Connect with us

ΙΣΤΟΡΙΑ

Εκατό χρόνια από τη γενοκτονία των Ποντίων

Δημοσιεύτηκε

στις

Οι εκτοπισμοί στον Πόντο και η εξολόθρευση ενός ολόκληρου λαού – Βιασμοί γυναικών, κάψιμο και λεηλασίες περουσιών


της Παναγιώτας Ιωακειμίδου*

Έχουν περάσει 100 χρόνια περίπου και οι πληγές της Γενοκτονίας των προγόνων μας αιμορραγούν ακόμα. Ήταν τόσο βαθιές που δεν μας αφήνουν να ξεχάσουμε τα τραγικά γεγονότα της θηριωδίας των Τούρκων.
Η ιστορία των εκτοπισμών ξεκίνησε με την έκρηξη του πολέμου το 1916 και συνεχίστηκε μέχρι το 1924,κράτησε οκτώ χρόνια. Οι Έλληνες Πόντιοι εκτοπίστηκαν στο εσωτερικό της Μικράς Ασίας για λόγους δήθεν στρατιωτικής ασφαλείας,στην πραγματικότητα όμως γιατί ήθελαν να τους αφαιρέσουν τη ζωή και κάθε κινητή και ακίνητη περιουσία.
Οι εκτοπισμοί της πρώτης φάσης ξεκίνησαν σε όλο τον Πόντο τέλη Απριλίου του 1916, μετά την κατάληψη της Τραπεζούντας από τους Ρώσους, και φούντωσαν το χειμώνα του 1916-1917.Αρχίζει το μακελειό.Ο θάνατος περιοδεύει πάνω από τις πανάρχαιες εστίες.

Αυτή την Κυριακή, το συγκλονιστικό βιβλίο του Αναστάσιου Λ. Σταμπουλίδη «Πόντος, οι Ρίζες μας – Μαρτυρίες Γενοκτονίας» είναι στο ΘΕΜΑ την Κυριακή 20 Μαΐου.

Τα ματωμένα Χριστούγεννα του 1916 καίγονται χωριά,εκκλησίες,σχολεία.
Γυναίκες βιάζονται,περιουσίες λεηλατούνται.
Ξεκινούν εκτοπισμοί, προορισμός ο θάνατος.Ταλαάτ πασάς και Εμβέρ πασάς είναι οι απηνείς διώκτες των Ποντίων και ο κακός τους δαίμονας.Είχαν υποσχεθεί στους Αμερικανούς να μην εξορίσουν τα παιδιά και τις γυναίκες,αλλά την επόμενη μέρα 31 Ιανουαρίου 1917 ο Ταλαάτ πασάς δηλώνει:«Βλέπω να πλησιάζει η ώρα να ξεκαθαρίσουμε τώρα με τους Έλληνες,όπως το 1915 με τους Αρμένιους».

Ο χειμώνας του 1917 ήταν πολύ βαρύς. Μέσα σε βαριά κακοκαιρία και χιόνια εκτοπίζονται χιλιάδες Πόντιοι στα βάθη της Μικράς Ασίας χωρίς να ξέρουν τον τόπο του εκτοπισμού τους. Οι τόποι των εκτοπισμών βρίσκονταν σε απάτητα και χιονοσκεπή βουνά σε απόσταση πολλών ημερών και βδομάδων ακόμα από τον τόπο της κατοικίας τους.Πριν προλάβουν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους εφορμούσαν σαν πεινασμένα όρνια οι τσέτες, οι στρατιώτες, οι χωροφύλακες και έκαναν πλιάτσικο περιουσιών και ζωών. Λεηλατούσαν τα σπίτια μπροστά στα μάτια των Ποντίων που ακόμα δεν είχαν προλάβει να εγκαταλείψουν τα χωριά τους και στη συνέχεια τους έβαζαν φωτιά.Οι εκτοπισμένοι φορτώνονταν στη ράχη τους λίγα χρειώδη και αναχωρούσαν για το «πουθενά».Κλάματα,σπαραγμοί και θρήνοι.Παρακάλια από τους εκτοπισμένους, γέλια,ειρωνείες,βαρβαρότητες από τους Τούρκους.

Αναχωρούσαν με τη συνοδεία των τζεντερμέδων μήπως και διαφύγει κάποιος και σωθεί. Οι γέροι, τα μωρά και οι άρρωστοι άφηναν την τελευταία τους πνοή εκεί στα άξενα μέρη.Πεινασμένοι,διψασμένοι,κατάκοποι δεν ήξεραν πού τους πάνε και ποιά θα ήταν η τύχη τους.Οι ταλαιπωρημένοι και άρρωστοι εγκαταλείπονταν στους δρόμους χωρίς γυρισμό.Δεν επέτρεπαν στους οικείους τους να τους βοηθήσουν.Πέθαιναν μόνοι τους ή τους σκότωναν οι συνοδοί χωροφύλακες.Υπάρχει πιο απάνθρωπη συμπεριφορά από αυτήν;Να βλέπεις το δικό σου άνθρωπο να σε ικετεύει να μην τον εγκαταλείψεις και να μην μπορείς να κάνεις τίποτα.Θλιβερό το θέαμα των μανάδων που θήλαζαν τα βρέφη νεκρές και άταφες με τα μωρά να βυζαίνουν μέχρι να πεθάνουν και αυτά από πείνα.

Οι όμορφες γυναίκες και τα κορίτσια βιάζονταν και εξευτελίζονταν μπροστά στα μάτια των συζύγων ή των πατεράδων τους, οι οποίοι δεν μπορούσαν να αντιδράσουν.Πολλές φορές οι οικείοι τους τις μουντζούρωναν και τις λέρωναν ή τους φορούσαν κουρέλια για να κρύψουν την ομορφιά τους.
Οι κάτοικοι των περιοχών από όπου περνούσαν αντιμετώπιζαν την ποινή θανάτου,αν τολμούσαν να ελεήσουν τα δύστυχα καραβάνια.Πολλοί πέθαιναν στον δρόμο μην αντέχοντας πια την εξαθλίωση.

Η πείνα,η δίψα,το τσουχτερό κρύο εκείνου του χειμώνα,ο ψυχικός πόνος και η απογοήτευση τσάκισαν τους περισσότερους.
Όσοι άντεξαν έφταναν στα κέντρα συγκέντρωσης της Τοκάτης,της Κάβζας,της Αμάσειας και της Ερπαά.Στους τόπους συγκέντρωσης τους περίμεναν νέες ταλαιπωρίες και βάσανα.Τους έβαζαν μέσα σε λουτρώνες όλους μαζί και όταν έβγαιναν ζεστοί και αχνιστοί,περίμεναν μέσα στο παγερό ψύχος τα ρούχα τους και τους γιατρούς.Ρούχα και γιατροί αργούσαν επίτηδες.Το αποτέλεσμα ήταν να αρρωσταίνουν από το κρύο.Τους πήγαιναν στο Νοσοκομείο,από το οποίο βέβαια δεν έβγαιναν ποτέ,παρά μόνον νεκροί.

Η μέθοδος του «λουτρού» είναι μια από τις μεθόδους της λεγόμενης Λευκής Γενοκτονίας.Η μέθοδος αυτή επαναλαμβανόταν και στους επόμενους σταθμούς μέχρις ότου πέθαιναν όλοι.Ήταν μια ασφαλής μέθοδος.Με αυτόν τον τρόπο εκτοπίστηκαν τα τρία τέταρτα της επαρχίας Ροδοπόλεως, ολόκληρη η επαρχία Χαλδείας,ολόκληρη η επαρχία Κολωνίας (στην οποία ανήκει και το Επές με τα 18 χωριά του),οι επαρχίες Αμάσειας και Νεοκαισάρειας σε βάθος εβδομήντα χιλιομέτρων.

Η συγκλονιστική μαρτυρία “Πόντος οι ρίζες μας μαρτυρίες γενοκτονίας” είναι στο ΘΕΜΑ την Κυριακή 20 Μαΐου.

Η περιοχή της Κολωνίας,γνώρισε τη βαρβαρότητα σε όλο της το μεγαλείο. Οι κάτοικοι όχι μόνον εκτοπίστηκαν,αλλά σφάχτηκαν και οι γυναίκες βιάστηκαν μπροστά στους άντρες τους.Οι εκκλησίες χρησιμοποιήθηκαν ως τόποι ασέλγειας.Τα όμορφα κορίτσια και αγόρια στάλθηκαν στα χαρέμια και εξισλαμίστηκαν.Τα πτώματα απαγορεύονταν να θάβονται και έμεναν βορά στα σκυλιά και τα όρνεα.Το σχέδιο εξόντωσης των κατοίκων της μαρτυρικής περιοχής ήταν του Ασάφ Βέη και του Φαζήλ,με βοηθούς τον Ταπάν Ογλού Χαλήλ και τον Σερήφ.

Τον Μάρτιο του 1917,όσοι επέζησαν,γυρίζουν στα χωριά τους.Τους περίμενε όμως ο αιμοδιψής Τοπάλ Ογλού Χαλήλ και έριξε εναντίον τους 8 ποιμενικούς μολοσσούς που τους κατασπάραξαν.Αναγκάστηκαν αυτή την φορά να φύγουν μόνοι τους στο Τοκάτ, την Κερασούντα και τα Κοτύωρα.

Οι εκτοπισμοί απλώνονται σε όλο τον Πόντο.Οι κάτοικοι της Τρίπολης εκτοπίζονται 16 Νοεμβρίου του 1916,της Σαμψούντας 26 Δεκεμβρίου,3 Ιανουαρίου 1917 της Πάφρας,της Τραπεζούντας 4 Φεβρουαρίου 1917,της Σινώπης 23 Ιουνίου 1917.Το τέλος του Α΄Παγκοσμίου πολέμου βρίσκει τους Έλληνες του Πόντου αποδεκατισμένους.Μετά την αποχώρηση των Ρώσων από την Τραπεζούντα το 1918 και την υπογραφή της συνθήκης του Μούδρου,όσοι εξόριστοι επέζησαν,επέστρεψαν στα σπίτια τους.Ο Τοπάλ Οσμάν,όταν υπογράφτηκε η ανακωχή,εγκατέλειψε το φρικαλέο έργο του και ανέβηκε στα βουνά καραδοκώντας για νέα ευκαιρία.
Στην πρώτη αυτή φάση εκτοπίστηκαν 258674 χιλιάδες Πόντιοι.Από αυτούς χάθηκαν το 60-70% από τις γεωργικές περιοχές και 40-60% από τις πόλεις.Αυτοί διαθέτοντας περισσότερα χρήματα εξαγόραζαν τη ζωή τους.

Μετά τη λήξη του πρώτου παγκοσμίου πολέμου και την ανακωχή του Μούδρου τον Οκτώβριο του 1918 όλοι οι επιζήσαντες εκτοπισμένοι επιστρέφουν στις εστίες τους. Πίστεψαν ότι τελείωσαν πια τα βάσανα τους και αρχίζει μια νέα ειρηνική περίοδος.Δεν φαντάζονταν σε καμιά περίπτωση ότι πολύ σύντομα θα τα χάσουν όλα. Η μεγάλη νίκη των συμμάχων αναπτέρωσε τις ελπίδες τους ότι ήρθε επιτέλους η πολυπόθητη ώρα της δικαίωσης και της ελευθερίας τους.Τα μισητά πρόσωπα Ταλαάτ, Εμβέρ,Τζαβήτ έφυγαν στο εξωτερικό για να γλυτώσουν. Ο πιο αιμοβόρος και μισητός από όλους αυτούς ο Ταλαάτ δολοφονήθηκε στη Ρώμη από έναν Αρμένιο,γιατί αυτός ήταν που έδωσε την εντολή για τη σφαγή των Αρμενίων το 1915 .
Μετά τη συνθήκη του Μούδρου έχουν την προστασία του κράτους και συνεχίζουν την ειρηνική τους ζωή.Οι μητροπολίτες,οι οποίοι είχαν απομακρυνθεί με βία,επανέρχονται στις μητροπόλεις τους.Ανάμεσα σε αυτούς και ο Γερμανός Καραβαγγέλης.Όλα έδειχναν ότι το μέλλον είναι πολύ αισιόδοξο για τους Έλληνες του Πόντου και της Μικράς Ασίας.
Στις 26 Δεκεμβρίου του 1919 ο Κεμάλ σχηματίζει κυβέρνηση στην Άγκυρα,αντίθετη στον Σουλτάνο,τον οποίον θεωρεί υποχείριο των Αγγλογάλλων.
Τον Απρίλιο του 1920 αυτοανακηρύσσεται πρόεδρος και αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων και κηρύσσει αγώνα εναντίον του ελληνικού στρατού, που εν τω μεταξύ προελαύνει στη Μικρά Ασία.
Ξεκινούν νέες εκτοπίσεις,χειρότερες από τις πρώτες.

H δεύτερη και πιο απάνθρωπη φάση της γενοκτονίας εξυφάνθηκε στη μεγάλη εθνοσυνέλευση της Άγκυρας τον Μάιο του 1922.Αποφασίστηκε η ολική εξολόθρευση των Ελλήνων του Πόντου,όσοι είχαν απομείνει από αυτούς.Τα μεσάνυχτα στις 25 Μαΐου του 1922 άρχισε η εφαρμογή του σχεδίου. Στη Μαλάτεια εκείνη την εποχή είχαν απομείνει 4265 γυναικόπαιδα. Η συγκέντρωση στη Μαλάτεια εξόριστων από όλες τις περιοχές του Πόντου είχε ξεκινήσει από πολύ νωρίς.Τον Σεπτέμβριο του 1921 οι συγκεντρωμένοι εξόριστοι υπολογίζονται περίπου σε δέκα χιλιάδες.Προέρχονταν από την Αμάσεια,Μερζιφούντα,Κιουμούς Μαντέν,Επές,Τοκάτη,Ζίλε,Κασταμονή και άλλες περιοχές.
Η Μαλάτεια ήταν η αρχαία ελληνική πόλη Μελιτίνη.Εύφορη,με μεγάλη εμπορική κίνηση,την εποχή εκείνη είχε πληθυσμό 25 χιλιάδες κατοίκους.Στη Μαλάτεια σφαγιάσθηκαν 40 χιλιάδες Αρμένιοι.Την εποχή του εκτοπισμού των Ποντίων στην περιοχή 9 χρόνια μετά,είδαν Τούρκους και Κούρδους να σκάβουν τα χώματα και να ψάχνουν κρανία για να τους πάρουν τα χρυσά δόντια.Προτού ξημερώσει η μέρα οι τζεντερμέδες περικύκλωσαν τα γυναικόπαιδα και με συνοδεία τα αποστέλλουν στις πορείες θανάτου.Η εντολή είναι πάνε 500 χιλιόμετρα μακριά.Μέσα από τα απόκρημνα βουνά του Χαρπούτ οδεύουν για το Ντιαρμπεκίρ και από εκεί για το Μπιτλίς.Οι αποστολές εκτελούνταν με πολύ μεγάλη αυστηρότητα.Οι εκτοπισμοί σταμάτησαν ξαφνικά στις αρχές Ιουνίου του 1922.Οι νέες εντολές ήταν να σταματήσουν οι εκτοπισθέντες όπου και αν βρίσκονταν. ΄Ετσι σταμάτησαν την πορεία τους και εγκαταστάθηκαν άλλοι στο Χαρπούτ, άλλοι στα Άργανα, άλλοι στο Ντιαρμπεκίρ.
Όσοι απόμειναν από τους εκτοπισθέντες τράβηξαν για Χαλέπι,μετά από μήνες βρέθηκαν στον Λίβανο και από εκεί με σαπιοκάραβα διοχετεύτηκαν ως κοπάδια από κτήνη στα Λοιμοκαθαρτήρια.

* H Παναγιώτα Ιωακειμίδου ειναι εκπαιδευτικός και ασχολείται διεξοδικά με θέματα που αφορούν την ιστορία και τον πολιτισμό του Ποντιακού Ελληνισμού.

Σχολιασε

ΑΦΗΣΕ ΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Η αγγειοπλαστική στη Μεσαρά τα παλιά χρόνια

Δημοσιεύτηκε

στις

Το μεγαλύτερο κέντρο αγγειοπλαστικής στην Κρήτη, ήταν στον Θραψανό Ηρακλείου – Τα Θραψανιώτικα πιθάρια ήταν περιζήτητα


Άλλα κέντρα ήταν στις Μαργαρίτες Μυλοποτάμου στο Ρέθυμνο, τα Νοχιά στα Χανιά και το Κεντρί στο Λασίθι.

Είχε όμως αναπτυχθεί και στη Μεσαρά η τεχνική της αγγειοπλαστικής την οποία είχαν φέρει τεχνίτες από άλλα μέρη.

Αγγειοπλάστες που είχαν έρθει στη Μεσαρά από τις Μαργαρίτες, κατοίκησαν σε διάφορα χωριά όπως στη Γαλιά και στου Σίβα

Μάλιστα, είχε και στην περιοχή «Σφακοριάκια» του Κουσέ, Θραψανιώτες αγγειοπλάστες που κατέβαιναν , έφτιαχναν πιθάρια και σταμιά εκεί, τη δεκαετία του 1960.

Έτσι λοιπόν, από όλους αυτούς, διαδόθηκε η παραδοσιακή αυτή τέχνη χωρίς εξειδικευμένα μηχανήματα, αλλά με τον ίδιο σχεδόν τρόπο που τα έφτιαχναν και οι αρχαίοι πριν χιλιάδες χρόνια.

Μονάχα με τα απλά υλικά της φύσης, ξύλο νερό, χώμα πέτρα φωτιά.

Αυτή η τεχνική, κράτησε μέχρι το ’65 με ΄70, όπου και πέρασε στα χέρια της ηλεκτροκίνητης βιοτεχνίας ,όπως τη συνεχίζει και σήμερα ο Μαρίνος στις Μοίρες.

Κατάλληλα χώματα και είδη χωμάτων

Τους αγγειοπλάστες ο κόσμος τους έλεγε απλά «σταμνάδες».

Σε διάφορα χωριά υπήρχαν καμίνια, όπως στη Γαλιά, στου Σίβα, στου Κουσέ και αλλού..

Σήμερα τέτοιου τύπου καμίνι δεν καίει πλέον πουθενά.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή.

Για να φτιαχτεί ένα καμίνι για κεραμικά σε ένα χωριό, έπρεπε πρώτον, να υπάρχει και η κατάλληλη υποδομή.

Δηλαδή το κατάλληλο χώμα στη περιοχή, που ήταν το αργιλόχωμα.

Δεύτερον, το χωράφι αυτό να είναι ιδιόκτητο, η να μπορεί να νοικιαστεί, για να μπορεί να γίνει εξόρυξη.

Έπρεπε να υπάρχει τουλάχιστον τριών λογιών χώμα, το άσπρο, το μαύρο η κόκκινο, και το γκρι – μπλε η πράσινο.

Στα καλά χώματα ανήκει και η «κουμουλιά», που είχε ένα κιτρινωπό χρώμα.

Το χώμα το έσκαβαν με τις αξίνες, το κοπάνιζαν αρχικά επιτόπου με ένα σκληρό ξύλο, κυρίως χαρουπιάς, και το φόρτωναν στα γαϊδούρια, με «χωματοκόφινα» η σε λινά τσουβάλια, και το κουβαλούσαν στο σπίτι.

Το κάθε χρώμα, πράσινο, κόκκινο, η κουμουλιά, ήταν για διαφορετική χρήση.

Το πράσινο η γκρι – μπλε, έκανε κυρίως τη μόνωση.

Από το ίδιο χώμα σκέπαζαν και τις στέγες των σπιτιών πάνω από τα μεσοδόκια και τις καλαμωτές.

Το έλεγαν και «λεπιδόχωμα» η «λεπίδα».

Ήταν και στεγανό στο νερό, αλλά και μονωτικό στη θερμοκρασία.

Τα σταμνιά που προοριζόταν για «κρυγιοστάμνια», τα έκαναν με πράσινο, η γκρι – μπλε χρώμα, αλλά με πιο παχιά τοιχώματα, για να κρατάει δροσερό το νερό.

Δεν το έψηναν πολύ, να κρατάει υγρασία, αλλά ωστόσο έσπαγαν όμως και ευκολότερα.

Το κρυγιοστάμνι στο σπίτι, το είχαν συνήθως σκεπασμένο με ένα κομμάτι πανί βρεγμένο και διατηρούσε δροσερό το νερό, όλη μέρα.

Τα υπόλοιπα σταμνιά για μεταφορά νερού κλπ, όπως και όλα τα άλλα, ήταν από κόκκινο η μαύρο χώμα, ήταν λεπτότερα σε πάχος, και πιο σκληρά, γιατί είχαν περισσότερη διάρκεια στο ψήσιμο τους.

aggeioplastiki

Η διαδικασία στο εργαστήριο

Πρώτα άδειαζαν το χώμα στην αυλή και το κοπάνιζαν με το κόπανο.

Στη συνέχεια το κοσκίνιζαν με το κόσκινο, και το έριχναν στις «λύμπες».

Από εκεί έπαιρναν τη λάσπη και την δούλευαν στον «τροχό» η στο «τροχί».

Τέλος στην ήλιο μια δυο μέρες να σκληρύνει κάπως, και τότε που ο πηλός ήταν μαλακός, έφτιαχναν τα σχέδια, και κατόπιν τα έβαζαν στο καμίνι για να ψηθούν και να σκληρύνουν.

Μετά το καμίνι αν χρειαζόταν χρωματισμός γινόταν αλλά ξανάμπαινε στο καμίνι για να ψηθεί και το χρώμα

Οι λύμπες

Ζυμωτήρας δεν υπήρχε τότε, απλά κοσκίνιζαν στο κόσκινο το κοπανισμένο χώμα, και το έριχναν στη πρώτη δεξαμενή με νερό.

Η δεξαμενή αυτή λεγόταν «λύμπα».

Υπήρχαν δύο λύμπες, οι οποίες ήταν οι χώροι πού έμπαινε το χώμα ανακατεμένο με το νερό.

Σε άλλα μέρη τις λύμπες τις έλεγαν και «καρούτες».

Οι λύμπες ήταν σαν τεράστια πιθάρια κομμένα στη μέση, αλλά πολύ ανοιχτά από επάνω, και στένευαν στο κάτω μέρος.

Είχαν αυτό το σχήμα για να δουλεύεται εύκολα η λάσπη.

Στην πρώτη λύμπα έπεφτε το χώμα, περασμένο από κόσκινο μέσα στο νερό.

Στο νερό, διαλεγόταν καλά τα πετραδάκια με τη βοήθεια ενός κουβά και με ενός κόσκινου.

Στη δεύτερη λύμπα πέρναγε η «γλυνιά», δηλ το νερό αναμεμειγμένο με το χώμα από τη πρώτη λύμπα, στη συνέχεια πέρναγε στη δεύτερη, αφού πρώτα πέρναγε από τη λεγόμενη «κνισάρα» (σίτα), πριν πέσει μέσα.

Εκεί έμενε μέρες η μήνες, να κατασταλάξει η λάσπη στον πάτο, αφαιρούσαν έπειτα το νερό από πάνω, και στο τέλος αφού εξατμιζόταν με τον αέρα και τον ήλιο και το υπόλοιπο νερό που έμενε, έμενε η τελικά η «ζύμη», αν δεν κολλούσε στα χέρια, ήταν κατάλληλη να δουλευτεί.

Όλες οι διαδικασίες γινόταν «με το μάτι», από τη παρασκευή της λάσπης μέχρι και το ψήσιμο.

aggeioplastiki2

Ο τροχός και το τροχί

Από τα κύρια εργαλεία, ήταν ο αυτοσχέδιος «τροχός», που περιστρέφεται με τα πόδια!

Ήταν ο τροχός για τα διάφορα σκεύη, και το «τροχί» που ήταν για τα πιθάρια

Για να γίνει ο τροχός, έκοβαν ένα κορμό από πλάτανο, τον πήγαιναν στον μαραγκό, και έφτιαχνε τάβλες.

Με αυτές τις τάβλες έφτιαχναν δύο βάσεις κυκλικές, όπως οι πάτοι του ξύλινου βαρελιού, περασμένες σε ένα άξονα όρθιο,

Η πάνω βάση ήταν 60 εκατοστά διάμετρο και λεγόταν «κεφαλαριά».

Η κάτω ήταν μεγαλύτερη 1,20 μέτρα διάμετρο, λεγόταν «σκαμνί», και ήταν σε οριζόντια θέση, και οι δύο.

Στο κέντρο είχαν ένα κοινό άξονα με 1 μέτρο διαφορά οι δύο ξύλινες αυτές βάσεις.

Κάτω από την μεγάλη κυκλική πλάκα, συνέχιζε ο άξονας για να καταλήξει στο «πληθί», μια πέτρα στρογγυλή και πλακωτή με εσοχή στο κέντρο.

Αντί το πληθί, πολλές φορές χρησιμοποιούσαν απλά ένα πέταλο αλόγου.

Και αυτά, για να μη βρίσκει αντίσταση ο άξονας στο έδαφος.

Το όλο σύστημα αλφαδιαζόταν σε οριζόντια θέση, και στερεωνόταν με ξύλα σε τοίχο η χάμω, που λεγόταν «διαζύλι».

Η μηχανή γύριζε, αν κάποιος καθισμένος πάνω σε ένα σανίδι που λεγόταν «κολοσάνιδο», γύρναγε με τα πόδια του τον μεγάλο κάτω δίσκο..

Ενίοτε καθόταν και σε σκαμνί η καρέκλα.!

Στο Θραψανό που είχαν εξελιχθεί τα πράγματα, τον γύριζαν με το χέρι.

Τη λάσπη για να επεξεργαστεί, την έβαζαν στο πάνω επίπεδο, δηλαδή στη κεφαλαριά.

Ανάλογη κατασκευή ήταν και το τροχί, που ήταν για μεγάλα πιθάρια..

Η ράμπα

Άλλος βοηθητικός χώρος, ήταν η «ράμπα».

Η ράμπα είχε μήκος 6 μέτρων και είχε 6 τροχούς σε 6 διαφορετικές βαθμίδες ύψους.

Στη ράμπα γινόταν τα πιθάρια.

Την ώρα που ο αγγειοπλάστης θα κάνει το πιθάρι στη πρώτη βαθμίδα,, ένα άλλο άτομο γύρναγε τον τροχό με το πόδι του.

Ο αγγειοπλάστης η σταμνάς, έφτιαχνε πρώτα τον πάτο και ένα μέρος του πιθαριού.

Στη συνέχεια θα κόψει με μεταξωτή κλωστή η λεπτό τέλι το πάνω μέρος για να είναι ίσιο, και εκεί θα ενωθεί με το άλλο τμήμα του πιθαριού που θα γίνει στην επόμενη βαθμίδα.

Τα πιθάρια ήταν 1,5 μέτρο ύψος, και στη ράμπα θα χρησιμοποιηθούν και οι 6 βαθμίδες.

Στο κάθε στάδιο δηλ. πρόσθεταν και το προηγούμενο, αφού πρώτα είχαν κόψει το πάνω και κάτω μέρος με τη κλωστή.

Μια λωρίδα πηλού θα μπει ανάμεσα στα τμήματα να τα ενώσει, και με μια άλλη λωρίδα πανιού θα τα συγκρατεί γύρω – γύρω προσωρινά, να τα τμήματα μηχανικά, να μη πέσει μέχρι να σκληρύνει στην ένωση.

Έτσι γινόταν το πιθάρι, αφού ένωναν τα τμήμα – τμήμα όλα τα κομμάτια, από το ένα τροχί στο άλλο.

Μπορούσαν να φτιάχνουν παράλληλα πολλά κομμάτια από το κάθε τμήματα, για να μην χάνουν χρόνο.

Το καμίνι

Όταν τέλειωνε τα κεραμικά της ημέρας, τα άφηναν 24 ώρες στον ήλιο έως 2 μέρες, να στεγνώσουν, ανάλογα τον καιρό, με προσοχή να μην σκάσουν.

Παράλληλα σε αυτό το στάδιο έκαναν και τα σχέδια με ένα αιχμηρό αντικείμενο .

Κυρίως ευθείες γραμμές, κυματιστές, η μαιάνδρους.

Στη συνέχεια τα έβαζαν στο καμίνι να ψηθούν, κυρίως 24 ώρες η και παραπάνω, ανάλογα το είδος του κεραμικού.

Το καμίνι είχε 4 μέτρα βάθος και 2,5 πλάτος.

Τα τοιχώματά του ήταν από πέτρες και «βίσσαλα» (κεραμικά πυρότουβλα), που κι αυτά ήταν προϊόντα του αγγειοπλάστη.

Πολλοί τρούλοι εκκλησιών, φτιάχτηκαν από παρόμοια πυρότουβλα.

Το καμίνι έκαιγε ξύλα, και όταν τα πυρότουβλα έπαιρναν ένα λευκό χρώμα, έλεγαν πως το καμίνι είναι ”πυρό”, δηλαδή έτοιμο να μπουν τα κεραμικά και να ψηθούν.

Στη φάση που το καμίνι ήταν πυρό, είχε ήδη αναπτύξει θερμοκρασία τουλάχιστον 1000 βαθμούς Κελσίου!

Θερμόμετρα δεν υπήρχαν, και ο έμπειρος καταλάβαινε «με το μάτι» σε τι θερμοκρασία βρίσκεται ο φούρνος από το χρώμα στα εσωτερικά τοιχώματα.

Αν μέσα ήταν πορτοκαλί, η θερμοκρασία ήταν από 720 με 730 βαθμούς.

Αν άρχιζε να κοκκινίζει τότε έπιανε τους 800.

Αν άρχιζε να λάμπει εσωτερικά, τότε είχε 950 βαθμούς.

Αν δε έπιανε τους 1000 βαθμούς, τότε εσωτερικά ήταν κατάλευκος!

Επειδή τότε και τα ξύλα ήταν δυσκολόβρωτα, οι σταμνάδες πλήρωναν για να του τα φέρνουν

‘Όταν δεν προλάβαιναν να φέρουν και χώμα, πάλι πλήρωναν άνθρώπους, τους «χωματάδες», να τους τα κουβαλήσουν με τα γαϊδούρια η μουλάρια.

Άλλα εργαλεία

Στο σπίτι είχαν ένα χονδρό σκληρό ξύλο το «κόπανο» για το κοπάνισμα του χώματος στο σπίτι.

Είχαν το γνωστό μας «κόσκινο» για το κοσκίνισμα του χώματος, τη «κνισάρα», και το «χτένι», για διάφορα σχέδια.

Απαραίτητα τα ξύλα να θερμανθεί το καμίνι .

Χρειαζόταν ένα σφουγγάρι θάλασσας για λείανση της επιφάνειας του κεραμικού.

Ένα φτερό κότας, όταν το κεραμικό απαιτούσε σχέδια, αντί για πινέλο.

Ένα αιχμηρό αντικείμενο το λεγόμενο «πελεκούδι», για σκαλίσματα η σκαλιστά σχέδια, τα οποία ενίοτε γινόταν με το ίδιο το φτερό από τη πίσω πλευρά του.

Φυσικά χρησιμοποιούσαν και χρώματα.

Η κεραμική και οι διαβαθμίσεις της

Όποιος ξεκίναγε την κεραμική τέχνη, σαν βοηθός, μάθαινε πρώτα τα εύκολα, και πήγαινε σταδιακά στα πιο δύσκολα!

Κυρίως οι δυσκολίες ήταν σε τρία επίπεδα, εύκολα, μέτρια και δύσκολα.

Τα εύκολα ήταν τα λεγόμενα ”μαργιόλικα”!

Ήταν δηλαδή κάποιες πονηρές πήλινες κατασκευές, για ξεγέλασμα κυρίως τις αποκριές!.

Παράδειγμα, δήθεν μικρό πήλινο λαήνι με τρύπα από κάτω, που έβαζε κάποιος νερό, και το πρόσφερε στον άλλο γεμάτο νερό!

Για να μην χύνεται το νερό, είχε το δάχτυλο από κάτω στην τρύπα, οπότε δεν έπεφτε.

Όταν όμως ο άλλος έπαιρνε το λαήνι στα χέρια του για να πιεί νερό, ο άλλος άφηνε το δάχτυλό του από την τρύπα, οπότε γινόταν μούσκεμα!

Στα εύκολα επίσης, ήταν ποτήρια, μικρά πιατάκια, κουμπαράδες, φλιτζάνια, πυρότουβλα, αλατσέρες, μοσόρες η λεκανίδες (λεκάνες), γλάστρες, δοχεία λαδιού τσικάλια και γενικά διάφορα σκεύη μαγειρικής και του σπιτιού.

Αμέσως και σε επόμενη βαθμίδα δυσκολίας, ήταν τα σταμνιά και τα μεγαλύτερα δοχεία φύλαξης λαδιού σιταριού, τα λεγόμενα βρασκιά, οι κουρούπες, τα μικρότερα πιθάρια κλπ

Η δυσκολότερη βαθμίδα, ήταν τα πιθάρια 1,5 μέτρου, που ήταν και η τελική βαθμίδα και αποκλειστική δουλειά έμπειρου μάστορα.

Γενικά στη Κρήτη, φτιαχνόταν πολλά είδη δοχείων ανάλογα τη χρήση τους, όπως κουνενοί, κουτούτα, μαστραπάδες, λεκανίδες, το μίστατο, πιθάρια διάφορα, όπως λαδοπίθαρα, σιτηρών, κρασιού, μελιού, ψωμιού κλπ.

Το ίδιο και οι κουρούπες, άλλες για γλύνα, για σίγλυνα, για ξινομυζήθρα, για σταφιδολιές κλπ.

Οι σταμνάδες της Μεσαράς

Εκτός από τους Θραψανιώτες που είχαν κατέβει στου Κουσέ και άνοιξαν καμίνια, και
στη Γαλιά έφερε τη τέχνη ο Νικολής Νιοτάκης από τις Μαργαρίτες Μυλοποτάμου.

Εκεί έμαθε τη τέχνη μαζί με το Πέτρο Σταρά.

Κι αυτό γιατί οι Μαργαρίτες είχαν μεγάλη παράδοση στη κεραμική τέχνη.

Πείστηκε να κατέβουν και οι διό τους στη Μεσαρά, και εκεί να παντρευτούν και να ανοίξουν καμίνια, αφού υπήρχε κατάλληλο χώμα άφθονο στην περιοχή.

Τελικά κατέβηκαν και οι δυο, ο Πέτρος Σταράς στου Σίβα, και ο Νικολής Νιοτάκης αρχικά στο σπίτι του πεθερού του Κυριακοσταυρούλη, στο Μετόχι (Ντερογδιανά).

Το Μετόχι, ήταν μικρό χωριό που ανήκε στη Γαλιά.

Μετά μετακόμισε στη Γαλιά.

Ο γνωστός τότε σε όλους Νικολής Νιοτάκης, έφτιαξε αρχικά δύο καμίνια στο σπίτι του πεθερού του στο Μετόχι.

Στο ένα δούλευε ο Νικολής μόνος του και στο άλλο ο Κυριακοσταυρούλης ο πεθερός του με το γιό του Κωστή Κυριακάκη.

Ο Κυριακοσταυρούλης είχε τα κατάλληλα χωράφια, και ο Νικολής παντρεύτηκε την κόρη του και ο δρόμος πλέον ήταν ανοιχτός!

Έστελνε χωριανούς και παιδιά να του κουβαλούν ξύλα από το βουνό, επι πληρωμή.

Όταν του έφερναν τα ξύλα σε δεμαθιές (μεγάλα δεμάτια), η πληρωμή γινόταν ανάλογα το βάρος!

Έπιανε τη δεμαθιά ο Νικολής με το χέρι, και αναλόγως το βάρος, ήταν και η πληρωμή που κυμαινόταν κυρίως από 2 έως 5 δραχμές η μία!

Έτσι πολλά παιδιά έβγαζαν καλό χαρτζιλίκι, αλλά και μεγάλοι.

Ο Νικολής αργότερα άφησε τα καμίνια στο Μετόχι, και έφτιαξε άλλο καμίνι στη Γαλιά, δίπλα στο σπίτι του.

Δούλεψε σταμνάς όλα τα χρόνια, μέχρι που πέθανε το ’67.

Δεν τον διαδέχτηκε κανένας ούτε αυτόν στη τέχνη του, παρά μόνο ο μεγάλος του γιός, που προσπάθησε, αλλά είχε φτάσει μονάχα μέχρι το δεύτερο στάδιο τα σταμνιά, όπου και τα παράτησε.

Tο σταμνί της νύφης

Πολλοί σταμνάδες, για δώρο στο γάμο, είχαν το ειδικό σταμνί που πήγαιναν από βραδύς δώρο στο σπίτι της νύφης!

Το σταμνί αυτό το ονόμαζαν «σταμνί τση νύφης»!

Ήταν ένα όμορφο σκαλιστό σταμνί με παραστάσεις, με λουλούδια, και μετά τον χρωματισμό, ξανάμπαινε πάλι στο καμίνι, για να ψηθούν και τα χρώματα.

Πολλές φορές, οι σταμνάδες, επειδή δεν προλάβαιναν την τελευταία στιγμή να φτιάξουν το σταμνί της νύφης, είχαν εκ των προτέρων φτιάξει δυο σταμνιά για την περίσταση που θα χρειαστεί.

(Ευχαριστούμε τον Μανώλη Νιοτάκη, γιό του Νικολή Νιοτάκη για τις πολύτιμες πληροφορίες)

 

Κείμενο – φωτογραφίες: Γεώργιος Χουστουλάκης

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Κουκουριτάκης Περικλής – Ο γιατρός της Μεσαράς Β´

Δημοσιεύτηκε

στις

Γιατρός παντός καιρού!


Ο γιατρός Κουκουριτάκης, με οποιεσδήποτε καιρικές συνθήκες, ξεκίναγε να διασχίσει δύσβατες περιοχές, αναλάμβανε να πάει βρέξει λιάσει με τη φοράδα του, να παράσχει ιατρική βοήθεια σε άρρωστο, ή σε ετοιμόγεννη γυναίκα.

Να αναφέρουμε δε, πως στα περισσότερα χωριά παλιά δεν πήγαινε καν αυτοκίνητο!

Ακόμα και όταν πλέον απέχτησε το πρώτο του αυτοκίνητο, τα άλογά τα κράτησε για αυτό ακριβώς το λόγο, για να πηγαίνει σε χωριά χωρίς αξιόλογο οδικό δίκτυο, συντομεύοντας τη διαδρομή ακόμα και πηγαίνοντας ανάμεσα από τα χωράφια!

Ακόμα και σε καύσωνες, σε χιόνια, διέσχιζε βουνά και λαγκάδια, με ομίχλες βροχές χαλάζι και αέρηδες, πάντα πήγαινε με το ζώο του, για να φθάσει μια ώρα γρηγορότερα κοντά στον ασθενή του!

Και μόνο που θα έσωζε έναν άνθρωπο, θα βοηθούσε μια κατάσταση, η θα απάλυνε τον πόνο κάποιου, αυτό και μόνο, του έδινε κουράγιο να συνεχίζει και να πηγαίνει στον προορισμό του!

Η σχέση του με τα βότανα

Επειδή ήταν και λάτρης της αρχαίας ιατρικής , γνώριζε καλά και τις συνταγές του αρχαίου Iπποκράτη.

Πέρα από φάρμακα που πρότεινε στον ασθενή του, του πρότεινε να κάνει και παράλληλη θεραπεία με βότανα, ανάλογα τη εκάστοτε περίπτωση.

Δεν στηριζόταν αποκλειστικά στα βότανα, και γενικά στις πραχτικές λύσεις . Αυτές τις πρότεινε απλά σαν βοηθητική και σαν επιπλέον χρήση. Πάντα φρόντιζε να έχει ο ίδιος βότανα πολλά και ποικίλα στο σπίτι του, στο ιατρείο του, αλλά και στο αυτοκίνητο.

Τα βότανα που φρόντιζε να έχει, πάντα τα διέθετε στους ασθενείς χωρίς να απαιτεί αμοιβή.

Και δεν ήταν μονάχα ο Κοκουριτάκης που συγκέντρωνε φαρμακευτικά βότανα. |

Βότανα κυρίως χαμόμηλο μάζευαν παλιά και τα σχολεία, αλλά και ο Ερυθρός Σταυρός έκανε την ίδια ακριβώς δουλειά.

Πολλές φορές δάσκαλοι παρότρυναν τα παιδιά, να μαζεύουν για λογαριασμό του ΕΕΣ πολλά βότανα, αλλά κυρίως χαμόμηλο, και ότι συνέλεγαν, το παρέδιδαν στον οργανισμό.
Έχε πολλά βαφτιστήρια!

Σαν μαιευτήρας παρευρέθηκε σε εκατοντάδες γέννες, και δεν είχε ποτέ ευτυχώς δυσάρεστη κατάληξη σε καμία γέννα.

Συνήθιζε πάντα, όταν τον καλούσαν σε γέννα, να φέρνει κοντά του και μια μαία.

Έτσι αρχικά από το ’45 έως το ’65 έπαιρνε μαζί του την παραδοσιακή μαμή που ήρθε από τα Ρεθυμνιώτικα, τη Κούλα Σταυρουλάκη, γνωστή στη Μεσαρά ως «Κούλα η μαμή». Η Κούλα ήταν πραχτικιά μεν αλλά πολύ καλή στη δουλειά της.

Είχε τεράστια πείρα η μαμή αυτή, για αυτό και με τη δικιά της συμβολή, δεν είχαν ποτέ άσχημη κατάληξη.

Επειδή στα χρόνια που συνεργάστηκαν, κάνανε μαζί, η Κούλα με το γιατρό, και πολλές βαφτίσεις, για αυτό εκείνη τον αποκαλούσε και «κουμπάρο»!

Αργότερα, μέσα του ’60, με τα Αγροτικά ιατρεία δηλαδή, έπαιρνε μαζί του την μαία Παπαστεφανάκη Ειρήνη, που ήταν και η πρώτη σπουδαγμένη μαία στη Μεσαρά! Ήταν γνωστή και σαν « Ειρήνη η μαμογιάτροσα».

Αμοιβή ο γιατρός δεν δεχόταν ποτέ, κι αν έδιναν τίποτα, έλεγε: «Δώσε τα στη μαμή»!

Και συνήθως αντί χρημάτων έδιναν στη μαμή καμιά κότα, κανένα τυρί, ρακί κλπ.

Όμως, πολύ σπάνια μεν, αλλά δεν εξέλειπαν κατά τη διάρκεια μιας γέννας και τυχόν δυσκολίες και περιπλοκές.

Πάνω στο φόβο λοιπόν, μην τυχόν πεθάνει το παιδί, καλού κακού, έκαναν εκείνα τα χρόνια τις λεγόμενες «αεροβαφτίσεις»! Ωστόσο και αυτοί οι κίνδυνοι πάντα είχαν αίσιο αποτέλεσμα!

Η αεροβάφτιση ή νηπιοβαπτισμός, ή βάπτισμα ανάγκης γινόταν σε ειδικές περιπτώσεις που κινδύνευε το βρέφος να πεθάνει . Τότε η μαία ή ο γιατρός ή όποιος ήταν παρόν στο γεγονός, το σήκωνε ψηλά τρις φορές λέγοντας:

-« Βαπτίζεται ο δούλος -η του Θεού τάδε στο όνομα της Αγίας Τριάδος (Του Πατρός, του Υιού, και του Αγίου Πνεύματος».
Αν ζούσε το βρέφος, τότε πήγαινε και στην εκκλησία και του έκαναν το Μύρωμα και κάποιο ευχολόγημα, την κανονική δηλαδή βάφτιση.

Το παιδί λέγανε: «Δεν έπρεπε σαν πεθάνει, να πάει στον ουρανό αβάφτιστο χωρίς όνομα, γιατί θα γινόταν τελόνι!».
Φυσικά εννοείται πως ο Κουκουριτάκης είχε γίνει και πολλές φορές νονός, και σε περιπτώσεις που το παιδί δεν είχε κανένα πρόβλημα υγείας, απλά του το ζητούσαν και εκείνος το δεχόταν.

Όταν οι Μοίρες είχαν ένα και μοναδικό φαρμακείο!

Από το ’49 μέχρι το ’75, ήταν περίοδος που στις Μοίρες υπήρχε ένα και μοναδικό φαρμακείο, και αυτό δεν το είχε ντόπιος. Το είχε κάποιος Τσαγάκης Νίκος, και ήταν στη σημερινή θέση που σήμερα υπάρχει και σήμερα φαρμακείο του κ. Κλουβιδάκη.

Παρόλα αυτά είχε πολύ δουλειά το φαρμακείο αυτό του Τσαγάκη, και σύντομα ο άνθρωπος αυτός είχα να κάνει με ποσά πολλών εκατομμυρίων!

Είχε όμως και ένα ελάττωμα, δεν έδιδε ποτέ «επί πιστώσει» σε κανέναν, αν δεν είχε μαζί του κάποιον «εγγυητή»!

Μετά το ’75 που άρχισαν να ανοίγουν περισσότερα φαρμακεία στη πόλη των Μοιρών, ο άνθρωπος αυτός έφυγε από τις Μοίρες.

Ο Κουκουριτάκης απαιτούσε από τους φαρμακοποιούς του να φτιάχνουν διάφορα σκευάσματα από ανάμειξη άλλων φαρμάκων, και τους καθοδηγούσε ο ίδιος που ήταν ενήμερος πάντα στις σωστές δοσολογίες, καθώς και στα νέα σκευάσματα, γιατί η Ελλάδα σαν φτωχή χώρα υστερούσε πολύ στον τομέα αυτό.

Απατούσε δε οι φαρμακοποιοί, να εισάγουν υποχρεωτικά και τα νέα φάρμακα που κυκλοφορούσαν στην Ευρώπη, ώστε να γεμίζουν έτσι τα ράφια τους, τα οποία είχαν αρχικά ελάχιστα φάρμακα, όπως ασπιρίνες κινίνο, αντισηπτικά όπως βάμμα ιωδίου οξυζενέ, οινόπνευμα κλπ.

Και εδώ χάρις στο γιατρό Κουκουριτάκη, γέμισαν πράγματι και τα ράφια των φαρμακείων με μεγάλη ποικιλία φαρμάκων!

Ένας καλός Σαμαρείτης

Ο Κουκουριτάκης δεν ζητούσε ποτέ χρήματα για τη δουλειά που εκτελούσε, και μονάχα αν γνώριζε πως ο ασθενής του «ήστεκε καλά» οικονομικά, τότε μπορούσε να πάρει κάτι, και αυτό επειδή του τα πρόσφεραν με το ζόρι!

Όπου τον καλούσαν πάντως φτωχοί, ποτέ δεν έπαιρνε χρήματα, ακόμα κι αν του τα πρόσφεραν με τη καρδιά τους.
Πονούσε τον άρρωστο, και έκανε ότι μπορούσε από το χέρι του!

Και όχι πως είχε την οικονομική ευχέρεια, αντίθετα, προερχόταν από, φτωχή οικογένεια του Πετροκεφαλίου. Ο ίδιος απλά ήταν στην ουσία ένας δημόσιος υπάλληλος.

Είχε πολλούς φίλους, έκανε παρέες και με φτωχούς και με πλούσιους, και ποτέ δεν έκανε διακρίσεις.

Σύχναζε κυρίως στο καφενείο του Κλάδου, παρόλη τη πίεση του χρόνου. Τον περισσότερο χρόνο του τον περνούσε στο ιατρείο, και τον αφιέρωνε στους αρρώστους του, στη ιατρική μελέτη ή στις διάφορες δραστηριότητές του.

Ήταν γιατρός ευαίσθητος, ένοιωθε τον ξένο πόνο, και τον έκανε δικό του.

Άμα έβλεπε δε, πως ο ασθενής του ήταν πάμφτωχος, και δεν είχε καθόλου λεφτά να πάρει ούτε ένα φάρμακο, αν δεν το είχε ο ίδιος στο ιατρείο του να του το δώσει, ήταν τόσο ευαίσθητος που ήταν σε θέση τους δώσει ακόμα και από τα δικά του χρήματα για να το αγοράσει!

Δεν άφηνε πάντως ποτέ άρρωστο στην τύχη του!

Στο δρόμο και παντού τον σταματούσαν, για να τον ρωτήσουν για τυχόν ιατρικό πρόβλημα του ο κόσμος, και εκείνος ποτέ δεν αρνήθηκε να δώσει, ακόμα και στο δρόμο, μια υπεύθυνη απάντηση!

Σε πολλές περιπτώσεις έδινε φάρμακα δωρεάν, χωρίς καμία αμοιβή!

Αυτό γινόταν γιατί πολλά φάρμακα του τα έστελναν σαν δείγματα οι φαρμακοβιομηχανίες του εξωτερικού, μαζί με τα ενημερωτικά φυλλάδια και τα είχε στο ιατρείο.

Του τα έστελναν για να τα δοκιμάσει, να δει την αποτελεσματική χρήση τους, και να τους δώσει ενημέρωση μετά εκείνος για την αποτελεσματικότητά τους.

Από αυτά έδινε στους αδύναμους οικονομικά ασθενείς του, για να μην πηγαίνουν να τα αγοράζουν.

Περνούσαν όμως ταχτικά και πολλοί ιατρικοί επισκέπτες από το ιατρείο του γιατρού. ​

Ήταν υπάλληλοι των φαρμακοβιομηχανιών, και μάλιστα του δίνανε πολλές φορές και εκείνοι δωρεάν φάρμακα αυτά υπό μορφή δείγματος.

Έτσι διέθετε πάρα πολλά σύγχρονα για την εποχή φάρμακα, όλα δείγματα και φυσικά δωρεάν.

Αυτά λοιπόν τα δωρεάν φάρμακα, ποτέ δεν τα εκμεταλλεύτηκε! Όλα τα δείγματα φαρμάκων τα διέθετε στους άπορους ασθενείς του.

Γιατρός με πολλές δραστηριότητες

Έλεγχος υγειονομικής επίβλεψης ποντοπόρων πλοίων

Ίσως πολλοί ακόμα και σήμερα δεν γνωρίζουν καν τις δραστηριότητες που είχε ο γιατρός Κουκουριτάκης , πέραν αυτής του αγροτικού γιατρού στο Υγειονομικό Μοιρών.

Σπουδαία δραστηριότητα του λοιπόν, ήταν να του αναθέσουν να αναλάβει την «υγειονομική επίβλεψη» στα ποντοπόρα καράβια που ερχόταν για ανεφοδιασμό στους Καλούς Λιμένες.

Το κάθε καράβι που άραζε ήταν σε καραντίνα, μέχρι να τελειώσει ο γιατρός τον έλεγχο!

Και αυτό γινόταν υποχρεωτικά βάσει του τότε νόμου «περί υγείας και προστασίας του πολίτη», για να μην γεμίσει η Μεσαρά από θανατηφόρες ασθένειες κυρίως προερχόμενες από Αφρική.

Ήταν η εποχή που είχε ανοίξει το Σουέζ, και τα περισσότερα ποντοπόρα καράβια πλέον ανεφοδιαζόταν στις δεξαμενές πετρελαίου που είχε ο Βαρδινογιάννης στους Καλούς Λιμένες.
Λέγεται πως ήταν και αυτή μια αρχική ιδέα τότε του Ωνάση, να φτιάξει εκείνος εκεί τις δεξαμενές.

Ωστόσο ο Ωνάσης είχε κατέβει πράγματι στους Καλούς Λιμένες για το σκοπό αυτό., Μάλιστα άφησε μια καλή εντύπωση στους ντόπιους, που πολλοί ακόμα τη θυμούνται! Έτυχε λένε να δοκιμάσει τότε που ήρθε και μια λεμονάδα «ΛΈΝΤΑ» η οποία έβγαινε τότε στη περιοχή.

Υπήρχε όντως μια βιοτεχνία με την ονομασία «ΛΈΝΤΑ», που το νερό ερχόταν από πηγή κοντά στην Αγία Μαρίνα, και που οι παλιοί πολύ καλά θυμούνται.

Τόσο πολύ του άρεσε η λεμονάδα αυτή, που πήρε μαζί του στην Αθήνα δύο κιβώτια!

Εντύπωση ιδιαίτερη έκανε σε όλους, που ενώ έκαναν 20 δραχμές τα δύο κιβώτια οι λεμονάδες, εκείνος πλήρωσε 200 δραχμές χωρίς να ζητήσει ρέστα!

Τότε οι 200 δραχμές ήταν αξιόλογο ποσό, αφού η μια γκαζόζα είχε τότε μία δραχμή, και η αξία των δύο κασονιών ήταν μόνο 40 δραχμές!

Όμως για λόγους που δεν γνωρίζουμε δεν έκανε τελικά την επένδυση εκείνος, αλλά οι Βαρδινογιάννηδες.

Πήγαινε λοιπόν εκεί ο Κουκουριτάκης στα καράβια που άραζαν, και εξέταζε τα πάντα μέσα, κυρίως όσους ξένους ερχόταν σε ελληνικό έδαφος, φέροντας τυχόν μαζί τους μεταδοτικές ασθένειες.

Εκείνος μετά από σχετικό έλεγχο, έδινε το «Υγειονομικό ΟΚ», και έτσι δεν υπήρχε πρόβλημα μετάδοσης, ώστε να κινδυνεύσουν οι Μεσαρίτες.

Μπορούσε να ελέγξει και δέκα καράβια την ημέρα! Τον μετέφερνε μέχρι εκεί η εταιρία με στρατιωτικό jeep, μάρκας « willys».

Αυτό κράτησε τουλάχιστον μια εικοσαετία!

Υγειονομική επίβλεψη στη στρατιωτική Μονάδα « Tαγ/η Νικολούδη Εμμανουήλ»

Λίγοι μπορεί να γνωρίζουν ίσως, πως γιατρός του στρατοπέδου « Τα/γη Νικολούδη Εμμανουήλ» ήταν και εδώ ο Κουκουριτάκης. Το στρατόπεδο ήταν τότε Ταξιαρχία, ιππικού, όμως το ίδιο δεν είχε στρατιωτικό γιατρό. Ευθύνη λοιπόν για περίθαλψη αξιωματικών, υπαξιωματικών και οπλιτών είχε και εδώ ο Κουκουριτάκης για πολλά χρόνια.

Υγειονομική επίβλεψη Δημοσίων υπαλλήλων

Εκείνα τα χρόνια, στη πόλη των Μοιρών υπήρχαν πολλοί δημόσιοι υπάλληλοι. Επειδή υπήρχαν εκεί πολλές Δημόσιες υπηρεσίες συγκεντρωμένες, Ταχυδρομείο, Τηλεγραφείο, Εφορία, Ειρηνοδικείο Χωροφυλακή, Αγρονομείο, Ταμείο, Τράπεζα κλπ , φυσικό ήταν να έχει η πόλη και πολλούς δημόσιους υπαλλήλους!

Όλοι αυτοί οι υπάλληλοι, ήταν υπό την ιατρική επίβλεψη πάλι του γιατρού Κουκουριτάκη.

Η ετήσια ομιλία του την « Παγκόσμια ημέρα Υγείας»

Μια ακόμα δραστηριότητά του ήταν, ότι είχε καθιερώσει, κάθε χρόνο, τη μέρα παγκόσμιας υγείας, 7 Απριλίου δηλαδή, να βγάζει λόγο στην αίθουσα του κινηματογράφου «ΦΑΙΣΤΌΣ», ιδιοκτησία Κουλεντάκη – Πολιτάκη, που βρισκόταν δεξιά όπως ερχόμαστε από Καπαριανά.

Εκεί κάθε χρόνο είχε τα ευκαιρία να βγάζει λόγο, και να ενημερώνει τους Μεσαρίτες για γενικά θέματα, και θέματα που τους ενδιαφέρουν άμεσα. Για προλήψεις, νέες δυνατότητες της ιατρικής, προβλήματα με θέματα υγείας στη περιοχή κλπ, μάλιστα έκανε διάφορες προτάσεις και έδινε λύσεις ο ίδιος σε πολλά από αυτά τα προβλήματα.


Νομαρχιακός σύμβουλος

Τη δεκαετία του ’50 εξελέγη από τους συμβούλους κοινοτήτων σαν «Νομαρχιακός σύμβουλος» εκείνης της εποχής, είχε περισσότερο συμβουλευτικό χαραχτήρα, και όχι πολιτικό.
Πολλές φορές, και την ετήσια άδειά του εξαντλούσε, γιατί αφιέρωνε πολύ χρόνο στις πολλές αυτές περίπλοκες δραστηριότητές του που αναφέραμε παραπάνω.

Είχε και την υγειονομική επίβλεψη των «Ιδρυμάτων Παναγίας Καλυβιανής»

Τελευταίως και αφού φτιάχτηκαν και τα «Ιδρύματα Παναγίας Καλυβιανής» από τον Μακαριστό Τιμόθεο, πήγαινε και εκεί δύο φορές τη βδομάδα για να παράσχει σε όλους ιατρική κάλυψη της υγείας όλων, (παιδιών, ιερωμένων και γενικά όλου του προσωπικού).

Πρωτοστάτης και σε δενδροφύτευση

Στην έξοδο των Μοιρών προς τις Μοίρες Τυμπάκι, και σε αρκετή διαδρομή κατόπιν προτροπής του γιατρού Κουκουριτάκη, και ασφαλώς σε συνεργασία με τον τότε δήμαρχο Μοιρών Στέφανο Κατεργαράκη, καθώς και με τη σπουδαία βοήθεια και του Νικολάου Ρεθυμνιωτάκη (Ντούγκλα), έλαβε μέρος στη μεγάλη δενδροφύτευση την «ημέρα γιορτής πρασίνου». Όλοι τους, μαζί και ο γιατρός έκαναν τη δενδροφύτευση αυτή εκατέρωθεν και κατά μήκος του δρόμου προς Τυμπάκι!

Ο Δήμαρχος αφού έκανε το χατίρι του γιατρού, μάζεψε πολύ κόσμο, και φύτεψαν πολλά δένδρα ευκαλύπτων, πολλά από τα οποία σώζονται ακόμα και μέχρι και σήμερα!
Στη φώτο φαίνεται ο Κουκουριτάκης στη δενδροφύτευση το 1954 μαζί ε τον Φραγκίσκο Σφακιανάκη πού είχε το εστιατόριο στις Μοίρες, γνωστός σαν «Φραγκής».

Ήταν ο γιατρός που πιστοποίησε τον θάνατο των εννέα
Ό Κουκουριτάκης ήταν εκείνος που εκλήθη από τους Γερμανούς, να πιστοποιήσει τον θάνατο των εκτελεσθέντων εννέα συμπατριωτών μας. Όμως επειδή είχε στοχοποιηθεί για τις δραστηριότητές του όπως αναφέρανε και στο προηγούμενο άρθρο να περιθάλπει Άγγλους στρατιώτες δηλαδή, είχε γίνει «μήλον της έριδος», μεταξύ αξιωματούχου της στρατιωτικής αστυνομίας Γκεστάμπο, και ανώτερου αξιωματούχου του Γερμανικού στρατού. Ο πρώτος ζητούσε θανάτωση, ο δεύτερος να μείνει για να γιατρεύει όλο τον κόσμο της περιοχής. Ευτυχώς υπερίσχυσε η γνώμη του ανώτερου αξιωματικού του στρατού, και ο γιατρός ευτυχώς σώθηκε!

Τα δύο γρήγορα άλογα του γιατρού

Είχε από πολύ πριν τη κατοχή, δύο γερά άλογα, μάλιστα φοράδες. Και τα δύο τα είχε αγοράσει από κάποιον από το χωριό Άη Γιάνη κοντά στην αρχαία Φαιστό.

Ήταν διό καλές και δυνατές φοράδες, μια ψαρή και μια καφέ.

Τον καλούσαν παράδειγμα να πάει στη Πόμπια, και να επισκεφθεί εκεί κάποιον άρρωστο? Καβαλούσε λοιπόν αμέσως τη μια φοράδα, που ήταν και «γιοργαλίδικη», και καλπάζοντας πήγαινε στη Πόμπια και τον έβλεπε τον ασθενή του.

Είχε δε μια καταπληκτική σύζυγο, την Κατίνα, και αν καμιά φορά ερχόταν στο διάστημα που έλειπε κάποιος στο σπίτι τους, ζητώντας επειγόντως το γιατρό, να πάει ας πούμε και στη Γαλιά, η σύζυγος του γιατρού του έλεγε:

-Μόλις εμφανιστεί στο σπίτι ο γιατρός, θα τον ενημερώσω, και θα έρθει αμέσως!

Πράγματι, κάποια στιγμή καταφθάνει ο γιατρός πάνω στη φοράδα, που ακόμα ασθμαίνει.

Μόλις μαθαίνει πως έχει και περιστατικό στη Γαλιά, καβαλά αμέσως την άλλη φοράδα τη ξεκούραστη, και τραβά γραμμή πάλι με καλπασμό, για τον επόμενο ασθενή, και ούτω καθ’ εξής!

Τα άλογα τα είχε συνέχεια σε καλπασμό!

Αυτό το έκανε, και ενάλλασσε τα άλογα του, μια το ένα και μια το άλλο, για να μην τα καταπονεί, και για να τους δίνει την ευκαιρία να ξεκουραστούν!

Και αυτό, γιατί αγαπούσε πολύ τα ζώα του, τα οποία είχε και αυτά σαν παιδιά του, και τα θεωρούσε μέρος της οικογένειας του! Μάλιστα και όταν αγόρασε το πρώτο αυτοκίνητο, τη μια φοράδα τουλάχιστον, τη κράτησε για τις περιοχές που δεν πήγαινε αυτοκίνητο.

Τελικά τις φοράδες του τις είχε μέχρι και πέθαναν από γεράματα!

Πλήρωνε κάποιον Πετροκεφαλιανό, να τα φροντίζει, και εκείνος πήγαινε μια φορά τη βδομάδα και τα έβλεπε.

Το πρώτα του αυτοκίνητα

Το πρώτο του αυτοκίνητο, το απέχτησε το ’58, ήταν ένα «OPEL OLYMPIA», και το πήρε μεταχειρισμένο, από το βουλευτή Λακωνίας , κάτοικο Μάνης Δαβάκη.

Το δεύτερο του αυτοκίνητο, που και εγώ ο ίδιος ακόμα το θυμάμαι, ήταν ένα «VOLKSWAGEN» τύπου «σκαραβαίος», το οποίο είχε αγοράσει καινούριο.

Πλέον με το αυτοκίνητο πήγαινε πιο άμεσα στον προορισμό του.

Αφότου απέχτησε λοιπόν αυτοκίνητο, το άλογο το είχε μόνο για τις δύσβατες περιοχές, που δεν είχαν ακόμα αυτοκινητόδρομους.

Όσον αφορά το αυτοκίνητό του τον σκαραβαίο, υπήρξε κάποτε και το εξής αστείο ευτράπελο:

Μια μέρα που πήγαινε με το αυτοκίνητο του το σκαραβαίο στη Γαλιά, για επίσκεψη σε ασθενή, κάπου στα μισά του δρόμου μένει! Δεν έπαιρνε μπρός παρά τις επίμονες προσπάθειες του γιατρού!

Τότε απογοητευμένος, κοιτάζει γύρω τριγύρω, βλέπει κάτι πρόβατα κάπου κοντά, και ψάχνει για το βοσκό.

Τον βλέπει λοιπόν τον πλησιάζει, και τον ρωτάει:

-«Μπορείς να πεταχείς μέχρι το συνεργείο στις Μοίρες, και να ειδοποιήσεις να έρθουν εδώ για να δούνε τη βλάβη?».

Τότε ο βοσκός πλησιάζει το αυτοκίνητο, και λέει στο γιατρό:

-«Γιατρέ κοίταξες αν έχει βεζίνα»?

Κοιτάζει ο γιατρός, για βενζίνα, άδειο τελείως το ρεζερβουάρ!

Τότε ανοίγει το μπροστινό καπώ που είχε ο σκαραβαίος τη ρεζέρβα με βενζίνη σε ειδικό κάνιστρο, την άδειασε στο αυτοκίνητο, βάζει μπρός , και συνέχισε το δρόμο του!

Βλέπεις τη ρεζέρβα με τη βενζίνα τότε τα παλιά αυτοκίνητα την είχαν σε μεταλλικό κάνιστρο, μπροστά ή πίσω στο καπώ.

Η σχέση του γιατρού, με το τραγούδι «Αστρα μη με μαλώνετε»

Με τον Λευτέρη Καμπουράκη ή Καστελλολευτέρη τον μεγάλο συνθέτη που κυκλοφόρισε το γνωστό σε όλους τραγούδι «άστρα μη με μαλώνετε», ήταν πολύ καλοί φίλοι με το γιατρό αλλά και γείτονες!

Ο Κστελλολευτέρης τότε δούλευε στα τρία τάφ «ΤΤΤ», έτσι λέγανε τότε το Ταχυδρομείο, που ήταν ένα με το Τηλεφωνείο και Τηλεγραφείο, για αυτό λεγόταν και «τρία ταφ».

Η υπηρεσία λειτουργούσε εκείνα τα χρόνια σαν ενιαίος οργανισμός .

Και επειδή καθημερινά ο γιατρός είχε πάρα πολλά γράμματα, τηλεγραφήματα επιστολές κλπ, τον επισκεπτόταν πολύ συχνά ο Λευτέρης Καμπουράκης, και του τα έφερνε.

Μάλιστα επειδή ο γιατρός του άρεσε να ενημερώνεται, είχε πολύ συχνά έντυπα από τις μεγαλύτερες φαρμακοβιομηχανίες του εξωτερικού, γιατί και εκείνες από έρευνα τους, διαπίστωσαν πως ο συγκεκριμένος γιατρός ήταν από του πρώτους στη λίστα σε ενημέρωση στην Ελλάδα!

Ο Καστελλολευτέρης μια μέρα που του έφερνε πάλι γράμματα, είπε στο γιατρό:

-«Γιατρέ, πιο πολλά γράμματα παίρνεις εσύ, παρά όλη η Μεσσαρά!»

Μια άλλη μέρα πάλι ο Καστελλολευτέρης , γύρω στα 1953 που του πήγε πάλι γράμματα, λέει πάλι στο γιατρό:

-«Γιατρέ, για κοίτα εδώ, αυτούς τους στίχους που έγραψα, να μου πεις τη γνώμη σου αν σου αρέσουν».

Φυσικά ρώτησε το γιατρό, γιατί τον θεωρούσε αξιόπιστο, γενικά αυθεντία για όλα τα θέματα, και περίμενε από αυτόν μια απάντηση σοβαρή και υπεύθυνη, επειδή τον θεωρούσε άνθρωπο αυξημένης αντίληψης.

Ο γιατρός αφού διάβασε προσεκτικά τους στίχους του τραγουδιού, του απάντησε:

-«Ποιος το έγραψε αυτό το τραγούδι?»

-«Εγώ το ‘γραψα γιατρέ!» απαντά ο Καστελλολευτέρης.

-« Μα είναι πολύ καλό! Οι στίχοι σου μου αρέσουν πάρα πολύ Λευτέρη! Θέλω να μου τους δώσεις να τους κρατήσω, θέλω να τους έχω και εγώ».

-«Γιατρέ, αφού μου το λέτε εσείς πως είναι καλό, σκέφτομαι σύντομα να το μελοποιήσω!». Απαντά πάλι ο Λευτέρης

Τότε ο Καστελλολευτέρης είπε στη νοσοκόμα του γιατρού:

– «Πάρε μολύβι και χαρτί, να αντιγράψεις αυτούς τους στίχους που έχω εδώ, και να τους δώσει μετά στο γιατρό».

Τα χρόνια εκείνα, είχε μία μόνο νοσοκόμα, την Ξενάκη Ειρήνη, καθότι ήταν την εποχή που ο γιατρός δούλευε στο «Αγροτικό Ιατρείο Μοιρών», και κατά πάσα πιθανότητα, εκείνη πρόσταξε ο Καστελλολευτέρης να το αντιγράψει!

Έτσι και έγινε, σε διό τρία χρόνια πράγματι ο Καστελλολευτέρης, το έβγαλε σε δίσκο, γύρω στο ‘55!

Το χαρτάκι αυτό με τα «γυναικεία γράμματα», πιθανόν το έγραψε η Ξενάκη Ειρήνη, και που περιέχει γραμμένους όλους τους στίχους του «άστρα μη με μαλώνετε», σώζεται ακόμα και σήμερα, και το έχει μαζί με πολλά προσωπικά του είδη και ιατρικά εργαλεία, η οικογένεια Κουκουριτάκη.

Το κείμενο A’ και B’ μέρος,βασίστηκε σε μαρτυρίες:
Αρμουτάκη Γεωργίου, Δήμαρχος Δ. Φαιστού
Μαραγκάκη Μύρωνα, συνταξιούχος
Bασιλείας Μαρκάκη , συνταξιούχος δασκάλα.
Χουστουλάκη Πελαγία, συνταξιούχος αγρότισσα από Γαλιά

Κείμενο: Γεώργιος Χουστουλάκης
φωτογραφίες: Γεώργιος Χουστουλάκης – Αρχείο Δήμου Φαιστού

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΙΣΤΟΡΙΑ

Kουκουριτάκης Περικλής – Ο γιατρός της Μεσαράς!

Δημοσιεύτηκε

στις

Το γεγονός το ότι προσωπικά γνώρισα τον άλλοτε  μεγάλο γιατρό της Μεσαράς, στα παιδικά και νεανικά μου χρόνια, με έκανε να έχω  και ένα λόγο παραπάνω, για να ασχοληθώ  σήμερα με αυτό το άρθρο εις μνήμη του, 26 χρόνια μετά από το θάνατό του


Το λιγότερο που μπορούσα να κάνω, αφού  φυσικά και εγώ ο ίδιος θεραπεύτηκα πολλές φορές από τον ίδιο, καθ’ ότι  τον είχαμε οικογενειακό γιατρό, όπως και χιλιάδες άλλοι Μεσαρίτες.

O γιατρός δεν είναι άλλος, από τον μακαρίτη πλέον γιατρό Κουκουριτάκη Περικλή, από το Πετροκεφάλι της Μεσαράς!

O Kουκουριτάκης γεννήθηκε  Φεβρουάριο το 1908, και πέθανε Φεβρουάριο του 1991.
Ασθένειες όπως γαστρεντερίτιδες, πυώδης αμυγδαλίτιδες, μαγουλάδες, ιλαρά κλπ, περάσαμε τα περισσότερα παιδιά, δημοτικού και γυμνασίου, και τον είχαμε  πάντα πλάι μας στα δύσκολα.

Θα ξεκινήσω  το προφίλ του γιατρού, όχι με μια περιγραφή του χαραχτήρα του, αλλά  με ένα  προσωπικό βίωμα. Αν θυμάμαι καλά, ήταν  τότε στη Β’ Γυμνασίου, αρχές της δεκαετίας του ’70, που  ήταν μοναδικός γιατρός στο νεοσύστατο τότε «Υγειονομικό Σταθμό  Μοιρών».

Εντελώς μονάχος του ανέλαβε να  μας κάνει σε χίλιους περίπου  μαθητές, όλου του εξαταξίου σχολείου δηλαδή, το εμβόλιο του δαμαλισμού (βατσίνα). Όλο το σχολείο, μας πήγαν  οι καθηγητές μας  σε γραμμές,  μετά τη πρωινή προσευχή στον Υγειονομικό Σταθμό, που ήταν στη θέση που βρίσκεται σήμερα το Κέντρο Υγείας, πριν επεκταθεί στη σημερινή του μορφή.

Εκεί μόνος του ο γιατρός Κουκουριτάκης, σε λίγες μόνο ώρες, με μια μόνο ειδική  βελόνα, μας έκανε ένα εμβόλιο, σε όλα τα παιδιά ψηλά στον αριστερό μας ώμο, κάνοντας  πολλαπλά  μικρά τσιμπήματα!

Δεν έβαλε τις τρεις νοσοκόμες  που διέθετε  τότε ο Υγειονομικός Σταθμός  για να κάνουν αυτή τη δουλειά, παρά του ότι είχε να ασχοληθεί και με τους ασθενείς του. Έκανε όλα  τα εμβόλια μονάχος του, που για να γίνει σήμερα αυτό, θα έπρεπε να επιστρατευτούν αρκετοί γιατροί, και νοσοκόμες, και ποιος ξέρει για πόσο χρονικό διάστημα! Κι ας ήταν ο ίδιος ένας απλός δημόσιος υπάλληλος στο σύστημα υγείας!

Εκείνος σε λίγες  μόνον ώρες, μας φρόντισε και γυρίσαμε μάλιστα και στο σχολείο μας,  να μην χάσουμε τις δύο τρεις υπόλοιπες ώρες μάθημα, ενώ εκείνος συνέχισε  να εξετάζει τους  ασθενείς του!

Αυτός ήταν, με ένα μόνο παράδειγμα, ο γιατρός Κουκουριτάκης  Περικλής,  γενικός παθολόγος, ενταγμένος στο σύστημα υγείας  1930 -1974!

Έτσι, σε αυτό το «μήκος κύματος», ήταν και  όλες του οι δραστηριότητες, για αυτό και κανείς δεν τον ξέχασε ακόμα και σήμερα,  που πυκνά  συχνά ακόμα συζητιέται!

 

Ο γιατρός που έσωσε τη Μεσαρά από την ελονοσία

Ο γιατρός  Κουκουριτάκης,  ήταν εκείνος που έσωσε κάποτε τη Μεσαρά, από τη ασθένεια της ελονοσίας, που μάστιζε τον κόσμο  της περιοχής, από πριν  αλλά και μετά τη κατοχή  1935 – 1945.

Τότε επειδή υπήρχαν πολλά στάσιμα νερά  στο κάμπο, και κυρίως κάτω από τη Φαιστό, είχε εμφανιστεί παράλληλα  και η ελονοσία, και αυτό επειδή η ευρύτερη περιοχή είχε πολλά έλη και στάσιμα νερά.

Μάλιστα παλαιότερα στα ελώδη νερά της περιοχής, οι ντόπιοι καλλιεργούσαν ρύζι!

Πολλά χωριά γύρω από τη Φαιστό, όπως Αη  Γιάννης, Καμηλάρι, Τυμπάκι  θέριζε η ελονοσία.

Ακόμα και το καλοκαίρι είχε στάσιμα νερά και ο Γεροπόταμος , και τα κουνούπια μετέδιδαν ραγδαίως  την θανατηφόρο ασθένεια.|

Υπήρχε μάλιστα και σχετικό αστείο  για τους Τυμπακιανούς  τα χρόνια εκείνα, που τα ακούγαμε και εμείς σαν μαθητές γυμνασίου τη δεκαετία του ‘70.

Αν ρωτούσαν λέει, καλοκαίρι κάποιο Τυμπακιανό: «Από πού είσαι μωρέ?»

Εκείνος απαντούσε αργά  αργά  χαμηλόφωνα, σχεδόν ξεψυχισμένα:

-«Από το Τυμπάαακι….».

Ενώ άμα τον ρωτούσαν χειμώνα απαντούσε ζωηρά , γρήγορα και δυνατά:

– «Από το Τυμπάκι!»

Αυτό μαρτυρεί  δυστυχώς, πόσο  πολύ είχε προχωρήσει η ασθένεια αυτή, και είχε εξασθενίσει πολύ κόσμο, για να φθάσει να  κυκλοφορήσει μάλιστα και  το σλόγκαν αυτό της εποχής για αρκετές δεκαετίες! Φυσικά το καλοκαίρι ήταν πράγματι σε μεγάλη έξαρση η ασθένεια, ενώ τον χειμώνα ήταν σε ύφεση.

Επίσης και η περιοχή  «Ψαθιανά»,  δυτικά των Μοιρών, στην εκβολή του ποταμού (που φέρνει από τη Λάβδα ο Γαλιανός με το Βρελιανός  ποταμός), είχε πολλές ψάθες, που σημαίνει, πως το έδαφος ήταν και εδώ  ελώδες, καθώς φυσικά υπήρχαν  και πολλά κουνούπια για τη μετάδοσή της θανατηφόρου ασθένειας.

Κατάφερε λοιπόν  ο Κουκουριτάκης με τις θεραπείες του και έσωσε τους αρρώστους που έπασχαν από ελονοσία  στη περιοχής  Μεσαράς, και το 1954 αποξηράθηκαν και όλες οι περιοχές όπου είχαν έλη.

Βέβαια το μοναδικό αποτελεσματικό φάρμακο της εποχής τότε για την ελονοσία, ήταν τότε το κινίνο.

Ο γιατρός δεν είχε να κάνει μόνο με την ελονοσία, οι αρρώστιες  της εποχής, ήταν πολλές, τύφος, ψώρα, πνευμονία, φυματίωση, ίκτερος, τέτανος κλπ.

Αυτές  ήταν  μονάχα λίγες από αυτές που είχε να αντιμετωπίσει σαν  γενικός ιατρός, πέραν από τις  διάφορες μολύνσεις.

Δεν ήταν όμως ο γιατρός που αγαπούσε  μόνο τους Μεσαρίτες, αγαπούσε όλο τον κόσμο, και δεν δίστασε να βοηθήσει ιατρικά συνανθρώπους του, ακόμα και με κίνδυνο της ζωής του!

Επειδή ήταν γιατρός και στη κατοχή,  γιάτρεψε  ακόμα και Νεοζιλανδούς και Άγγλους στρατιώτες. Εφόσον  οι επιβιβάσεις και αποβιβάσεις  γινόταν στα παράλια του Νότιας Κρήτης, έφερναν συχνά και Άγγλους ή Νεοζηλανδούς τραυματίες στρατιώτες. Με κίνδυνο της ίδιας της ζωής του, αλλά και της οικογένειας του, πήγαινε κρυφά και τους γιάτρευε, εκεί όπου τους έκρυβαν. Το ίδιο έγινε και με άλλους δύο Νεοζηλανδούς στρατιώτες, που εντόπιοι τους έκρυβαν στο παλιό ταχυδρομείο Μοιρών.  Πήγε και εκεί κρυφά, και τους παρείχε τις πρώτες βοήθειες!

Αυτά όλα  τα έμαθαν οι Γερμανοί, και γρήγορα  στοχοποιήθηκε από τη Γκεστάμπο,  με αποτέλεσμα να μπει, λένε,  και αυτός στη λίστα για να τουφεκιστεί, αλλά με μεσολάβηση τρίτων, τη γλύτωσε,  κατά μαρτυρίες πάντα!

Λένε οι μαρτυρίες, ότι ο Κουκουριτάκης  ήταν ο γιατρός που εκλήθη από τους Γερμανούς, να πιστοποιήσει τον θάνατο των εννέα που σκότωσαν σαν αντίποινα.

Πράγματι έκανε την πιστοποίηση του,  αλλά όμως έγινε παράλληλα ο ίδιος και το «μήλον της έριδος»  ανάμεσα σε αξιωματούχο της περιοχής, και σε έναν αξιωματούχο της Γκεστάμπο!  Ο λόγος αν θα πρέπει να τουφεκιστεί ή όχι ο και ο Κουκουριάκης  γιατί ήταν μέσα στη λίστα.

Τελικά επείσθη ο αξιωματικός της Γκεστάμπο να μην τουφεκιστεί, για τον βασικό  λόγο, ότι ήταν χρήσιμος να γιατρεύει όλους τους αρρώστους, και φυσικά και εκείνους.

 

Η ιδιαίτερη σχέση του με Τη Γαλιά

Άλλος ένας  επιπλέον λόγος  επίσης για να ασχοληθώ με το άρθρο αυτό, είναι  γιατί το  οφείλω σαν  μικρή ανταπόδοση, για την ιδιαίτερη σχέση του, και την αγάπη του που έτρεφε προς το χωριό μου τη Γαλιά!

Αν και  ο Κουκουριτάκης αγαπούσε και βοηθούσε  όλο τον κόσμο, όμως  για τη συμπάθεια που έτρεφε  για το μεγάλο αυτό Κεφαλοχώρι  τη Γαλιά, πολλές φορές την αγάπη ου αυτή, την εξέφραζε δημόσια και προς στους γύρω του και ο ίδιος!

Φυσικό ήταν, αφού σαν υπεύθυνος οικογενειακός  γιατρός σχεδόν όλων των κατοίκων του χωριού,  έμπαινε για 41 χρόνια σε όλα τα σπίτια(1930 – 1974), τα συνολικά χρόνια που υπήρξε γιατρός της Μεσαράς.

Παρ’ όλο που είχε να κάνει με ένα δύσκολο χωριό, εν τούτοις είχε ταχτικές επισκέψεις,  και επίσης  άριστες σχέσεις με όλους, και με κάθε ένα χωριστά, εν όσο υπηρετούσε το λειτούργημα του γιατρού.

Οι  Γαλιανοί  και εκείνοι, όλοι τον αγαπούσαν υπερβολικά,  τον σεβόταν, τον αναγνώριζαν, και τον είχαν σαν αποκλειστικό τους μόνιμο γιατρό, όλα εκείνα τα χρόνια που υπηρέτησε. Συχνά  πυκνά τον καλούσαν και στα σπίτι τους για να του κάνουν ένα  ιδιαίτερο τιμητικό τραπέζι, βράζοντας μια κότα η τηγανίζοντας ένα κουνελάκι!

Ο γιατρός πάντα υποστήριζε τους Γαλιανούς, και ας του λέγανε κάποιοι πως είναι σκληροί άνθρωποι, εκείνος είχε εντελώς  διαφορετική γνώμη!

Αντίθετα με κάποιους, εκείνος τους έβρισκε φιλότιμους, εργατικούς αξιόλογους, αξιέπαινους και προοδευτικούς ανθρώπους!

Δεν άφηνε ποτέ άνθρωπο να πεθάνει, και έκανε ότι ήταν ανθρωπίνως δυνατόν, για να τον σώσει!

Έφθανε πάντα στην ώρα του, και έκανε ότι περνούσε από το χέρι του!
Όπως στη περίπτωση που μια μέρα τον κάλεσαν επειγόντως  στη Γαλιά, γιατί ο γέρο Πάσπαρος,  είχε μεγάλη πίεση, που έφθασε το 25 και ήταν στα πρόθυρα εγκεφαλικού!

Μετρούσε ώρες ή και λεπτά να πεθάνει ο άνθρωπος, και φάρμακο για τη πίεση δεν υπήρχε ακόμα.

Επειδή φοβήθηκε ο Κουκουριτάκης  πως  δεν το γλυτώνει το εγκεφαλικό, αμέσως του έκανε αφαίμαξη, τρύπησε δηλαδή  σε κάποιο σημείο τη φλέβα στο χέρι του και χύθηκε άφθονο αίμα, και έτσι έπεσε η πίεση του, και σώθηκε τελικά ο άνθρωπος αυτός!

Σε πολλές περιπτώσεις  πράγματι έκανε αφαίμαξη, και απέφευγε  έτσι τον άμεσο κίνδυνο.

Όπου έβλεπε γυναίκες αγράμματες,  που δεν ήξεραν  να περιποιηθούν σωστά το  άρρωστο παιδί τους, τους έκανε διάφορα ομαδικά  ή ατομικά «σεμινάρια». Μάλιστα κάποια μέρα έπιασε μια μάνα στη Γαλιά, και προσπάθησε με απλά λόγια να της μάθη πως  να βράσει σωστά το αυγό, και να είναι πράγματι χρήσιμο στο παιδί της.  Της είπε σχετικά τα εξής:

-«Θα βάλεις νερό στο μπρίκι μαζί με το αυγό, από τη στιγμή που θα αρχίσει το νερό να βράζει, θα αρχίσεις να μετράς  με κανονικό ρυθμό, μέχρι το 60, και το αυγό θα είναι έτοιμο!»
Σαν το απλό παράδειγμα αυτό, έτσι συμβούλευε κάθε μάνα, τι το καλύτερο να κάνει για το παιδί της!

 

Κλασική η φράση: «Μα το είπε ο Κουκουριτάκης!»

Αυτή του η εργατικότητα του γιατρού Κουκουριτάκη, τον έκανε μια ακούραστη μορφή, αλλά και  ξακουστό εντός  και εκτός του νησιού! Όλες αυτές οι αρετές του, ήταν η αιτία  που  όλος ο κόσμος  τον αντιμετώπιζε με  σεβασμό και με δέος!

Όταν ασθενής του ξέφευγε από τις δυνατότητές του, τον έστελνε στο Ηράκλειο σε οργανωμένο νοσοκομείο, όπως ήταν τότε το «Πανάνειο», ένα νοσοκομείο που έκανε δωρεά ο Θεόδωρος  Πανανός, και λειτουργούσε από το 1902.

Σαν έφερναν τον ασθενή στο νοσοκομείο, ρωτούσαν  οι γιατροί:  «Από πού έρχεται ο ασθενής?»

Στη περίπτωση που  τους  λέγανε πως τον στέλνει ο Κουκουριτάκης, τότε λέγανε:

-«Βάλτε τον γρήγορα μέσα», και συγχρόνως ζητούσαν  και τη διάγνωσή του γιατρού.

Ήξεραν εκ των προτέρων ότι,  «αφού το είπε ο  Κουκουριτάκης» ,  είναι σίγουρα βαρύ περιστατικό!

Έβαζαν στα επείγοντα τον ασθενή, παράλληλα  διάβαζαν και τη διάγνωσή του, και βάσει αυτής, έκαναν  και εκείνοι την περεταίρω  θεραπεία τους. Του είχαν απόλυτη εμπιστοσύνη, γιατί τον θεωρούσαν κορυφή.

Από τη δεκαετία  του ’50 και μετά, στην Αθήνα υπήρχε ένας μεγαλογιατρός,  ονομαστός όχι μόνον  στους Μεσαρίτες αλλά πανελλαδικά, ονόματι Νέαρχος  Κοκαράκης.

Εκείνο τον καιρό είχε ιατρική κλινική στη περιοχή Κολωνακίου. Εκεί πήγαιναν συνήθως και κάποιοι  Μεσαρίτες  που διέθεταν γερό κομπόδεμα, και ήθελαν να ξοδέψουν και κάποια χρήματα παραπάνω, για να έχουν και μια άλλη γνώμη για τον εαυτό τους ή για  ασθενή τους.

Κάποια βαριά περιστατικά,  πολλές φορές, του τα έστελνε και ο ίδιος ο Κοκουριτάκης!

Τότε συνήθως  τους έλεγε ο  μεγαλογιατρός  Κoκαράκης:

-«Καλά, έκανες  το κόπο να έρθεις μέχρι εδώ?  Τα ίδια πράγματα θα σου έλεγα και εγώ, από ότι σου είπε  και ο Κουκουριτάκης!»

Δεν υπήρχε λοιπόν γιατρός που να αμφισβητήσει τη διάγνωση του γιατρού  Κουκουριτάκη!

 

Γιατρός με κύρια ειδικότητα γενικού παθολόγου

Είχε φοβερή αντίληψη, και ήταν από τους λίγους γιατρούς, που με το που έβλεπε τον ασθενή του,  καταλάβαινε σχεδόν αμέσως  και από το πάσχει!

Αυτό βέβαια τον βοηθούσε και το γεγονός που ήταν μόνιμος γιατρός στις περισσότερες οικογένειες, και ήξερα το ιστορικό του κάθε ασθενή, από γενιά σε γενιά.

Αν και η ειδικότητά του ήταν  «γενικός παθολόγος», εν τούτους ήταν πολύ διαβασμένος και σωστά κατηρτισμένος  και σε άλλες ειδικότητες, και διέπρεψε με απόλυτη επιτυχία, πέραν από παθολόγος,  και σαν παιδίατρος, μαιευτήρας,  ορθοπεδικός, Ω.Ρ.Λς ,  καρδιολόγος, ακόμα και χειρούργος!

Φυσικά είχε στο ιατρείο του τα κύρια εργαλεία και όλων αυτών των ειδικοτήτων που ασχολιόταν,  τα οποία είχε φέρει μάλιστα από την Ιταλία, και  περισώζονται  ακόμα και σήμερα από τους απογόνους της οικογένειάς του.

 

Γιατρός προοδευτικός αλλά και μεθοδικός

Το κύρος του,  στο ότι  σπούδασε στη Πάδοβα της Ιταλίας, που ήταν γνωστή πανευρωπαϊκά, τον έκανε σπουδαίο, και οι ξένες εταιρίες φαρμάκων, γνώριζαν το πάθος  του για συνεχή ενημέρωση  του,  και για αυτό του έστελναν συνέχεια ενημερωτικά  έντυπα, και νέα φάρμακα να δοκιμάσει,  με αποτέλεσμα ο γιατρός είχε τεράστιες γνώσεις.

Από τη στιγμή που διάβαζε  αυτά τα ξένα, αλλά  και εντόπια επιστημονικά συγγράμματα, βιβλία και περιοδικά, αναγκαστικά εμπλούτιζε τους ιατρικούς του ορίζοντές, και έτσι  όλα αυτά τα πρωτοποριακά συστήματα, όχι μόνον τα μάθαινε, αλλά τα εφάρμοζε και στην πράξη!

Ήταν λοιπόν μπροστά από την εποχή του, λόγω αυτής της συνεχούς ενημέρωσης του, που τον καθιστούσε επίσης και άριστο στην φαρμακολογία!

Ήταν  σε θέση κάνει σωστή συνταγογράφηση,  και  είχε την ικανότητα να φτιάξει  ειδικά σκευάσματα με την ανάμειξη  παλιών φαρμάκων, πάντα με τη συνεργασία φαρμακοποιών.

Η μεθοδικότητά του φαινόταν και στο γεγονός ότι είχε γραμματέα εξ αρχής,  ειδικά για να κρατάει  χειρόγραφα αρχεία για τους ασθενείς του, με τα στοιχεία τους,  επειδή ήταν  γιατρός που είχε να κάνει με τα περισσότερα χωριά της Μεσαράς, εκτός από  τις Μοίρες.

Παρ όλο που τα χρόνια εκείνα δεν  υπήρχαν ενέσεις με βελόνες μιας  χρήσεως, ωστόσο ο γιατρός είχε ένα κουτί με μια σειρά από διαφορετικές βελόνες.

Πριν  χρησιμοποιήσει κάποια βελόνα, την έβαζε σε ένα άλλο ειδικό μεταλλικό  κουτί, που περιείχε οινόπνευμα και την απολύμαινε. Αν δεν είχε  μαζί του το κουτί  αυτό, τότε την απολύμαινε με τη μέθοδο του βρασμού. Έβραζε δηλαδή νερό σε ένα δοχείο, και  την έβαζε μέσα για  να απολυμανθεί, προτού τη χρησιμοποιήσει. Το ίδιο έκανε και σε πολλά άλλα ιατρικά εργαλεία. Τίποτα δεν έκανε με προχειρότητα.
Αν δεν έκανε αυτό, ο ασθενής μολυνόταν. Και στο διάστημα που εργάστηκε σαν γιατρός, ουδέποτε είχε περιστατικό μόλυνσης!

 

Η ιστορική εξέλιξη της δημόσιας υγείας στη Μεσαρά

Ξεκίνησε σαν ιδιώτης

Η εξέλιξη  της υγείας στη Μεσαρά, έγινε σε τρείς  κύριες αναβαθμίσεις.

Ωστόσο μικρότερες αναβαθμίσεις γινόταν και στα ενδιάμεσα.

Οι αναβαθμίσεις ήταν, από  «Αγροτικό  Ιατρείο» σε «Υγειονομικό Σταθμό», και κατόπιν  σε «Κέντρο Υγείας».

Αρχικά σαν νέος γιατρός, που μάλιστα σπούδασε στο μεγαλύτερο πανεπιστήμιο της Ευρώπης, εκείνο της Πάδοβα της Ιταλίας όπως είπαμε, φυσικό ήταν αυτό να του προσθέσει μεγάλο κύρος στο ξεκίνημά του!

Ιούλιο  του 1930 απεφοίτησε, και Οκτώβριο  τον ίδιο χρόνο κατέβηκε στη Μεσαρά.

Έμεινε για  λίγο καιρό στο Πετροκεφάλι, πάντως την ίδια χρονιά έφτιαξε και το πρώτο  ιδιωτικό ιατρείο!

Είχε το δικό του ιατρείο Ανατολικά των Μοιρών, περίπου λίγα μέτρα δεξιά μετά από το κινηματογράφο «Φαιστός», και εκατό μέτρα στο δρόμο Βόρεια. Εκεί εργάστηκε αρχικά στο δικό του ιατρείο, σε συνεργασία με τη νοσοκόμα  Ξενάκη Ειρήνη από τις Μοίρες, αλλά  και με παράλληλη συνεργασία, και με τη  «πραχτικιά» μαμή, την Κούλα Σταυρουλάκη από τον Άγιο Βασίλειο  Ρεθύμνης, η οποία διέθετε μεγάλη εμπειρία!

 

Μια παράξενη θύμηση

Μάλιστα εγώ ο ίδιος ακόμα θυμάμαι  το γραφείο της μαμής Κούλας ,που βρισκόταν  στο ιδιωτικό ακόμα ιατρείο του γιατρού, αλλά δεν ήταν πλέον εκείνο το διάστημα ιδιωτικό, αφού ήδη λειτουργούσε πλέον από το ’55 σαν Αγροτικό Ιατρείο και φυσικά ήταν πλέον δημόσιο.

Πάνω ψηλά σε ένα ντουλάπι στο γραφείο της η μαμή, είχε τοποθετήσει διάφορα  γυάλινα βάζα στη σειρά.

Μέσα τα βάζα αυτά περιείχαν  διάφορα  μικροσκοπικά ανθρώπινα έμβρυα, σε μια πρωτότυπη συλλογή που διατηρούσε η ίδια η μαία! Τα έμβρυα μέσα στις γυάλες  αυτές ήταν πολύ μικρά,  από 5 έως 15 εκατοστά,  και θα ήταν προφανώς από περιπτώσεις,  που κάποιες μητέρες  δεν κατάφεραν  να κρατήσουν το έμβρυό τους, και δυστυχώς αθέλητα το απέβαλαν πρόωρα.

Ενδέχεται να τα διατηρούσε με σκοπό την ιατρική μελέτη. Εμένα πάντως σαν εξάχρονο παιδί τότε, ίσως και μικρότερο, μου έκαναν πολύ μεγάλη εντύπωση, γιατί ηταν τόσο ρεαλιστικά που έμοιαζαν σαν ζωντανά όντα. Δεν μπορούσα τότε σαν παιδί να συνειδητοποιήσω,  από πόσο μικρός ξεκινά ο άνθρωπος!

Θυμάμαι που τα κοίταζα με δέος.  Δεν ήταν πάνω από δέκα τα  γυάλινα αυτά βάζα, όπου για κάποια χρόνια, διατηρούσαν  τα έμβρυα  μέσα  σε υγρό πιθανόν το οινόπνευμα, με συντηρητικό  τη φορμόλη.

 

Το θέμα του αγροτικού γιατρού σε δημοψήφισμα

Η τότε  κυβέρνηση του γέρο Καραμανλή, δημιούργησε για πρώτη φορά το θεσμό του «αγροτικού γιατρού»

Μία από τις πρώτες ενέργειές του πρωθυπουργού ήταν η θέσπιση της ιατροφαρμακευτικής και νοσοκομειακής περίθαλψης των αγροτών. Με μία σειρά νομοθετικών κειμένων, από τον Δεκέμβριο του 1955 (Ν. 3487/1955) έως τον Αύγουστο του 1957 (Ν.Δ. 3735/1957), η κυβέρνηση Καραμανλή στελέχωσε και εξόπλισε μέχρι το 1960 περίπου 1.200 αγροτικά ιατρεία.

Στη περιοχή μας, το θέμα το  ανέθεσε στο λαό της Μεσαράς, για  να επιλέξει  ο ίδιος ο λαός το γιατρό τους!

Στο δημοψήφισμα λοιπόν αυτό, έλαβαν μέρος εκτός του Κουκουριτάκη, και άλλοι δύο γιατροί της περιοχής.

Ο Κουκουριτάκης βγήκε με μεγάλη διαφορά πρώτος,  και αφού ο λαός τον εμπιστεύθηκε, το κράτος του ανέθεσε πλέον την υγεία της περιοχής στα χέρια του!

Έτσι το πρώτο  λοιπόν δημόσιο «Αγροτικό Ιατρείο», είναι πλέον γεγονός!

 

Το  πρώτο «Αγροτικό Ιατρείο Μοιρών» στη Μεσαρά

Αρχικά και όπως προείπαμε, σαν «Αγροτικό Ιατρείο» λειτούργησε  αρχικάστο χώρο που είχε ο ίδιος ο Κουκουριτάκης το ιδιωτικό του ιατρείο του για λίγα χρόνια, μέχρι να στεγαστεί στο νέο χώρο.

Ο νέος χώρος πλέον που λειτούργησε το «Αγροτικό Ιατρείο Μοιρών»,  ήταν  στην σημερινή «οδό Λογίου», ένα στενό που παλιά στεγαζόταν η εθνική τράπεζα. Το στενό βρίσκεται απέναντι από το παλιό  ζαχαροπλαστείο  του Κλάδου, μάλιστα  στην αρχή του δρόμου  αυτού υπάρχει και σήμερα μια παλιά Ρωμαϊκή κρήνη.

Εκεί στο τέλους του στενού δρόμου αυτού και αριστερά, υπήρχε μια αίθουσα. Αυτή ήταν όλο κι όλο το Αγροτικό Ιατρείο Μοιρών! Ήταν χωρισμένη η αίθουσα  στα δύο με παραβάν, και στο βάθος ήταν το κρεβάτι εξεταστηρίου.  Μπροστά ήταν το «καθιστικό», όπου υπήρχε  το γραφείο του γιατρού, το γραφείο της νοσοκόμας  και μερικά καθίσματα. Τα ιατρείο περιελάμβανε  σε πρώτη φάση ένα γιατρό  τον Κουκουριτάκη, και μια νοσοκόμα, την Ξενάκη Ειρήνη (Ξενοερείνη) από τις Μοίρες που έγινε πλέον δημόσιος υπάλληλος, και στη κατάσταση αυτή το ιατρείο  κράτησε μέχρι τα μέσα του 1960.

Σε δεύτερη φάση το αγροτικό αυτό Ιατρείο, απέχτησε και δεύτερη νοσοκόμα, τη Δαμιανάκη Ριρίκα από τη Γαλιά, κόρη του Δαμιανάκη Μανώλη.  Απέχτησε επίσης και μια  νέα μαία τη Παπαστεφανάκη Ειρήνη από το Καστέλι Πεδιάδος, που ήταν η πρώτη πλέον σπουδαγμένη Μαία της Μεσαράς, και μάλιστα δημόσιος υπάλληλος!

Σε περιπτώσεις μονάχα αναγκαστικής απουσίας του γιατρού, τον αντικαθιστούσε ο  εκλεκτός γιατρός  και φίλος  του,  που ήταν και αυτός αγροτικός γιατρός στο Ζαρό, ο Τσικριτσάκης.

Το ίδιο έκανε  και αυτός, όταν έπαιρνε άδειες ο Τσικριτσάκης.

Αν και ο Κουκουριτάκης σπάνια έπαιρνε την άδειά του, για το λόγο που τον χρόνο του τον διέθετε στις πολλαπλές δραστηριότητές του, αλλά  και στους ασθενείς του.

Δεν ήταν όμως επαρκές το ιατρείο αυτό όπως αποδείχτηκε εν σχέση με τον πληθυσμό της περιοχής, και από κάποια στιγμή πάλι άρχισαν οι ενέργειες του γιατρού, για περαιτέρω αναβάθμιση του ιατρείου.

Ο θεσμός των  «Αγροτικών  Ιατρείων» υπάρχει και σήμερα  στα χωριά που λέγονται επίσης και «Περιφερειακά Ιατρεία»

Ο Υγειονομικός Σταθμός Μοιρών

Αφού καταλάβαινε  ο Κουκουριτάκης, πως το παλιό αυτό  Αγροτικό Ιατρείο δεν ήταν και πάλι  επαρκές και ανάλογο με τον πληθυσμό της περιοχής, έβαλε στόχο του να φτιαχτεί  νέος «Υγειονομικός Σταθμός».

Δεν ήταν μονάχα η πόλη των Μοιρών που είχε στην ευθύνη του σαν γιατρός ο Κουκουριτάκης.  Μια φορά τη βδομάδα πήγαινε και σαν ημερήσιος  αγροτικός γιατρός  και σε άλλα χωριά της περιοχής, όπως Γαλιά, Βορους, φανερωμενη, Απόλυχνο.

Με δικιά του πρωτοβουλία ξεκίνησε τις σχετικές ενέργειες για αναβάθμιση της δημόσιας υγείας στη περιοχή,  αλλά πάντα και με τη παράλληλη συνεργασία του με τον  τότε Δήμαρχο Στέφανο Κατεργαράκη.

Μαζί  μετέβαιναν πολλάκις  στο υπουργείο Υγείας στην Αθήνα, και απαιτούσαν να γίνει Υγειονομικός Σταθμός στη περιοχή,  με βασικό «ατού» στα χέρια τους, ότι το οικόπεδο υπήρχε!

Το οικόπεδο πράγματι το είχε δωρίσει στο Δήμο η Αθηνά Σφακιανάκη, με την προϋπόθεση να στήσουν στο χώρο, τη προτομή του γιού  της που λεγόταν  Βάνιας Σφακιανάκης, που σκοτώθηκε στα Δεκεμβριανά το ’48, έτσι και έγινε και το άγαλμα αυτό υπάρχει μέχρι σήμερα πριν την είσοδο  της βορινής πλευράς του Κέντρου Υγείας.

Πράγματι, στα τέλη της δεκαετίας του ΄60 ο ξεκίνησε πλέον και ο «Υγειονομικός Σταθμός Μοιρών», και λειτούργησε σαν προπομπός των σημερινών Κέντρων Υγείας.

Ο «Υγειονομικός  Σταθμός Μοιρών» , κατασκευάστηκε στη θέση που είναι σήμερα το Κέντρο Υγείας Δήμου Φαιστού.

Αρχικά και αυτό είχε δύο αίθουσες για φιλοξενία ανδρών ασθενών, και άλλες δύο γυναικών, είχε ντουζιέρα, τουαλέτες, και μαγειρείο, γραφεία και γραφεία ιατρού. Είχε σκοπό σαν Υγειονομικός Σταθμός, να καλύπτει μια πρωτοβάθμια περίθαλψη κυρίως  ηλικιωμένων ή αναξιοπαθούντων ατόμων, να πλυθούν να καθαριστούν από αρρώστιες όπως υψηλό πυρετό, ή να απαλλαγούν από τυχόν ψείρες κλπ,  για να επανέλθει η υγεία τους σε φυσιολογικά επίπεδα.

Στελεχώθηκε  ο Υγειονομικός Σταθμός, αρχικά με γιατρό τον Κουκουριτάκη και  τρεις νοσοκόμες, πάλι την Ξενάκη Ειρήνη, τη Δαμιανάκη Ριρίκα, αλλά  και ακόμα άλλη μια, που δεν γνωρίζουμε το όνομά  της.

Στον Υγειονομικό Σταθμό επίσης υπήρχε μια γραμματέας, η Χουστουλάκη Σοφία, κόρη του Χουστουλάκη Χριστοφή, που έχει φούρνο στις Μοίρες.

Υπήρχε και εδώ πάλι η μαία  Παπαστεφανάκη Ειρήνη , που ήταν και στο αγροτικό Ιατρείο.

Ακόμα στη στελέχωση περιλαμβανόταν  μια καθαρίστρια  καθώς και μια μαγείρισσα.

Ήταν πλέον νοσοκομείο οργανωμένο στελεχωμένο πολύ καλύτερα ιατρικά ,αλλά πλέον και γραφειοκρατικά.

Και να αναφέρουμε εδώ, ότι ο  «Υγειονομικός Σταθμός Μοιρών», ήταν μέσα στα 10 πρώτους  υγειονομικούς  σταθμούς  που φτιάχτηκαν σε ολόκληρη στην  Ελλάδα!

 

Κέντρο Υγείας Μοιρών

Το ίδιο το κτήριο πλέον επεκτάθηκε αργότερα, αφού προστέθηκαν αίθουσες κι άλλες ειδικότητες ιατρών, και πέραν από παθολογικό απέκτησε  και ακτινολογικό, μικροβιολογικό, καρδιολογικό, δερματολογικό, περισσότερο  εξοπλισμό για επείγοντα περιστατικά, με αρκετό πλέον  ιατρικό  και νοσηλευτικό προσωπικό, αρκετά μηχανήματα  και  πήρε σταδιακά και μετά από χρόνια, τη μορφή που έχει σήμερα.

Σήμερα το Κέντρο Υγείας Μοιρών εποπτεύεται από το Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου Βενιζέλειο – Πανάνειο, και σε αυτό επίσης υπάγονται και  τα Περιφερειακά Ιατρεία Τυμπακίου,  Γρηγοριάς,  Σίβα, Πόμπιας,  ,  Αγίων Δέκα,  Βασιλικών Ανωγείων και Μιαμούς.

Συνεχίζεται. (Στο επόμενο τεύχος  το Β’  και τελευταίο  μέρος, με το αφιέρωμα στο γιατρό Κουκουριτάκη Περικλή)

Κείμενο φωτογραφίες: Γεώργιος Χουστουλάκης

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

Facebook

Δημοφιλη