Δύσκολον όσον και επικίνδυνον έργον ανετίθετο κατά προτίμησιν εις τον Λόχον τωμ Φοιτητών του 1ου Ανεξαρτήτου Συντάγματος Κρητών δύο ημέρας μετά την μάχην των Πεστών.


Τότε το μέτωπον της επιθέσεως κατέχων, πρώτος αυτός, υπό τα διασταυρούμενα θεριστικά βλήματα του εχθρικού πυροβολικού και πεζικού διαρκώς προχωρών, ανήλθεν επί των εχθρικών πυροβολείων.
Καπνίζοντα έτι τα λάφυρα πυροβόλα εδέχοντο τα θωπεύματα των πολεμιστών εκείνων, καθ’ ων προ στιγμής εξερεύγοντο φονικόν πυρ.
Εις των συμπολεμιστών μας, ο Νικόλαος Σαμαρίτης, προσεφέρετο θύμα εις τον βωμόν της νίκης εκείνης.
Με ακράτητον συγκίνησιν εκηδεύομεν τον ευγενή μας νεκρόν παρά τα εχθρικά πυροβόλα, μη παραλείποντες να θάψωμεν παρ’ αυτόν και τον Κιρκάσιον πυροβολιτήν, όστις μόνος αυτός δια του πυροβόλου του έβαλλεν μέχρι τελευταίας στιγμής, υποστηρίζων την υποχώρησιν των συναδέλφων του.
Μήπως οι ηττηνένοι νεκροί δεν είναι εξ ίσου θαυμαστοί με τους νικητάς τοιούτους, όταν αμυνόμενοι, εφ’ ω ετάχθησαν, πίπτουσιν αδελφωμένοι εν του θανάτου τη σιγή;;
Ο εις έπιπτεν εκεί σημαιοφόρος της Ελευθερίας.
Ο έτερος εθυσιάζετο παρά το πυροβόλον του ίνα σώση φεύγοντας συναδέλφους του!!!!!
Ενθουσιασμός, λύπη, το εξερετικόν του περιβάλλοντος κατεσκαμένου υπό οβίδων, το σύμπλεγμα των καταληφθέντων εχθρικών πυροβόλων, τα κατεσπαρμένα διάφορα λάφυρα είχον δημιουργήσει εν ημίν κράτος συγκινήσεως, άγνωστον μέχρι στιγμής. Είχομεν κερδίσει την πρώτην νίκην!!!!!!
Η διαταγή της περαιτέρω προελάσεως είχεν έλθει καθορίζουσα εντελώς εξαιρετικήν αποστολήν δια τον λόχον μας.
Μικρόν, ως ενομίζομεν και τα Ιωάννινα, η θρυλλική των ονείρων πόλις, θα έπιπτεν!!!!
Τις εγνώριζεν την μυριόνεκρον τραγωδίαν, ήτις μετά μικρόν θα εξετυλίσσετο προ του αγνώστου ιστορικού Μπιζανίου, το οποίον η Ευρωπαϊκή τέχνη είχεν οχυρώσει, ειπούσα την τελευταίαν της λέξιν, ίνα προασπίση την επάρατον δουλείαν κατά της Ελευθερίας;;
Αι σάλπιγγες εσήμανον αναχώρησιν και συνταχθέντες αφήσαμεν τον παρά τα πυροβολεία των Πεστών καταυλισμόν μας, ίνα ανέλθωμεν την αμέσως απ’ αυτών αρχομένην απότομον και βραχώδη κλιτύν της Αετορράχης, το κράσπεδον τούτο του πολεμικού πεδίου, εφ’ ου θα διεδραματίζοντο τα κοσμοϊστορικά γεγονότα της πτώσεως του Μπιζανίου.
Εβαδίσαμεν ούτω υπό το κράτος της αδημονίας περί τας 6 ώρας.
Είχομεν εισέλθει εις το βάθος δασώδους χαράδρας.
Εκεί έπρεπε να διανυκτερεύσομεν, ίνα την επομένην συνεχίσωμεν ίσως τον προς τον θάνατον δρόμον μας!!!!
Εν φυλάκειον εξ ωκτώ ανδρών μεθ’ ενός υπαξιωματικού ετοποθετήθη εις την έξωδον της χαράδρας. Όλοι οι λοιποί καταβεβλημένοι εκ του κόπου και συγκινήσεων παρεδόθημεν μετά μικρόν εις τον ύπνον.
Απόλυτος σιγή εβασίλευεν εις τον καταυλισμόν
Αι τρεμοσβύνουσαι αναλαμπαί των πυρών, πέριξ των οποίων είχον καταυλισθή οι άνδρες, αντιτιθέμεναι πρός το βαθύ σκότος της νυκτός, επέτεινον την μυστηριώδη σιωπήν του περιβάλλοντος. Απρόοπτος κανονιοβολισμός τράσσει αίφνης τον ύπνον μας, εκτυφλωτικόν δε κύμα ηλεκτρικού προβολέως καταυγάζει τον καταυλισμόν μας, ακολουθούσι δε συγχρόνως έτεροι τρεις κανονιοβολισμοί.
Τα πλησιέστερα πυροβολεία του Μπιζανίου τη βοηθεία του προβολέως εξετέλουν βολήν ανιχνεύσεως.
Δεν θα ήτο υπερβολή εάν είπω ότι ο ηλεκτρικός προβολεύς μας εξέπληξεν τόσον, ώστε να αρχίζη να εμφυλοχωρή εις την ψυχήν μας η απαισιοδοξία.
Η αυγή της 5ης Δεκεμβρίου μας εχαιρέτισεν υπό το κράτος αυτών των εντυπώσεων.
Άμα τη σχετική διαταγή συνετάχθημεν προς αναχώρησιν.
Έν όγδοον άρτου εδόθη εις έκαστον εξ ημών.
Ήτο το συσσίτιον ολοκλήρου της ημέρας.
Ακολουθήσαντες το βάθος της χαράδρας διευθυνόμεθα προς Β. Α. δηλαδή το αριστερόν της εχθρικής γραμμής.
Επρόκειτο να εκτελέσωμεν αποστολήν ανιχνεύσεως.
Η εντολή ήτο κατηγορηματική.
Έπρεπε να πλησιάσωμεν όσον το δυνατόν τα εχθρικά πυροβολεία ερχόμενοι εις άμεσον επαφήν με τον εχθρόν.
Θα εμετρήτο δηλ. δια της ζωής μας η δραστικότης των εχθρικών πυροβόλων!!
Εβαδίσαμεν δι όλης της ημέρας, μόνον δε περί την δύσιν του ηλίου εσταθμεύσαμεν ίνα αναλάβομεν ολίγον, κυρίως δε ίνα καλυπτόμενοι υπό του σκότους διέλθωμεν απαρατήρητοι το μεταξύ της εξόδου της χαράδρας και των εχθρικών χαρακωμάτων εντελώς ακάλυπτον έδαφος.
Η λεπτή βροχή, ήτις ήρχισεν να πίπτη καθίστα πυκνότερον το σκότος και την πορείαν δυσχερεστέραν λόγω του ολισθηρού του εδάφους.
Επροχώρει ήδη ο λόχος κατ’ άνδρα και εν απολύτω σιωπή.
Είς εαν εξέφευγεν της γραμμής θα παρέσυρεν και όλους τους όπισθεν.
Η ελαχίστη ομιλία ηδύνατο, ακουομένη υπό των εχθρικών περιπολιών, να συναποφέρη τη νάναπόφευκτον καταστροφήν ολοκλήρου του λόχου.
– Άλτ, μεταδίδουσιν οι πρώτοι προς τους τελευταίους και ταχύτατα αναπτυσσόμεθα εις κλιμάκιον με την τετάρτην διμοιρίαν βάσιν, των δε λοιπών επί των πρανών του εκεί μικρού αμμολόφου.
Πάντοτε βρεχόμενοι και αποφεύγοντες τον ελάχιστον θόρυβον προσπαθούμεν οι σύντροφοι μάχης να κατασκευάσωμεν μικρά ταχύσκαπτα, επισωρεύοντες άμμον, καθ’ ότι αι πέτραι εσπάνιζον,
Η βαθεία συναίσθησις της λεπτοτάτης αποστολής μας μας είχε καταστήσει τόσον προσεκτικούς, ώστε η ημέρα ανέτειλεν και ο εχθρός, όστις 100 μέτρα απείχεν, ουδέ υπέθετεν την υπό τα στόματα των πυροβόλων του παρουσίαν μας.
Πρηνείς παρακολουθούμεν τας κινήσεις των Τούρκων στρατιωτών, οίτινες ανύποπτοι άφηνον τα χαρακώματά των ίνα στεγνώσωσι τα διάβροχα μέλη των εκ της νυκτερινής βροχής.
Την μεσημβρίαν ο βόμβος του έλικος του αεροπλάνου επέσπασεν την προσοχήν μας.
Ήτο ελληνικόν και οι Τούρκοι το υποδέχθησαν με συνεχείς ομοβροντίας, ημείς δε ύπτιοι εκινούσαμεν τα πιλίκιά μας εις ένδειξιν αναγνώρίσεως.
Επλισίαζεν η 4 μ.μ. ώρα οπότε παρετηρήσαμεν εξαιρετικήν κίνησιν εις τα Τουρκικά χαρακώματα.
Η πάλη θα ήτο εντελώς άνισος.
Ολόκληρον τάγμα εναντίον ενός λόχου.
Εκείνοι είχον υπέρ αυτών τας θέσεις, τον αριθμόν, τα τρομερά πυρά του πυροβολικού των.
Ημείς τον Θεόν και το θάρρος μας.
Δεν απεδειλίασεν ουδείς, αλλά πάντοτε έρποντες συνεπτύχθημεν πλησίον αλλήλων ίνα αφ’ ενός μεν παρουσιάζωμεν μικρότερον στόχον εις το εχθρικόν πυροβολικόν, αφ’ ετέρου δε ίνα ώσι τα πυρά μας δραστικώτερα.
Μόλις μας εχώριζεν απόστασις 50 μέτρων από την πρώτην φάλαγγα του εχθρού, ότε άναψεν η φωτιά.
Το αιφνίδιον και ραγδαίον του πυρός μας ενέβαλεν ευθύς εξ αρχής τον πανικόν εις τας πρώτας διμοιρίας του εχθρού.
Όμως συναρπασθέντες ούτοι από τους αλλαλαγμούς των όπισθεν ερχομένων ώρμησαν λυσσώδεις εναντίον μας,
Τα πυροβολεία ήδη του Μπιζανίου εξερεύγοντο εναντίον μας λάβαν πυρός,
Δαιμονιωδώς βάλλοντα τα πολυβόλα των εθέριζον κυριολεκτικώς την μικράν μας δύναμιν.
Η απόστασις είχε τόσον συντομευθή, ώστε η πάλη διεξήγετο σώμα προς σώμα.
Εδώ εις των ημετέρων εκάρφωνε ασπλάχνως την λόγχην του εις το στήθος Τούρκου στρατιώτου, εκεί μια οβίς εχθρική εκραγείσα εσάρωνεν ολόκληρον διμοιρίαν σκορπούσα εις τον αέρα ράκη αιματωμένα σαρκών.
Φονεύεις αλλά και φονεύεσαι!!!
Πίπτουσι νεκροί Τούρκοι, αλλά και πλησίον σου αιμόφυρτοι ψυχορραγούσιν επιστήθιοι φίλοι σου!!!!
Ποιά φρίκη!!
Τι μεγάλη τραγωδία περικλείεται εις μίαν μάχην, πόσα όνειρα συντρίβονται, Πόσαι καρδίαι πρόωρα δεν πενθούσι!!!!!
Ολίγον ακόμη και οι εχθροί συντετριμένοι υπεχώρουν εις τα απόρθητα χαρακώματά των.
Οι απαίσιοι στόνοι της φρικώδους συναυλίας εμετριάσθησαν.
Τα φλογοβόλα στόματα των πυροβόλων είχον σιγήσει πλέον και μόνον άμορφοι σωροί κατεσπαρμένων πτωμάτων εμαρτύρουν την τιτανικήν πάλην, ήτις προ στιγμών εκεί συνήπτετο!!!
Τι σπαρακτικά συμπλέγματα εκάλυψεν το σκότος της νυχτός εκείνης!!!!!
Εδώ μία μάζα Τούρκων και ημετέρων κατακρεουργημένων υπό οβίδος, εκεί πλέων εις το αίμά του νεαρός Τούρκος αξιωματικός γογγίζων θλιβερώς,
Δύο βήματα μακράν με πρόσωπον καταιματωμένον εις των ημετέρων σύρεται ίνα περιπτυχθή τον εκεί πλησίον ψυχορραγούντα αδελφόν του και να αποθάνωσι—— ”’ στο χάρο αδελφωμένοι, καθώς και στη γενειά ”.
Πόσον μεγάλας θυσίας απαιτεί η ελευθερία.
Επί τόσων χιλιάδων πτωμάτων ίστανται τα τρόπαια της νίκης!!!!!!
Οι ηρωϊκοί νεκροί του Μπιζανίου συνέτριψαν τας αλύσεις της πολυπαθούς Ηπείρου!!!!!!
Η νίκη με άφθονον ελληνικόν αίμα ποτισθείσα σκιάζει ευεργετική τους προ μικρού σκλάβους Μακεδόνας.
( Εκ του πολεμικου ημερολογίου του Κ. Λ. Κωνσταντινίδη )

Επιμέλεια: Φανούριος Ζαχαριουδάκης.