κατηγορίες, οι μάγειροι «στο κελαρικό», και οι μάγειροι «στον ξυλοφουρνο». Κοντά στους μάγειρες στα γλέντια είχαμε και τους παραδοσιακούς σερβιτόρους που βοήθαγαν και εκείνοι γενικά στις δουλειές όπως και οι γυναίκες, αλλά κύρια δουλειά τους ήταν το σερβίρισμα.

Στο κελαρικο

Ο άνθρωπος που είχε ειδικά καθήκοντα αλλά και τις γνώσεις να ξεχωρίζει τα κρέατα ανά κατηγορία, λεγόταν «Κελάρης» και η δουλειά του να αναλαμβάνει το λεγόμενο «κελαρικο». Ο Κελάρης ήταν απαραίτητος, και κυρίως στους γάμους, αλλά και σε κάθε εκδήλωση που περιελάμβανε συνεστίαση, γιατί ήταν εκείνος που παρελάμβανε όλα τα κρεατικά από τα κανίσκια, και ξεχώριζε ποια είναι κατάλληλα για την περίσταση. Ξεχώριζε δηλαδή Ο Κελάρης, ποια προορίζονται για ψητά, ποια κάνουν για βραστά και ποια για οφτά ή ψητά.
Τα βραστά θα μπουν σε καζάνια στη παρασθιά, τα ψητά θα μπουν στα ταψιά με πατάτες και στο φούρνο, ενώ τα οφτά σε ταψιά με κλιματόβεργες. Κάθε καλεσμένος στο γάμο, στο κανίκι του μπορεί να είχε εκτός των άλλων και κρέας, συνήθως ένα γουλίδι, μισό αρνί ή ολόκληρο, ανάλογα την συγγένεια, και αμέσως το παρελάμβανε ο Κελάρης. Αρχικά τα κρέατα της ημέρας τα κρεμούσε προσωρινά στα τσιγκέλια, τα οποία βρισκόταν είτε σε κάποιο δένδρο με δροσερό ίσκιο, είτε σε κάποιο ελεύθερο δροσερό δωμάτιο, αποθήκη κλπ. Εκεί ο κελάρης τα ξεχώριζε σε κατηγορίες, όπως αναφέραμε παραπάνω. Επειδή ακριβώς ήθελε η δουλειά αυτή άνθρωπο με μεγάλη εμπειρία να τα κάνει όλα αυτά, για αυτό δεν αναλάμβανε κανείς άλλος, πέραν του κελάρη.
Στο χωριό μας τη Γαλιά είχαμε την τύχη να έχουμε ικανούς κελάρηδες , και ο καλύτερος στο είδος του ήταν σίγουρα ο γνωστός σε όλους Μανώλης Ζαχαριουδάκης η «Κελάρης» όπως τον αποκαλούσαν, επίσης και ο Μανώλης Μαραγκάκης ή « Μαραγκομανωλης».
Ο Μανώλης ο Κελάρης της Γαλιάς που απεβίωσε μάλιστα πρόσφατα, είχε βοηθήσει με τις υπηρεσίες του σε πολλούς γάμους στο χωριό μας. Οι βοήθεια των μαγείρων, και των κελάρηδων γινόταν εθελοντικά και χωρίς πληρωμή. Ο Κελάρης της Γαλιάς ο Μανώλης, είχε βοηθήσει σε πολλά οικογενειακά τραπέζια γάμων και βαφτίσεων, που είναι βέβαιο ότι σε όλους εμάς θα μείνουν αξέχαστα!
Υπάρχει και μια παροιμία του λαού της Κρήτης, και μάλιστα πολύ γνωστή, που λέει:
«Α που ‘καμε ηγούμενος, ήκαμε και κελάρης»!
Η παροιμία ασφαλώς θέλει να πει, πως για να φθάσει κάποιος ψηλά, όπως ένας Ηγούμενος, πέρασε πρώτα και από τα χαμηλά στάδια, όπως το να βοηθάει στο μαγείρεμα, να σερβίρει κλπ. Από χαμηλά ξεκινά συνήθως κάποιος για να μπορέσει να φθάσει ψηλά, εννοεί ο λαός μας.

Στο ξυλοφουρνο

Ο μάγειρας που θα ανελάμβανε τις δουλειές του ξυλόφουρνου, ήθελε και αυτός να έχει αρκετή πείρα! Έπρεπε ανάλογα τα φαγητά στα ταψιά, ανάλογα τα κρέατα, να είναι σε θέση να γνωρίζει το πόσο δυνατό θα κάνει το φούρνο, βάζοντας τα κατάλληλα ξύλα, αλλά και πόση ώρα θα έχει μέσα τα ταψιά, και κάθε πόση ώρα θα τα γυρίζει να ψηθούν και από κάτω. Ένας έμπειρος στο είδος του στη Γαλιά ψήστης δηλαδή, ήταν ο Μανώλης Ζαχαριουδάκης, η «Ντουιντομανώλης».
Σπουδαίος μάγειρας ήταν και ο Καργάκης Ζαχαρίας από το Μονόχωρο ή Καργοζαχάρης . Δεν είναι εύκολο να μπορεί κάποιος να γνωρίζει τι κρέας ακριβώς είναι στο κανίσκι, αν προέρχεται από γέρικο ζώο και το κρέας του είναι σκληρό, ή από νεαρό χρονιάρικο ή βυζαστάρι , οπότε εξαρτάται και τι χρόνο χρειάζονται κάθε ένα από αυτά στο ψήσιμο.
Ακόμα δύσκολο είναι να είναι σε θέση να μπορεί ένας μάγειρας να βγάλει τις σωστές μερίδες, ανάλογα τους καλεσμένους να ξέρει τι ποσότητα φαγητού να ετοιμάσει.
Οι μάγειροι που ειδικεύονται στον ξυλόφουρνο, είχαν την ικανότητα να φτιάχνουν κρεατικά με πατάτες, αλλά και ψητά σωστά αλατοπιπερωμένα πάλι σε ταψιά, αλλά στον πάτο του ταψιού είχαν τοποθετήσει κλιματόβεργες. Πάνω εκεί ακουμπούσαν τα γουλίδια, και αφότου ψηνόταν, είχαν το χαρακτηριστικό άρωμα του ψητού κρέατος, που στη Κρήτη πάντα είχε την τιμητική του.

 

Από την άλλη, οι μάγειροι στα χωριά, αναλάμβαναν και τα καζάνια για τα βραστά, τα γαμοπίλαφα, και πιο παλιά «τα ροβίθια με τη κοιλιά γιαχνί», που χρόνια τώρα έχει εγκαταλειφθεί. Υπήρχαν και γυναίκες μαγείρισσες για τα βραστά, που έκαναν απίστευτες νοστιμιές, ακόμα και πατάτες που τις τηγάνιζαν σε μπόλικο λάδι αλλά στο καζάνι που τοποθετούσαν στην παρασθιά. Οι πατάτες ψηνόταν στο καυτό λάδι, φούσκωναν, έκαναν δέρμα απ ‘έξω, και είχαν φανταστική γεύση!
Οι μάγειροι στα χωριά ακριβώς λόγω πείρας, πάντα κατάφερναν και έβγαζαν ασπροπρόσωπους τους ανθρώπους που έκαναν το γλέντι, ποτέ δεν συνέβη η παραμικρή στραβή σε κανένα φαγοπότι.
Οι άνθρωποι αυτοί που βοηθούσαν στο κελαρικό, στο ψήσιμο και γενικά στα μαγειρέματα και σερβιρίσματα, είναι ευλογημένοι από το Θεό, ώστε να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στους συνανθρώπους τους, και για αυτό και πάντα ήταν ιδιαίτερα συμπαθείς από όλους, διότι τους είχαν συνηθίσει σε ευχάριστα γεγονότα.
Σερβιτόροι στα χωριά υπήρχαν περισσότεροι από τους μάγειρες, καθ ότι δεν απαιτούσε η δουλειά αυτή ιδιαίτερες γνώσεις. Πολλοί ήταν εκείνοι που ήταν ταχτικοί στα σερβιρίσματα, και πήγαιναν σε όλους σχεδόν τους γάμους, πέραν εκείνων που βοηθούσαν έκτακτα.
Οι άνθρωποι βέβαια που καλούσαν μάγειρες κελάρηδες και σερβιτόρους, ποτέ δεν τους άφηναν έτσι χωρίς κάποια δώρα στο τέλος. Φεύγοντας τους έδιναν ότι είχαν, συνήθως περισσεύματα από το γάμο, μια μπουκάλα κρασί, κρέας, γαμοκούλουρα κλπ.
Όλα αυτά βέβαια σιγά – σιγά τείνουν να χαθούν, όπως και τα παραδοσιακά γλέντια, και όλα πλέον τα αναλαμβάνει το κέντρο ή η ταβέρνα.
Όμως για εκατοντάδες χρόνια στα χωριά υπήρχε αυτή η ομαδικότητα, και άνθρωποι βοηθούσαν αφιλοκερδώς, που με λίγα λόγια υπήρχε σωστή αλληλεξάρτηση, φιλαλληλία αλλά και αγάπη μεταξύ των συγχωριανών. Ο κόσμος από την καλή σχέση μεταξύ τους, είχε μονάχα να κερδίζει, γιατί πιο πολύ λειτουργούσε η αλληλοβοήθεια παρά η πληρωμή σε χρήμα.
Όσοι πάντως έτυχε να παρευρεθούν καλεσμένοι σε γάμους στα χωριά της Κρήτης, έχουν να το λένε για τις νοστιμιές, αλλά και τη ποικιλία των φαγητών, που μπροστά στη τεχνική των παλιών αυτών μαγείρων, δεν πιάνουν μια οι σημερινοί σεφ της εποχή μας!

Κείμενο – φωτογραφίες: Γεώργιος Χουστουλάκης

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Η ζωή στο χωριό – Η κλώσσα με τα κλωσσόπουλα

Δημοσιεύτηκε

στις

Όσοι μεγαλώσατε σε χωριό, σίγουρα θα θυμάστε την κλώσσα με τα κλωσσόπουλα


Όταν μια κότα κάνει το χαρακτηριστικό ήχο κλου- κλου φουντώνοντας τα φτερά της, κάθεται  όλη μέρα στη φωλιά όπου γεννάει τ’ αυγά, σημαίνει οτι θέλει να κλώσσει.

Μάζεψα φρέσκα γονιμοποιημένα αυγά (δηλ.το κοτέτσι πρέπει να έχει κόκκορα) από τις υπόλοιπες κότες.

Σε μια κότα βάζουμε 12 το πολύ 14 αυγά για να μπορεί να τα σκεπάζει, εγώ της έβαλα 10 αυγά γιατί είναι νάνα.

Έβαλα ένα πλαστικό καφάσι με άχυρα μέσα στο κλουβί και της έβαλα μέσα τα αυγά.

Την πρώτη μέρα δεν τα ήθελε γιατί δεν της άρεσε το κλουβί και την έβγαλα έξω μαζί με το καφάσι και αμέσως έκατσε μέσα.

Το βράδυ την έπιασα στον ύπνο κα8 την έβαλα ξανά μέσα στο κλουβί. (Η απομόνωση είναι απαραίτητη για να μπορέσει η κλωσσού να επιβιώσει κα8 στην συναίνεσα και τα μικρά)

Λένε πως οι παλιές νοικοκυρές καθώς πήγαιναν να βάλουν τ’ αυγά στην κλώσσα, φορούσαν μαντήλι για να κάνουν τα μικρά λοφίο (σαν τσαλαπετεινός).

Αν πριν βάλουν τ’αυγά  φορούσαν κάλτσες  τα πουλάκια γινόταν «τσουραπάτα» δηλ. στα πόδια ήταν ντυμένα με  φτερά ως τα δάχτυλα.

Σημείωσα την ημερομηνία και λογικά μετά από 21 μέρες, τ’ αυγά σπάνε με τη βοήθεια της κλώσσας και τα μικρά ξεπροβάλλουν.

Για το λόγο ότι είναι Χειμώνας και κάνει κρύο είχαμε καθυστέρηση και το πρώτο πουλάκι το είδα σε 23 μέρες και σήμερα 24η μερά είχαν ξεπουλιάσει σύνολο πέντε.

Μέσα στο κλουβί τους έχει βάλει ειδικό φύραμα για πουλάκια και αμέσως πηγαίνουν και τρώνε.

Πείτε μου υπάρχει ομορφότερο θέαμα από αυτό;

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Φτιάχνοντας αναψυκτικά στα Ανώγεια το 1962

Δημοσιεύτηκε

στις

Η φωτογραφία είναι του 1962 στα Ανώγεια Μυλοποτάμου, στην επιχείριση παραγωγής αναψυκτικών του Γρηγόρη Σαλούστρου


Τα πάντα γίνονταν χειροκίνητα και η κόρη του Παρή ήταν εξπέρ στο κλείσιμο των μπουκαλιών. Οι νεαροί τότε βοηθούσαμε περιστρέφοντας κυρίως την χειροκίνητη αντλία νερού, και πίναμε τα αναψυκτικά που αποτύγχαναν στο κλείσιμο τους. Την διανομή στα καφενεία την έκανε με το γάιδαρο ο Γιώργης Ανδριαδάκης ή Σαουνάτσος.

Στη φωτογραφία από αριστερά είναι η Ανδρονίκη Νικηφόρου Σαλούστρου, ο γράφων μαθητής Γυμνασίου με το πηλήκιο, η Παρή Σαλούστρου στην εμφιάλωση και η Όλγα Κοντόκαλου στα κιβώτια με τα αναψυκτικά.

Μανώλης Δακανάλης

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

Facebook

Δημοφιλη