Connect with us

ΙΣΤΟΡΙΑ

Η μάχη στο Τραχήλι και το ολοκαύτωμα των Βοριζών

Δημοσιεύτηκε

στις

Ολόκληρη η ομιλία της Ανθής Ι. Φανουράκη από τη Γαλιά Ηρακλείου Κρήτης, φοιτήτρια στο τμήμα ψυχολογίας Ρεθύμνου, την 16 – 08 – 2015, κατά την Επέτειο της μάχης στο Τραχήλι


Αγαπητοί χωριανοί και επισκέπτες,

Βρισκόμαστε σήμερα σε αυτόν εδώ τον ιερό τόπο που ονομάζεται Τραχήλι, σε αυτές τις βαριές πέτρες που είναι φορτωμένες με τις μνήμες των προγόνων.

Είναι χαρακτηριστικό πως η περιοχή του Τραχηλιού και των Βοριζίων ονομάστηκε από τους Γερμανούς ”Τρίγωνο του διαβόλου” και από τους Άγγλους ”Άντρο Αντίστασης”.

Σε τούτο τον ηρωικό τόπο σχηματίστηκε ο πρώτος πυρήνας όπως δείχνει η γνωστή φωτογραφία του αρχηγού με τους πέντε Βοριζανούς: τον Εμμανουήλ Βεϊσάκη, τον Γεώργιο Φαραγκουλιτάκη, το Γεώργιο Καργάκη, το Διονύσιο Φραγκιαδάκη και το Γεώργιο Μπαλάσκα, φωτογραφία που εκτίθεται στο Πολεμικό Μουσείο Αθηνών.

Αγαπητοί φίλοι, μέσα στα 4 χρόνια που διήρκησε η Κρητική Αντίσταση συνέβησαν τόσα γεγονότα που χωρίς υπερβολές θα χρειαστούν χιλιάδες σελίδες να καταγραφούν. Γι’ αυτό θα προσπαθήσω όσο είναι εφικτό να συνοψίσω κάποια σημαντικά γεγονότα.

Αρχικά, τελειώνοντας η Μάχη της Κρήτης στις 30 Μαΐου του 41 μια ομάδα Βοριζανών φίλων και μυρωδικών συντέκνων που πολέμησαν στην περιοχή του Σταυρωμένου Ηρακλείου ετοιμάζονται να επιστρέψουν στα Βορίζα.

Ο τότε πρόεδρος του χωριού Γεώργιος Καργάκης (Ψαρογιώργης) και ο πρώην πρόεδρος Διονύσιος Φραγκιαδάκης (Τσιλεκοδιονύσης) που πρωτοστάτησαν στη μάχη των αλεξιπτωτιστών μαζί με τους άλλους Βοριζανούς που ήταν εκεί, άρχισαν να συζητούν για τη συνέχιση της αντίστασης. Ήταν η στιγμή που άρχισε να δένει η ιδέα του σχηματισμού του πρώτου αντιστασιακού πυρήνα.

Η ιδέα αυτή δεν έμελλε να μείνει ιδέα και μόνο ιδέα. Άρχισε να παίρνει σάρκα και οστά όταν επέστρεψαν στα Βορίζα και είδαν τους πεινασμένους και εξαθλιωμένους συμμάχους που όδευαν προς τις νότιες θάλασσες. Ένιωσαν υπεύθυνοι και ως πατριώτες τους βοήθησαν να βρουν το δρόμο της διαφυγής.

Η ίδια κατάσταση επικρατεί και στο Μαγαρικάρι, όπου ο Πετρακογιώργης μέσα στο πένθος του σκοτωμένου γιου του Μανώλη στη μάχη των Αλεξιπτωτιστών, νιώθει κι αυτός υπεύθυνος ως πατριώτης για την περίθαλψη και φυγάδευση των συμμάχων .

Την ίδια περίοδο υπάρχει στενή συνεργασία του Πετρακογιώργη με τον ήδη υπάρχοντα Βοριζανό πυρήνα, ο οποίος αποτελείται από τον Γεώργιο Καργάκη (Ψαρογιώργη) , το Διονύσιο Φραγκιαδάκη (Τσιλεκοδιονύση), τον Εμμανουήλ Βεϊσάκη (Μανουσομανόλη), το Γεώργιο Χαραλαμπάκη (Μπαλασκογιώργη) και το Γεώργιο Φαραγκουλιτάκη (Σκουτελογιώργη).

traxili

Κατά τη διάρκεια της συνεργασίας τους για τη φυγάδευση των συμμάχων, εμπνεόμενοι από τα πατριωτικά τους αισθήματα ασχολούνται με το σχηματισμό οργανωμένης αντιστασιακής ομάδας. Και δεν ήταν εύκολο όταν όλα τα σκίαζε η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά όταν κανείς δεν μιλούσε. Άνθρωποι οικογενειάρχες, όμως, με 6, 7 παιδιά αψηφώντας τον κίνδυνο που διέτρεχαν οι ίδιο και οικογένειές τους μπήκαν μπροστά.

Η καθοριστική συνάντηση για το σχηματισμό της ομάδας θα γίνει στο μιτάτο του Μανουσόκωστα στις Κουτσουνάρες.

Ο Πετρακογιώργης εμπιστεύεται τους πέντε Βοριζανούς αντάρτες κι εκείνοι του εμπιστεύονται τη αρχηγία .

Έδωσαν τα χέρια στο βουνό. Ύστερα ακολούθησε ο ιερός εθνικός όρκος στο Βαλσαμόνερο και η ομάδα θα μεγάλωνε μέρα με τη μέρα.

Ακολούθησαν αποστολές με τα υποβρύχια, σαμποτάζ και μάχες όπως η μάχη στου Παπά το Πέραμα, στο Κουρπητό, στο Πόρο του Σταυρού, στη Μαδαρή, στο Ξερόκαμπο και η ιστορική μάχη του Τραχηλιού.

Αξημέρωτα τις 13 Αυγούστου η ομάδα κατόπιν συνεννοήσεως με ένα Αγιορείτη Καλόγερο της Μονής Βροντησίου θα κοινωνήσει στο Σκούρακα του Πευκιά , θέση μεταξύ του λημεριού και του Μοναστηριού. Έπειτα οι αντάρτες επέστρεψαν στο λημέρι. Το Σάββατο 14 Αυγούστου ετοιμάζονταν να κάνουν Λαμπρή, τη Μαύρη Λαμπρή , όπως εξελίχθηκε.

Ξημερώματα της Παναγίας, ο βλεπάτορας φρουρός Ψαρόκωστας αντιλήφθηκε ότι οι Γερμανοί είχαν κυκλώσει το χωριό. Η ομάδα αποφασίζει να τραβήξει δυτικά. Όμως, οι φρουροί της ημέρας, ο Χατζομανώλης και ο Μπίλιος έρχονται λαχανιασμένοι να αναγγείλουν ότι από τις Καμαριανές κορυφές ανεβαίνουν γερμανικά τάγματα. Οι αντάρτες κατάλαβαν ότι ήταν κυκλωμένοι. Το γεγονός αυτό το επιβεβαίωσαν οι τρεις τροχιοδεικτικές φωτοβολίδες που έπεσαν γύρω από το λημέρι.

Στο σημείο αυτό υπήρξε ένας διάλογος μεταξύ των Βοριζανών και του αρχηγού. Ο Πετρακογιώργης δέχτηκε τη γνώμη τους να τραβήξουν προς το Ρούβα, ουδέτερο έδαφος για να αποφευχθούν τυχόν αντίποινα στο χωριό. Έτσι πήραν το δρόμο προς το Ρούβα, αλλά ο ληστής θάνατος, όπως λέει και ο Λόρκα τους περίμενε στο Τραχήλι.

Μόλις πάτησαν στο Πόρο του Τραχηλιού σέρνουν οι πρώτοι τη φωνή ”Ομπρός σας είναι οι Γερμανοί!”.
Ακολούθησε μια ηρωική και ταυτόχρονα παράδοξη μάχη με την έννοια ότι ενώ οι Γερμανοί είχαν πιάσει το πέρασμα με 450 μάουζερ, και άλλα βαριά όπλα και το πιθανότερο ήταν και οι 22 αντάρτες να σκοτωθούν μέσα στο κλοιό, συνέβη το αντίθετο. Οι αντάρτες δεν υποχώρησαν και είχαν μικρότερες απώλειες από τον κατακτητή.

Ναι μεν οι Γερμανοί σοκαρίστηκαν, όπως μαρτυρεί ο ίδιος ο γιατρός του τάγματος ,ο οποίος βαριά τραυματισμένος επέζησε και αφηγήθηκε την ιστορία στο Γιάννη Αλεβιζάκη ,κάτοικο Μοιρών.Από την άλλη όμως είχαν την υπεροχή όσον αφορά τον εξοπλισμό, το ανθρώπινο δυναμικό ,καθώς και τη θέση τους στον κλοιό.

Τη στιγμή ,λοιπόν, που οι αντάρτες πάτησαν το ίσιωμα του Τραχηλιού υπήρξε ένα ξάφνιασμα και από τις δύο πλευρές.

Πάνω σε ένα βράχο, όρθιος ο Γερμανός Λοχαγός δίνει εντολές .Ο Πετρακογιώργης στο ημερολόγιό του τον χαρακτηρίζει ζωηρό, λόγω των κινήσεών του.

Στο σημείο αυτό συνέβη ένα αναπάντεχο γεγονός, που καθόρισε εν πολλοίς την πορεία της μάχης. Ένα μέλος του πρώτου πυρήνα της ομάδας, γονατίζει πίσω από ένα βράχο, σκοπεύει τον Γερμανό και τον σκοτώνει. Ακολουθεί η φωνή του αρχηγού ”Πάνω τους παλικάρια μου!”. Έτσι κυκλωμένοι έδωσαν μια μάχη που δεν είναι συνηθισμένη στα πολεμικά χρονικά!

Η μάχη κράτησε από τις 9 το πρωί μέχρι τις απογευματινές ώρες, γύρω στις 5. Ήταν κυριολεκτικά ένα μακελειό ,μέσα στη κάψα, τη δίψα, το θρήνο και το θάνατο, που χρειάζονταν ατσάλινα νεύρα για να αντέξει κανείς!

Ο απολογισμός της μάχης ήταν εκ μέρους των ανταρτών 7 νεκροί και άλλοι τόσοι τραυματίες. Από τη γερμανική πλευρά υπήρχαν 33 νεκροί, όπως αναφέρει ο Πετρακογιώργης στο ημερολόγιό του και 70 τραυματίες. Ο τελευταίος τραυματίας, που τον περισυνέλλεξαν σχεδόν νύχτα, ήταν ο νεαρός γιατρός του Γερμανικού τάγματος, που τον φώναζαν Ζάχρ. Ο ίδιος επέζησε και υπηρέτησε 4 χρόνια στην Κρήτη. Η μαρτυρία του γερμανού γιατρού αποτελεί μια πολύτιμη πηγή και είναι καταγεγραμμένη στο υπό έκδοση βιβλίο του Κωνσταντίνου Καργάκη. Θα αναφερθώ σε δυο-τρεις χαρακτηριστικές φράσεις του Γερμανού γιατρού: ”Δυστυχώς είχαμε απώλειες” ,”Ο γερμανικός στρατός απογοητεύτηκε ,έπαθε ένα τρακ”, Όταν είδαμε τους αντάρτες , αυτές τις γιγάντιες μορφές να βγαίνουν από τις χαράδρες νομίζαμε ότι φανερώθηκαν μπροστά μας οι 12 θεοί του Ολύμπου”, ”Οι αντάρτες είχαν την πρωτοβουλία”.

Όση ώρα διαρκούσε η μάχη στο Τραχήλι, κάτω στα Βορίζα δινόταν μια άλλη εξίσου σκληρή μάχη. Οι Γερμανοί μάζεψαν τους χωριανούς πίσω από την εκκλησία, στο παλιό σχολειό και με τη βοήθεια των δύο γκεσταμπιτών, του Μαγιάση και ενός κοντοχωριανού με τη μαύρη κουκούλα συνέλαβαν και έδεσαν ομήρους συγγενείς των ανταρτών.

Εμπνευστές και εκτελεστές της όλης αυτής γερμανικής επιχείρησης ήταν ο υποστράτηγος Μίλερ και ο αρχηγός της γερμανικής αντικατασκοπίας Χάρτμαν, των οποίων το μένος δεν σταμάτησε εδώ.

Έντεκα μέρες μετά ,στις 26 Αυγούστου, ημέρα Πέμπτη οι Γερμανοί ξανακύκλωσαν το χωριό. Τώρα εκτός από τα όπλα κρατούν και εκρηκτικές ύλες.

Μάζεψαν πάλι τους χωριανούς στην εκκλησία. Το σκηνικό των ίδιων δωσίλογων επαναλαμβάνεται. Εκτελούνται οι Βασίλειος Ζαχαριουδάκης, ο Ευστάθιος Καμπουράκης (Χαλκιαδοστάθης), ο Γεώργιος Καργάκης (Καργογιώργης) και αργότερα η Ελένη Ανδρουλάκη και ο Χρόνης Μακρυδάκης (Ζαφεροχρόνης). Έδωσαν μισή ώρα διορία για να μαζέψουν ότι προλάβουν. Έπειτα πεζοπόρα γερμανικά τμήματα έβαλαν φωτιά στο χωριό και ύστερα εφτά αεροπλάνα έριξαν 21 βόμβες, τορπίλες, όπως, λέει ο Νίκος Καζαντζάκης. Το χωριό ισοπεδώθηκε, υπέστη κυριολεκτικά ένα ολοκαύτωμα.

Οι χωριανοί πήραν το δρόμο της προσφυγιάς.Μετά τον πόλεμο έγινε προσπάθεια να χτιστεί νέο χωριό ,τα νέα Βορίζα κάτω από το Βροντήσι,όμως κάποιο χέρι σταμάτησε αυτή την προσπάθεια και οι Βοριζανοί ξανάχτισαν το καμένο χωριό τους μέσα από τις στάχτες του.

Οι υπαίτιοι της καταστροφής ο Μίλερ, ο Χάρτμαν και ο στρατηγός του φρουρίου Κρήτης Μπρόγιερ δικάστηκαν μετά τον πόλεμο. Ο Μίλερ και ο Μπρόγιερ εκτελέστηκαν στην Αθήνα στις 20 Μαΐου 1947. Στη συνέχεια το χωριό Βορίζα με προεδρικό διάταγμα υπ’ αριθμό 97/16-3-2000 χαρακτηρίστηκε μαρτυρικό χωριό. Σήμερα το χωριό των Βοριζίων είναι περασμένο στη Βίβλο των 90 μαρτυρικών χωριών της Ελλάδας, ένα βιβλίο που προλογίζει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας και το Διοικητικό Συμβούλιο του Δικτύου Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών της Ελλάδος.

Καταληκτικά, θα ήθελα εκ μέρους μου να τονίσω ότι όλοι μας και ιδιαίτερα οι κάτοικοι των Βοριζίων έχουμε την ηθική υποχρέωση με τις πράξεις μας να επιδεικνύουμε σεβασμό στη μνήμη των ανθρώπων εκείνων που με γενναιότητα θυσιάστηκαν για τους συγχωριανούς τους και να φροντίζουμε να διατηρούμε αλώβητη την τεράστια αξία αυτού του ηρωικού χωριού.

Σε αυτό το σημείο παραθέτουμε αναλυτικό κατάλογο των παλικαριών που έλαβαν μέρος στη μάχη Βάζοντας πρώτα τους 7 νεκρούς από σεβασμό στη μνήμη τους :

* Διονύσιος Φραγκιαδάκης (Τσιλεκοδιονύσης),από τα Βορίζα

Επιθυμία της κόρης του Τσιλεκοδιονύση Μαρίας είναι να παραθέσουμε την παρακάτω μαντινάδα:

Πουλιά μη κελαηδήσετε, στου Τραχηλιού τη κρίση,
εδώ το νε σκοτώσανε, το Τσιλεκοδιονύση

* Χαράλαμπος Κατσούγκρης, από τη Λοχριά

* Νικόλαος Σαρτζετάκης, από την Κρύα Βρύση Αγίου Βασιλείου

* Παναγιώτης Μανωλεσάκης, από το Καβούσι Ρεθύμνου

* Αλέξης Ανυφαντάκης από τον Πλάτανο Αμαρίου

* Πολύδωρος Λιανουδάκης, από τα Σκούρβουλα

* Γεώργιος Κρυοβρυσανάκης, από τη Λοχριά

 

Και οι επιζήσαντες τραυματίες:

* Γεώργιος Πετρακογιώργης, αρχηγός, από το Μαγαρικάρι

* Γεώργιος Καργάκης (Ψαρογιώργης), από τα Βορίζα

* Κωνσταντίνος Αποστολάκης, από τη Μιαμού

* Εμμανουήλ Βεϊσάκης (Μανουσομανώλης), από τα Βορίζα

* Γεώργιος Χατζάκης (Χατζογιώργης), από τις Καμάρες

* Εμμανουήλ Χατζάκης (Χατζομανώλης),από τις Καμάρες και τη Μιαμού

* Γεώργιος Χαραλαμπάκης (Μπαλάσκας), από τα Βορίζα

* Εμμανουήλ Τσιγκριτζής (Σκουρομανώλης), από το Ζαρό

* Γεώργιος Τζίτζικας (Μπαχρής),α πό το Άνω Μέρος

* Γεώργιος Καζάκης (Μπίλιος),από τα Πιτσίδια

* Εμμανουήλ Πετρακάκης (Πετρακομανώλης),από το Νεύς Αμάρι

* Κυριάκος Κατσαντώνης (Μπελιβάνης),από τους Γουργούθους

* Γεώργιος Αναγνωστάκης (Κυριανίτης), από τη Κυριάνα Ρεθύμνης

* Γεώργιος Φραγκιαδάκης (Τσιλέκος), από τα Βορίζα

* Αντώνιος Χουστουλάκης, από τους Κισσούς

*Κωνσταντίνος Καργάκης (Ψαρόκωστας), από τα Βορίζα

Να κλείσουμε με μία μαντινάδα:

Εδώ σε τούτη την πλαγιά που λέγεται Τραχήλι
θα’ρχονται να σα σε τιμούν της Λευτεριάς οι φίλοι!

Αιωνία σας η μνήμη! Αθάνατοι!

Καταγραφή, διατύπωση, φωτογραφικό υλικό: ΦΑΝΟΥΡΙΟΣ ΖΑΧΑΡΙΟΥΔΑΚΗΣ

ΘΕΜΑ

Ο Νίκος Καζαντζάκης το 1946: «Γλυτόσαμε από το Nobel για εφέτο»

Δημοσιεύτηκε

στις

Ο Νίκος Καζαντζάκης αποκαλύπτει ότι χάρηκε που η υποψηφιότητά του για Nobel ήταν εκπρόθεσμη – Ανέκδοτα χειρόγραφα του μεγάλου συγγραφέα που παρουσιάζονται μαζί με άλλων σπουδαίων λογοτεχνών


Φορτωμένος με τη ρετσινιά του άθεου, του κομμουνιστή και του μηδενιστή, μεταξύ άλλων, ο Καζαντζάκης (1883-1957) δεν αξιώθηκε Νόμπελ Λογοτεχνίας. «Γλυτόσαμε από το Nobel για εφέτο… έμαθα πως πριν από δύο μήνες έφτασε στον Μαντούδη έγγραφο από τη Σουηδία (το είδε, λέει, κι ο Ξεφλούδας) ως αναγγέλνει πως είμαι εκπρόθεσμος. Χάρηκα, γιατί έτσι κανείς πια δε θα πει ως μπήκα εμπόδιο στον αγαπητό φίλο, ποιητή» γράφει ο Νίκος Καζαντζάκης τον Νοέμβριο του 1946, σε επιστολή του προς τον «Σεβαστό φίλο και Προστάτη» των λογοτεχνών Νίκο Βέη, καθηγητή Μεσαιωνικής και Νεοελληνικής Φιλολογίας, στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Η επιστολή Καζαντζάκη με την αναφορά στο Νόμπελ, όπως και στον «αγαπητό φίλο, ποιητή» Άγγελο Σικελιανό αλλά και στην εκδίωξη του Βέη από το Πανεπιστήμιο με την κατηγορία συμμετοχής του στα Δεκεμβριανά είναι ένα από τα ανέκδοτα χειρόγραφα τεκμήρια που εναποτίθενται στις πλούσιες συλλογές του Ιστορικού Αρχείου του ΕΚΠΑ. Παρουσιάζεται από τις 15 Ιανουαρίου στην έκθεση «Λογοτεχνικές Αρχειολογίες στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, 19ος & 20ος αιώνας». Μαζί με άλλα σπάνια χειρόγραφα, φοιτητικούς φακέλους μετέπειτα σπουδαίων λογοτεχνών (Τερζάκης, Ελύτης, Θεοτοκάς, Σικελιανός, Βάρναλης κ.ά), βαθμολόγια, τεκμήρια από τη λογοτεχνική και φοιτητική τους δράση μέσα στο Πανεπιστήμιο, από ποιητικούς διαγωνισμούς, φωτογραφικό υλικό, αλληλογραφία λογοτεχνών με πανεπιστημιακούς καθηγητές.

Ίχνη από συναρπαστικές, πολυεπίπεδες διαδρομές στον χρόνο αποτυπώνονται μέσα από το Ιστορικό Αρχείο του ΕΚΠΑ που συνεχίζει δυναμικά την πορεία του αξιοποιώντας ανέκδοτο αρχειακό υλικό των συλλογών του. Και σκιαγραφεί τον κρίσιμο ρόλο που διαδραμάτισε το Πανεπιστήμιο της Αθήνας πέρα από το επιστημονικό πεδίο, στην πολιτική, κοινωνική και πνευματική ζωή της χώρας. Μια πολυδύναμη σχέση που ξεκίνησε το 1837 και συνεχίζεται ως σήμερα.

Paris, Place de la Madeleine, 1921-11-46

Αγαπητέ, Σεβαστέ φίλε και Προστάτη!

Δεν ξέρω πως μου γεννήθηκε η ιδέα να γράψω σε μια αμερικάνικη revue μία μελέτη για τον αμερικάνο φιλέλληνα How, που είταν, στη μάχη του Μανιάκι. Μα δεν έχω βιβλιογραφία κ είστε ο μόνος που μπορείτε να μου υποδείξετε που να στραφώ να μάθω για τη ζωή, τις περιπέτειες του φιλέλληνα τούτου. Σας παρακαλώ λοιπόν θερμά ό,τι ξέρετε γράψετέ τα στον φίλο μας Πρεβελάκη και αφτός θα μου τα διαβιβάσει, θα προσπαθήσει να με βρει κι ό,τι βιβλίο είναι έφκολο, να το συμβουλευτώ (τηλέφ. 32867 Πρεβελάκης).

Μάθαμε πως ένας καινούριος τίτλος προστέθηκε στους τόσους τίτλους τιμής που έχετε: πως η τωρινή, λέει Κυβέρνηση Σας έπαψε! Είναι αλήθεια; Δεν υπάρχει λοιπόν πια ντροπή στην επίσημη Ελλάδα;

Γλυτόσαμε από το Nobel για εφέτο? έμαθα πως πριν από δύο μήνες έφτασε στον Μαντούδη έγγραφο από τη Σουηδία (το είδε, λέει, κι ο Ξεφλούδας) που αναγγέλνει πως είμαι εκπρόθεσμος. Χάρηκα, γιατί έτσι κανείς πια δε θα πει πως μπήκα εμπόδιο στον αγαπητό φίλο, ποιητή.

Ο Θεός μαζί Σας, αγαπητέ φίλε! Υπομονή, υπομονή κι ο Θεός θα τα φέρει αριστερά.
Δικός σας πάντα
Ν.Καζαντζάκης

Για την επιστολή του Νίκου Καζαντζάκη όπως και του Άγγελου Σικελιανού προς τον Νίκο Βέη, που δημοσιεύει σήμερα το Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο πρόεδρος του Ιστορικού Αρχείου ΕΚΠΑ, Βαγγέλης Καραμανωλάκης, επ. καθηγητής Θεωρίας και Ιστορίας της Ιστοριογραφίας μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, σημειώνει:

«Το 1924 δημιουργήθηκε η πρώτη πανεπιστημιακή έδρα Μεσαιωνικής και Νεοελληνικής Φιλολογίας, στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, το πρώτο και μόνο ως τότε ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα της χώρας. Καθηγητής εκλέχθηκε ο Νίκος Βέης, εξέχων νεοελληνιστής και δημοτικιστής, με πολύ στενές σχέσεις με πολλούς λογοτέχνες της εποχής του. Μπλεγμένος από νωρίς στην πολιτική, συνδέθηκε με την Αριστερά και γνώρισε διώξεις ήδη από την προπολεμική περίοδο. Στην Κατοχή στρατεύτηκε όπως και πολλοί άλλοι λόγιοι της εποχής του στον εθνικό αγώνα, συμμετέχοντας στο ΕΑΜ, αλλά και σε άλλους πνευματικούς κύκλους που αντιστάθηκαν στους κατακτητές. Τι άλλο, θα μπορούσε, να είναι άλλωστε η πρόσκληση του Άγγελου Σικελιανού να συναντηθούν στο σπίτι της λαογράφου Αγγελικής Χατζημιχάλη στις 15 Μαΐου 1941 λίγες μέρες μετά την είσοδο των Γερμανών κατακτητών για επείγοντα θέματα; Σημειώνουμε τη σύνθεση της παρέας: Βέης, Σικελιανός, Χατζημιχάλη και οι Παναγιώτης Κανελλόπουλος, Κωνσταντίνος Τσάτσος και Ιωάννης Θεοδωρακόπουλος.

Μετά την Απελευθέρωση, ο Βέης κατηγορήθηκε για τη συμμετοχή του στα Δεκεμβριανά και εκδιώχθηκε από το Πανεπιστήμιο. Σε αυτή την απομάκρυνση αναφέρεται ο Νίκος Καζαντζάκης στην επιστολή του προς τον Βέη, από το Παρίσι. Καταξιωμένος λογοτέχνης πια, έχει μπει στη διεκδίκηση του Νόμπελ Λογοτεχνίας που ποτέ δεν ήλθε. Σε αυτή τη διεκδίκηση δεν ήταν ο μόνος ΄Ελληνας. Πίσω από την αναφορά στον “ αγαπητό φίλο, ποιητή”, δεν μπορεί να κρύβεται άλλος από τον Άγγελο Σικελιανό, ο οποίος επίσης δεν αξιώθηκε το βραβείο» .

Εκλεκτέ φίλε,

Το απόγεμμα του Σαββάτου ώρα έξι, θα συγκεντρωθούμε στο σπίτι της κας Αγγελικής Χατζημιχάλη, οδός Υπερείδου 18, οι Κανελλόπουλος, Τσάτσος, Θεοδωρακόπουλος, ο υποφαινόμενος και κάποιοι άλλοι να κουβεντιάσουμε για κάποια επείγοντα ζητήματα.

Φαντάζεστε τη χαρά που από χθές ξέρω πώς είστε εδώ και πόσο η χαρά αυτή θα «πληρωθή» αν θελήσετε να έρθετε και σεις σ’αυτή τη συγκέντρωση. Η παράκληση και προσμονή είναι φυσικά από μέρους όλων μα και ιδιαίτερα και της κυρίας Χατζημιχάλη.

Με άπειρη αγάπη
Περιμένοντάς σας
Αγγελος Σικελιανός

15.5.941
Πάνου Αραβαντινού
Αθήνα

Η έκθεση «Λογοτεχνικές Αρχειολογίες στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, 19ος & 20ος αιώνας» θα διαρκέσει έως 15 Φεβρουαρίου. Φιλοξενείται στο κτίριο του Ιστορικού Αρχείου ΕΚΠΑ, Σκουφά 45. Διοργανώνεται στο πλαίσιο της ενότητας «Ανοιχτές Συλλογές- Αθήνα 2018 Παγκόσμια Πρωτεύουσα Βιβλίου» του δήμου Αθηναίων. Στα εγκαίνια (15/1, ώρα 6 μ.μ.) φοιτητές και φοιτήτριες του Πολιτιστικού Ομίλου Φοιτητών Πανεπιστημίου Αθηνών θα διαβάσουν αποσπάσματα από έργα σημαντικών λογοτεχνών, παλιών συμφοιτητών τους στο Πανεπιστήμιο.

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΙΣΤΟΡΙΑ

Μέτρα, σταθμά και νομίσματα, των χωρών της οθωμανικής αυτοκρατορίας τον ΙΗ’ αιώνα

Δημοσιεύτηκε

στις

Τα μέτρα, τα σταθμά και τα νομίσματα των χωρών της οθωμανικής αυτοκρατορίας όπως τα καταγράφει ο περιηγητής Felix Beauiour


Ο Felix Beauiour πρόξενος της Γαλλίας στη Θεσσαλονίκη κατά την τελευταία δεκαετία του ΙΗ’ αιώνα στο χρονικό του, που αναφέρεται κυρίως στο εμπόριο και γενικά την οικονομία του ελληνικού χώρου, έχουν ως εξής:

Μονάδες βάρους: το καντάρι, η οκά, το δράμι.

Ένα καντάρι, 137 λίτρες και 8 ουγγιές.

Η οκά, τρεις λίτρες και 2 ουγγιές ή 50 ουγγιές.

Τα μέτρα: ο πήχης για τα υφάσματα και το κοιλό για τα δημητριακά.

Ο πήχης ισοδυναμούσε με 25 δάχτυλα.

Όσο για το κοιλό υπήρχε το κοιλό της Θεσσαλονίκης και το κοιλό της Πόλης που είχε διαφορετικό βάρος.

Της Θεσσαλονίκης 85 οκάδες μακεδονικού σταριού και της Πόλης 22.

Το βασικό τουρκικό νόμισμα ήταν το ασημένιο γρόσι των 40 παράδων, δηλαδή το τουρκικό τάληρο.

Στο ευρωπαϊκό εμπόριο το αποκαλούσαν πιάστρο και ισοδυναμούσε με δύο γαλλικές λίβρες τουρνουά.

Ο παράς ήταν το γαλλικό σόλδι, ή πεντάρα.

Η κατώτερη υποδιαίρεση του τουρκικού νομίσματος ήταν το άσπρο.

Τρία άσπρα ισοδυναμούσαν με ένα παρά και σαράντα παράδες με ένα πιάστρο.

Το μπεσλίκ, το μικρότερο ασημένιο νόμισμα, αντιστοιχούσε σε πέντε παράδες, το ονλούκ σε 10 παράδες, το γιρμιλίκ 20, το ιζλότ 30 και το νέο ιζλότ ή γρόσι 40, το αλτμισλίκ 60, το ικιλίκ 80, το γιουσλούκ 100.

Αυτό το τελευταίο ήταν το μεγαλύτερο τουρκικό ασημένιο νόμισμα.

Οι Γάλλοι αποκαλούσαν το γιουσλούκ τουρκικό τάληρο, επειδή αντιστοιχούσε στο ουγγρικό τάληρο.

Το τάληρο της Ουγγαρίας ονομαζόταν στην Τουρκία καραγκρούς και στην Αίγυπτο πατάκα και αντιστοιχούσε σε τρία πιάστρα και 13 παράδες, το πιάστρο της Ισπανίας, η σεβιλλιάνα, τρία πιάστρα και 12 παράδες, το σαξωνικό τάληρο τρία πιάστρα και 12 παράδες, το βενετικό δουκάτο τρία πιάστρα και 12 παράδες και τέλος το ραγουζέϊκο δυο πιάστρα και πέντε παράδες.

Τα τουρκικά χρυσά νομίσματα ήταν το τσεκίνι φουντουκλή, το ζερμαμπούμπ και το μεσίρ.

Το τσεκίνι φουντουκλή ζύγιζε ένα δράμι και ένα δέκατο έκτο.

Ο χρυσός πουλιόταν στην Τουρκία σε μετικάλ και σε καράτια.

Δεκαέξι καράτια αντιστοιχούν σε ένα δράμι και 24 σε ένα μετικάλ.

Το χρυσό μετικάλ πουλιόταν εννέα πιάστρα και το καράτι 15 παράδες.

Το χρυσό δράμι είχε αξία έξη πιάστρα.

Η σχέση χρυσού και αργυρού ήταν ένα προς 15, ενώ στην Ευρώπη ένα προς 14.

Ο χρυσός ήταν ακριβότερος στην Τουρκία επειδή κινδύνευε πάντοτε από τις αρπακτικές διαθέσεις των οθωμανικών κυβερνήσεων.

Όλοι οι πλούσιοι στην Τουρκία φρόντιζαν να μετατρέπουν την περιουσία τους σε χρυσάφι.

Το τσεκίνι φουντουκλή ζύγιζε 17 καράτια. Είχε 13 καράτια καθαρό χρυσάφι και 4 σε κράμα.

Το τσεκίνι ζερμαμπούμπ, που ονομαζόταν σταμπούλ για να ξεχωρίζει από το τσεκίνι Καϊρου, το μεσίρ, ζύγιζε 13 καράτια (10 1/8 καράτια καθαρό χρυσάφι) και το μεσίρ της Αιγύπτου 13 καράτια.

Το Ουγγρικό τσεκίνι που λεγόταν μαντζιάρ, αντιστοιχούσε σε εφτά πιάστρα και ζύγιζε ένα δράμι (23 καράτια).

Το βενετικό τσεκίνι εφτάμιση πιάστα. Ζύγιζε ένα δράμι και 1/16 και ήταν το πιο περιζήτητο νόμισμα στην Τουρκία.

Ακολουθούσαν το ολλανδικό τσεκίνι και το τσεκίνι της Τοσκάνης.

Όλα τα άλλα νομίσματα αποτελούσαν στην Τουρκία εμπορεύματα.

Τα μεγάλα ποσά υπολογιζόταν σε πουγγιά.

Ένα πουγγί αντιστοιχούσε σε 500 πιάστρα
(Felix Beauiour, Tableau du Commerce de la Grece, forme d’ apres une annee moyenne depuis 1787 jusgu’ en 1797, A Paris 1800, τ. Β’, σ. 192-202).

Σύγχυση παρατηρείται γενικά στην αντιστοιχία των νομισμάτων κατά τον ΙΗ’ αιώνα.

Η πραγματική τιμή του πιάστρου δεν είχε ποτέ σταθερή αξία.

Στις αρχές του ΙΗ’ ισοδυναμούσε με πέντε φράγκα και στο τέλος με τέσσερα (A. Andreadis, L’administration financiere de la Grece sous la domination turgue, Paris 1910, σ. 5).

Κατά τον Σκαρλάτο Βυζάντιο (Η Κωνσταντινούπολις, τ. Γ’, σ. 251 κ. ε) το τουρκικό γρόσι ισοδυναμούσε το 1710 με 50 γαλλικά φράγκα, το 1775 με 2,69, το 1788 με 2 και το 1803 με 1,6.

Την υποτίμηση προκαλούσε η νοθεία των τουρκικών νομισμάτων.

Με αυτό τον τρόπο εκάλυπτε η Πύλη τα ελλείμματα που προκαλούσαν οι συχνοί πόλεμοι.

Έρευνα – δημοσίευση: Φανούριος Ζαχαριουδάκης, Μέλος της ΠΑ.Ε.ΔΗ κ. ΜΜΕ

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΘΕΜΑ

Η Αραβοκρατία στην Κρήτη (824 – 961 μ.Χ.)

Δημοσιεύτηκε

στις

Το 824 μ.Χ. καταλαμβάνουν την Κρήτη οι Άραβες Σαρακηνοί από τη βόρειο Αφρική και την Ισπανία, με αρχηγό τον Αμπού Χάψ Ομάρ (Απόχαψη) με απόβαση στην περιοχή της Ιεράπετρας και την αποσπούν από την ελληνική Βυζαντινή Αυτοκρατορία


Μεγάλη αντίσταση στους Άραβες προέβαλε η πρωτεύουσα της Κρήτης την περίοδο αυτή, η ισχυρή πόλη Γόρτυνα. Οι Άραβες με δυσκολία την κατέλαβαν και την κατέστρεψαν ολοσχερώς, όπως και εκατοντάδες ναών και αξιόλογων Χριστιανικών, Μινωικών και Ρωμαϊκών μνημείων της Κρήτη, όπως τον περίφημο ναό του Αποστόλου Τίτου, στη Γόρτυνα.

Ο Μητροπολίτης Κρήτης στη Γόρτυνα Κύριλλος, φονεύεται με μαρτυρικό θάνατο. Από τότε η «χώρα η εξακουστή η έμορφη Γορτύνη»: (Βλ.Βιντζέντζου Κορνάρου, Ερωτόκριτος, τ.Α΄. ,εκδ. Σύμπαν,(χ.χ.τ.), σ. 105), ύστερα από 1000 χρόνια δυναμικής παρουσίας στα πράγματα της Κρήτης, διαλύεται και πρωτεύουσα γίνεται το σημερινό Ηράκλειο ή Χάνδακας, όπως το ονόμασαν οι Άραβες, από την τεράστια προστατευτική τάφρο, χανδάκι (Chandak), που δημιούργησαν γύρω από την πόλη, για προστασία από τις πολιορκίες.

Η Κρήτη πλέον γίνεται ένα φοβερό βαρβαρικό και πειρατικό κέντρο στη Μεσόγειο, το φόβητρο και η μάστιγα των νησιών και των παραλίων περιοχών της Ελλάδος, με τις επιδρομές των «αθεωτάτων Κρητών», όπως ονομάζονται οι Αραβόκρητες στο βίο του Αγίου Αθανασίου του Αθωνίτου. Οι συγγραφείς της εποχής την αποκαλούν «βαρβαροτρόφο χώρα»:(Θεοδόσιος ο Διάκονος), είναι η «κατηραμένη χώρα των απίστων, η Θεόλετος Κρήτη» του Κωνσταντίνου του Πυρφυρογεννήτου.

Η αραβοκρατία της Κρήτης κράτησε 140 χρόνια. Την περίοδο αυτή της Αραβοκρατίας στην Κρήτη, έδρασαν και ο Άγιος Ευτύχιος Επίσκοπος Γορτύνης, ο αδελφός του Ευτυχιανός και η αδελφή τους Κασσιανή που ασκήτευσαν γύρω από τη Μονή της Οδηγήτριας στα Αστερούσια και τα λείψανά τους αποκαλύφθηκαν με όραμα στο Άγιο Ιωάννη τον Ξένο αργότερα. Με την περίοδο της Αραβοκρατίας συνδέεται η περιοχή Αμπαδιά (νότια περιοχή του Αμαρίου), η οποία κατά μία ερμηνεία, πήρε το όνομά της τον 9Ο μ.Χ. αιώνα από τον Αμπάδ, Σαρακηνό σεΐχη που εγκαταστάθηκε στην ορεινή αυτή περιοχή με τους άνδρες του μετά την κατάληψη της Κρήτης από τους Σαρακηνούς το 830 μ.Χ. Οι Αμπαδιώτες Σαρακηνοί παρέμειναν στην περιοχή αυτή και κατά την τουρκοκρατία.

Αποτελούσαν ξεχωριστή φυλή μεταξύ των υπολοίπων μουσουλμάνων, δεν ήταν τουρκογενείς, διατηρούσαν όχι μόνο τα παλαιά των ήθη και έθιμα, αλλά και τα χαρακτηριστικά της αφρικοαραβικής φυλής τους. Ήταν ζωηροί, ευκίνητοι, άξεστοι. Δεν είχαν έλθει ποτέ σε επιμιξία όχι μόνο με τους Χριστιανούς αλλά ούτε και με τους άλλους Οθωμανούς μετά την κατάληψη της Κρήτης από τους Τούρκους το 1669. Τις σχέσεις των Αμπαδιωτών με τους υπόλοιπους μουσουλμάνους χαρακτήριζε αμοιβαία περιφρόνηση.

Οι άλλοι μουσουλμάνοι θεωρούσαν τους Αμπαδιώτες κατωτέρους τους, φυλή ξένη και ταπεινή.Το όνομα Αμπαδιώτης μεταξύ αυτών αποτελούσε ύβρι. Αντίθετα οι Αμπαδιώτες μουσουλμάνοι, ήταν υπερήφανοι για την προέλευσή τους από παλαιούς μουσουλμάνους. Είχαν θρησκευτικές διαφορές από τους υπόλοιπους, δική τους γλώσσα, σε αντίθεση με τους άλλους ομοθρήσκους τους, που μιλούσαν ελληνικά, θεωρούσαν τους άλλους Οθωμανούς νόθους, γιατί προερχόταν σχεδόν όλοι από εξισλαμισθέντες Κρήτες:(Πρβλ.Διονυσίου Κόκκινου, Ακαδημαϊκού, Η Ελληνική Επανάσταση, σ.105). Τα εχθρικά αυτά συναισθήματα, των Αμπαδιωτών Μωαμεθανών, με τους υπόλοιπους Οθωμανούς, επιχείρησαν να εκμεταλλευτούν οι Χριστιανοί Κρήτες στην επανάσταση του 1821 και να συμμαχήσουν, αλλά προδόθηκαν απ’ αυτούς στον Πασά του Ηρακλείου.

Βέβαια την άποψη, ότι οι τουρκοκρητικοί της Αμπαδιάς Αμαρίου, που διακρινόταν από τους άλλους τουρκοκρητικούς, για το μικρό ανάστημα, τη μελαμψότητα και την ωμότητά τους, προοερχόταν από τους Άραβες, άλλοι ιστορικοί την απορρίπτουν. Κατ’ αυτούς, δεν υπάρχει καμία πληροφορία, ότι σώζονταν Άραβες στην Κρήτη στην επακολουθήσασα Βυζαντινή περίοδο, όπου έγινε συστηματικός εκχριστιανισμός της Κρήτης και στην μετέπειτα ενετοκρατία των 450 χρόνων, πριν την τουρκοκρατία: (Πρβλ. Στεφ. Ξανθουλίδου, Ιστορία της Κρήτης,εκδ. Ελληνική εκδοτική εταιρεία, Αθήνα 1981, σ.74). Τέλος στην τραγική αυτή περίοδο έδωσε ο περίφημος αραβομάχος Στρατηγός και μετέπειτα Βυζαντινός Αυτοκράτορας και Άγιος της Εκκλησίας Νικηφόρος Φωκάς, απελευθερώνοντάς την με μια γιγαντιαία απόβαση και φοβερή σφαγή των αραβοκρητών ως εκδίκηση για τις πέντε προηγούμενες πολύνεκρες προσπάθειες των Βυζαντινών.

Εκχριστιανίζει την Κρήτη με την βοήθεια των Αγίων Νίκωνος του Μετανοείτε και Αθανασίου του Αθωνίτου που έφερε γι΄ αυτό το σκοπό στην Κρήτη αλλά και του Ιωάννου του Ξένου.

Έτσι άντεξε η Κρήτη τα επόμενα 700 χρόνια συνεχούς σκλαβιάς (450 Ενετοκρατίας και 250 Τουρκοκρατίας).

ΕΥΤΥΧΙΟΣ Σ. ΚΑΛΟΓΕΡΑΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩN

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ
-ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ-

Facebook

-ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ-

Δημοφιλη