Connect with us

ΘΕΜΑΤΑ

Με επιτυχία η παρουσίαση της παράταξης του Παντελή Μουρτζανού

Δημοσιεύτηκε

στις

Μήνυμα Ενότητας έστειλε ο συνδυασμός «ΑΜΑΡΙ ΝΕΑ – ΠΟΡΕΙΑ» και ο επικεφαλής Παντελής Μουρτζανός, που εμπιστεύεται  την κρίση των Αμαριωτών, σε μια συγκινητική, αυθόρμητη και πολυπληθής επίσημη παρουσίαση των υποψηφίων του


Πραγματοποιήθηκε χθες 17 Μαρτίου 2019 στο Δημαρχείο Αμαρίου η εκδήλωση – παρουσίαση του συνδυασμού μας «ΑΜΑΡΙ – ΝΕΑ ΠΟΡΕΙΑ» και των υποψηφίων Δημοτικών Συμβούλων, ακριβώς 5 χρόνια μετά την πρώτη ιδρυτική συγκέντρωση του συνδυασμού μας στον ίδιο χώρο. Η αυθόρμητη,πολυπληθής συμμετοχή των Αμαριωτών ισχυροποιεί, 70 μέρες πριν τις εκλογές, το προτεινόμενο σχέδιο του Παντελή Μουρτζανού για την επόμενη μέρα.

Ο υποψήφιος Δήμαρχος Αμαρίου Παντελής Μουρτζανός τόνισε: 

«Σας ευχαριστώ για την  ανταπόκριση και συμμετοχή σας,  στο σημερινό μας Κάλεσμα. Αγαπητοί συνεργάτες, παλαιότεροι και νεότεροι που σε λίγα λεπτά θα  ανακοινωθεί και επίσημα η συμμετοχή σας στο ψηφοδέλτιο της Νίκης, να είστε υπερήφανοι που θα υπηρετήσετε με ανιδιοτέλεια  και μεράκι τους δημότες μας. Σας ευχαριστώ που με εμπιστευτήκατε. Διαπιστώνω ότι είμαστε,  κατά πολύ περισσότεροι από την πρώτη συνάντηση μας τον Μάρτιο του 2014, όταν από εδώ τον ίδιο χώρο,  ξεκινήσαμε μαζί  την  Νέα Πορεία για το Αμάρι. Η παρουσία σας εδώ μας δίνει  δύναμη να συνεχίσουμε. Η παράταξη μας, “Αμάρι – Νέα Πορεία”, έχει δείξει δείγματα γραφής και θα έχει συνέχεια».

«Παραλάβαμε ένα δήμο χωρίς όραμα, με υποτυπώδη οργάνωση και μέσα, με μηδενικά ποσοστά αποτελεσματικότητας, ένα δήμο που δεν είχε κατεύθυνση, παραλάβαμε  ένα δήμο  να μην μπορεί  να αντιμετωπίσει,  ακόμα και τα στοιχειώδη προβλήματα καθημερινότητας.

Από το Μάρτιο του 2015 προκειμένου να ανεβάσουμε τον πήχη αρκετά ψηλά, όπως άλλωστε σας είχαμε υποσχεθεί, αναλάβαμε  πρωτοβουλίες πρωτόγνωρες για την περιοχή και καταφέραμε να φέρουμε σε πέρας μια σειρά από έργα και δράσεις. Ορίσαμε κανόνες και δρομολογήσαμε παρεμβάσεις σε όλα τα επίπεδα διοίκησης, διαχειριστήκαμε και λύσαμε χρόνια  προβλήματα όσο το δυνατόν καλύτερα.

Οι στόχοι που θέτουμε  σήμερα εδώ, είναι οι ίδιοι, που  θέσαμε με την ίδρυση της παράταξης μας και  παραμένουν δεδομένοι:

•  Θέλαμε και θέλουμε, ένα Δήμο βιώσιμο, με υποδομές, εργαλεία, μηχανήματα και υπηρεσίες που θα συνεισφέρουν στην καλύτερη ποιότητα ζωής, την ασφάλεια των εργαζομένων μας, την βελτίωση της καθημερινότητας των δημοτών μας, σε συνδυασμό με τη προστασία του εξαιρετικού φυσικού περιβάλλοντος μας. Εδώ έχω να πω ότι η ανακύκλωση και στο Αμάρι είναι γεγονός. Έχουμε  υπογράψει σύμβαση με την Ελληνική Εταιρεία Ανακύκλωσης και περιμένουμε οι μπλε Κάδοι να τοποθετηθούν πολύ σύντομα, τον επόμενο μήνα θα  έχουν τοποθετηθεί.

•    Θέλαμε και θέλουμε ένα Δήμο με υποδομές αποτελεσματικής Κοινωνικής στήριξης με πρωτοβουλίες Κοινωνικής ενίσχυσης, με σχέδιο Πολιτικής προστασίας για την  Ασφάλεια της ανθρώπινης ζωής  και της περιουσίας των δημοτών μας.

•  Θέλαμε και θέλουμε ένα ΑΜΑΡΙ με ισχυρή Πολιτιστική και Τουριστική-ταυτότητα, μια περιοχή άστρο πολιτισμού με ελκυστικές τουριστικές υποδομές και υπηρεσίες, με προϊόντα ποιοτικά, με μια επιχειρηματικότητα δημιουργική.              

•  Θέλαμε και θέλουμε ένα Δήμο που να αγκαλιάζει την εκπαιδευτική μας  κοινότητα, που στηρίζει τις πρωτοβουλίες της, που βελτιώνει τις υποδομές στα σχολεία μας.

•   Θέλαμε και θέλουμε ένα Αμάρι να διεκδικεί και να αγωνίζεται για τα πέντε (5) μεγάλα αναπτυξιακά  έργα της περιοχής».

Και συνέχισε:

«Θέλαμε και θέλουμε ένα Δήμο, να βρίσκεται κοντά  σε όλους τους δημότες  και μια Δημοτική αρχή που να διαβουλεύεται και να συνεργάζεται με αρχές και φορείς, μια δημοτική Αρχή, να τολμά, να διεκδικεί και να κερδίζει, έχοντας πάντα, ως πρώτο μέλημα την βελτίωση της ποιότητας ζωής  των κατοίκων και επισκεπτών της περιοχής.

Οι εργαζόμενοι στις υπηρεσίες του Δήμου παρά τις μεγάλες ελλείψεις σε προσωπικό  καταβάλουν  μεγάλη προσπάθεια, θα έλεγα εργάζονται με τοπικό πατριωτισμό και πέραν ωραρίου εργασίας πολλές φορές και ανταποκρίνονται πλήρως στα καθήκοντα τους. Ο ρόλος τους ήταν καταλυτικός σε όλα όσα έχουμε πετύχει μέχρι σήμερα και τους ευχαριστώ πραγματικά  για αυτό.

Θέλαμε και θέλουμε ένα Δήμο, που οι κτιριακές υποδομές του, τα γραφεία του, η αίθουσα Δημοτικού Συμβουλίου, ο εξοπλισμός του και οι συνθήκες εργασίας να είναι ανάλογες της εξυπηρέτησης και του επιπέδου που πρέπει να έχει ένας Δήμος μικρός ορεινός, αλλά πάνω απ’ όλα Ευρωπαϊκός».

 

Στη συνέχεια έγινε απολογισμός του Δημοτικού έργου, της πορείας των εκτελούμενων έργων και έγινε αναφορά στην εξέλιξη και την στοχοθεσία των ενισχυμένων χρηματοδοτήσεων και των πρωτοβουλιών για την επόμενη περίοδο.

Ο Δήμαρχος, με έμφαση κοιτώντας τους Δημότες στα μάτια είπε:

«Πάνω απ’ όλα όμως, είναι  το ΗΘΙΚΟ συμβόλαιο που εγώ προσωπικά υποσχέθηκα και υπέγραψα μαζί σας,  το οποίο τηρώ με θρησκευτική ευλάβεια  και θα συνεχίσω να εφαρμόζω και την επόμενη ημέρα της επανεκλογής μας.

H Αξιοκρατία, η Διαφάνεια, η χρηστή Οικονομική Διαχείριση, και η  Νομιμότητα, είναι έννοιες ταυτόσημες με την παράταξη μας.    

Υποσχεθήκαμε ότι θα νοικοκυρέψουμε το Δήμο και το κάναμε πράξη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα,  η χρηστή οικονομική διαχείριση της ΑΜΑΡΙ ΑΕ ΟΤΑ που για πρώτη φορά μετά το 2015 έχει χρηματικό πλεόνασμα το οποίο κάθε χρόνο διαθέτουμε για την κατασκευή  μικρών  έργων πνοής, ενώ συγχρόνως η εταιρεία  χρηματοδοτεί και μελέτες μικρών και μεγάλων έργων υποδομής στα χωριά μας. Δεν υπάρχει οικισμός να μην έχει την σφραγίδα της ΑΜΑΡΙ ΑΕ ΟΤΑ. Για λόγους διαφάνειας, στο Διοικητικό Συμβούλιο της εταιρείας για πρώτη φορά μετέχει δημοτικός σύμβουλος της αντιπολίτευσης.   Ο απολογισμός δε της εταιρείας για πρώτη  φορά μετά το 2015 κάθε χρόνο γίνεται σε συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου».

Τέλος, περιέγραψε την εξέλιξη του συνδυασμού τα τελευταία χρόνια και παρουσίασε τους νέους υποψήφιους Δημοτικούς Συμβούλους.

«Πριν προχωρήσουμε, στην παρουσίαση των νέων υποψηφίων δημοτικών συμβουλών της παράταξης μας, θα ήθελα να γνωρίζετε την αλήθεια, για τα δήθεν διαλυτικά, όπως ισχυρίζονται κάποιοι, φαινόμενα που παρατηρήθηκαν στην παράταξη μας την προηγούμενη περίοδο.   Τα φαινόμενα αυτά ήταν χαρακτηριστικό όλων σχεδόν των παρατάξεων που δημιουργήθηκαν λίγο πριν τις εκλογές του 2014 και αυτό κυρίως οφείλεται στο γενικότερο κοινωνικοπολιτικό κλίμα κρίσης και παρακμής που είχαμε, άλλωστε τέτοια φαινόμενα δεν επηρέασαν μόνο την αυτοδιοίκηση αλλά και το Ελληνικό κοινοβούλιο. Η αποχώρηση τριών στελεχών από την παράταξη μας και η παράδοση της έδρας, αποτέλεσε πράξη εντιμότητας, όταν διαφώνησαν με τις αποφάσεις της πλειοψηφίας. Δεν συνέβη όμως το ίδιο και με τους δύο που αναγκαστήκαμε να τους διαγράψουμε μετά από συνεχείς διαφοροποιήσεις και μη ψήφιση θέσεων και προτάσεων της παράταξης στα Δημοτικά Συμβούλια.

Αλλάζουμε σελίδα, ο συνδυασμός μας ΑΜΑΡΙ – Νέα Πορεία έχει δυναμική, είναι εδώ,  συνεχίζουμε μαζί, κοιτάμε   μπροστά.  Ο συνδυασμός μας αποτελείται   στο 1/3 με συνεργάτες από την προηγούμενη περίοδο και συμπληρώνεται κατά 2/3 με νέους υποψήφιους. ο Συνδυασμός μας είναι υπερκομματικός και  ενωτικός διαθέτει πλέον και  εμπειρία, έχει δε ως κύριο χαρακτηριστικό την ανανέωση και στελεχώνεται από ανιδιοτελείς, κοινής αποδοχής,   άξιους και ικανούς συνδημότες μας.

Τώρα σε ότι αφορά  την υποψηφιότητα των προέδρων η παράταξη μας έχει ήδη  συγκροτήσει ψηφοδέλτια νίκης σε όλες τις κοινότητες που θα εκλέξουν πενταμελή τοπικά συμβούλια. Στις  κοινότητες δε που εκλέγεται ένας υποψήφιος στηρίζουμε υποψηφίους που ανήκουν και στηρίζουν την παράταξη μας.

Βρίσκονται εδώ ανάμεσα μας και τα ονόματα τους θα ανακοινωθούν τις επόμενες ημέρες.

Καλωσορίζουμε τις γυναικείες παρουσίες, στο συνδυασμό μας, όχι ως αριθμό ποσόστωσης, αλλά ως δυναμική παρουσία δημιουργίας.

Καλωσορίζουμε τη νεολαία, τη νεότητα και επενδύουμε  στην προσφορά τους.

Καλωσορίζουμε εκείνες και εκείνους που δεν ήταν μαζί μας την προηγούμενη φορά, αλλά αναγνωρίζοντας την προσπάθεια μας, μας εμπιστεύονται πλέονκαι είναι συνειδητά μαζί μας.

Όπως έλεγα και στις προηγούμενες εκλογές το ίδιο λέω και τώρα: Το Αμάρι μας  ενώνει, μας χρειάζεται όλους, είμαστε λίγοι δεν περισσεύει κανείς.

Εμείς θέλουμε να αγωνιζόμαστε και να προχωρούμε όλοι μαζί οι Αμαριώτες,  να ανεβάσουμε το ΑΜΑΡΙ ψηλότερα! Να ανεβάσουμε  το Αμάρι  εκεί που έπρεπε να είναι τώρα και χρόνια».

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ

Σαν σήμερα 18 Ιουνίου στο cretanmagazine.gr

Δημοσιεύτηκε

στις

Τα πιο σημαντικά γεγονότα, γεννήσεις και θάνατοι που έγιναν σαν σήμερα 18 Ιουνίου


Γεγονότα σαν σήμερα

 

1264: Συνέρχεται για πρώτη φορά το Κοινοβούλιο της Ιρλανδίας.

1815: Η Μάχη του Βατερλό. Οι ενωμένες δυνάμεις Βρετανών και Πρώσων, υπό τους στρατηγούς Ουέλινγκτον και Μπλίχερ αντίστοιχα, συντρίβουν τις γαλλικές δυνάμεις, των οποίων ηγείται ο αυτοκράτορας Ναπολέων Βοναπάρτης.

Battle_of_Waterloo

 

1821: Επανάσταση κατά των Τούρκων στο Συρράκο της Ηπείρου. Οι Αμπαδιώτες Τούρκοι επιτίθενται ορμητικά στους Κρήτες επαναστάτες στον Αγ. Βασίλειο, αλλά συναντούν σθεναρή αντίσταση και δέχονται αντεπίθεση που τους στοιχίζει πολλούς νεκρούς, ανάμεσα στους οποίους και τον αρχηγό τους Κουντουροσμαήλη, και αναγκάζονται να γυρίσουν στο Ρέθυμνο.

1822: Καταλαμβάνεται από τους Έλληνες το Μπούρτζι του Ναυπλίου.

1904: Ο υπουργός Παιδείας, Σπυρίδων Στάης, σκοτώνει σε μονομαχία τον βουλευτή Τρικάλων Κόκο Χατζηπέτρο.

Spyridon_Stais

 

1923: Στην Ιταλία, εκρήγνυται το ηφαίστειο Αίτνα, με αποτέλεσμα 30.000 άτομα να εγκαταλείψουν τα γειτονικά χωριά.

1930: Αμερικανική εταιρία κυκλοφορεί το πρώτο της ταξί στους δρόμους των ΗΠΑ.

1932: Ιδρύεται στη Γενεύη η FIBA, η παγκόσμια ομοσπονδία του μπάσκετ. Μεταξύ των οκτώ ιδρυτικών μελών είναι και η Ελλάδα, που εκπροσωπείται από τους Συμεών Μαυροσκούφη και Γεώργιο Αμπατζίογλου.

FIBA-logo

 

1948: Ψηφίζεται από τον ΟΗΕ η Διεθνής Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.

1953: Ανακηρύσσεται η Δημοκρατία της Αιγύπτου και καταργείται η Βασιλεία.

1953: Το Τάγμα του Ελληνικού Εκστρατευτικού Σώματος Κορέας αποκρούει ισχυρή επίθεση κινεζικού συντάγματος κατά του υψώματος Χάρι (ύψ. 440). (Πόλεμος της Κορέας)

Polemos_Korea-GreekArmy

 

1961: Κατά τη διάρκεια ανασκαφών στην Καισαρεία του Ισραήλ, ανακαλύπτεται μία πλάκα με το όνομα του Πόντιου Πιλάτου, η οποία αποτελεί την πρώτη ένδειξη ύπαρξης του ιστορικού αυτού προσώπου.

Pilate_Inscription_Plaque

 

1963: Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, μία εβδομάδα μετά την παραίτησή του, αναχωρεί χωρίς να γίνει αντιληπτός, με προορισμό το Λονδίνο.

1967: Ο Τζίμι Χέντριξ βάζει φωτιά στην κιθάρα του πάνω στη σκηνή του Μοντερέι Ποπ Φεστιβάλ.

1983: Η αστροναύτης Σάλλυ Ράιντ γίνεται η πρώτη Αμερικανίδα που πετάει στο διάστημα.

1989: Διεξάγονται στην Ελλάδα ταυτόχρονα εθνικές εκλογές και ευρωεκλογές. Στις Εθνικές εκλογές νικητής ανακηρύσσεται η Νέα Δημοκρατία, αλλά δεν κατορθώνει να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση και αργότερα ορίζεται νέα ημερομηνία εθνικών εκλογών η 5η Νοεμβρίου.

Mitsotakis_ekloges_1989

 

2000: Η Ελλάδα ανακηρύσσεται επισήμως ως το 12ο μέλος της ΟΝΕ.

2008: Απορρίπτεται από τη Βουλή των Ελλήνων με 152 κατά και 144 υπέρ η πρόταση της αντιπολίτευσης για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος επί της Συνθήκης της Λισαβόνας.

2012: «Έφυγε» ο Αλκέτας Παναγούλιας, Έλληνας ποδοσφαιριστής και προπονητής. Υπήρξε ο προπονητής που οδήγησε την Εθνική ποδοσφαίρου στα τελικά του Euro 1980 και του Μουντιάλ 1994.Στην ποδοσφαιρική του καριέρα υπήρξε ποδοσφαιριστής της ομάδας του Άρη, την οποία στήριξε αργότερα ως προπονητής, αλλά και ως παράγοντας.

 

 

Γεννήσεις σαν σήμερα

 

1318: Ελεονώρα του Γούντστοκ, πριγκίπισσα της Αγγλίας

1712: Ζαν Ζακ Ρουσό, Γάλλος φιλόσοφος και συγγραφέας της εποχής του Διαφωτισμού

1845: Σαρλ Λουί Αλφόνς Λαβεράν, Γάλλος γιατρός και νομπελίστας

1910: Ρέι Μακίνλεϊ Αμερικανός τζαζ μουσικός και τραγουδιστής

1918: Φράνκο Μοντιλιάνι, Ιταλο-αμερικανός οικονομολόγος και νομπελίστας

1929: Γιούργκεν Χάμπερμας, Γερμανός κοινωνιολόγος και φιλόσοφος

Jurgen_Habermas

 

1931: Φερνάντο Ενρίκε Καρντόζο, πρόεδρος της Βραζιλίας

1932: Ντάντλεϊ Ρ. Χέρσμπαχ, Αμερικανός χημικός και νομπελίστας

1942: Σερ Πολ Μακάρτνεϊ, Άγγλος συνθέτης, μουσικός και τραγουδιστής, μέλος των Beatles

Sir-Paul-McCartney

 

1943: Ραφαέλα Καρά, Ιταλίδα τραγουδίστρια και σόου γούμαν

Raffaella_Carra

 

1949: Λεχ Καζίνσκι, Πολωνός πολιτικός, πρωθυπουργός της Πολωνίας

1949: Γιάροσλαβ Καζίνσκι, Πολωνός πολιτικός, δίδυμος αδερφός του Λεχ Καζίνσκι

1952: Ιζαμπέλα Ροσελίνι, Ιταλίδα ηθοποιός

1961: Άλισον Μουαγιέ, Αγγλίδα τραγουδίστρια, μέλος των Yazoo

1973 – Αλέξανδρος Παπαδημητρίου, Έλληνας σφυροβόλος

1974 – Βιντσέντζο Μοντέλα, Ιταλός ποδοσφαιριστής

 

 

Θάνατοι σαν σήμερα

 

741: Λέων Γ’ ο Ίσαυρος, Βυζαντινός αυτοκράτορας

Leon_Isavros

 

1902: Σάμιουελ Μπάτλερ, Άγγλος συγγραφέας

1926: Όλγα Κονσταντίνοβνα της Ρωσίας, σύζυγος του Γεωργίου Α’, βασίλισσα των Ελλήνων. (Γεν. 3/9/1851)

Olga-Queen_of_Greece

 

1928: Ρόαλντ Αμούνδσεν, Νορβηγός εξερευνητής

1936: Μαξίμ Γκόρκι, Ρώσος συγγραφέας

1971: Πολ Καρέρ, Ελβετός χημικός και νομπελίστας

1974: Γκεόργκι Ζούκοφ, στρατάρχης της ΕΣΣΔ κατά το Β’ Π.Π.

1982: Κουρντ Γιούργκενς, Γερμανός ηθοποιός

2010: Ζοζέ Σαραμάγκου, πορτογάλος συγγραφέας, βραβευμένος με Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1998. (Γεν. 16/11/1922)

Jose_Saramago

 

2011: Φρέντερικ Τσιλούμπα, πρόεδρος της Ζάμπια

2012: Αλκέτας Παναγούλιας, Έλληνας ποδοσφαιριστής και προπονητής

2013: Κουκόι Σανιάνγκ, στρατιωτικός από την Γκάμπια

2014: Στέφανι Κουόλεκ, Αμερικανίδα χημικός

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Ενθυμήματα από τον παλιό Κλήδωνα στην Κρήτη

Δημοσιεύτηκε

στις

Παραλλαγές του Κλήδονα υπάρχουν πολλές σε όλη την Ελλάδα, και γενικά διαφέρουν κυρίως στις λεπτομέρειες του εθίμου ακόμα και ανά τόπους στην Κρήτη (Mέρος α’)


O Κλήδονας ήταν ένα πανάρχαιο έθιμο, με πολλές παραλλαγές, όχι μονάχα στην Κρήτη αλλά σε ολόκληρη την Ελλάδα, και αναφέρεται σαν λέξη στα περισσότερα αρχαία βιβλία, ακόμα και στην Παλαιά Διαθήκη, όπου σαν λέξη σημαίνει μαντικό σημάδι.

Το έθιμο ξεκίναγε την παραμονή του Αϊ Γιαννιού του Λαμπατάρη ή Ριγανά, Φανιστή ή Ριζικάρη στις 23 Ιουνίου, και τελείωνε την επομένη το βράδυ. Παραλλαγές του Κλήδονα υπάρχουν πολλές σε όλη την Ελλάδα, και γενικά διαφέρουν κυρίως στις λεπτομέρειες του εθίμου ακόμα και ανά τόπους στην Κρήτη.
Στο κείμενο μας θα αναφερθούμε στο πώς γινόταν στη Μεσαρά ο Κλήδονας τον περασμένο αιώνα, παίρνοντας πληροφορίες μας από παλιούς Μοιριανούς, Φανερωμιανούς και Γαλιανούς, όπως τα έζησαν οι ίδιοι, μια και εμείς οι περισσότεροι δεν τα ζήσαμε.

Τι ήταν όμως ο Κλήδονας?

Ο Κλήδονας σαν έθιμο, θα μπορούσε να πει κανείς πως ήταν υπόθεση κυρίως των γυναικών, και μάλιστα των ανύπαντρων κοριτσιών, που διακαώς επιδίωκαν να βρουν τρόπους να μαντέψουν κάποια στοιχεία από τον μέλλοντα σύζυγό τους! Ο μοναδικός και κύριος σκοπός της γυναίκας τότε ήταν ο γάμος, δηλαδή να παντρευτεί και να κάνει οικογένεια. Όσο πηγαίνουμε προς τα πίσω χρονικά, και κυρίως στον Μεσαίωνα, ο Κλήδονας είχε πολλά τελετουργικά και πολλά εθιμοτυπικά. Αντίθετα με τα χρόνια, τα έθιμα του Κλήδονα λιγόστευαν, και απλοποιήθηκαν, οπότε μετά την κατοχή έμεναν κάποια βασικά του εθίμου.
Το έθιμο του Κλήδονα ήταν ένα από εκείνα, που αποσκοπούσαν στην μαντική του μέλλοντος, και αυτήν επεδίωκαν τα κορίτσια. Ήταν έθιμο ομαδικό, και εξελίσσονταν με κάποιες διαφορές ανά χρονιά σε χρονιά. Συνήθως δεν γινόταν πάντα το ίδιο, και πολλές φορές είχαμε διαφοροποιήσεις στη πραγματοποίηση του εθίμου αυτού, στην προσπάθεια τους να το καλυτερεύσουν, ακόμα και στο ίδιο χωριό. Άλλοτε γινόταν ομαδικά από όλο το χωριό, και άλλοτε ανεξάρτητα ανά γειτονιά, αν το χωριό ή η πόλη είχαν πολλούς κατοίκους.
Όπως και να γινόταν η συνάθροιση, το έθιμο αποσκοπούσε σε δυο πράγματα, την πρόβλεψη κάποιων στοιχείων από τον μέλλοντα γαμπρό, όνομα, επάγγελμα κλπ, αλλά και στη διασκέδαση και ψυχαγωγία όλων των παρευρισκομένων! Αυτό γιατί ο Κλήδονας ήταν ένα από τα λίγα έθιμα που πρόσφερε χαρά και διασκέδαση, αλλά και από τις ελάχιστες ευκαιρίες που έδινε στους ανύπαντρους νέους και τις νέες του χωριού την δυνατότητα να βρεθούν πολύ κοντά μεταξύ τους!
Στην διάρκεια διεξαγωγής του εθίμου, θα μπορούσαμε να σταθούμε σε τέσσερα βασικά σημεία του, τα οποία και θα εξηγήσουμε ένα – ένα χωριστά. Δηλαδή α) την ώρα που πήγαιναν οι κοπελιές να φέρουν το «αμίλητο νερό» το πρωί στις 23 Ιουνίου, β) στις φωτιές του Άη Γιάννη το βράδυ της ίδιας μέρας, γ) το άνοιγμα του Κληδώνου στις 24 ανήμερα του Αϊ Γιαννιού την επ’ αύριο το μεσημέρι, και δ)το άδειασμα του αμίλητου νερού στο πηγάδι το βράδυ.

Ο Κλήδονας στην Γαλιά

Η Γαλιά ως γνωστόν (έχουμε ξαναπεί), ήταν χωριό που κράτησε μέχρι τελευταία τα παλιά έθιμα της Κρήτης, και αυτό διότι οι κάτοικοι είχαν έρθει και μετοίκισαν εκεί από τα Βορίζα, μια ελεύθερη περιοχή από τους διάφορους κατά καιρούς κατακτητές. Στα Βορίζα σαν ορεινό χωριό, τα παλιά έθιμα διασώθηκαν για πολλά χρόνια! Από την άλλη οι Γαλιανοί είχαν όρεξη να κρατήσουν και εκείνοι τα έθιμα τους, όπου και βάσταξαν μέχρι το τέλος της δεκαετίας του ‘60. Πέτυχαν λοιπόν έτσι να μην ξεχαστούν ή να αλλοιωθούν τα διάφορα έθιμα του τόπου, που ένα από αυτά είναι και ο Κλήδονας.

Φέρνοντας από την πηγή το αμίλητο νερό

Για τον Κλήδονα της Γαλιάς, ο 94χρονος σήμερα ο κος Μύρωνας Μαραγκάκης, μια ζωντανή σήμερα μαρτυρία, μας λέει τα εξής:

Τη παραμονή του Αϊ Γιαννιού το πρωί, είτε ο Κλήδονας γινόταν σε κάθε γειτονιά, είτε σε ένα μέρος όλοι μαζί, εκεί μαζευόταν μερικές ανύπαντρες κοπέλες, για να ετοιμάσουν όλα τα σχετικά που χρειαζόταν για να γίνει ο Κλήδονας.
Να έχουν δηλαδή έτοιμο το σταμνί, να έχουν βρει το κοριτσάκι που να βάζει μέσα στο σταμνί το χέρι του και να τραβάει τα φρούτα. Το κοριτσάκι μάλιστα αυτό αν είναι δυνατόν να το λένε και Μαρία (το όνομα της Παναγίας), και να ζούνε και οι δύο γονείς του, και να είναι πρωτοστέφανοι. Όμως αντί στάμνα, για πιο πρακτικούς λόγους, μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν και μια πήλινη κουρούπα με ανοιχτό μεγάλο στόμιο, αν τον Κλήδονα τον έκαναν μεγάλοι, διότι εκεί άνετα χωρούσε να βάλουν το χέρι τους μέσα! Αυτό γιατί στο κανονικό σταμνί δεν χωρούσε το χέρι των μεγάλων, παρά μονάχα των μικρών παιδιών! Επίσης έπρεπε να έχουν έτοιμα και άλλα πράγματα για το «κλείδωμα» της στάμνας, όπως ένα κόκκινο πανί για να το σκεπάσουν τη νύχτα, μια αλυσιδίτσα και ένα μικρό λουκετάκι, ένα μικρό κλειδάκι, ή ένα μεγάλο κλειδί! Για τον λόγο αυτό, στη Μεσαρά ήταν «κλείδωνας» αντί «κλήδονας», επειδή θεωρούσαν ότι την νύχτα «κλείδωνε»! επίσης ένα μεγάλο κόκκινο πανί, για να σκεπάσουν και το πηγάδι
Το πρωί οι κοπέλες που οργάνωναν τον Κλήδονα, έπαιρναν το σταμνί, ένα μεσαίου ή κυρίως μεγέθους, και πήγαιναν σε μια κοντινή πηγή, όπου έβαζαν νερό, μέχρι τη μέση, ώστε να μπορούν να το σηκώνουν. Το αμίλητο νερό έπρεπε να το φέρνουν παρθένες (ανύπαντρες) κοπέλες , αλλά χωρίς όμως να βγάζουν μιλιά στο δρόμο!
Το νερό που θα έφερναν οι κοπελιές λεγόταν και «αμίλητο νερό», γιατί σε καμία περίπτωση δεν έπρεπε να μιλήσουν, ούτε καν να γελάσουν στο δρόμο επιστρέφοντας, αν θέλανε να πιάσουν τα μάγια του! Αν συνέβαινε αυτό, έπρεπε να αδειάσουν επιτόπου το σταμνί, και να γυρίσου πάλι πίσω και να τα γεμίσουν ξανά»!
Στο χωριό μας τη Γαλιά, νερό έφερναν από την πηγή της Κουτσουνάρας, ή από τη Γαλιανή Βρύση στη Μεσοχωριά, ή από κρήνη στα Καπελωνιανά. Έλα όμως που το καλούσε το έθιμο, και όταν τα κορίτσια είχαν φέρει ήδη το αμίλητο νερό, οι νεαροί παραφύλαγαν κάπου, και προσπαθούσαν με χίλια δυο αστεία πειράγματα και χωρατά, να τα κάνουν να γελάσουν, αλλά κυρίως να μιλήσουν, και έτσι εκείνα, αν μιλούσαν, μπορούσε μέχρι και τρείς φορές να αδειάσουν το σταμνί επιτόπου και να γυρίσουν πίσω, και να φέρουν άλλο «αμίλητο» νερό!
-«Πχιά μεγάλο είναι το σταμνί παρά σένα! Ή έλεγαν για παράδειγμα:
Αγλάκα – αγλάκα το Μαργιώ ήβρεξε το φουστάνι
και που την ε πειράζουμνε, αυτή μιλιά δε βγάνει!
-Μη γελάσεις κακομοίτσα Μαργιώ και σε πάρω στο λαιμό μου, γιατί εγώ είμαι καλό κοπέλι, και δε θέλω να ξαναγλακάς μπρός πίσω και πονέσει ο ώμος σου!
-Χά χα χαχα! (γελά το Μαργιώ και γυρίζει πίσω)
Όταν πήγαιναν στο σπίτι που οργάνωναν τον Κλήδωνα, το αμίλητο νερό, συνεχίζει ο κος Μαραγκάκης, εκεί σιγά – σιγά οι ανύπαντρες κοπέλες, άρχιζαν να μαζεύονται. Ρίχνανε μέσα η κάθε μια ένα φρούτο μήλο ή αχλάδι ή αντικείμενο, το οποίο «εκάτεχε η κάθε μια ποιο ήταν το δικό τζη», επειδή είτε είχε κάποιο μοναδικό αντικείμενο στο είδος, είτε θα έγραφε ή χάραζε τα αρχικά γράμματα του ονόματος της, για να το γνωρίζει. Ακόμα μπορούσαν να ρίξουν και από άλλα φρούτα, βερίκοκο, μπουρνέλα, απίδι, μούσμουλο, μια ρόγα από σταφύλι, ή ξηρούς καρπούς όπως κάστανο φιστίκι, ή όσπριο κουκί φασόλι, αλλά ακόμα και άλλα αντικείμενα όπως κουμπιά, πενηνταράκια, δεκάρες, ψεύτικα δαχτυλιδάκια κλπ. Όλα αυτά λεγόταν «ριζικάρια», διότι θα φανέρωναν το μέλλον δηλαδή το ριζικό της κάθε μιας κοπέλας.
Όταν έριχναν τα ανύπαντρα κορίτσια τα ριζικάρια τους, οι ιέρειες της διοργάνωσης έπαιρναν τη στάμνα και γύριζαν το χωριό, και όσες άλλες κοπέλες που συναντούσαν έριχναν κάτι και αυτές στο σταμνί.
Αφού έμπαιναν περίπου 15, 20 έως 30 ριζικάρια στο σταμνί, τότε το βράδυ το σκέπαζαν με ένα κόκκινο πανάκι που το τύλιγαν γύρω – γύρω από πάνω στο λαιμό, και με ένα αλυσιδάκι το έδεναν.
Στη συνέχεια επάνω στο πανί τοποθετούσαν ένα μικρό λουκετάκι, ή ένα μεγάλο κλειδί, για να παραμείνει όλο το βράδυ «κλειδωμένος» ο Κλήδονας. Στη συνέχεια η παρθένα κοπελιά, το ανέβαζε τη νύχτα στην ταράτσα , ή σε ένα ξέφωτο μέρος για «να το δούν τα άστρα»! Μόνο έτσι θα έπαιρνε το νερό τις «μαγικές του ιδιότητες», και να μπορεί την επ’ αύριο που θα «άνοιγαν τον Κλήδονα», να έχει τις προφητικές και μαντικές ιδιότητες, ώστε να είναι σε θέση να «μιλήσει» ο Κλήδονας, και να εντοπίσουν οι κοπέλες κάποια στοιχεία του μέλλοντα γαμπρού, όνομα επάγγελμα κλπ!
«Κλειδώνουμε τον κλήδονα μ’ ένα μικρό κλειδάκι
κι απόης τον αφήνουμε έξω στο φεγγαράκι
Κλειδώσετε τον κλήδονα με δόξα και με χάρη,
Κι απού ’χει μήλο κόκκινο ταχυτέρου (αύριο) να το πάρει. Ή:
Κλειδώνουμε τον κλήδονα με τ’ Άη -Γιαννιού τη χάρη
κι όποια ‘χει καλοριζικό να δώσει να το πάρει».

Το πρωί του Αι Γιαννιού, και άνοιγμα του Κληδόνου

Συνεχίζοντας ο κος. Μαραγκάκης αναφέρει:
Το πρωί της ημέρας του Αγίου, πήγαιναν όλα τα κορίτσια, στην εκκλησία όπου έκαναν κάποιες ευχές στον Άη-Γιάννη, που στην πραγματικότητα ήταν οι ερωτικές τους επιθυμίες.
Στη συνέχεια πηγαίνουν στο καθιερωμένο σπίτι της συνάθροισης τους, όπου η (παρθένα) κοπέλα, που καλό ήταν να είναι και αυτή Μαρία, ανέβαινε στη ταράτσα του σπιτιού της, και κατέβαζε το σταμνί. Όλες προσπαθούσαν να ετοιμαστούν πλέον, για να το μεταφέρει η Μαρία σιγά – σιγά το σταμνί, με συνοδεία τη παρέα της στο σημείο της τελετής.
Στη Γαλιά αυτό το σταμνί ήταν ειδικό σταμνί – κλήδονας, που ήταν σαν το κοινό σταμνί μεν, αλλά το ήταν ειδική παραγγελία στον σταμνά, να είναι η κατασκευή του σαν σταμνί μεν, αλλά να έχει μεγαλύτερο στόμιο, και να χωράει μέσα άνετα το χέρι ενός μεγάλου! Αυτό γιατί σχεδόν πάντα τον Κλήδονα τον άνοιγαν μεγάλες κοπέλες και όχι παιδιά.
Ο σταμνάς του χωριού, πάντα είχε στην άκρη συν τοις άλλοις και κάποια τέτοια σταμνιά – Κλήδονες έτοιμα!
Στη Γαλιά συνήθως πήγαιναν τη στάμνα με το αμίλητο νερό για να την ανοίξουν, είτε σε συγκεκριμένο αλώνι στη περιοχή «Καλύβι», είτε έξω στην πλατεία της εκκλησίας. Μπορούσε βέβαια να γινόταν ο Κλήδονας και σε άλλη ανοιχτή πλατεία, είτε στην εξοχή, είτε στου «Παπαγιάννη το Καμίνι», ή οπουδήποτε υπήρχε κατάλληλος χώρος. Καταλήγανε συνήθως τις περισσότερες φορές έξω από την εκκλησία, γιατί με τη θρησκεία πάντα τα είχαν καλά οι Γαλιανοί, αλλά και από πρόληψη τυχόν πυρκαγιάς στην εξοχή λόγω της φωτιάς του Κλήδωνα! Ακόμα και για κάποιον άλλο λόγο, γιατί ήταν κοντά και μπορούσαν να έρχονται ευκολότερα και οι γριές και οι άλλες ευπαθείς ομάδες, που επιθυμούσαν να τον παρακολουθήσουν!
Για την συνέχεια, το πώς πήγαιναν στην πλατεία της εκκλησίας να ανοίξουν τον Κλήδονα, θα μας τα πει η κα Αμαλία Φαραγκουλιτάκη –Λεβεντάκη:

Όταν ερχόταν η ημέρα του Αϊ Γιαννιού και η κατάλληλη ώρα για να ξεκινήσει ο Κλήδονας από το σπίτι που ήταν συγκεντρωμένες οι κοπέλες, η παρθένα ανύπαντρη κοπελιά, στολισμένη με τα γιορτινά της, έπαιρνε τη στάμνα και την πήγαινε προς το μέρος που θα άνοιγε ο Κλήδονας, σε αλώνι ή στην πλατεία της εκκλησίας ανάλογα. Προχωρούσε μπροστά η κοπέλα με τη στάμνα στον ώμο της πάνω από ένα κεντητό προσώμι. Πίσω της οι λυράρηδες την ακολουθούσαν παίζοντας τα όργανα σιγοτραγουδώντας μαντινάδες, σαν να ήταν περίπου γάμος, σαν η νύφη να πήγαινε στην εκκλησία! Πίσω ακολουθούσαν όλοι της παρέας πηγαίνοντας προς την πλατεία, όπου εκεί μαζευόταν σιγά – σιγά όλος ο κόσμος. Η κοπελιά σαν έφθανε στην πλατεία, ακουμπούσε την στάμνα στο μέρος που είχαν στρώσει ένα χαλί, και γονάτιζε για να ακουμπήσει τη στάμνα κάτω. Το άνοιγμα του Κληδόνου θεωρείται πως ξεκινάει, από την στιγμή που η κοπέλα θα γονατίσει να «ξεκλείδωνε τον Κλείδωνα». Αφαιρούσε δηλαδή το λουκετάκι , το μικρό κλειδάκι, ή το μεγάλο κλειδί, και φυσικά έλυνε και την αλυσίδα και αφαιρούσε και το κόκκινο πανί . Την στάμνα την τοποθετούσε στη συνέχεια η κοπέλα επάνω σε ένα τραπέζι στολισμένο με λουλούδια και όμορφο κεντητό τραπεζομάντηλο, εκείνη τη στιγμή ακριβώς άρχιζαν επίσημα και ζωηρά να παίζουν τα όργανα!
Οι οργανοπαίχτες στο κέντρο, και οι παρευρισκόμενοι το έστρωναν στο χορό σε κύκλο, και πάντα πρώτος τον έσυρε ως συνήθως ο παππάς του χωριού! Σιγά – σιγά μαζευόταν και άλλοι χωριανοί όλων των ηλικιών, για να παρακολουθήσουν το θέαμα που θα ακολουθήσει!
Μια γυναίκα ή άνδρας μαντιναδολόγος ξεκίναγε με τη πρώτη μαντινάδα, που άρχιζε συνήθως με το «ανοίξετε τον Κλείδωνα…» όπως οι παρακάτω:
–Ανοίξετε το Κλείδωνα, στ’ Άη Γιαννιού τη Χάρη, κι απού ‘χει ριζικό καλό, ας έρθει να το πάρει.
–Ανοίξετε τον Κλείδωνα στ’ Αϊ-Γιαννιού τη χάρη, κι απ’ έχει μήλο κόκκινο ας έρθει να το πάρει
–Ανοίξετε τον Κλείδωνα να πάρει το δικό του καθείς να δει τη τύχη του, να δει το ριζικό του»
–Ανοίξετε τον Κλείδωνα να βγάλουμε τα μήλα, να δούμε ποιά απ’ όλες μας είναι η καλομοίρα
– Ανοίξετε τον Κλείδωνα να βγει η μηλιά με τ’ άνθη, να βγει σγουρός βασιλικός που μ’ έβαλε στα πάθη
– Ανοίξετε τον Κλείδωνα να βγει και τ’ αχλαδάκι να δω αν είν’ τσ’ αγάπης μου γιατί το ‘χω μεράκι
– Ανοίξετε τον Κλείδωνα στ’ Αϊ-Γιαννιού τη χάρη να πάρω ‘γω το μήλο μου κι η νιά το παλικάρι
– Δώστε μου τα αργυρά κλειδιά με το μαργαριτάρι, να ανοίξουμε τον Κλείδωνα στου Άη Γιαννιού τη Χάρη.
Μετά την πρώτη μαντινάδα, πλέον «ξεκλείδωσε ο Κλείδονας» η στάμνα δηλαδή ανοίχτηκε, και με την βοήθεια κι άλλης κοπέλας έβγαζαν εκ περιτροπής τα ριζικάρια, πότε δηλαδή η μία πότε η άλλη. Συνήθως στη Γαλιά έβγαζαν ότι φρούτο η οτιδήποτε είχε βάλει η κάθε μια, και μετά ακολουθούσε η μαντινάδα. Αν για παράδειγμα έβγαζαν οι κοπέλες ένα αχλάδι, αλλά υπήρχαν δυο τρία άλλα ακόμα μέσα, ήξερε ποιας ήταν δικό της , γιατί το είχε σημαδέψει με τα αρχικά της γράμματα. Όταν κάποια στιγμή τελείωναν τα ριζικάρια, έβαζαν στην άκρη τα συμπράγκαλα του Κληδόνου και συνεχιζόταν κανονικά το γλέντι.
Ο χορός συνέχιζε με τις μαντινάδες να λέγονται τραγουδιστά και να επαναλαμβάνουν οι υπόλοιποι. Ειδικοί μαντιναδολόγοι με ταλέντο είχαν καλεστεί, ώστε όχι μονάχα να λένε παλιές μαντινάδες αλλά και να σκαρώνουν και νέες επιτόπου! Συνήθως γινόταν το μεσημέρι το άνοιγμα του Κλείδωνα, αλλά εν ανάγκη μπορούσε και το απογευματάκι.
Στον Κλήδονα έλεγαν και πολλές σατιρικές μαντινάδες ακόμα και πειραχτικές, αλλά λόγω της ημέρας κανείς δεν παρεξηγούσε! Καμιά φορά κρατούσαν και μήνες οι σχολιασμοί για τις καυστικές μαντινάδες του κάθε κλήδονα!

Μαντινάδες του Κλείδωνα

Οι μαντινάδες που έλεγαν ήταν φυσικά πολλές, άλλες αυτοσχέδιες, και μπορούσε να είναι προφητικές, είτε σοβαρές, είτε αστείες και ιδιαίτερα πειραχτικές!
Κλασικές όμως μαντινάδες που μίλαγαν για τον Κλήδονα ή τον Αϊ Γιάννη είχαμε πάρα πολλές όπως τις παρακάτω.
–Να ‘μουνα και που να ‘μουνα εκεί που πάει ο νους μου, εκεί που τρώει και γλέντα ο γιος του πεθερού μου
– Βγαίνει το μήλο τ’ άρχοντα του πρώτου μας λεβέντη, του πρώτου μας ντελικανή στα λούσα και στο γλέντι
– Το μήλο κατακόκκινο στο Κλείδωνα θα βάλω , στον Άη Γιάννη έταξα άντρα μου να σε πάρω
– Το αρχοντικό σου όνομα έγραψα στο απίδι, να σ’ αποκτήσω άντρα μου να σ’ έχω νοικοκύρη
– Κοριτσόπουλα κοπελιά με το σταμνί στον ώμο, φέρε τ’ αμίλητο νερό, μα πρόσεχε στο δρόμο
– Ας πιεις τ’ αμίλητο νερό εμένα μη μου δώσεις, για να σου λέω ‘’σ’ αγαπώ’’, μέχρι να ξημερώσει
– Πού ‘σουν οψές πού ‘σουν προχθές πού ‘σουν τ’ Αγιού Κλειδώνου, δε σ’ έδανε τα μάθια μου και πως δα ζω του χρόνου
– Πού σουν οψές κι αντιπροθές πού ‘σουν τ’ Αγιού Πνεμάτου, δε σ’ έδανε τα μάθια μου αθέ του μαλαμά του.
– Σεβντά βαστώ, σεβντά πουλώ, σεβντάδες καμπανίζω, τον εδικό σου το σεβντά δεν τονε νταγιαντίζω– Σήμερο πουν’ τ’ Αϊ-Γιαννιού μια χάρη θα μου κάνει , του χρόνου σαν και σήμερο να βάλομε στεφάνι
– Σήμερα που ν’ Αϊ-Γιαννιού βάλε αρχή κερά μου, του χρόνου σαν και σήμερο να ‘σαι στην αγκαλιά μου
Άλλες:
– Σε είδα οψές την ν-ταχινή και ράγισε η καρδιά μου κι ορκίστηκα στην Παναγιά να σ’ έχω εγώ δικιά μου
– Ήθελα και να κάτεχα ήντα καπνό φουμάρεις , τέτοιο καλό ντελικανή, πότε θα τον ε-πάρεις
– Θα καβαλικέψω τ’ άλογο να ‘ρθω στο παραθύρι, για να σε κλέψω κοπελιά κι ας γίνουμε σεϊρι
– Κουρούπα σκεπασμένη μου τον πόνο μου τον ξέρεις, απόψε στην αγκάλη μου πέσ’ μου πως θα τον φέρεις
– Ανοίξετε τον Κλείδωνα να βγει και το δικό τζη, θαρρώ πως δεν αντέχει μπλιό, από το σκυλεμό τζη!

Οι φωτιές του Άη Γιάννη

Όπως και στην υπόλοιπη χώρα, έτσι και στη Κρήτη είχαμε φωτιές τη παραμονή του Άη Γιάννη. Το ίδιο είχαμε και στη Μεσαρά και φυσικά στις Μοίρες. Στη Γαλιά όμως, δεν είχαμε τις φωτιές το βράδυ του Αι Γιάννη, αλλά την επ’ αύριο με την συγκέντρωση του κόσμου στον Κλήδονα, μια και γίνεται περισσότερος σαματάς, αφού ήδη είναι όλοι εκεί παρόντες!
Το μεσημέρι ή και το πρωί λοιπόν του Αι Γιαννιού, τα νεαρά παιδιά έπιαναν τις γειτονιές, και ζητούσαν από τις νοικοκυρές να τους δώσουν τον ξερό πλέον Μάη τους, που είχαν κρεμάσει πίσω από την πόρτα από την Πρωτομαγιά.
-Θεία, να πάρουμε το Μάη, γιατί θα τον –ε κάψουμε σήμερο?
-Ναι παιδί μου, πάρτε τονε!
Ο «Μάης» μπορεί να ήταν μαργαρίτες περασμένες επάνω σε τέλι, σε σπάγκο, είτε ματσάκια με λουλούδια στερεωμένα σε λυγερό ξύλο ή αγκάθινο ξύλο, είτε ένα απλό ματσάκι με διάφορα λουλούδια της εξοχής. Τον «Μάη» δεν τον κατεβάζανε ποτέ από την πόρτα σε καμία περίπτωση, ακόμα κι αν ασβεστώνανε το σπίτι, και παρέμενε εκεί μέχρι τη μέρα του Κληδόνου! Όλους τους αποξηραμένους Μάηδες, τα παιδιά τους μάζευαν και τους έκαναν στο τέλος ένα σωρό, είτε στην εκκλησία απ’ έξω, είτε στη πλατεία, είτε σε κάποιο αλώνι, ή σε κάποια ανοιχτάδα που γινόταν και ο Κλήδονας. Άναβαν λοιπόν φωτιά και έκαιγαν όλους τους «Μάηδες» του χωριού, και τα παιδιά έπειτα πηδούσαν επάνω στις φλόγες! Πίστευαν πως σαν καιγόταν οι «Μάηδες», έφευγαν μακριά όλα τα κακά πνεύματα, και οι γλωσσοφαγιές κάθε σπιτικού! Πίστευαν πολύ στο κακό από γλωσσοφαγιά, και έτσι πηδώντας στις φωτιές ξόρκιζαν όλο αυτό το κακό στη ρίζα του. Δεν έκαιγαν στη Γαλιά κλαδιά θυμάρια κλπ, παρά μονάχα «Μάηδες».

Ο πρώτος που συναντούν στο δρόμο

Η μαρτυρία της κας Αμαλίας Φαραγκουλιτάκη, μας λέει τι γινόταν όταν οι ανύπαντρες κοπελιές έφευγαν από την τελετή του Κλήδονα σαν τελείωνε με δικά της λόγια:
-Τελειώνοντας η γιορτή του Κλήδονα , αλλά και πιο νωρίς αν θέλαμε, εμείς τα κορίτσια βάζαμε αμίλητο νερό στο στόμα μας και φεύγαμε. Όλες οι κοπέλες χωριζόμαστε και γυρίζαμε στο χωριό, και οι χωριανοί ξέρανε ότι είχαμε το αμίλητο νερό στο στόμα. Γνωρίζοντας λοιπόν εκείνοι το έθιμο, μας έλεγαν υποχρεωτικά ένα ανδρικό όνομα, στην τύχη!
Αν ήμασταν ας πούμε για παράδειγμα τρία κορίτσια στη παρέα μας, φώναζαν: Αμαλία – Γιώργο! Μαρία – Νίκο! Ελένη Κώστα κλπ. Όποιο όνομα τους κατέβαιναν έλεγαν αυτοί που συναντούσαμε! Αφού έλεγαν το όνομα, τότε μονάχα εμείς φτύναμε το νερό! Τώρα πόσο ήταν αλήθεια δεν ξέρω, μα σε μένα πάντως βγήκε πράγματι αληθινό!
Θυμάμαι όταν γυρνούσα στο χωριό με το στόμα μου γεμάτο αμίλητο νερό, συνάντησα πρώτο – πρώτο τον θείο μου τον Τσικνόσαβα, και μου φώναξε: «Αμαλιό – Γιώργος»!
Και όντως τον άνδρα που πήρα τον έλεγαν Γιώργο!
Σε άλλα βέβαια μέρη ίσχυε το εξής: «Όποιο όνομα ακούσουν πρώτο στο δρόμο τα κορίτσια εκείνη την ημέρα, αυτό θα ήταν και του άνδρα τους»!
Μάλιστα πολλά αστεία συνέβαιναν εκείνη την ημέρα.
Οι νεαροί στα καφενεία όπου έβλεπαν κοπέλες με γεμάτο το στόμα τους αμίλητο νερό, ή να κρατάνε στον ώμο τη στάμνα με το αμίλητο νερό, τις κορόιδευαν με διάφορα πειράγματα, φωνάζοντας στα ψέματα διάφορα ονόματα!
Μια γυναίκα από κάποιο άλλο χωριό, θυμάται σήμερα τότε που ακόμα ήταν δεκάχρονο κοριτσάκι, ήθελε να παίξει με το έθιμο, και να μιμηθεί τους μεγάλους! Έτσι αντί να πάρει νερό στο στόμα της από τον Κλήδονα, γέμισε το στόμα του με νερό από τη βρύση και έπιασε τις ρούγες! Ξαφνικά ακούει μια γυναίκα από μακριά να φωνάζει δυνατά τον άνδρα της:
-Κώστα!!!!!
Και όμως κατά στανική σύμπτωση, ο άνδρας που πήρε και εκείνο το κοριτσάκι σαν μεγάλωσε τον λέγανε πράγματι Κώστα!

Μπροστά στον καρφίχτη

Πολλά από τα νεαρά ανύπαντρα κορίτσια της Γαλιάς, μάθαιναν και διάφορα άλλα μυστικά, έθιμα κι αυτά του Κλήδονα από τις μεγαλύτερες ανύπαντρες γυναίκες, που ήταν κάτι σαν ταμπού της εποχής. Ένα από αυτά ήταν και το παρακάτω με τον καρφίχτη (καθρέφτη) της ντουλάπας. Ουδέποτε βέβαια αυτά έπεφταν στην αντίληψη των υπολοίπων μελών της οικογένειας, επειδή ήταν άκρως εμπιστευτικά!
Σχετικά με τον καθρέφτη η Γαλιανή κα Αμαλία μας λέει:
-Για τον καθρέφτη θυμάμαι πως πρέπει να ήταν οπωσδήποτε δώδεκα η ώρα, είτε μεσημέρι είτε το βράδυ τα μεσάνυχτα. Έφευγε η κοπέλα από τον Κλείδωνα, πήγαινε στο σπίτι δίχως να μιλά, γδυνόταν δίχως να μιλά και στεκόταν τσίτσιδη μπροστά από ένα μεγάλο καρφίχτη! Εκεί μπροστά γυμνή, έκλεινε τα μάτια και έκανε από μέσα της μια ευχή: -«Για τα’ Άϊ Γιαννιού τη Χάρη, δείξε μου καθρέφτη μου, ποιός λεβέντης θα με πάρει»!
Τότε ανοίγοντας τα μάτια της, έβλεπε δίπλα στο σώμα της μια μορφή, που η μορφή αυτή θα είχε σχέση με τον μέλλοντα άντρα της! Φυσικά εννοείται πως, «εάν δεν ήταν παρθένα δεν θα έβλεπε τίποτα στον καρφίχτη, ή κι αν έβλεπε κάτι δεν θα της έβγαινε», όπως έλεγαν τότε. Εμένα πάντως στη ζωή μου βγήκαν όλα! Στο καθρέφτη εγώ είδα ένα ναύτη, και πράγματι ο άνδρας μου όταν τον γνώρισα ήταν στο στρατό υπηρετούσε στο ναυτικό.
Η μακαρίτισσα η Μελίνα Μερκούρη τον είχε προσωπικό οδηγό στο αυτοκίνητό της, και μια μέρα ο άνδρας μου την πήγαινε στον μέλλοντα σύζυγό της, τον Τζον Ντασέν. Με εντολή του Ντασέν, ο μέλλων άνδρας μου περίμενε στο αυτοκίνητο, ενώ έτυχε να περάσω εγώ από εκεί τυχαία και με είδε …!
Ήταν το τυχερό μου για να μου βγει αληθινός ο Κλήδονας!

Το αμίλητο νερό και το πηγάδι

Το μεσημέρι 12 η ώρα ή βράδυ πάλι στις 12 τα μεσάνυχτα, πήγαινε η παρέα των νέων στο πιο κοντινό πηγάδι όπου ήταν και αυτό από βραδύς σκεπασμένο κι αυτό από βραδύς με ένα κόκκινο σεντόνι ή άλλο μεγάλο κόκκινο πανί.
Εκεί ξεσκέπαζαν το κόκκινο πανί , και η κάθε νέα ή και νέος από τους παρευρισκομένους έριχνε μέσα από λίγο από το αμίλητο νερό που είχε το σταμνί, ανασηκώνοντας ελαφρά το κόκκινο αυτό πανί.
Πέφτοντας στο πηγάδι το αμίλητο νερό, αν ήταν μεσημέρι και υπήρχε ήλιος, τότε οι αχτίνες που έπεφταν στο πηγάδι, έκαναν κάποια σχέδια ανάμεσα στους κυματισμούς του νερού στην επιφάνεια του, που έμοιαζαν με κάποια αντικείμενα ή κάποιες περίεργες μορφές!
Λέγανε πως τα κυματάκια σχημάτιζαν τη μορφή του μέλλοντα συντρόφου!
Αν ήταν νύχτα, ανασήκωναν πάλι λίγο το πανί, έριχναν πάλι λίγο αμίλητο νερό, και το φώς του φακού, για να δούν και εδώ τα σχήματα αυτά. Κάθε μια λοιπόν από τις ανύπαντρες κοπέλες έριχνε από λίγο νερό, και δοκίμαζε έτσι να δει τη τύχη της, πως θα είναι η μορφή αυτού που θα πάρει!
Σε άλλα χωριά βέβαια πίστευαν πως μπορούσε να δούν και πεθαμένους ή ακόμα και φαντάσματα, πράγμα που στη Γαλιά δεν ίσχυσε αυτή η εκδοχή, εκτός αν το έλεγαν αυτά κάποιοι νεαροί πλακατζήδες αστειευόμενοι!
Στη Γαλιά το πιο κοντινό πηγάδι ήταν στα Ληδιανά, όπου πήγαιναν του Κληδόνου, και ήταν του Ζαχαρία Δαμιανάκη. Υπήρχαν και άλλα, όπως στου Αγγέλου, και στου Βελούδη.

Συνεχίζεται….

Ευχαριστούμε ιδιαίτερα την Εύα Λεβεντάκη για τις δυο φωτογραφίες που μας έστειλε.

Κείμενο – Γεώργιος Χουστουλάκης

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΘΕΜΑ

Γιάννης Δασκαλογιάννης: Ο πρωτεργάτης των κρητικών επαναστάσεων κατά του τουρκικού ζυγού

Δημοσιεύτηκε

στις

Στις 17 Ιουνίου του 1771 οι Τούρκοι κρέμασαν, έγδαραν και θανάτωσαν στον Χάνδακα


Σαν σήμερα, 17 Ιουνίου του 1771 οι Τούρκοι κρέμασαν, έγδαραν και θανάτωσαν στον Χάνδακα – με τον πλέον απάνθρωπο τρόπο μπροστά στο πλήθος – μια από τις θρυλικότερες μορφές των Κρητικών Επαναστάσεων, τον Ανωπολίτη Ιωάννη Βλάχο ή Δασκαλογιάννη ή απλώς Δάσκαλο.

Ο Δασκαλογιάννης υπήρξε ένας από τους πλέον μορφωμένους Κρητικούς της εποχής του, έμπορος και ναυτικός, πολυταξιδεμένος, εύπορος, με πολλές διασυνδέσεις στο εξωτερικό και ηγετικές ικανότητες.

Ήταν αυτός που οραματίστηκε και τόλμησε την πρώτη ουσιαστικά επανάσταση κατα του Τουρκικου ζυγου το 1770 (γνωστή ως επανασταση του Δασκαλογιάννη), λέγεται πως σταθηκε εμπνευστής του Πεντοζάλι και βεβαίως η αφορμή πολλών ριζίτικων τραγουδιών ενώ προτομή του κοσμεί την πλατεία της Ανώπολης Σφακίων, την ομώνυμη πλατεία Δασκαλογιάννη στο Ηράκλειο και το αεροδρόμιο των Χανίων έχει το όνομα του.

“Μολών Λαβέ” εφώναξε ο Δάσκαλος ο Γιάννης
στ’ αποσταλμένους του Ραγιά απ’ τση Σούδας το λιμάνι.
“Ελευθεριά ή θάνατος” λεν και τα παλικάρια
και κάνανε επανάσταση σαν άγρια λιοντάρια.
Οι βρύσες γύρω τρίγυρα μαυρίζουν σαν τα δάση
Απο τρεις τόπους ξεκινούν εις τα Σφακιά να πάσι.
Αρχίζει ο πρώτος πόλεμος εις το Βελι τση Κράπης
πέφτουσι Τούρκοι αρίθμητοι κι ο μέγας Τζιρατζάπης.
Πέφτουν και δέκα Σφακιανοί περίσσια λαβωμένοι,
Μα από τσι Τούρκους πούναι εκειά κιανείς δεν απομένει….

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

Δημοφιλη