Connect with us

ΣΥΝΤΑΓΕΣ

Ο Κρητικός παραδοσιακός ξινόχοντρος

Δημοσιεύτηκε

στις

Δεν υπήρχε χωριό της Κρήτης που οι κάτοικοι να μην έχουν παλιά έστω και ένα δύο κατσικοπρόβατα. Δεν υπήρχε δε και οικογένεια, που να μην φτιάχνει το χόνδρο της χρονιάς για το σπίτι, ή αλλιώς το «χόνδρο της φτωχολογιάς»!


Πολύ χόνδρο κατανάλωναν συνήθως οι πολλοί φτωχοί, όπως και πολυμελείς οικογένειες.
Όταν λέμε «χόνδρο» στη Κρήτη, εννοούμε τον τραχανά.

Χόνδρο φτιάχνανε με χονδροαλεσμένο σιτάρι που άλεθαν στο χειρόμηλο και γάλα. Είχαμε δύο ειδών χόνδρο, τον γλυκό και τον ξινό.

Ο γλυκός χόνδρος ή γλυκόχονδρος φτιαχνόταν με φρέσκο γάλα και χονδροαλεσμένο σιτάρι που πρόσθεταν στο βρασμένο γάλα, αλλά πρόσθεταν και λίγο νερό και ζάχαρη.

Συνήθως τον γλυκόχονδρο τον έτρωγαν επιτόπου, και σπάνια τον αποξήραιναν. Aν τον αποξήραιναν τον έβαζαν κυρίως στο γάλα.

Ο ξινόχονδρος όμως για να φτιαχτεί, μάζευαν το γάλα κάποιες μέρες, ή μια βδομάδα, και το άφηναν κάπου σε ένα καζάνι ή μεταλλικό κουρούπι να ξινίσει.

Το ξινισμένο γάλα το έβαζαν στο «μεγάλο τσικάλι» (κατσαρόλα) ή στο καζάνι αν ήθελαν μεγάλη ποσότητα, και εκεί αφού έβραζε το γάλα, πρόσθεταν το χόνδροαλεσμένο σιτάρι, και κάποια ποσότητα νερού να μην «πιάσει» στο πάτο, τσικνώσει δηλαδή. Επίσης και ένα ποτήρι περίπου λάδι. Φυσικά το ανακάτευαν συχνά.

Κάθε νοικοκυρά που ήταν έμπειρη, αυτά τα κανόνιζε με κύπελλα τι ποσότητα θα βάζει κάθε φορά.

Σαν έπηζε στο τέλος ο ξινόχονδρος, έτρωγαν μια ποσότητα ζεστό, και το υπόλοιπο έριχναν και λίγο αλεύρι να πήξει περισσότερο, και «να δέσει» καλύτερα.

Σαν κατέβαζαν το τσικάλι, το άφηναν να κρυώσει. Στη συνέχεια ετοίμαζαν το σοφρά για να απλώσουν επάνω σε ένα καθαρό λινό σεντόνι που άπλωναν τα «νταγκουλάκια», που θα φτιάξουν τις λεγόμενες και «γροθιές».

Με το χέρι τους ή με το κουτάλι έπιαναν ένα μικρό σβόλο, τον έβαζαν στη φούχτα τους να πάρει το σχήμα που θα φτιαχτεί με τη πίεση των δαχτύλων. Το κάθε «νταγκουλάκι» αυτό το τοποθετούσαν κοντά το ένα δίπλα από το άλλο, για να στεγνώσει πάνω στο σοφρά, ή στη καλαμωτή, ή στις κνισσάρες, κόσκινα κλπ

Τα έφτιαχναν κυρίως το Φθινόπωρο, για να τα έχουν για το Χειμώνα.

Εκεί στον αέρα τα άφηναν να στεγνώσουν μέχρι να αποξηραθούν τελείως, και να τα φυλάξουν στα σακούλια ή στα βάζα.

Όλοι ήξεραν πόσο δυναμωτική τροφή ήταν ο ξινόχονδρος, πόσες θερμίδες είχε ειδικά το Χειμώνα, και μάλιστα έμπαινε σε πολλά φαγητά!

Αγαπημένο φαγητό για το παλιό κρητικό ήταν να ρίξουν στο ζουμί με το βραστό χοιρινό και ξινόχονδρο!

Άλλες πάλι φορές οι νοικοκυρές μαζί με το ρύζι για τα ντολμαδάκια έριχναν και λίγο ξινόχονδρο.

Βέβαια τα αποξηραμένα νταγκούλια, όσοι θέλανε τα θρυμματίζανε, αλλά πάντως σαν νταγκούλια τα διατηρούσαν καλύτερα, ήταν πιο συμπαγή και πιάνανε λιγότερο χώρο στο λευκό πάνινο σακούλι.

Δεν τον κοπάνιζαν συνήθως στο χαβάνι, απλά τον θρυμμάτιζαν με τα χέρια, πριν τον ρίξουν στο ζουμί.

Σε πολύ μεγάλες πείνες βέβαια τα παιδιά τα έτρωγαν και αντί για …παξιμαδάκια! Κι αυτό για να ξεγελάσουν τη πείνα τους.

Και σήμερα ακόμα πολλές νοικοκυρές, ρίχνουν λάδι νερό στη κατσαρόλα, και το χόνδρο, προσθέτουν τομάτα, και κάνουν ένα πρόχειρο φαγητό.

Το πιο σπουδαίο όμως και αγαπημένο φαγητό στη Κρήτη, ήταν το γνωστό και αγαπημένο φαγητό «χόνδρο με χοχλιούς»!

Και εδώ αφού τσιγάριζαν τους χοχλιούς πρόσθεταν νερό τον ξινόχονδρο, ντομάτα αλάτι πιπέρι, και τα έβραζαν μέχρι να πήξει ο χόνδρος!

Τα σέρβιραν σε βαθιά πιάτα «απανοτρούλι» με το χόνδρο, και πραγματικά χόρταινε η ψυχή και το σώμα τους!

Γενιές και γενιές μεγάλωσαν τρώγοντας «χόνδρο με τσοι χοχλιούς», και κανείς τους δεν ξέχασε την αξία του, αφού σχεδόν όλοι έτρωγαν «από δυό πχιάτα»!

Πολλά χωριά της Κρήτης είχαν παράδοση στο καλό τραχανά, και ένα από αυτά είναι και η Γέργερη.

Κείμενο –φωτογραφίες: Γεώργιος Χουστουλάκης

ΣΥΝΤΑΓΕΣ

Κρητικιά κολοκυθόπιτα αλμυρή

Δημοσιεύτηκε

στις

Κολοκυθόπιτα με γλυκοκολοκύθα-η κολοκύθα στην ‘τοπολαλιά’ των Χανίων


Υλικά

  • 750 γρ. κολοκύθα ή κολοκύθια
  • 500 γρ. τυρί φέτα κατσικίσια
  • 1 μάτσο δυόσμο
  • 3-4 αυγά (το ένα για το τέλος από πάνω)
  • 1 κούπα παρθένο ελαιόλαδο
  • 1 κούπα αλεύρι γοχ
  • 1 κούπα τραχανά (ξυνό ή γλυκό)
  • Όχι αλάτι (έχει το τυρί)
  • 1 φλυτζάνι γάλα

Εκτέλεση

Τρίβουμε τα κολοκύθια στην χοντρή πλευρά του τρίφτη.
Τα στραγγίζουμε πολύ καλά, βάζοντας λίγο αλάτι.
Ζεσταίνω το γάλα και μουλιάζω τον τραχανά για 15’
Σε μία λεκάνη χτυπώ τα αυγά, προσθέτω τη φέτα, τον ψιλοκομμένο δυόσμο, το στραγγισμένο κολοκύθι, το αλεύρι και τέλος τον τραχανά. Γίνεται ένας πολτός, όταν ανακατευτούν όλα μαζί.
Λαδώνουμε ένα ταψί ή πάνω σε λαδόκολλα, και τοποθετούμε το μίγμα.
Χτυπάμε ένα αυγό (και μόνον τον κρόκο του) ελαφρά με λίγο νερό ή γάλα και το περιχύνουμε από πάνω στο μείγμα
Ρίχνουμε σουσάμι στην επιφάνεια (προαιρετικά)
Ψήνεται σε προθερμασμένο φούρνο στους 180β στη μεσαία σκάλα 30 έως 40 λεπτά μέχρι να χρυσίσει.

Συνταγή από Ειρήνη Αναγνωστάκου – Χανιά, Κρήτη

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΣΥΝΤΑΓΕΣ

Σφουγγάτο – Η κρητική ομελέτα!

Δημοσιεύτηκε

στις

Ένα από τα πιο απολαυστικά γεύματα χωρίς ιδιαίτερο κόστος και χρόνο προετοιμασίας είναι χωρίς αμφιβολία το σφουγγάτο


Με λίγα υλικά θα έχουμε το αποτέλεσμα που θα μας ξετρελάνει από την νοστιμιά.

Υλικά

  • 3 κολοκύθια
  • 3 πατάτες
  • 3 ντομάτες
  • 6 αυγά
  • Λάδι
  • Αλάτι
  • Ρίγανη
  • Θυμάρι

Βήματα

  1. Πλένουμε τα λαχανικά μας. Κόβουμε τις πατάτες και τα κολοκύθια σε ροδέλες και τις ντομάτες σε κύβους.
  2. Βάζουμε λίγο αλάτι στα κολοκύθια και τα τηγανίζουμε. Όταν είναι έτοιμα τα αποσύρουμε με μια τρυπητή κουτάλα σε ένα πιάτο με απορροφητικό χαρτί
  3. Στο ίδιο λάδι τηγανίζουμε και τις πατάτες τις οποίες έχουμε αλατησει πρώτα. Όταν είναι έτοιμες τις αποσύρουμε με μια τρυπητή κουτάλα σε ένα πιάτο με απορροφητικό χαρτί
  4. Στη συνέχεια τηγανίζουμε την ντομάτα για 10 λεπτά μέχρι να σωθούν τα υγρά της.
  5. Όταν είναι έτοιμη προσθέτουμε τα λαχανικά μας και ανακατεύουμε ελαφρά χωρίς να τα σπάσουμε
  6. Χτυπάμε καλά τα αυγά μας και τα ρίχνουμε στα λαχανικά μας προσθέτουμε το αλάτι και τα μπαχαρικά μας
  7. Με ένα πιρούνι τρυπαμε την επιφάνεια του φαγητού μας. Δεν ανακατεύουμε γιατί θέλουμε το φαγητό μας να γίνει σαν πίτα.
  8. Όταν ψηθεί και από την μία πλευρά γυρίζουμε για να ψηθεί και από την άλλη με την βοήθεια μιας πιατέλας
ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΣΥΝΤΑΓΕΣ

Πίτες με ελιές

Δημοσιεύτηκε

στις

Κατάλληλος μεζές με την ρακή


Τα νόστιμα αυτά ψωμάκια είναι ωραίος μεζές για ούζο και τσίπουρο, ενώ μπορούν να αντικαταστήσουν και το ψωμί συνοδεύοντας λαδερά φαγητά. Βέβαια, μπορείτε να τις απολαύσετε και με ένα φλιτζάνι τσάι

Υλικά

Για τη ζύμη

    • 5 φλιτζάνια αλεύρι για όλες τις χρήσεις
    • 1 φλιτζάνι χυμό πορτοκαλιού
    • ξύσμα από 1 πορτοκάλι
    • 1 φλιτζάνι ελαιόλαδο (ή ½ φλιτζάνι ελαιόλαδο + ½ φλιτζάνι καλαμποκέλαιο)
    • 1 κουτ. γλυκού αλάτι
    • 2 κουτ. γλυκού μπέικιν πάουντερ
    • 1 κουτ. σούπας ζάχαρη

Για τη γέμιση

  • 2 φλιτζάνια ελιές Χαλκιδικής, χωρίς κουκούτσια
  • 2 κρεμμύδια μεγάλα, ψιλοκομμένα
  • 1/3 φλιτζανιού δυόσμο ψιλοκομμένο (ή 2 κουτ. σούπας αποξηραμένο)
  • 1 φλιτζάνι αμύγδαλα χονδροκομμένα
  • σουσάμι

Διαδικασία

Ετοιμάζετε τη ζύμη. Σε ένα μπολ ανακατεύετε το αλεύρι με το μπέικιν πάουντερ, το αλάτι και τη ζάχαρη. Προσθέτετε το ξύσμα, το λάδι και το χυμό πορτοκαλιού και ζυμώνετε. Αν χρειαστεί, προσθέτετε λίγο χλιαρό νερό. Η ζύμη πρέπει να είναι σφιχτή και ελαστική. Την πλάθετε μια μπάλα, τη σκεπάζετε με μεμβράνη και την αφήνετε 1 ώρα να «ξεκουραστεί».

Για να ετοιμάσετε τη γέμιση, σε ένα μπολ ανακατεύετε τις ελιές με το κρεμμύδι, τα αμύγδαλα και το δυόσμο.

Προθερμαίνεται τον φούρνο στους 180°C. Σε επίπεδη, αλευρωμένη επιφάνεια ανοίγετε με τον πλάστη τη ζύμη σε χοντρά φύλλα και τα κόβετε σε λωρίδες. Απλώνετε λίγη από τη γέμιση κατά μήκος κάθε λωρίδας και τυλίγετε σε ρολό, σαν φραντζολάκια.

Αραδιάζετε τα ρολά σε λαδωμένο ταψί, τα ραντίζετε με λίγο νερό και τα πασπαλίζετε με σουσάμι. Ψήνετε στον φούρνο για 35 λεπτά περίπου, μέχρι δηλαδή να ροδοκοκκινίσουν οι ελιόπιτες. Τις κόβετε λοξά και τις σερβίρετε.

Φωτογραφία: Σωτήρης Παπανικολάου – Food Styling: Αντωνία Κατή – olivemagazine.gr

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ
Advertisement

Facebook

Advertisement

Δημοφιλη