Connect with us

ΘΕΜΑΤΑ

Οι Κρητικοί μιλούν με μαντινάδες

Δημοσιεύτηκε

στις

Ότι και να ‘χει ο Κρητικός με λόγια δεν το λέει, με μαντινάδες χαίρεται, με μαντινάδες κλαίει!


Οι Μαντινάδες είναι η πιο συνηθισμένη μορφή λαϊκού τραγουδιού και αποτελούν ποιητικό είδος διαδεδομένο σε ολόκληρη την Κρήτη.  Η Κρητική μαντινάδα είναι δίστιχο με δεκαπεντασύλλαβους και ομοιοκατάληκτους στίχους στην διάλεκτο της Κρήτης. Κάθε μαντινάδα έχει αυτοτελές νόημα παρά την περιορισμένη έκταση της. Υπάρχουν ωστόσο και οι μαντινάδες που λέγονται σε απάντηση άλλης μαντινάδας. Στην περίπτωση αυτή η μια συμπληρώνει την άλλη και δεν ισχύει ο κανόνας του αυτοτελούς νοήματος.Η μαντινάδα είναι ο ξεχωριστός τρόπος με τον οποίο  οι νέοι, οι γέροι και τα παιδιά της Κρήτης έχουν τη δυνατότητα να εκφράζουν κάθε στιγμή  τη πληθώρα και τη διαφορετικότητα των συναισθημάτων  τους, τον πόνο, τη χαρά, την προσμονή, τη λαχτάρα, τον έρωτα, τον θυμό, την εκδίκηση, τη νοσταλγία. Εχουν ειπωθεί και συνεχίζουν να λέγονται χιλιάδες μαντινάδες για κάθε εκδήλωση της ανθρώπινης ζωής. Οι περισσότερες αφορούν την αγάπη και τον έρωτα αλλά δεν λείπουν οι σατυρικές, της ξενιτιάς, διδακτικές, πειρακτικές, του αρραβώνα και του γάμου, για θέματα της καθημερινότητας και φυσικά για τον θάνατο και την απώλεια αγαπημένων προσώπων.

Οι μαντινάδες λέγονται σε γλέντια με τη συνοδεία της λύρας, ή χωρίς όργανα σε παρέες, στο καφενείο, σε καθημερινές συζητήσεις. Οι περισσότερες σπάνια γράφονται σε κάποιο τετράδιο, και ακόμα λιγότερες τυπώνονται σε κάποιο βιβλίο. Πολλές λέγονται και ξεχνιούνται, αλλά οι καλύτερες αποστηθίζονται και περνούν από στόμα σε στόμα.

Μαντινάδες, η προέλευση τους

Οι μαντινάδες εμφανίστηκαν στην Κρήτη, σύμφωνα με τους ιστορικούς, κατά τον 15ο αιώνα, την περίοδο της Ενετοκρατίας. Οι Κρητικοί επηρεάστηκαν από τους Ενετούς ποιητές και την ευρωπαϊκή ποίηση και άρχισαν να χρησιμοποιούν την ομοιοκαταληξία, κάτι που δεν συνέβαινε μέχρι τότε. Καθοριστική φαίνεται να ήταν η επίδραση του Ερωτόκριτου στην επινόηση και την εξέλιξη της μαντινάδας. Πως άλλωστε να μην επηρεάσει τους ανθρώπους της Κρήτης, το ερωτικό ποίημα του Βιτσέντζου Κορνάρου με τους 10.000 στίχους του, που από τη στιγμή της δημιουργίας του (1590 μ.Χ) απαγγέλλονται και τραγουδιούνται διαρκώς αποσπάσματα του;

Οσο για τον ποιητικό λόγο γενικότερα, υπάρχουν ιστορικές πληροφορίες ότι χρησιμοποιούνταν στην Κρήτη από τους αρχαίους χρόνους. Για παράδειγμα ο Κρητικός μάντης και προφήτης Επιμενίδης (6ος αι. π.Χ.) έγραφε τους χρησμούς σε ποιητική μορφή. Επίσης αναφέρεται ο Ιοφών από την Κνωσό, ο οποίος έλεγε τους χρησμούς με στίχους στο μαντείο του Αμφιάραου στον Ωρωπό.

Μαντινάδες στην Κρήτη και την υπόλοιπη Ελλάδα

Αντίθετα με ότι πιστεύεται συνήθως, οι μαντινάδες δεν είναι αποκλειστικό προνόμιο της Κρήτης. Μαντινάδες λέγονται επίσης τα λαϊκά δίστιχα στην Κάσο και Κάρπαθο, τα νησιά που γειτονεύουν με την Κρήτη στα ανατολικά της. Παρόμοια δίστιχα έχουν αναπτυχθεί και σε άλλα νησιά του Αιγαίου και του Ιονίου Πελάγους, ακόμα και στην Κύπρο, όπου είναι γνωστά σαν «τσατιστά».

Αυτό που διαφοροποιεί την Κρήτη, είναι ότι η παραγωγή μαντινάδων συνεχίζεται αμείωτη, ειδικά στα χωριά της Κρήτης. Αντίθετα στον υπόλοιπο ελλαδικό χώρο έχει σταματήσει ή μειωθεί δραματικά. Η Κρήτη καταφέρνει να συνδυάζει την παράδοση με την προσαρμογή στις τεχνολογικές εξελίξεις, άγνωστο ως πότε. Μερικές φορές μάλιστα, ο συνδυασμός αυτός γίνεται με πολύ χιούμορ, όπως φαίνεται από την παρακάτω μαντινάδα:

«PC με modem έβαλα επάνω στο μητάτο,
για να πουλώ στο Ιντερνετ το γάλα των προβάτω».

* Μητάτο = πετρόχτιστο καταφύγιο των βοσκών στα βουνά της Κρήτης.

Διαγωνισμοί Μαντινάδας

Οι διαγωνισμοί μαντινάδας έχουν καθιερωθεί στην Κρήτη τα τελευταία χρόνια και καθοριστική είναι η συμβολή του Συλλόγου Κρητών Στιχουργών «Μιχάλης Καυκαλάς». Ο σύλλογος φέρει το όνομα του ιδρυτή του, γιατρού Μιχάλη Καυκαλά, που εκτός από μελετητής της μαντινάδας ήταν και μαντιναδολόγος ο ίδιος. Διαγωνισμούς μαντινάδας διοργανώνουν ο Δήμος Αγίου Νικολάου και ο Δήμος Ιεράπετρας, ο Σύνδεσμος Φιλολόγων Νομού Χανίων, η Φοιτητική Ένωση Κρητών Αθηνών, ενώ σε εξέλιξη βρίσκεται ο 7ος Παγκρήτιος Διαγωνισμός Μαντινάδας, που φέτος διοργανώνει ο Πολιτιστικός Σύλλογος Κορφών.

Το Σπίτι της Μαντινάδας

Σε αναπαλαιωμένο κτήριο του 1925 θα στεγαστεί στο χωριό Κορφές το Σπίτι της Μαντινάδας. Πρόκειται για ένα Λαογραφικό Μουσείο, το οποίο πρόκειται να στεγάσει εκτός από τις μαντινάδες και σημαντικά κομμάτια της παραδοσιακής αγροτικής ζωής της Μεγαλονήσου.

Χιλιάδες μαντινάδες παλιών και καταξιωμένων κρητικών μαντιδανολόγων αλλά και νέων, φιλοδοξείται να συγκεντρωθούν και να αποτελέσουν ένα πολύτιμο οδηγό για την μαντινάδα, που αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της κρητικής παράδοσης.

Το Μουσείο είναι ένα διώροφο, πετρόχτιστο, του 1925 που βρίσκεται στην πλατεία του χωριού και αγοράστηκε από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Κορφών.

«Στο ισόγειο του κτιρίου θα εκθέτονται εργαλεία, έπιπλα, ρούχα, συσκευές και οτιδήποτε άλλο χρησιμοποιούσαν οι αγρότες στην καθημερινή τους ζωή, ενώ οι επισκέπτες τους θα τα απολαμβάνουν με τη συνοδεία της κρητικής ρακής», εξηγεί ο κ. Φαραζάκης Κώστας, πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Κορφών και συμπληρώνει ότι «στον οντά του Μουσείου θα τοποθετηθούν όλες οι μαντινάδες που έχουμε στη διάθεσή μας. Φυσικά, οποιοσδήποτε θέλει μπορεί να μας φέρει το δημιούργημά του, ώστε να αποκτήσει κι αυτό τη δική του θέση στο χώρο».

Το κτίριο για το Μουσείο λοιπόν έχει βρεθεί, το μόνο που απομένει είναι να βρεθούν οι χρηματικοί πόροι για την αναπαλαίωσή του. Το έργο αναμένεται να είναι έτοιμο την επόμενη άνοιξη.

Μαντινάδες, δείγματα

Χαίρομαι που μαι Κρητικός κι όπου σταθώ το λέω.
Με μαντινάδες τραγουδώ, με μαντινάδες κλαίω.

Στην Κρήτη πάει η λεβεντιά και η αντρειοσύνη αντάμα
και μαντινάδα γίνεται το γέλιο και το κλάμα.

Της Kρήτης την παράδοση με εβλάβεια στηρίζω
και όπου σταθώ και όπου διαβώ μια Kρήτη ζωγραφίζω.

Χώμα κρατώ και διασκορπώ από τον Ψηλορείτη
και το σκορπίζω να γενεί όλος ο κόσμος Κρήτη!

Θεέ μου σε παρακαλώ τον ουρανό ν’ αλλάξεις
και βάλε τ’ άστρα στην σειρά μια Kρήτη να μου φτιάξεις…

Όλοι εμείς οι φοιτητές στην ξενιτιά που ζούμε,
την Κρήτη,και να θέλουμε, στιγμή δε την ξεχνούμε!

’νοιξε μέσα μου καημός, φωτιά που δε μισεύγει
και κάθε κτύπος της καρδιάς εσένανε γυρεύγει

Μετρώ τ’αστέρια τ’ουρανού μα λείβεταί μου ένα
φαίνεται πως δε σε μέτρησα αγάπη μου εσένα!

Να ‘μουν νιφάδα του χιονιού κι ας ζήσω λίγο χρόνο,
να κάθομαι στα χείλη σου  να με φιλάς να λιώνω!

Μέχρι να στέκεται ντουνιάς κι ο έρωτας θα ζήσει,
γιατί ‘ναι δώρο του Θεού και χάρισμα απ’ τη φύση!

Ήθελα χτύπος της καρδιάς, να ‘μαι κι αναπνοή σου
να κρέμεται από πάνω μου ολόκληρη η ζωή σου.

Στάσου στον ήλιο απέναντι φως μου να σ’ αντικρύσει
να πέσει απο τη ζήλια του στη θάλασσα να σβήσει!

Τα μάτια σου είναι θάλασσα, ήλιος το πρόσωπό σου
η άνοιξη μπορεί να ‘ρθεί μ’ ένα χαμόγελό σου!

Φαντάστηκα την ’νοιξη με δίχως τον Απρίλη
μα δε φαντάστηκα ποτέ πως με προδώσαν φίλοι!

Οι δρόμοι μας τελειώσανε μα πως να ξεχαστούμε
οι αναμνήσεις μια ζωη στην σκέψη μου θα ζούνε!

Τι χωρισμός, ,τι θάνατος, η λέξη αλλάζει μόνο,
αφού η καρδιά και για τα δυο νιώθει τον ίδιο πόνο.

Θα σ’ αγαπώ ως αγαπά ο γάιδαρος τα χόρτα,
η γάτα τα γατάκια τζη κι ο πετεινός την κότα!

Hacker θα γίνω της καρδιάς τους κωδικούς να σπάσω
να σ’ έχω σ’ ένα cd-rom  να μην σε ξαναχάσω!

Γίνε μωρο μου Internet να γίνω ιστοσελίδα
κάθε που ανοίγεις το P.C να ΄μαι αρχική σελίδα!

Aχ και νά ‘ταν κινητό μωρό μου η καρδιά σου,
για να κατέχω μόνο εγώ το πίν του έρωτα σου!!

 

Πηγή: explorecrete

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Όταν στη Μεσαρά οι παλιοί έπιαναν αχέλια και καβρούς

Δημοσιεύτηκε

στις

Θα πάμε στην εποχή που οι Μεσαρίτες είχαν στο τραπέζι τους πολλά αχέλια ή χέλια και καβρούς – Πως τα ψάρευαν όμως;


Ήταν μια εποχή που ο κάμπος της Μεσαράς, ήταν όλο ζωντάνια από το πολύ νερό, που το συναντούσες ακόμα και στο πιο μικρό ρέμα!

Όλο το χρόνο Χειμώνα  – Καλοκαίρι, όλα τα ποτάμια και ρέματα στη Μεσαρά έτρεχαν άφθονα τρεχούμενα νερά.

Όταν ήρθε ο αναδασμός στο κάμπο της Μεσαράς μονοπάντησε τα χωράφια των ανθρώπων και τους τα έδωσε σε ένα τόπο.

Ανά  160 μέτρα έκανε ένα δρόμο και στη μέση έκανε ένα ρέμα. Όλα τα  ρέματα αυτά, κατέληγαν στη “Γριά Σαίτα” και από εκεί τα νερά κατέληγαν στη θάλασσα.

Σε μια ηλικία από 10 έως 17, η δική μας εποχή της δεκαετίας ´80, η νεολαία δεν είχε και με πολλά πράγματα να ασχοληθεί (βλέπεις δεν υπήρχαν υπολογιστές τότε) και ψάχναμε να βρούμε τρόπους να περνάμε την ώρα μας.

Η καλύτερη ασχολία που είχαμε ήταν το κυνήγι σε αυτά τα ρέματα, που ταλέγανε και σαίτες. Τι κυνηγούσαμε? Φυσικά αχέλια και καβρούς!

Ο καλύτερος μεζές για τους πιο πολλούς Μεσσαρίτες και κυρίως Πετροκεφαλιανούς, που τα είχανε στα πόδια τους,  ήταν τα χέλια και οι καβροί!

Τα χέλια τα ψαρεύαμε συνήθως τα Καλοκαίρια, ή τις ημέρες που ήταν αποκριές, επειδή το κρέας του θεωρείται νηστίσιμο.

Τα χέλια σύχναζαν στο τρεχούμενο νερό που σχημάτιζε κολύμπες, στα ποτάμια σε φράγματα η λίμνες, και φυσικά στις σαΐτες της Μεσαράς.

Το χέλι του άρεσε να τρέχει κόντρα στο ρέμα και όπου έβρισκε κολύμπα, εκεί και φώλιαζε και άφηνε τα αυγά του.

Ο κόσμος τότε μικροί ή μεγάλοι, κυνήγαγαν τα χέλια για τον εκλεκτό μεζέ τους, μια και το κρέας ήταν δύσκολο να βρεθεί στο τραπέζι.

Υπήρχαν διάφοροι τρόποι ψαρέματος του χελιού

Ψάρεμα με φλόμο

Σε κάποιες περιοχές της Μεσαράς όπως στα Κάτω περβόλια, υπήρχαν άφθονα  φλομάκια, που τα μάζευαν και τα πήγαιναν να τα ρίξουν στα μέρη που υπήρχαν χέλια.

Ο φλόμος όταν τον κόψεις βγάζει ένα τοξικό γάλα, δηλητηριώδες, που αυτό κάνει το νερό να μυρίζει, και το χέλι να βγάλει έξω το κεφάλι του. Τότε με ένα πιρούνι στο χέρι, τα κάρφωναν, και τα πέταγαν έξω.

Ψάρεμα με αλισανδρούλα

Υπήρχε ένα άλλο φυτό που το έλεγαν αλισανδρούλα, που ανήκει και αυτό στα δηλητηριώδη φυτά. Αλλού τον λένε καλάνθρωπο και είναι ένα φυτό με πλατιά φύλλα, και γίνεται όρθιο πάνω από ένα μέτρο. Και αυτό το φυτό βέβαια, βάσει της φυτολογίας, ανήκει στη γενική κατηγορία του φλόμου.

Το φυτό αυτό το έκοβαν και το πήγαιναν εκεί όπου είχε χέλια. Εκεί το κοπανίζανε καλά με μια πέτρα και αυτό έβγαζε ένα ζουμί, και κατόπιν το πέταγαν στο νερό.

Λέγεται πως το ζουμί αυτό έχει την ιδιότητα να καταστρέφει το οξυγόνο του νερού, και τα χέλια μη μπορώντας να αναπνεύσουν έβγαζαν και πάλι το κεφάλι τους έξω από μια γωνιά, και τότε τα κάρφωναν με ένα πιρούνι πάλι, και τα πέταγαν έξω!

Φυσικά το χέλι, μόλις βρεθεί δυο λεπτά έξω από το νερό, πεθαίνει όπως και το ψάρι.

Ψάρεμα με τα κερτάρια  ή κούρτα

Άλλος σπουδαίος τρόπος ψαρέματος χελιού, ήταν και το ειδικά καλαθάκια, που τα λέγανε κερτάρια ή αλλού κούρτες.

Η κούρτα η το κερτάρι, ήταν σαν καλαθάκι στενόμακρο και πλεχτό από ειδικά άγρια βρούλα που ήταν μυτερά στην άκρη.

Η κατασκευή αυτή , είχε μια στενή τρύπα από τη μια πλευρά, και από την άλλη μια τάπα, σαν πορτάκι, που άνοιγε για να μπαίνει το χέρι να πιάνει το χέλι.

Τις κούρτες τις βάζανε από βραδύς στο νερό με διάφορες τροφές μέσα για να προσελκύσουν τα χέλια.

Το πρωί πήγαιναν και τα κοίταζαν να δουν τι χέλια είχαν πιάσει.  Το χέλι ήταν το ψάρι της εποχής!

Έτσι πολλές φορές, αυτό γινόταν πιο οργανωμένα. Έφτιαχναν πεντ’ έξη κούρτες, και τις πήγαιναν σε διάφορα σημεία που είχε κολύμπες,  και τις έριχαν στο νερό σε διαφορετικές περιοχές.

Το πρωί που πήγαιναν και τα μάζευαν, μπορούσε να είχαν μαζέψει καμιά δεκαριά χέλια, για να χορτάσει όλη η οικογένεια. Τα έκαναν συνήθως τηγανιτά η στα κάρβουνα.

Ψάρεμα με την καβούλα

Σκάβοντας στο χώμα βρίχναμε σκουλήκια τα οποία στη συνέχεια πιάναμε κλωστή και τα μπρουλιάζαμε φτιάχνοντας έτσι τουλάχιστον ενάμιση μέτρο κλωστή με σκουλήκια. Στη συνέχεια το τυλίγαμε όπως το σχοινί, το δέναμε σε μια πετονιά και το πετούσαμε στο νερό. Το σύστημα αυτό λεγόταν καβούλα.

Όταν τσιμπούσαν τα χέλια με μια απότομη κίνηση τραβούσαμε την πετονιά με αποτέλεσμα η κλωστή να μαγκώνει στα δόντια του χελιού και το τραβούσαμε έξω.

Τα αχέλια και τα πιτσιρίκια στην εξοχή

Στην εξοχή, τα παιδιά που βλέπανε τα έχνη, (αιγοπρόβατα), σαν πεινούσαν πήγαιναν να πιάσουν 3 έως 5 χέλια για να φάνε τον εκλεκτό τους μεζέ.

Άναβαν πρώτα μια φωτιά για να είναι έτοιμη, και κατόπιν πήγαιναν στο νερό είτε με φλόμο, είτε με τα χέρια, είτε χτυπώντας τα με ένα ξύλο, τα έπιαναν και επιτόπου τα πήγαιναν για ψήσιμο!

Έκοβαν μια βέργα από αγριελιά και την έκαναν μυτερή μπροστά με ένα τσακί, σαν σούβλα.

Εκεί τα πέρναγαν ολόκληρα τα χέλια όπως είναι, ζικ – ζακ σαν λουκάνικα. Το χέλι δεν έχει λέπια, οπότε το έβαζαν όπως είναι πάνω σε δυο πέτρες στη φωτιά

Πολλές φορές όμως όταν έτρωγαν πολλά χέλια, τα βάραινε το στομάχι τους, γιατί το χέλι ανήκει στα βαριά δυσκολοχώνευτα φαγητά.

Πως χάθηκε και το τελευταίο χέλι από τον κάμπο της  Μεσαράς!

Έφτασε μία εποχή, που τα νερά πλέον λιγόστεψαν στα ρέματα και νερά.

Έβλεπες πλέον αχέλια, μόνο στις κολύμπες που είχαν φτιάξει η αγρότες, για να αντλούν τα νερά ποτίζοντας τις καλλιέργειες τους.

Μέσα λοιπόν σε αυτές τις κολύμπες είχαν εγκλωβιστεί και τα τελευταία χέλια μην μπορώντας να πάνε αλλού πουθενά!

Όλο το χωριό αποφάσισε τότε, πως αυτά τα χέλια έτσι και αλλιώς θα ψοφούσαν μετά από λίγο καιρό που θα στέρευαν οι κολύμπες.

Έτσι λοιπόν, μαζεύτηκε όλο το χωριό, και  μπαίνοντας οι πιο τολμηροί μέσα στις κολύμπες και με σαρακάκια, σκότωναν τα αχέλια και συγχρόνως τα πετούσαν στους υπόλοιπους χωριανούς που ήταν απέξω,  που κι αυτοί με την σειρά τους, τα έβαζαν στα τσουβάλια!

Θυμάμαι ότι από εκείνη την κολύμπα βγάλαμε πάνω από 300 κιλά αχέλια!

Από τι θυμάμαι οι πιο “φανατικοί” Πετροκεφαλιανοί δεν μπορούσαν να ζήσουν χωρίς αχέλια και για πολλά χρόνια μαζεύονταν παρέες και έκαναν μια διαδρομή πάνω από μια ώρα με το αυτοκίνητο, πηγαίνοντας κοντά στο Πρέβελη, στο Κουρταλιώτικο φαράγγι και ψάρευαν εκεί αχέλια, έτσι ώστε να ξεθυμαίνει λίγο η επιθυμία τους για αυτό τον θεσπέσιο μεζέ.

Αυτό λοιπόν ήταν και το τέλος μιας εποχής η οποία θα μείνει χαραγμένη για πάντα στη μνήμη μας.

Το ψάρεμα του καβρού στον ποταμό

Ο καβρός, κοινός καβούρι, για να πιαστεί ήθελε καλό μάστορα!

Στα χωριά όλοι, από παιδιά όμως είχαν εκπαιδευτεί στο ψάρεμα του καβρού, και σπάνια θα πήγαινε κάποιος και να μην φέρει κάμποσα καβούρια στο σπίτι.

Ο λόγος που τα κυνήγαγαν ήταν για το πολύ νόστιμο κρέας του, που μοιάζει με αστακού η γαρίδας.

Ο απλός τρόπος ψαρέματος

Συνήθως τα παιδιά που δεν ήταν καλά εκπαιδευμένα, πήγαιναν στα ποτάμια και ξυπόλητα με τα κοντά παντελονάκια, ανασήκωναν πέτρες η πλάκες στο νερό, και κοίταζαν αν έχει από κάτω «καβρούλια». Έτσι συνήθως έπιαναν μικρά δεύτερα αδέσποτα καβούρια, ή θηλυκά που σύχναζαν κάτω από πλακωτές πέτρες μέσα στο νερό.

Τρόπος ψαρέματος με το βρούλο

Ένας παμπάλαιος τρόπος για να πιάσει κάποιος καβρούς η καπατσέλες (μεγάλους καβρούς), μέσα στην τρύπα τους (φωλιά τους), ήταν να βρει ένα έξυπνο τρόπο να τα ξεγελάσει, γιατί το ίδιο το καβούρι είναι πανέξυπνο, και η

παραμικρή λάθος κίνηση θα το αφήσει κρυμμένο για ώρες μέσα στη φωλιά του! Ο τρόπος λοιπόν είναι «το κόλπο με το βρούλο»!

Έβρισκαν λοιπόν ένα βρούλο που στην άκρη να έχει το δικό του ανθάκι, η ένα άλλο άριο βρούλο μυτερό, που στην άκρη έδεναν σφιχτά με σπάγκο ένα φτερό!

Εντόπιζαν την καβροτρυπχιά, και με πολύ αργές κινήσεις την πλησίαζαν.

Γονάτιζαν με προσοχή να μην τρομάξει ο καβρός, και με προσοχή πολύ, κρατώντας με το δεξί χέρι το βρούλο, το κατεύθυναν προς τον καβρό αργά αργά, που ακόμα φαινόταν ελάχιστα στην τρύπα του.

Αρχίζοντας ένα αργό σφύριγμα μακρόσυρτο. «Φιούουου», και ξανά «φιούουουου», αργά και χαμηλόφωνα, και παράλληλα άρχιζε ένα γαργάλημα με το φτερό στα πόδια του καβρού διακριτικά και πολύ απαλά…

Ο καβρός επεξεργάζοντας στο μυαλό του τα «νέα στοιχεία» που έχει μπροστά του, νομίζει πως το φτερό είναι κάποιο έντομο είναι και θέλει να περάσει μέσα στην τρύπα του!

Έτσι ο καβρός κάνει την πρώτη κίνηση ένα βήμα προς τα έξω, για να είναι πιο κοντά «στη λεία του»!

Όμως το βρούλο όλο και το τραβά πιο έξω το χέρι, και δόστου και βγαίνει και ο κάβουρας προς τα έξω!

Όταν έχει βγει ολόκληρος ο καβρός έξω, κάνει μια με το αριστερό ο εκάστοτε καβροκυνηγός, και το αρπά και το πετά έξω μακριά από την φωλιά του!

Έτσι πλέον με ευκολία, πιέζοντας το στη πλάτη του, και με τέχνη το πιάνει το καβούρι και το βάζει στο καλαθάκι του, που από πάνω είναι δεμένο με ένα πανί, να μη φύγουν όσα έχει μέσα.

Ψάρεμα με την σαρδέλα

Ένας άλλος τρόπος και πιο αποτελεσματικός, ήταν το ψάρεμα με την σαρδέλα. Δέναμε τη παστή σαρδέλα από την ουρά με ένα σπάγγο, και στην συνέχεια την ρίχναμε στο νερό,.

Η μυρωδιά  της σαρδέλας φυσικά  τραβούσε τους καβρούς, και πήγαιναν να την φάνε.

Δολώματα βάζαμε σε πολλά σημεία και το μόνο που κάναμε εμείς, ήταν να πηγαίνουμε να πιάνουμε τους καβρούς, που προσπαθούσαν να φάνε τη σαρδέλα, που συνήθως σε κάθε δόλωμα ήταν δύο και τρεις καβροί μαζί!

Στη μέθοδο αυτή, είχαμε ένα μόνο πρόβλημα, αν καθυστερούσαμε λίγο παραπάνω να πάμε στο επόμενο δόλωμα, δεν προλαβαίναμε, και οι καβροί έτρωγαν την σαρδέλα!

Όμως και σε αυτό το πρόβλημα βρήκαμε λύση. Βάζαμε τη σαρδέλα μέσα σε  κάλτσα, έτσι ώστε οι καβροί να προσπαθούν να κόψουν την κάλτσα, χωρίς  όμως να προλαβαίνουν να φάνε και τη σαρδέλα!

Τρόποι για να μεταφέρουν τα καβούρια στο σπίτι

Εκτός από το καλαθάκι η κουβά, με το πανί από πάνω, ήταν και το σταμνί, με το στενό λαιμό, που δεν μπορούσε να βγει ο καβρός από εκεί.

Συνήθως τα παιδιά που δεν είχαν ούτε σταμνί, ούτε καλαθάκι, μόλις τα έπιαναν, τους άνοιγαν τον αφαλό που έχουν στην κοιλιά, και εκεί τους κάρφωναν ένα ξύλο, και το καβούρι πέθαινε αμέσως, και άρα ήταν ακίνδυνο να δραπετεύσει! Έτσι εν ανάγκη τα έβαζαν και στις τσέπες τους!

Χέλια και καβούρια στο ρεφενέ!

Πολλές φορές στα καφενεία, που δεν ήθελαν να πιούνε το κρασάκι με σκέτες ελιές και κριθαρόνταγκο, έλεγαν σε κάποιον…

-Πετάξου μπρε Μανώλη μέχρι το μποταμό, να φέρεις καμιά δεκαριά καβρούς, η πράμα χέλια να πχιούμε ένα (γ)κρασί !

Πήγαινε ο εκάστοτε Μανωλιός, και τα έφερνε στην παρέα και ο καφετζής τα έψηνε, η βραστά η τηγανητά η στα κάρβουνα.

Φυσικά εκείνος που πήγαινε και τα έφερνε, δεν πλήρωνε ρεφενέ στο μερίδιό του!

Ήταν βλέπεις και εποχές που δεν υπήρχαν ψυγεία, τα κρέατα σπανίζανε, και αυτοί οι μεζέδες ήταν ιδιαίτερα εκλεκτοί για όλους!

Έτσι ο φτωχός κόσμος στα χωριά, κατεργαζόταν άλλα πράγματα για να κάνει τη ζωή του καλύτερη!

Κάτι ανάλογο, γινόταν και όταν υπήρχαν εργάτες σε διάφορες δουλειές, σε αμπελοσκάματα, σε τρυγητούς η σε έργα της κοινότητας, κλπ.

Όταν σχόλαγαν αργά, έστελναν κάποιον να πάει να χελέψει, η να πιάσει καβρούς, να περάσουν το βράδυ τους όμορφα πίνοντας τα κρασάκια τους πλέον με θεσπέσιους μεζέδες!

Σήμερα φυσικά ο κόσμος δεν ασχολείτε  πλέον με αυτά τα σπόρ, και γιατί δεν υπάρχουν πλέον στη φύση, αλλά κι αν υπάρχουν ελάχιστα, τα ενδιαφέροντα των ανθρώπων έχουν αλλάξει προς άλλες κατευθύνσεις.

Έτσι χέλια και καβροί, μας άφησαν τουλάχιστον σε μας τους παλιότερους πολλές αναμνήσεις…

Θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Γεώργιο Χουστουλάκη για την πολύτιμη βοήθειά του 

Κέιμενο – φωτογραφίες: Γεώργιος ΧουστουλάκηςΙορδάνης Μπιτσακάκης

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Το σαμιαμίδι – Ένας παρεξηγημένος συγκάτοικος

Δημοσιεύτηκε

στις

Στην Κρήτη τον λέμε ”σαμάμουθα”, είναι ο συγκάτοικος που έχει ή φίλους η εχθρούς, ανάλογα με το μορφωτικό επίπεδο των ανθρώπων, σε κάθε περιοχή της Ελλάδας


Γράφει ο Γεώργιος Χουστουλάκης

Δεν ζει μονάχα στα σπίτια, αλλά και στην εξοχή, άσχετο που δεν το βλέπουμε εμείς.

Βγαίνει συνήθως τα βράδια, με το άναμμα της λάμπας.

Τη νύχτα κουρνιάζει η πίσω από μια ανθισμένη βοκαμβίλια, κάτω από τη γλάστρα του βασιλικού, σε σχισμές ραγισμένων τοίχων κλπ.

Στην εξοχή κρύβεται σε κουφάλες δένδρων, σε σχισμές βράχων η κάτω απο πέτρες.

Στη φύση απλά δεν το βλέπουμε, γιατί όλη μέρα κρύβεται.

Λένε διάφορα για τα σαμιαμίδια.

Λένε, άλλοι πως φέρνουν τύχη, άλλοι πως είναι δηλητηριώδη, άρα και επικίνδυνα.

Με τη λογική αυτή, άλλοι τα αφήνουν ελεύθερα, και άλλοι τα σκοτώνουν.

Στην πραγματικότητα όμως, τίποτα από αυτά δεν είναι αλήθεια!

Ούτε δηλητηριώδη είναι, αλλά δεν μπορώ να πω, και πως φέρνουν καμιά σπουδαία καλοτυχία, πέρα που μας απαλλάσσουν από τα βλαβερά έντομα, μύγες κουνούπια κλπ!

Είναι όμως γεγονός, η μεγάλη συμπάθεια που έχουν στα σαμιαμίδια οι μοναχικοί και εγκαταλειμμένοι άνθρωποι, κυρίως μεγάλης ηλικίας.

Σχεδόν τους μιλάνε, τα χρειάζονται για παρέα, και πολλοί τα αποκαλούν και με…τα μικρά τους ονόματα, αφού σε κάθε ένα έχουν βγάλει και από ένα όνομα!

Γεννάνε δυο τρία πολύ μικρά αυγά συνήθως σε παλιές θυρίδες η σε σχισμές πετρόχτιστων σπιτιών.

Τον χειμώνα (Μάρτη έως Νοέμβρη) είναι σε χειμερία νάρκωση.

Όταν εμφανιστούν, δίνουν το ευχάριστο προμήνυμα του ερχομού του Καλοκαιριού, και πλέον είναι αισθητή και η διακριτική παρουσία τους.

Θα τα δούμε στα μπαλκόνια, μόλις ανάψουμε το φως, η μέσα τη λάμπα.

Στη πραγματικότητα δεν τους αρέσει το φως, γιατί βλέπουν τέλεια και στο σκοτάδι!

Απλά, η λάμπα τραβά τα έντομα, και αυτό τα σαμιαμίδια το γνωρίζουν, και πάνε κοντά για αναζήτηση τροφής.

Επίσης είναι αξιοθαύμαστο, το πως αναπληρώνουν την κομμένη ουράτους, αλλά όμως όχι όμως τόσο τέλεια όπως πριν, ούτε με τα προηγούμενα σχέδια.

Εκπληκτική και η ικανότητά τους να προσαρμόζουν το χρώμα και τα σχέδια τους, ανάλογα το περιβάλλον που ζουν

Τα σαμιαμίδια, είναι από τα λίγα είδη σαύρας, που διαθέτουν και φωνή!

Πολλές μπορούμε να ακούσουμε ΄ενα υπόκωφο ”κα-κα-κα-κα!” και αυτό είναι η χαμηλή φωνή τους.

Παλιά πίστευαν πως κάποιες ασθένειες, κυρίως δερματικές, οφείλονται στον σαμάμουθα.

Έτσι μια δερματική πάθηση που ξέφτιζε το δέρμα, κυρίως σε χέρια πρόσωπο λαιμό, πίστευαν πως οφείλεται στο σαμιαμίδι.

”Αυτός έγινε έτσι, και ξεφλούδισε, γιατί έχει φάει κατά λάθος σαμάμουθα”, έλεγαν κάποιοι τότε.

Στην πραγματικότητα όμως, αυτή ήταν μια πάθηση, ίσως είναι ένα είδος λύκου.

Μου άρεσε πάντα να χαζεύω τα σαμιαμίδια ξαπλωμένος στο κρεβάτι μου, ειδικά τη στιγμή που εκτοξεύονται και από δέκα η είκοσι εκατοστά, για να γραπώσουν την αμέριμνη μύγα η πεταλουδίτσα!

Μπορούν να πιάσουν το έντομο και στον αέρα!

Μπορούν να περιμένουν ώρες σε ετοιμότητα, μέχρι να βρουν την κατάλληλη στιγμή να ορμήσουν στο θύμα.

Είναι καταπληκτικοί και αξιοθαύμαστοι κυνηγοί εντόμων, και απαλλάσσουν το δωμάτιο από δεκάδες ενοχλητικά έντομα κάθε βράδυ.

Εκπληκτικό επίσης το πως καταφέρνουν και περπατάνε ανάποδα στο ταβάνι, και να τρέχουν γρήγορα χωρίς να πέφτουν!

Ποικίλουν τα αισθήματα των ανθρώπων για τα ερπετά αυτά.

Αυτές οι διαφορετικές συμπεριφορές, με έβαλαν …στη μέση, κάποτε, στην Κάρυστο Ευβοίας!

Κάποια μέρα, μια γυναίκα είδε ένα σαμιαμίδι στον τοίχο, το έριξε κάτω με τη σκούπα, και μου είπε να το πατήσω με το παπούτσι μου!

Εδώ ευρέθηκαν ανάμεσα στη… νοοτροπία δύο λαών!

Και ενώ μου φώναζε αγριεμένα, ”σκότωσέ το, πάτησέ το”!

Τελικά αδιαφόρησα, και δεν υπάκουσα!

Άσχετο που θεώρησαν άνανδρο, να μην μπορώ σκοτώσω, λέει, ένα ”άχρηστο βλαβερό ερπετό”!

Τι να το κάνεις όμως ,που η κυρία η συγκεκριμένη, το σκότωσε η ίδια, αφού έβγαλε το παπούτσι της…

Με έπιασε θλίψη και αηδία, και πιστεύω πολλοί θα ήταν εκείνοι που θα είχαν φερθεί όπως εγώ…

Θα μπορούσα όμως να πω, πως το επίπεδο ενός λαού, οι ευαισθησίες του, η καλοσύνη του, φαίνονται ακόμα και πώς συμπεριφέρονται και στα μικρά αυτά αθώα ζωάκια!

φωτογραφία: Γεώργιος Χουστουλάκης

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ

Σαν σήμερα 19 Ιουνίου στο cretanmagazine.gr

Δημοσιεύτηκε

στις

Τα πιο σημαντικά γεγονότα, γεννήσεις και θάνατοι που έγιναν σαν σήμερα 19 Ιουνίου


Γεγονότα σαν σήμερα

 

240 π.Χ: Ο Ερατοσθένης υπολογίζει την περίμετρο της Γης.

Eratosthenes-Earth

 

1827: Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης απειλεί όσους Έλληνες προσκυνούν τον Μωάμεθ. («Περίπτωση Νενέκου»)

Theodoros_Kolokotronis-emfilios

 

1843: Ο Καρλ Μαρξ έρχεται εις γάμου κοινωνία με την αριστοκρατικής καταγωγής Τζένι φον Βεστπάλεν. Ο γερμανός φιλόσοφος είναι 25 ετών και η σύζυγός του 29.

Karl_Marx-Jenny

 

1863: Ένοπλη ρήξη «Ορεινών» και «Πεδινών» στην Αθήνα (Κανάρης, Βούλγαρης), η κορύφωση των γνωστών και ως «Ιουνιανών».

Iouniana-Triandria-1863

 

1867: Εκτελείται ο πρώην αυτοκράτορας του Μεξικού Άρντουκ Φερδινάνδος Μαξιμιλιανός με εντολή του Μπενίτο Χουάρες.

1912: Καθιερώνεται η οχτάωρη εργασία στις ΗΠΑ.

1913: Κηρύχθηκε ο Β’ Βαλκανικός Πόλεμος.

1919: Ο Μουσταφά Κεμάλ ιδρύει το Τουρκικό Εθνικιστικό Κογκρέσο στην Άγκυρα και καταγγέλλει το διαμελισμό της Τουρκίας, που αποφασίζεται στις Βερσαλίες.

1943: Ο Γιόζεφ Γκαίμπελς ανακοινώνει επίσημα ότι δεν υπάρχουν πια Εβραίοι στο Βερολίνο.

1953: Εκτελείται στις Ηνωμένες Πολιτείες το ζεύγος Ρόζενμπεργκ για κατασκοπεία υπέρ της Σοβιετικής Ένωσης.

1963: Η Βαλεντίνα Τερέσκοβα, η πρώτη γυναίκα κοσμοναύτης, επιστρέφει στη Γη μετά το παρθενικό ταξίδι της στο διάστημα.

Valentina_Tereshkova-1963

 

1975: Ο Κωνσταντίνος Τσάτσος εκλέγεται Πρόεδρος της Δημοκρατίας, διαδεχόμενος τον Μιχαήλ Στασινόπουλο.

2000: Η Ελλάδα υπογράφει την ένταξή της στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση. Στους ισχυρούς της Ευρώπης συγκαταλέγεται πλέον η Ελλάδα, καθώς οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενέκριναν το μεσημέρι της Δευτέρας την ένταξη της χώρας μας στην ευρωζώνη από την 1η Ιανουαρίου του 2001. Στη συνέντευξη Tύπου που ακολούθησε, ο πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης εξέφρασε την ικανοποίηση της κυβέρνησης για αυτό που αποκάλεσε μεγάλο ποιοτικό και αναπτυξιακό άλμα τονίζοντας ωστόσο ότι η ΟΝΕ δεν είναι πανάκεια. Η Ελλάδα γίνεται το 12ο μέλος της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης. Σημειώνεται ότι η χώρα μας ήταν η μόνη από τους 15 που το 1998, μολονότι είχε εκφράσει την επιθυμία να συμμετάσχει στην ΟΝΕ, δεν είχε καταφέρει να εκπληρώσει τα κριτήρια.

2003: Με τη Σύνοδο Κορυφής των ευρωπαίων ηγετών στη Χαλκιδική, ολοκληρώνεται η ελληνική προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το πρώτο εξάμηνο του 2003.

Elliniki_proedria-EU-2003

 

2004: Σε συμφωνία για το πρώτο Σύνταγμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καταλήγουν μετά από επίπονες διαπραγματεύσεις, οι ευρωπαίοι ηγέτες.

2014: Ο Πρίγκηπας Φελίπε της Ισπανίας στέφεται νέος βασιλιάς της Ισπανίας με τον τίτλο Βασιλιάς Φίλιππος ΣΤ΄ της Ισπανίας.

 

 

Γεννήσεις σαν σήμερα

 

1623 – Μπλεζ Πασκάλ – Γάλλος μαθηματικός και φιλόσοφος. (Θαν. 19/8/1662)

Blaise_Pascal

 

1894: Φωκίων Δημητριάδης, έλληνας σκιτσογράφος, που διακρίθηκε κυρίως στην πολιτική γελοιογραφία. (Θαν. 19/6/1977)

Fokion_Dimitriadis

 

1896: Απόστολος Νικολαΐδης, πρώην πρόεδρος του Παναθηναϊκού. Προς τιμήν του, το γήπεδο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας φέρει το όνομά του. Ήταν αθλητής του δεκάθλου και είχε λάβει μέρος στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1920 στην Αμβέρσα. (Θαν. 15/10/1980)

Apostolos_Nikolaidis

 

1897 – Σίριλ Νόρμαν Χίνσελγουντ – Άγγλος χημικός και νομπελίστας

1902 – Γκάι Λομπάρντο, Καναδός μουσικός

1903 – Λου Γκέριγκ, Αμερικανός μπεϊζμπολίστας

1906 – Ερνστ Μπόρις Τσέιν, Γερμανο-βρετανός βιοχημικός και νομπελίστας

1911 – Στέλιος Φουσταλιεράκης, Φουσταλιέρης στο Ρέθυμνο Κρήτης. Δημιουργός, δεξιοτέχνης στο μπουλγαρί και ερμηνευτής των περισσοτέρων”καθιστικών σκοπών” της κρητικής μουσικής.

foustalieris

 

1919 – Λουί Ζουρντάν, Γάλλος ηθοποιός

1922 – Νιλς Μπορ, Δανός φυσικός και νομπελίστας

1930 – Τζίνα Ρόουλαντς, Αμερικανίδα ηθοποιός

1947 – Σαλμάν Ρασντί, Αγγλο-ινδός συγγραφέας

1954 – Καθλίν Τέρνερ, Αμερικανίδα ηθοποιός

1962 – Πόλα Αμπντούλ, Αμερικανίδα τραγουδίστρια

1970 – Αντώνης Ρέμος, Έλληνας τραγουδιστής

remos

 

1978 – Ντιρκ Νοβίτσκι, Γερμανός καλαθοσφαιριστής

1984 – Πολ Ντέινο, Αμερικανός ηθοποιός

1986 – Δημήτρης Σιαλμάς, Έλληνας ποδοσφαιριστής

 

 

Θάνατοι σαν σήμερα

 

1608 – Αλμπερίκο Τζεντίλι, Ιταλός νομικός

1844 – Ετιέν Ζοφρουά ντε Σεν Ιλέρ, Γάλλος φυσιοδίφης

1865 – Ευαγγέλης Ζάππας, έμπορος και εθνικός ευεργέτης. Με τη διαθήκη του όρισε να κτισθεί το Ζάππειο και χρηματοδότησε τη θεσμοθέτηση των Ολυμπιακών Αγώνων ανά τετραετία, παράλληλα με εκθέσεις βιομηχανικών και εμπορικών προϊόντων (4 συνολικά μεταξύ 1859 και 1888). Οι αγώνες αυτοί έμειναν γνωστοί στην ιστορία σαν Ζάππειες Ολυμπιάδες και αποτέλεσαν τον πρόδρομο των Σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων. (Γεν. 1800)

Evaggelos_Zappas

 

1867 – Μαξιμιλιανός Α’, αυτοκράτορας του Μεξικού

1876 – Μιχαήλ Μπακούνιν, ρώσος θεωρητικός του αναρχισμού. (Γεν. 18/5/1814)

Mikhail_Bakunin

 

1937 – Τζέιμς Μάθιου Μπάρι, Σκωτσέζος συγγραφέας

1951 – Άγγελος Σικελιανός, από τους μείζονες Έλληνες ποιητές.Το έργο του διακρίνεται από έντονο λυρισμό και ιδιαίτερο γλωσσικό πλούτο. (Γεν. 15/3/1884)

Aggelos_Sikelianos-2

 

1993 – Ουίλιαμ Γκόλντινγκ, Άγγλος συγγραφέας

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

Facebook

Δημοφιλη