Connect with us

ΘΕΜΑΤΑ

Τα παιδικά μας τραγούδια εκτός σχολείου τα περασμένα χρόνια στη Μεσαρά

Δημοσιεύτηκε

στις

Aν υπήρχε κάτι σε πνευματικό πλούτο στις γνώσεις ενός παιδιού σχολικής και προσχολικής ηλικίας, αυτό ήταν τα παιδικά τραγουδάκια που μάθαινε νωρίς από το σπίτι του!


Οι γονείς όλοι στη Κρήτη είχαν πολύ χιούμορ, και τους άρεσε γενικά η ποίηση, και οι ίδιοι προσπαθούσαν να αποστηθίσουν μεγάλα κομμάτια από τον Ερωτόκριτο, την Ερωφίλη το τραγούδι του Ξωπατέρα του Λόγιου, και χίλια άλλα δυό άλλα τραγούδια. Οι μεγάλοι μετέφεραν στους μικρούς όσα ήξεραν από ποίηση σε συνδυασμό με το χιούμορ, και έτσι καμάρωναν τα παιδιά τους όταν τα αποστήθιζαν!

Στα περισσότερα τραγουδάκια βρίσκουμε τις ρίζες στα βάθη της ενετοκρατίας, πέρασαν και επί τουρκοκρατίας, όμως είναι πραγματικά άξιον απορίας, πώς κατάφεραν και έφτασαν έως εμάς τη δεκαετία του ’50 και ’60! Το λυπηρό ήταν όμως που τη δεκαετία του ’70 εξαφανίστηκαν πλέον οριστικά από τα παιδικά νεανικά στοματάκια, και ο παράδεισος αυτός της πληθώρας παιδικών τραγουδιών και ποιημάτων δεν υπάρχει πλέον!

Είναι δύσκολο να βρεθούν και να διασωθούν όλα ακριβώς όπως ήταν αρχικά, αυτά τα ατέλειωτα παιδικά τραγούδια. Η προσπάθεια δάσωσης από εμένα και του φίλου μου Φανούριο Ζαχαριουδάκη, τουλάχιστον απέφερε καρπούς, τουλάχιστον καταφέραμε να διασωθεί ένα σημαντικό μέρος από μεσαρίτικα τραγούδια και ποιηματάκια, έστω και τμήματα κάποιων από αυτών, εφ’ όσον δεν γνωρίζουμε το αρχικό.

Ίσως υπάρχουν παραλλαγές ανά τόπους, αλλά εδώ η Γαλιανοβοριζανή σχολή ευθύνεται τουλάχιστον ώστε για να διασωθούν τραγουδάκια τα οποία μας μάθαιναν, όντας εμείς μικρά παιδιά.

Αν και στο Δημοτικό μαθαίναμε παιδικά τραγούδια, εν τούτοις τα πιο πολλά τα μαθαίναμε στο σπίτι. Σήμερα τα ποιηματάκια αυτά μπορεί να φαντάζουν αστεία και περίεργα, ακόμα και ακαταλαβίστικα, αλλά έχουν όμως να κάνουν με την τοπική Μεσαρίτικη λαογραφία του τόπου μας, και για αυτό προσπαθήσαμε τα διασώσουμε, κι ότι καταφέραμε.

Τα τραγουδάκια – ποιηματάκια αυτά, τα έλεγαν ανάλογα την περίπτωση, είτε μετά από βροχή, είτε σε συνδυασμό με το παιγνίδι, είτε για μαρκάρισμα ποιος ή ποια ομάδα θα αρχίσει πρώτη, για σάτιρα, για εντυπωσιασμό κλπ.

Παρακάτω παραθέτουμε μερικά ατόφια στη τοπική διάλεκτο, όσα τουλάχιστον καταφέραμε να διασώσουμε.

Κάποια βέβαια είχαν το δικό τους μουσικό ρυθμό, κι άλλα λεγόταν σαν απαγγελία από το παιδί με το σχετικό ύφος!

1- ΚΆΤΩ ΠΆ ΚΆΤΩ ΚΕΊ ( το παιγνίδι ξυλογαϊδάρα)
Κάτω ‘πά κάτω ‘κεί, αύριο είναι Κυριακή
Βάνω τ’ άσπρο μου βρακί, πάω στην Αμερική!
Βρίσκω κάστανα ψημένα και καρύδια φουρνισμένα
πάω τα τση μάνας μου, δέρνει με σκοτώνει με διπλομανταλώνει με,
κάνει με μπαλώματα, ρίχνει με στα δώματα (‘η
με πετά στα δώματα)
Πάω στον Αφέντη μου: -Καλώς το Αφεντάκι μου!
Πάω πόδε πάω πέρα, βρίχνω μια κοπέλα, εκράθιενε σταφύλια,
πέφτει τση μια ρόγα, σκύφτω να τη πιάσω, παίζει μου ένα μπάτσο!
Κάτω ‘πά κάτω ‘κεί, πάει η πέρδικα να πχεί, και τσακίζει το σταμνί!

2-ΤΖΊΓΚΟ ΛΕΛΈΓΚΟ
Τζίγκο Λελέγκο, (ή Φράγκο Λελέγκο) παίξε τη καμπάνα, να κατεβούν οι Φράγκοι
να φάνε μακαρούνια, με τα χρυσά πιρούνια!

3-ΟΙ ΠΟΝΤΙΚΟΊ ΚΙ Η ΓΆΤΑ
Ελάστε ούλοι οι ποντικοί με τα ποντικαλάκια
να πάμε να χορέψουμε στου φούρνου τα στενάκια,
μα ο κάτης που κυνήγαγε, εψόφισεν εκείνος!
-Ακόμα δεν εψόφισα, και ούτε θα ψοφίσω!
-Μη με φας κάτη μου, σου φέρνω ‘γω το ρύζι!
-Δεν το θέλω ‘γω το ρύζι, εις τα ‘ντόδια μου καθίζει!
Μα σε θέλω στη κοιλιά μου να στυλώσεις τα νεφρά μου!

4-ΔΏΔΕΚΑ ΧΡΟΝΏ ΚΟΠΈΛΙ
Δώδεκα χρονώ κοπέλι, ετρυγούσαμε στ’ αμπέλι.
Πάω πάνω πάω κάτω, και μπερδεύω σε ένα βάτο!
Έρχονται τρείς κορασίδες, να μου κλέψουν τσι σταφίδες!
Έρχεται κι η πχιά μεγάλη, και με βάνει στο τσουβάλι!
Έρχεται κι πχιά μική, και με βάνει στο σακί!
Έρχεται κι η χοντροκόλα, με ένα κόπανο μου κόλα, ή
κι όλο στη κοιλιά μου ‘κόλα!

5-ΒΡΈΧΕΙ ΒΡΈΧΕΙ
Βρέχει βρέχει και χιονίζει, κι η γιαγιά μου κοσκινίζει
να μου σάσει ένα κουλούρι, σα του τράγου το κουδούνι,
να το πάω του τσαγκάρη, να μου σάσει παπουτσάκια
να πατώ στα χαλικάκια, να μαζεύω τα σταχάκια με τα δυό μου τα χεράκια!
Να πηγαίνω στα σοκάκια να φιλώ τα κοριτσάκια!
Βρέχει βρέχει και βροντά, έλα παπαδιά κοντά, να μοιράσουμε τα αυγά!
Ένα ‘γώ ένα συ ένα του παπά ο γιός!

6-ΛΙΆΣΕ ΉΛΙΕ
Λιάσε Ήλιε να λιαστούμε, και κουλούρια σου βαστούμε
από κάτω απ’ τη (μ)ποδιά μου, γα να μη τα δει η θειά μου!
Λιάσε ήλιε να λιαστώ, να ντυθώ να χτενιστώ
να ντιδήρω στσι Καρές, να θωρώ τσι Μεσαρές!
Να θωρώ και τον Κοκόλη, που τονε ζυγώνουν όλοι!
Με σπαθιά και με ζωνάρια, και με χίλια παλληκάρια!
Έβγα ήλιε να λιαστώ, και κουλούρια σου βαστώ
με το μέλι με το γάλα, και τη σιδεροκουτάλα

7-ΤΣΊΜΠΙ – ΤΣΊΜΠΙ ΚΌΡΑΚΑ (παιγνίδι που τσιμπούσαν τη παλάμη του χεριού)
Τσίμπι – τσίμπι κόρακα, -πού τα πάς τα πρόβατα?
-Κάτω στα λαγκώματα, που’ ναι ελιές σα χώματα.
Πού ‘ναι και νερό να πχιούνε, κι ασκιανός να κοιμηθούνε! Τσίμπρος!

8-ΠΆΡΕ ΨΩΜΊ ΚΙ ΑΓΓΟΎΡΙ
Πάρε ψωμί κι αγγούρι, κι αγλάκα στο παπούρι
Πού ‘ναι και νερό να πχιούμε κι ασκιανός να κοιμηθούμε
Μα δε σε θέλω πούρι, αν είσαι και καμπούρης! Τσίμπαρος!

9-Ο ΨΎΛΛΟΣ
Ο ψύλλος εγκρεμίστηκε, από το παραθύρι
και εφώνιαζέ του η μάνα του: -Πού πας Καραβοκύρη?
-Να πάω θέλω στα Χανιά, να σάσω μια μανάρα
να πελεκώ τα μάρμαρα, να τρέχει κουτσουνάρα!
Να τρέχει το κρυγιό νερό να πίνει η ματζουράνα!!»
Τση ματζουράνας το κλαρί, του κρίνου το σταφύλι
τση μαυρομάτας το φιλί, με μάρανε στα ‘χείλη!
Να πάω θέλω στα Χανιά, να πάρω μια μπεγίρα
να κουβαλώ τσι γέροντες, με μια κακοβεργίδα!

10-ΦΕΓΓΑΡΆΚΙ ΜΟΥ ΛΑΜΠΡΌ
Φεγγαράκι μου λαμπρό, φέγγε μου να περπατώ
να πηγαίνω στο σκολειό, να μαθαίνω γράμματα,
γράμματα σπουδάματα, του Θεού τα πράματα!
Να μαθαίνω μαργιολιές, να φιλώ τσι κοπελιές,
να μαθαίνω γραμματάκια, να φιλώ τα κοριτσάκια!

11-ΦΕΓΓΆΡΙ ΜΟΥ ΛΑΜΠΡΌΤΑΤΟ
Φεγγάρι μου λαμπρότατο που πάς στη ρίζα ρίζα
χαιρέτα μου και το νονό, απού ‘χω στα Βορίζα!
12-ΑΠΟ ΄ΠΑΈ ΘΑ ΠΑΊΞΩ ΜΝΙΆ
Από παέ θα παίξω μνιά, να πάω στσ’ Άγιους Δέκα,
ξανοίξετε το μπόι μου, και θέλω και γυναίκα!
Από παέ θα παίξω μνιά, να πάω στο Τυμπάκι,
να ειδώ τη θειά μου τη Λενιά, που ψήνει κουνελάκι!
Από παέ θα παίξω μνιά να πάω στσι Γκαγκάλες
που ‘χουνε ψείρες γαλανές, σα τα κουκιά μεγάλες!
Επήγα κι επαντρεύτηκα από του Καμηλάρη,
και εχάρισέ μου η πεθερά, ντελόγο ένα μουλάρι!
13-ΑΧΙ ΜΆΝΑ ΔΕΝ ΜΠΟΡΩ (το έλεγε το άρρωστο παιδί)
Άχι μάνα δεν μπορώ, σφάξε μου ‘να( μ)πετεινό!
Βάλε του και στο ζουμάκι, εμισή οκά ριζάκι!
Και κειανείς να μην προβάλει, γιατί θα ‘ρρωστήσω πάλι!

14- ΑΧΙ ΤΟ ΚΑΚΟΡΊΖΙΚΟ
‘Αχι το κακορίζικο μνια βράκα που τη βάνω
Και σφίγγει το κολάκι μου, και δεν μπορώ να κλάνω!
-Μωρέ κοπέλι κρητικό, ήντα βαστάς στη βράκα?
-Δυό βολαράκια ζάχαρη και μνιά ποτήλια ράκα!

15-ΤΟΥ ΦΛΑΣΚΟΎΡΗ ΤΑ ΚΟΥΚΙΆ
Του Φλασκούρη τα κουκιά, ήτανε πολύ γλυκειά
Κι ο Φλασκούρης το μαθαίνει, κι αρματώνεται και βγαίνει
σέρνει μια σκουρολεπίδα, για να σφάξει τη ζουρίδα
κι η ζουρίδα του γρυλώνει, κι άρκαλος τ’ ανεματσώνει!

16-ΤΟ ΤΡΑΓΟΎΔΙ ΤΣΗ ΚΑΝΕΛΆΔΑΣ
Κρύο και παγωμένο, κι απ’ το βουνό φερμένο!
Τρέξτε κοπελιές να πχείτε, να καλοπαντρεφτείτε!
Και ‘σεις οι παντρεμένοι, καλή ψυχή καημένοι!
Τρέξτε μικροί μεγάλοι, τα φράγκα είναι χαλάλι!
Γλυκό γλυκό το φτιάχνω, για αυτό και δε προκάνω!
Κρύο κρύο είναι μπούζι, γλυκειό σα το καρπούζι!
Τρέξτε μικροί μεγάλοι, τα φράγκα είναι χαλάλι!
Κρύο και παγωμένο, κι απ’ το βουνό φερμένο,
πίνεται νύχτα μέρα, κατασταλάζει τη χολή, και διώχνει τη χολέρα!

17-ΣΕ ΓΆΪΔΑΡΕ!
Σε γάιδαρε να πάμενε στη Χώρα, να πάρομε μνια κοπελιά να ‘ναι γεμάτη ψώρα!
Σε γάιδαρε να πάμενε στσι Μοίρες, να πάρομε μνια κοπελιά, να ‘ναι γεμάτη ψείρες!

18-ΤΟ ΚΟΥΚΊ ΚΑΙ ΤΟ ΡΕΒΊΘΙ
Το κουκί και το ρεβίθι, επαλεύγανε στη βρύση, και περνά και η φακή, και τσι βάνει φυλακή!

19-ΟΙ ΑΣΧΟΛΊΕΣ ΤΣΗ ΝΟΙΚΟΚΥΡΆΣ
Τη Δευτέρα πάει να πλύνει, και τη Τρίτη τα στραγγίζει
Τη Τετάρτη τα απλώνει, και την Πέμπτη τα μαζώνει
τη Παρασκευή μπαλώνει, το Σάββατο σιδερώνει
Και τη Κυριακή αλλάζει, πω -πω ψείρες που τσι βγάζει!

20-Ο ΠΑΠΑΣ ΑΠΌ ΤΗ ΚΡΆΝΑ
Ο παπάς από τη Κράνα, ελειτρούγα στη Κοπράνα
κι έπαιζε το σημαντήρι, και μαζώνονταν οι χοίροι!
Κι ο παπάς από τη Βόνη, τη γαϊδούρα του ζυγώνει
στα πλακάκια τηνε φτάνει, στην οριά τηνε δακάνει
κι ο παπάς εμάνιζε, κι η γαϊδούρα γκάνιζε!
Κι ο παπάς επορδοκόπα, κι η γαϊδάρα τσινοκόπα!

21-Η ΓΆΤΑ
Μια φορά κι ένα καιρό, πήγε η γάτα στο χορό
δεν εχόρευγε καλά και τση ‘κόψαν την ουρά!
Την επήγαν στην Αθήνα, και τη βγάλανε Κατίνα!
Και τση δώσανε γλυκό, και δεν είπε «ευχαριστώ»!
Και τση δώσανε καπέλο κι είπενε πως δεν το θέλω!
Και τση δώσανε φουστάνι, κι είπενε πως δεν μου κάνει!
Και τση δώσανε μνια βράκα και την ήρπαξε κι αγλάκα!
Και τη σφίξαν τα ποντίκια, και τη κάνανε κομμάθια!

22-Ο ΚΑΛΌΓΕΡΟΣ Ο ΒΆΤΣΗΣ
Ο καλόγερος ο Βάτσης κι ο Κουτρουλοκανεβάτσης
όξω κάθεται κι εργά, και σφεντύλια πελεκά.
-Πόσο δίνεις τα σφεντύλια?
-Μια οκά ταγή τα τρία!

23-ΜΑΜΟΥΝΆΚΙ ΓΑΖΩΤΌ
Μαμουνάκι γαζωτό, πες μου: Πού θα παντρευτώ?
-Γη στη Πόλη γη στο Κάστρο, γη στη Βενετιά από κάτω!

24- ΠΉΔΙ ΠΉΔΙ ΒΑΣΙΛΙΆ
Πήδι – πήδι βασιλιά, το κουλούκι σου πεινά.
Δός του πίτα και κουκιά, να γαυγίσει στο χτενά!

25 ΤΟ ΣΠΡΊ ΣΠΥΡΊ ΚΟΥΚΆΚΙ (για μαρκάρισμα ποιος θα αρχίσει πρώτος)
Το σπυρί – σπυρί κουκάκι, το μανά μανάθουλάκι
ποιο να πέψω ποιο να αφήσω, άμε συ κουτσοριφάκι!

26- ΕΝΑ ΔΥΟ ΠΕΝΤΕ ΔΕΚΑ (για μαρκάρισμα ποιος θα αρχίσει πρώτος)
Ένα δύο πέντε δέκα, και του Παντελή η γυναίκα
πήγε να αγοράσει γάλα και κατάπχιε μια κοκκάλα

27- ΝΑΝΙ ΝΑΝΙ
Νάνι νάνι να ‘τε το, να κοπέλες πάρτε το
να του δώσετε λιολιά, και καρύδια στην ποδιά.
Νάνι νάνι να το, το μωρό μου το χιονάτο
που μαζώνει μυγδαλάκια, με τα δυό του τα χεράκια!
Νάνι νάνι να ‘τε το, να κοπέλες πάρτε το
Να του δώσετε λιολιά, κάστανα και μπεμπεμπλιά
και καρύδια στη ποδιά.
Κοιμήσου και παρήγγειλα στη πόλη τα προικιά σου
στα Γιάννενα τα ρούχα σου, και τα χρυσαφικά σου!

28- Ο ΓΚΑΝΤΈΜΗΣ ΚΆΝΕΙ ΓΆΜΟ
Ο Γκαντέμης κάνει γάμο, στον αγκάβανο απάνω.
Κι έχει για καλεστικούς, του χωριού τσι μποντικούς,
έχει και καλούς κουμπάρους, Λασιθιώτικους γαϊδάρους!

29- ΑΧΙ ΚΑΙ ΉΝΤΑ ΝΑ’ ΧΑΜΕ
Άχι και ήντα να’ χαμε, σαράντα αυγά σφουγγάτο,
και μια χειρομυλόπιτα σα τ’ αλωνιού το πάτο!

30- ΤΆΓΜΑΤΑ ΣΥΝΤΆΓΜΑΤΑ
Τάγματα συντάγματα, λόχους και διμοιρίες
εκάμανε στη ράχη μου, οι κόνιδες κι οι ψείρες
Τρείς σκατούλες στο πχιατέλλο, φάε συ μα ‘γω δε θέλω!

Πολλά βέβαια πολλά ήταν και τα σατυρικά τετράστιχα της εποχής εκείνης που μάθαιναν στα παιδιά, όπως:
Στου Ψηλορείτη τη κορφή, γκανίζει ένα γαϊδούρι
Μα δε το καλοξάνοιξα και σού ’μοιαζε στη μούρη!
Αν έχεις τρύπα τρύπωξε και μαλαχούνα χώσου
και γάϊδαρο γυρεύουνε, να πας να σε φορτώσουν!

Γλωσσάρι:
σάσει = φτιάξει
σταχάκια = βλασταράκια από τα χόρτα
μική = μικρή
ντιδήρω = περνώ απέναντι
ασκιανός = ίσκιος
παπούρι = λόφος
λαγκώματα = λαγκάδια
πήδι – πήδι = πήδα = πήδα
γκάνιζε = γκάριζε
Πούρι = ασφαλώς
μαργιολιές = πονηριές
πάμενε – πάμε
μανάρα = πέλεκυς μεγάλος
κουτσουνάρα = πολύ ποσότητα νερού που τρέχει από τον αγωγό
κουλούκι – σκυλάκι
σε γάϊδαρε = ντέ γάϊδαρε
μπεγίρα, μπεγίρι = άλογο, εδώ μεγαλόσωμο
Από παέ = από δώ
κάτης = γάτα
ποτήλια = γιάλινο μπουκάλι μισής οκάς
ζυγώνει = κυνηγά
ξανοίξετε = δέστε, κοιτάξετε
εμάνιζε = νευρίαζε
σκουρολεπίδα= σκουριασμένη λάμα
γρυλώνει = γρυλίζει
ζουρίδα= κουνάβι
ντελόγο = αμέσως
αγλάκα = έτρεχε γρήγορα
τσινοκόπα = κλωτσούσε
αγκάβανος = γαϊδουράγκαθο
μαμουνάκι = ζουζουνάκι
γαζωτό = πουά με βουλίτσες
επορδοκόπα = έβγαζε αέρια από πίσω με θόρυβο
καλεστικούς = καλεσμένους
λιολιά = καραμέλες ξηροί καρποί,καρύδια φυαστίκια, σταφίδες νταγκουλάκια, γενικά διάφορα αποχερίσματα
μπεμπεμπλιά = στραγάλια
χτενάς ή χτενιάς = ο πλανόδιος στα χωριά με ειδικά χτένια για κατεργασία του λιναριού, ο λιναράς ή λαναράς
σφίξαν = κυνήγησαν
χειρομηλόπιτα= πίτα με χονδροαλεσμενο σιτάρι στο χειρόμυλο
μαλαχούνα = τετράγωνο πανέρι από βρούλα, που είχε επίπεδο καπάκι από επάνω, αλλά μπορεί και κωνικό. Μπροστά είχε πορτάκι που οι γυναίκες φύλασσαν τα πλεχτά τους

Κείμενο – φωτογραφία: Γεώργιος Χουστουλάκης

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ

Σαν σήμερα 21 Φεβρουαρίου στο cretanmagazine.gr

Δημοσιεύτηκε

στις

Τα πιο σημαντικά γεγονότα, γεννήσεις και θάνατοι που έγιναν σαν σήμερα 21 Φεβρουαρίου


Γεγονότα σαν σήμερα

 

1431: Αρχίζει η δίκη της Ιωάννας της Λωραίνης, στο Ρουέν της Γαλλίας, έδρα της αγγλικής κυβέρνησης κατοχής.

1613: Στη Ρωσία, ανακηρύσσεται Τσάρος ο Μιχαήλ Ρομανώφ. Η δυναστεία των Ρομανώφ έμεινε στο θρόνο για 3 αιώνες, έως την Οκτωβριανή Επανάσταση το 1917.

1848: Οι Καρλ Μαρξ και Φρίντριχ Ένγκελς δημοσιεύουν στο Λονδίνο το «Κομουνιστικό Μανιφέστο», τη Βίβλο του Κομουνισμού.

Marx_Engels

 

1878: Εκδίδεται στις ΗΠΑ ο πρώτος τηλεφωνικός κατάλογος. Οι σελίδες του περιλαμβάνουν 50 ονόματα.

1913: Ο ελληνικός Στρατός κυριεύει το οχυρωμένο Μπιζάνι και απελευθερώνει τα Γιάννενα από τους Τούρκους. Υπογράφεται το πρωτόκολλο παράδοσης της πόλης και οι άνδρες του τουρκικού στρατού, περίπου 30.000, παραδίδονται στον Ελληνικό Στρατό και θεωρούνται αιχμάλωτοι πολέμου.

Apeleftherosi_Ioanninon

 

1915: Ο Ελευθέριος Βενιζέλος παραιτείται από πρωθυπουργός, κατόπιν διαφωνίας του με τον βασιλιά Κωνσταντίνο για τη συμμετοχή της Ελλάδας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το γεγονός σηματοδοτεί την αρχή του εθνικού διχασμού.

Konstantinos-Venizelos

 

1930: Οι Γερμανοί αρχίζουν την κατασκευή του στρατοπέδου συγκέντρωσης του Άουσβιτς.

1932: Η ΕΣΣΔ αφαιρεί τη ρωσική υπηκοότητα από το Λέων Τρότσκι, έναν από τους ηγέτες της Οκτωβριανής Επανάστασης.

1947: Στη Νέα Υόρκη ο Έντουν Λαντ παρουσιάζει την πρώτη φωτογραφική μηχανή, που βγάζει στιγμιαίες φωτογραφίες, την Πόλαροϊντ.

1958: Ο Άγγλος εικαστικός Τζέραλντ Χόρτομ σχεδιάζει το γνωστό σήμα της ειρήνης με το διχαλωτό σχήμα.

peace_symbol

 

1960: Ο Φιντέλ Κάστρο κρατικοποιεί όλες τις επιχειρήσεις στην Κούβα.

1972: Πραγματοποιείται η ιστορική επίσκεψη του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Ρίτσαρντ Νίξον στην Κίνα, όπου συναντάται με το Μάο Τσε Τουνγκ.

1973: Οι φοιτητές καταλαμβάνουν τη Νομική την περίοδο της Επταετίας. Από την ταράτσα του κτιρίου καλούν το λαό της Αθήνας να συμπαρασταθεί στον αγώνα τους για δημοκρατικές ελευθερίες. Οι πρυτανικές αρχές δεν ζητούν την επέμβαση της αστυνομίας. Πολιτικοί, πνευματικοί άνθρωποι, ακόμη και στρατηγοί εν αποστρατεία σπεύδουν να υπερασπιστούν τους φοιτητές.Το βράδυ της επόμενης ημέρας άρχισε η αποχώρηση των καταληψιών, με την κάλυψη χιλιάδων διαδηλωτών, που κατέκλυσαν τους δρόμους γύρω από τη Νομική. Ωστόσο, υπήρξαν συγκρούσεις με την αστυνομία και παρακρατικούς, με αποτέλεσμα τραυματισμούς και συλλήψεις διαδηλωτών.

1985: Η τρομοκρατική οργάνωση «17 Νοέμβρη» δολοφονεί στην οδό Τσακάλωφ στο Κολωνάκι τον εκδότη της εφημερίδας «Απογευματινή» Νίκο Μομφεράτο και τον οδηγό του Παναγιώτη Ρουσέτη.

Nikos_Momferatos

 

2008: Το σχέδιο Νίμιτς για το Σκοπιανό διαρρέει στην εφημερίδα Το Βήμα. Τα πέντε ονόματα που προτείνει ο διαπραγματευτής του ΟΗΕ: Συνταγματική Δημοκρατία της Μακεδονίας, Λαϊκή Δημοκρατία της Μακεδονίας, Ανεξάρτητη Δημοκρατία της Μακεδονίας, Νέα Δημοκρατία της Μακεδονίας και Δημοκρατία της Άνω Μακεδονίας.

Matthew_Nimitz

 

 

Γεννήσεις σαν σήμερα

 

1791 – Τζον Μέρσερ, Βρετανός χημικός και βιομήχανος. Ανακάλυψε τη μέθοδο επεξεργασίας βαμβακερών υφασμάτων, που φέρουν το όνομά του (μερσεριζέ υφάσματα). (Θαν. 30/11/1866)

John_Mercer

 

1893 – Αντρές Σεγκόβια, Ισπανός κλασσικός κιθαρίστας. (Θαν. 3/6/1987)

Andres Segovia in het Concertgebouw *3 november 1962

 

1895 – Καρλ Πέτερ Χένρικ Νταμ, Δανός βιοχημικός, βραβείο Νόμπελ Φυσιολογίας και Ιατρικής 1943

1925 – Σαμ Πέκινπα, Αμερικανός σκηνοθέτης

1927 – Ιμπέρ Ντε Ζιβανσί, Γάλλος σχεδιαστής μόδας.

Hubert_de_Givenchy

 

1933 – Νίνα Σιμόν, Αμερικανίδα τραγουδίστρια

1937 – Χάραλντ Ε΄, Βασιλιάς της Νορβηγίας

1946 – Άλαν Ρίκμαν, Βρετανός ηθοποιός

1947 – Ολυμπία Σνόου, Ελληνικής καταγωγής Αμερικανίδα πολιτικός

olympia_snowe

 

1962 – Τσακ Παλάνιουκ, Αμερικανός συγγραφέας

1985 – Γιώργος Σαμαράς, Έλληνας ποδοσφαιριστής

1986 – Σαρλότ Τσερτς, Βρετανίδα τραγουδίστρια

 

 

Θάνατοι σαν σήμερα

 

1437 – Ιάκωβος Α’, βασιλιάς της Σκωτίας

1677 – Μπαρούχ Σπινόζα, Ολλανδοεβραίος φιλόσοφος

1852 – Νικολάι Γκόγκολ, ρώσος συγγραφέας. (Γεν. 20/3/1809)

Nikolay_Gogol

 

1919 – Κουρτ Άισνερ, Γερμανός πολιτικός και συγγραφέας εβραϊκής καταγωγής

1926 – Χάικε Κάμερλινγκ Όνες, Ολλανδός φυσικός, βραβείο Νόμπελ 1913

1949 – Ταν Μαλάκα, Ινδονήσιος κομμουνιστής

1965 – Μάλκολμ Χ, (Μάλκολμ Λιτλ το πραγματικό όνομά του, Ελ Χάτζι Μαλίκ Ελ Σαμπάζ το μουσουλμανικό του), Αμερικανός μουσουλμάνος ηγέτης και υπέρμαχος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, που δολοφονήθηκε στις ΗΠΑ. (Γεν. 19/5/1925)

Malcolm_X

 

1991 – Μαργκότ Φοντέιν, Βρετανίδα χορεύτρια

2014 – Σάκης Μπουλάς, τραγουδιστής και ηθοποιός. (Γεν. 11/3/1954)

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Οι μάγειροι στα χωριά της Μεσαράς τα ελιά χρόνια

Δημοσιεύτηκε

στις

Οι παραδοσιακοί μάγειροι της Κρήτης, ήταν άνθρωποι με φυσικό ταλέντο, με αυξημένη αντίληψη, και με γνώσεις που είχαν μεταδοθεί σε αυτούς από περασμένες γενιές


Οι μάγειροι βοηθούσαν σε γάμους, αρραβώνες βαφτίσεις, εκκλησιαστικές γιορτές σε πανηγύρια, σε ζεύκι, και γενικά σε μεγάλα γλέντια, που οι δουλειά τους ήταν οι ετοιμασίες που σχετίζονται με το μαγείρεμα. Πολλοί στην Κρήτη πίστευαν ότι το μαγείρεμα κανονικά είναι «αντρική υπόθεση», και αυτό το στήριζαν στην αυξημένη αντίληψη, αλλά και αγάπη που είχαν οι άνδρες κάποιο στον τομέα αυτόν. Βέβαια στη μαγειρική στους γάμους πολλές φορές υπήρχαν και γυναίκες, εξ ίσου άξιες και ικανές, που η φήμη τους φτάνει και μέχρι των ημερών μας. Όλοι οι μάγειροι χωρίζονταν σε δύο βασικές κατηγορίες, οι μάγειροι «στο κελαρικό», και οι μάγειροι «στον ξυλοφουρνο». Κοντά στους μάγειρες στα γλέντια είχαμε και τους παραδοσιακούς σερβιτόρους που βοήθαγαν και εκείνοι γενικά στις δουλειές όπως και οι γυναίκες, αλλά κύρια δουλειά τους ήταν το σερβίρισμα.

Στο κελαρικο

Ο άνθρωπος που είχε ειδικά καθήκοντα αλλά και τις γνώσεις να ξεχωρίζει τα κρέατα ανά κατηγορία, λεγόταν «Κελάρης» και η δουλειά του να αναλαμβάνει το λεγόμενο «κελαρικο». Ο Κελάρης ήταν απαραίτητος, και κυρίως στους γάμους, αλλά και σε κάθε εκδήλωση που περιελάμβανε συνεστίαση, γιατί ήταν εκείνος που παρελάμβανε όλα τα κρεατικά από τα κανίσκια, και ξεχώριζε ποια είναι κατάλληλα για την περίσταση. Ξεχώριζε δηλαδή Ο Κελάρης, ποια προορίζονται για ψητά, ποια κάνουν για βραστά και ποια για οφτά ή ψητά.
Τα βραστά θα μπουν σε καζάνια στη παρασθιά, τα ψητά θα μπουν στα ταψιά με πατάτες και στο φούρνο, ενώ τα οφτά σε ταψιά με κλιματόβεργες. Κάθε καλεσμένος στο γάμο, στο κανίκι του μπορεί να είχε εκτός των άλλων και κρέας, συνήθως ένα γουλίδι, μισό αρνί ή ολόκληρο, ανάλογα την συγγένεια, και αμέσως το παρελάμβανε ο Κελάρης. Αρχικά τα κρέατα της ημέρας τα κρεμούσε προσωρινά στα τσιγκέλια, τα οποία βρισκόταν είτε σε κάποιο δένδρο με δροσερό ίσκιο, είτε σε κάποιο ελεύθερο δροσερό δωμάτιο, αποθήκη κλπ. Εκεί ο κελάρης τα ξεχώριζε σε κατηγορίες, όπως αναφέραμε παραπάνω. Επειδή ακριβώς ήθελε η δουλειά αυτή άνθρωπο με μεγάλη εμπειρία να τα κάνει όλα αυτά, για αυτό δεν αναλάμβανε κανείς άλλος, πέραν του κελάρη.
Στο χωριό μας τη Γαλιά είχαμε την τύχη να έχουμε ικανούς κελάρηδες , και ο καλύτερος στο είδος του ήταν σίγουρα ο γνωστός σε όλους Μανώλης Ζαχαριουδάκης η «Κελάρης» όπως τον αποκαλούσαν, επίσης και ο Μανώλης Μαραγκάκης ή « Μαραγκομανωλης».
Ο Μανώλης ο Κελάρης της Γαλιάς που απεβίωσε μάλιστα πρόσφατα, είχε βοηθήσει με τις υπηρεσίες του σε πολλούς γάμους στο χωριό μας. Οι βοήθεια των μαγείρων, και των κελάρηδων γινόταν εθελοντικά και χωρίς πληρωμή. Ο Κελάρης της Γαλιάς ο Μανώλης, είχε βοηθήσει σε πολλά οικογενειακά τραπέζια γάμων και βαφτίσεων, που είναι βέβαιο ότι σε όλους εμάς θα μείνουν αξέχαστα!
Υπάρχει και μια παροιμία του λαού της Κρήτης, και μάλιστα πολύ γνωστή, που λέει:
«Α που ‘καμε ηγούμενος, ήκαμε και κελάρης»!
Η παροιμία ασφαλώς θέλει να πει, πως για να φθάσει κάποιος ψηλά, όπως ένας Ηγούμενος, πέρασε πρώτα και από τα χαμηλά στάδια, όπως το να βοηθάει στο μαγείρεμα, να σερβίρει κλπ. Από χαμηλά ξεκινά συνήθως κάποιος για να μπορέσει να φθάσει ψηλά, εννοεί ο λαός μας.

Στο ξυλοφουρνο

Ο μάγειρας που θα ανελάμβανε τις δουλειές του ξυλόφουρνου, ήθελε και αυτός να έχει αρκετή πείρα! Έπρεπε ανάλογα τα φαγητά στα ταψιά, ανάλογα τα κρέατα, να είναι σε θέση να γνωρίζει το πόσο δυνατό θα κάνει το φούρνο, βάζοντας τα κατάλληλα ξύλα, αλλά και πόση ώρα θα έχει μέσα τα ταψιά, και κάθε πόση ώρα θα τα γυρίζει να ψηθούν και από κάτω. Ένας έμπειρος στο είδος του στη Γαλιά ψήστης δηλαδή, ήταν ο Μανώλης Ζαχαριουδάκης, η «Ντουιντομανώλης».
Σπουδαίος μάγειρας ήταν και ο Καργάκης Ζαχαρίας από το Μονόχωρο ή Καργοζαχάρης . Δεν είναι εύκολο να μπορεί κάποιος να γνωρίζει τι κρέας ακριβώς είναι στο κανίσκι, αν προέρχεται από γέρικο ζώο και το κρέας του είναι σκληρό, ή από νεαρό χρονιάρικο ή βυζαστάρι , οπότε εξαρτάται και τι χρόνο χρειάζονται κάθε ένα από αυτά στο ψήσιμο.
Ακόμα δύσκολο είναι να είναι σε θέση να μπορεί ένας μάγειρας να βγάλει τις σωστές μερίδες, ανάλογα τους καλεσμένους να ξέρει τι ποσότητα φαγητού να ετοιμάσει.
Οι μάγειροι που ειδικεύονται στον ξυλόφουρνο, είχαν την ικανότητα να φτιάχνουν κρεατικά με πατάτες, αλλά και ψητά σωστά αλατοπιπερωμένα πάλι σε ταψιά, αλλά στον πάτο του ταψιού είχαν τοποθετήσει κλιματόβεργες. Πάνω εκεί ακουμπούσαν τα γουλίδια, και αφότου ψηνόταν, είχαν το χαρακτηριστικό άρωμα του ψητού κρέατος, που στη Κρήτη πάντα είχε την τιμητική του.

 

Από την άλλη, οι μάγειροι στα χωριά, αναλάμβαναν και τα καζάνια για τα βραστά, τα γαμοπίλαφα, και πιο παλιά «τα ροβίθια με τη κοιλιά γιαχνί», που χρόνια τώρα έχει εγκαταλειφθεί. Υπήρχαν και γυναίκες μαγείρισσες για τα βραστά, που έκαναν απίστευτες νοστιμιές, ακόμα και πατάτες που τις τηγάνιζαν σε μπόλικο λάδι αλλά στο καζάνι που τοποθετούσαν στην παρασθιά. Οι πατάτες ψηνόταν στο καυτό λάδι, φούσκωναν, έκαναν δέρμα απ ‘έξω, και είχαν φανταστική γεύση!
Οι μάγειροι στα χωριά ακριβώς λόγω πείρας, πάντα κατάφερναν και έβγαζαν ασπροπρόσωπους τους ανθρώπους που έκαναν το γλέντι, ποτέ δεν συνέβη η παραμικρή στραβή σε κανένα φαγοπότι.
Οι άνθρωποι αυτοί που βοηθούσαν στο κελαρικό, στο ψήσιμο και γενικά στα μαγειρέματα και σερβιρίσματα, είναι ευλογημένοι από το Θεό, ώστε να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στους συνανθρώπους τους, και για αυτό και πάντα ήταν ιδιαίτερα συμπαθείς από όλους, διότι τους είχαν συνηθίσει σε ευχάριστα γεγονότα.
Σερβιτόροι στα χωριά υπήρχαν περισσότεροι από τους μάγειρες, καθ ότι δεν απαιτούσε η δουλειά αυτή ιδιαίτερες γνώσεις. Πολλοί ήταν εκείνοι που ήταν ταχτικοί στα σερβιρίσματα, και πήγαιναν σε όλους σχεδόν τους γάμους, πέραν εκείνων που βοηθούσαν έκτακτα.
Οι άνθρωποι βέβαια που καλούσαν μάγειρες κελάρηδες και σερβιτόρους, ποτέ δεν τους άφηναν έτσι χωρίς κάποια δώρα στο τέλος. Φεύγοντας τους έδιναν ότι είχαν, συνήθως περισσεύματα από το γάμο, μια μπουκάλα κρασί, κρέας, γαμοκούλουρα κλπ.
Όλα αυτά βέβαια σιγά – σιγά τείνουν να χαθούν, όπως και τα παραδοσιακά γλέντια, και όλα πλέον τα αναλαμβάνει το κέντρο ή η ταβέρνα.
Όμως για εκατοντάδες χρόνια στα χωριά υπήρχε αυτή η ομαδικότητα, και άνθρωποι βοηθούσαν αφιλοκερδώς, που με λίγα λόγια υπήρχε σωστή αλληλεξάρτηση, φιλαλληλία αλλά και αγάπη μεταξύ των συγχωριανών. Ο κόσμος από την καλή σχέση μεταξύ τους, είχε μονάχα να κερδίζει, γιατί πιο πολύ λειτουργούσε η αλληλοβοήθεια παρά η πληρωμή σε χρήμα.
Όσοι πάντως έτυχε να παρευρεθούν καλεσμένοι σε γάμους στα χωριά της Κρήτης, έχουν να το λένε για τις νοστιμιές, αλλά και τη ποικιλία των φαγητών, που μπροστά στη τεχνική των παλιών αυτών μαγείρων, δεν πιάνουν μια οι σημερινοί σεφ της εποχή μας!

Κείμενο – φωτογραφίες: Γεώργιος Χουστουλάκης

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΘΕΜΑΤΑ

Ο υποψήφιος Δήμαρχος Π. Ινιωτάκης στην Αλικαρνασσό

Δημοσιεύτηκε

στις

Συνάντηση μεταξύ του κ. Πέτρου Ινιωτάκη και στελεχών της Δημοτικής παράταξης «συν+ ΠΡΑΞΗΣ Δημοτών Ηρακλείου» με φορείς της Ν. Αλικαρνασού


Σήμερα στη Νέα Αλικαρνασσό στην αίθουσα του «Δημοσκοπίου» πραγματοποιήθηκε συνάντηση μεταξύ του κ. Πέτρου Ινιωτάκη και στελεχών της Δημοτικής παράταξης «συν+ ΠΡΑΞΗΣ Δημοτών Ηρακλείου » με τον πρόεδρο της Δημοτικής Κοινότητας κ. Γιώργο Χναρά και εκπροσώπους των Πολιτιστικών, Μικρασιατικών Συλλόγων, εθελοντικών οργανώσεων και εκπροσώπων της Εκκλησίας προκειμένου να συζητηθούν προτάσεις και να ακουστούν απόψεις και ιδέες για το αναπτυξιακό σχέδιο της Νέας Αλικαρνασσού στη νέα αυτοδιοικητική περίοδο.

Ειδικότερα,  με αφορμή την επικείμενη υπογραφή σύμβασης μεταξύ των αναδόχων και εκπροσώπου της κυβέρνησης για την κατασκευή του νέου διεθνούς αεροδρομίου στο Καστέλι, ο κ. Ινιωτάκης τόνισε ότι πρόκειται για εθνικό έργο μεγάλης σημασίας το οποίο όχι απλά αναβαθμίζει τις παρεχομενες υπηρεσίες μεταφορας των πολιτών και επισκεπτών της Κρήτης αλλά ισχυροποιεί την γεωπολιτική θέση της Κρήτης και μπορεί να την καταστήσει μεγάλο κέντρο μεταφοράς πολιτών και αγαθών από την Ασία προς την Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο.

Πρόταση της συν+ ΠΡΑΞΗΣ Δημοτών Ηρακλείου είναι η μελέτη και η θεσμοθέτηση ενός ολοκληρωμένου επιχειρησιακού σχεδίου για την αξιοποίηση των υφιστάμενων εγκαταστάσεων και  χώρων προς όφελος των πολιτών, της επιχειρηματικότητας και της πόλης.

Προς αυτή την κατεύθυνση προτείνεται η συγκρότηση ομάδας εργασίας με τη συμμετοχή εκπροσώπων του Δήμου Ηρακλείου, της υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας και των Επιμελητηρίων της Κρήτης.

Στα πλαίσια του διαλλόγου που έγινε αναλύθηκαν τα παρακάτω σημαντικά ζητήματα που αποτελούν δέσμευση της παράταξής μας απέναντι στους κατοίκους της Ν. Αλικαρνασσού:

1. Ολοκλήρωση των σχεδίων πόλεων της Ν. Αλικαρνασσού,

2. Δημιουργία Μουσείου του Προσφυγικού, Μικρασιατικού και Ποντιακού Ελληνισμού,

3. Δημιουργία σταθερής εγκατάστασης Λαϊκής Αγοράς,

4. Μεταφορά διοικητικών λειτουργιών του δήμου σε ακίνητα της ευρύτερης περιοχής της Ν. Αλικαρνασσού,

5. Ανάδειξη του παράκτιου μετώπου με έμφαση σε επενδύσεις που σχετίζονται με το θαλάσσιο τουρισμό.

Στις τοποθετήσεις τους οι εκπρόσωποι των φορέων έθεσαν πολλά ζητήματα καθημερινότητας, πολιτισμού και ποιότητας ζωής και συμφωνήθηκε να υπάρξουν νέες συναντήσεις με θεματικές ατζέντες.

Το μοντέλο της συμμετοχικής δημοκρατικής διακυβέρνησης που προτείνει η παράταξή μας ξεκίνησε από τη Ν. Αλικαρνασσό. Οι πολίτες μέσα από το διάλογο και τη  συναίνεση θα αποφασίσουν και θα προτάξουν τις δράσεις και τα έργα που θα γίνουν πράξη στην ευρύτερη περιοχή αλλά και σε όλο τον Δήμο Ηρακλείου.

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

Facebook

Δημοφιλη