Connect with us

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Παρεμβάσεις και απαγορεύσεις των γονέων προς τα παιδιά τους τα παλιά χρόνια

Δημοσιεύτηκε

στις

Όταν η ζωή του παιδιού διέπεται από ελέγχους και κανόνες


Αναφερόμενος στη Κρήτη του χθές, έχω ξαναπεί και παλαιότερα, το πόσο οι Κρητικοί υπέφεραν και ταλαιπορήθηκαν από απανωτούς πολέμους, με συνέπεια αυτό να φέρει τότε πίσω το λαό της σε πολλά επίπεδα, και ασφαλώς και στο μορφωτικό. Οι γονείς παρ’ όλα αυτά, ποτέ δεν άφηναν τα παιδιά τους να μεγαλώνουν στην τύχη τους! Η κρητικιά μάνα, καθώς και ο πατέρας, χωρίς να έχουν ανοίξει βιβλίο, ήξεραν να διδάξουν τα παιδιά τους για πολλά θέματα, τα οποία πήγαζαν κυρίως από τη πείρα τους, και από διδαχές μεγαλυτέρων, που μεταδίδονταν από γενιά σε γενιά.

Μετά όμως και τον τελευταίο πόλεμο, τον εμφύλιο δηλαδή, άπαντες οι οικογενειάρχες είχαν επιδοθεί σε μια υπεράνθρωπη προσπάθεια, παρ’ όλη τη φτώχεια τους, να μορφώσουν αν είναι δυνατόν, όλα τα παιδιά της οικογέννειας τους! Έτσι βλέπαμε οικογένειες να βγάζουν και τέσσερα άτομα επιστήμονες! Γνωστό παράδειγμα η οικογένεια «Ζεάκη» στις Μοίρες που από τα πέντε παιδιά σπουδάσανε τα τέσσερα!
Και στην δική μου εποχή γύρω στο ’65, οι γονείς επέμεναν στη μόρφωση των παιδιών τους, λέγοντας μας να διαβάζουμε, τουλάχιστον εμείς, ώστε «να μην καταντήσουμε είλωτες σαν αυτούς» ! Να διαβάζουμε ήταν η επιμονή τους, γιατί αντίθετα θα γινόμαστε σκαφτιάδες, σκουπιδιάρηδες, ή διακονιάρηδες, φαμπρικάρηδες κλπ όπως μας έλεγαν. Είχε μαλλιάσει η γλώσσα τους να μας τονίζουν αυτά τα πράγματα! Σήμερα τα παιδιά από πολύ μικρή κιόλας ηλικία, γνωρίζουν σχεδόν τα πάντα, ακόμα και για το σεξ σε μια σχέση, αλλά και πολλές άλλες γνώσεις, αφού έχουν στη διάθεσή τους το ίντερνετ και τη τεχνολογία.

Δεν σταμάτησε ποτέ η κρητικιά μάνα, να διδάσκει τα παιδιά της, ποιό είναι το καλό και χρήσιμο στη ζωή τους, ποιές κακοτοπιές να αποφεύγουν, και φυσικά ακόμα και πως να φέρονται κόσμια σε ξένο σπίτι! Αξιοσημείωτες και οι δάφορες προλήψεις, που μετέφεραν οι γονείς στα παιδιά τους, λέγοντας τους απλά τη κλασσική φράση: «Και εμείς έτσά τα βρήκαμε και έτσά σας τα μεταφέρουμε»!

Στο παιδί όμως δίδονται πέραν τις προλήψεις και δισειδαιμονίες, και διάφορες πραχτικές για προφύλαξη από τυχόν κινδύνους, αλλά και οδηγίες καλής συμπεριφοράς και ευγένειας, όπως λέμε σαβουάρ – βίβρ! Τις οδηγίες αυτές, πέραν της απαίτησης να τις εφαρμόζουν τα παιδιά τους, τις περισσότερες από αυτές τις τηρούσαν φυσικά και οι ίδιοι οι γονείς!

Οι γονείς βέβαια, σε πολλά θέματα που περιέκλειαν κινδύνους, είχαν να παραθέσουν στά παιδιά τους σαν παράδειγμα προς αποφυγήν, κάποιες περιπτώσεις που δήθεν κάποτε συνέβησαν σε κάποιο άλλο παιδί, και το οποίο έκανε αυτό ή εκείνο και πέθανε ή τραυματίστηκε, οπότε δεν έπρεπε να το επαναλάβουν τα ίδια! Στην πράξη μπορεί να μην υπήρξε ποτέ τέτοιο περιστατικό!

Το σημερινό άρθρο αναφέρει τέτοιες συμβουλές και κανόνες παλιότερων εποχών προς τα παιδιά, που σχετίζεται περισσότερο σε προσωπικές εμπειρίες του γράφοντος, και πηγάζουν όλες από την περιοχή της Μεσαράς. Επίσης αναφερόμαστε και σε κάποιες εμπειρίες του κ. Μύρωνα Μαραγκάκη και κας Βασιλείας Μαρκάκη από τη Γαλιά. Μπορεί ασφαλώς τα όσα αναφέρω παρακάτω, να μην ίσχυσαν ακριβώς τα ίδια σε όλες τις οικογέννειες της Κρήτης, και αυτό το διαπίστωσα σε άλλα παρόμοια θέματα μου, που μην γνωρίζοντάς τα κάποιοι συντοπίτες μας, είπαν πως γράφω άσχετα πράγματα με την Κρήτη! Φυσικά κάποια από αυτά επειδή σχετίζονται και σε βάθος χρόνου, ως εκ τούτου σε κάποιους ακόμα και κρητικούς, μπορεί να τους είναι εντελώς άγνωστα, αφού έχουν πρό πολλού εκπνεύσει!

Για να πάρουμε στο κλίμα των εποχών και να πάρουν και οι νεώτεροι μια ιδέα, θα αναφέρουμε εδώ 100 διάφορες περιπτώσεις συμβουλών και παραινέσεων προς τα παιδιά , αν και στην πραγματικότητα είναι πολύ περισσότερες!

Κίνδυνοι από σωματική βλάβη στη καθημερινή ζωή

1) Δεν θα καβαλάνε ποτέ «σελάδες» τα κορίτσια στο γαϊδούρι!
«Σελάδες» λέμε τον τρόπο καβαλικέματος όταν η σέλα ή το σαμάρι ή η ράχη του ζώου είναι ανάμεσα στα πόδια του αναβάτη. Αυτό φυσικά αποσκοπούσε, στο να μην χάσουν τη παρθενιά τους τα κορίτσια. Το ίδιο και να μην ανεβαίνουν σε κλάδους δένδρων σε στύλους κλπ.

2) Δεν επιτρέπεται η καβάλα αριστερά στο γαϊδούρι ή άλογο «μονόπαντας». Η καβάλα «μονόπαντας» λέγεται και «γυναικεία καβαλαρία», δηλαδή με τα πόδια ενωμένα, και να κρέμονται από την μία πλευρά του σωμαριού! Θα πρέπει πάντα άπαντες να κάθονται «στα δεξά», δηλαδή να κρέμονται τα πόδια τους από τη δεξιά πλευρά του σωμαριού.
Όσοι λαοί καβάλαγαν «στα αριστερά», τους θεωρούσαν αντίχριστους, γιατί ήταν ανάποδα. Έπρεπε όλοι να καβαλάνε με τα πόδια δεξιά του γαϊδουριού, γιατί έτσι καβάλαγε και ο Ιωσήφ όταν διέσχισε την έρημο! Φυσικά και αργότερα ο Χριστός. Αυτό συμβούλευαν τα παιδιά, γιατί αν επρόκειτο να συμβεί κάτι, να γλιστρήσει ή να παραπαντήσει το ζώο και πέσει, να μπορούν ευκολότερα να πηδήσουν κάτω χωρίς να χτυπήσουν!

3) Δεν επιτρέπεται να μιλάνε τα παιδιά εν ώρα φαγητού, και ο λόγος να μην πάει ο φαγητό στον «κακό λαιμό»! «Κακός λαιμός» ήταν ο λάρυγκας που οδηγεί στον πενυμονα, και «καλός» ο φάρυγγας που οδηγεί στο στομάχι. φυσικά αυτά όλα για προληπτικούς λόγους.

4) Δεν επιτρέπεται τα παιδιά να σκεπάζονται «αποκορφίς», δηλαδή στον ύπνο να σκεπάζουν με το κλινοσκέπασμα το πρόσωπό τους. Κι αυτό απλά για «να μη κρουφτούνε», δηλαδή μη πάθουν ασφυξία!

5) Δεν επιτρέπουν στα παιδιά να κοιτάνε σε πηγάδι ή γκρεμό, «γιατί είναι κάτω μια κακή νεράιδα και θα τα τραβήξει κάτω»! Αυτό το λέγανε για να μην πλησιάζουν γλυστρίσουν ή ζαλιστούν και πέσουν μέσα.

6) )Δεν επιτρέπεται τα παιδιά «να ρουφούνε χοχλιούς», όπως με ρύζι ή γιαχνί που έχουν ζουμί! Ο λόγος και εδώ προφανής, γιατί πάνω στο ρούφηγμα «μπορεί να καταπιούν τη κούπα» (το χοχλιό)! Τους λέγανε δε πάνω σε αυτό, πως κάποτε ένα παιδί ρούφηξε ένα χοχλιό, ήκατσε στο λαιμό του και πνίγηκε!

7) Δεν επιτρέπεται στα παιδιά να παίζουν ποτέ με μυτερά αντικείμενα όπως μαχαίρι πηρούνι ή ψαλίδι, το οποίο ψαλίδι μάλιστα δεν έπρεπε να το πλησιάζουν κοντά στα μάτια τους! Η εξήγηση που έδιναν ήταν, «γιατί το ψαλίδι έχει μαγνήτη, και τραβά το φώσφορο των αμαθιώ»! Έτσι ο μαγνήτης του ψαλιδιού, αλλά και κάθε μαγνήτης, τράβα όλο το μάτι και το βγάζει έξω! Ο λόγος και εδώ είναι προληπτικός, και αποσκοπούσε απλά στο να μη καρφωθεί το ψαλίδι ή το μυτερό αντικείμενο στο μάτι τους!
Εδώ βέβαια είχε υπαρξει αληθινό περιστατικό, στη περιοχή Μεσαράς, που καρφώθηκε ψαλίφι στο μάτι του και τυφλώθηκε.

8) Δεν επιτρέπεται να κάθονται παιδιά πολύ κοντά στη φωτιά στη παρασθιά (τζάκι) για να ζεσταθούν, γιατί «θα πετάξουν φοράδες»! Προληπτικό, γιατί πράγματι κοκκινίζουν τα πόδια στα μπούτια, και κάνουν κόκκινα τετράγωνα σημάδια, με αποτέλεσμα το κακό κυκλοφορικό.

9) Δεν πρέπει να πίνουν νερό και να «μπουκιάζουν το σωλήνι» της βρύσης, γιατί «θα πετάξουν χαλιναράδες, ή λειχήνες», που ήταν ασθένειες της εποχής. Ήταν ασθένειες που προσέβαλαν το δέρμα και τους βλεννογόνους του στόματος! Προληπτική λοιπόν η υγιεινή του στόματος και εδώ.

10) Δεν επιτρέπεται στην εξοχή να κοιτάνε τον ήλιο όταν πίνουν νερό! Επίσης δεν επιτρέπεται ιδρωμένα ή μετά από τρέξιμο και λαχανιασμένα να πίνουν νερό! Ο λόγος όπως λέγανε, γιατί μπορεί να πάθουν συγκοπή. Σαν παράδειγμα έφερναν τον Μέγα Αλέξανδρο, που ενώ ήταν ιδρωμένος, έκανε το λάθος και έσκυψε να πιεί νερό από τον Ευφράτη και πέθανε!

11) Δεν επιτρέπονται τα παιδιά και γενικά σε όλους να πηγαίνουν αριστερά του αυτοκινητόδρομου! Έπρεπε να βαδίζουν πάντα δεξιά, να μην τα χτυπήσουν τα αυτοκίνητα, όπως έλεγε τότε ο κανόνας οδικής συμπεριφοράς! Σήμερα αυτό έχει σαφώς αλλάξει, και η προτροπή είναι να βαδίζουν πάντα αριστεράτου δρόμου! Ο λόγος προφανής. Δεν κινδυνεύουν να τα χτυπήσει κάποιο αυτοκίνητο από πίσω τους. Όσο για τα μπροστινά, απλώς άμα αντιληφθούν κάποιο αυτοκίνητο που έρχεται πάνω τους, επειδή το βλέπουν, προλαβαίνουν να πεταχτούν λίγο πιο πέρα και να σωθούν!

12)Απαγορεύεται στα παιδιά να παίζουν με τα σπίρτα ή τσακμάκια!
Το ευκολώτερο πράγμα ήταν να βάλουν φωτιά τα ίδια στο σπίτι!

Ζώα, έντομα και πουλιά που ποτέ δεν πρέπει να σκοτώνουν

13) Δεν πρέπει να σκοτώνουν ποτέ «σουρσουράδα» (σουσσουράδα), γιατί αν τη σκοτώσουν θα τρέμουν σε όλη τους τη ζωή τα χέρια τους»! Ο λόγος που το λέγανε αυτό, ήταν να μη χαθεί η σουσουράδα από τη φύση, αυτό το συμπαθέστατο πτηνό με την αδιάκοπα κινούμενη ουρά του,που πάντα κάνει ολοήμερη συντροφιά στο ζευγά ακολουθώντας την αυλακιά, ψάχνοντας για σκουλήκια ή άλλα έντομα που βρίσκονται στο χώμα!

14) Δεν σκοτώνουν ποτέ ζιγαρδέλι (είδος καρδερίνας), και αυτό γιατί είναι «το αηδόνι της Κρήτης», με το όμορφο κελάηδημα, και φυσικά όμορφο κι αυτό στολίδι της φύσης!

15) Δεν σκοτώνουν ποτέ «το αλογάκι τση Παναγίας»! Το «άθώο» αυτό πράσινο έντομο που μοιάζει με αλογάκι, είναι το «αλογάκι της Παναγίας» άρα είναι και ιερό! Για να δούνε οτι πράγματι είναι τση Παναγίας, το άφηναν να σταθεί όρθιο, κι άμα σταθεί στα μπροστινά του πόδια είναι του Σατανά, αμα όμως σταθεί στα πισινά πόδια και σηκώσει τα μπροστινά, τότε είναι σίγουρα …της Παναγίας! Έτσι για να δούν ποιανού είναι τελικά, του έλεγαν:
“Αν είσαι άλογο τση Παναγίας, σήκωσε τα μπροστινά σου πόδια!
Αν είσαι του σατανά σήκωσε τα πισινά!”
Πάντα όμως το αλογάκι σήκωνε τα μπροστινά του πόδια, φυσικά λόγω ανατομίας του εντόμου! Έτσι φυσικά όλα τα αλογάκια σήκωναν τα μπροστινα άρα έβγαινε και το συμπέρασμα, πως όλα είναι της Παναγίας! Ένα πράγμα όμως δεν ήξεραν τότε, πως το «άθώο» αυτό αλογάκι, μόνο αθώο δεν ήταν! Στην πραγματικότητα είναι το πιό αιμοβόρο και καταστρευτικό από όλα τα έντομα! Φτάνει να πούμε πως την ώρα του οργασμού για ζευγάρωμα με το αρσενικό, μόλις τελειώσει το αρσενικό, το θυλικό του κόβει το λαιμό και το καταβροχθίζει! Ανατομικά βέβαια το θυλικό είναι πολύ μεγαλύτερο του αρσενικού!
Πάντως στην Κρήτη το αλογάκι της Παναγίας θεωρείται πως φέρνει γούρι, προφανώς για αυτό το λόγο, επειδή καθαρίζει το τόπο από τα άντομα.

16) ) Δεν σκοτώνουν ποτέ σαμάμουθα (σαμιαμίδι)! Το σαμιαμίδι είναι πάντα χρήσιμο σε κάθε σπίτι, αφού τρώει όλα τα έντομα! Παράλληλα κάνει και παρέα στους συγκάτοικους!

17)Δεν σκοτώνουν ποτέ αφορδακό (βάτραχο) γιατί όποιο παιδί σκοτώσει ή πατήσει βάτραχο, «θα τον βρει αργά στο κουτάλι του»! Δεν γνωρίζουμε ακριβώς την αιτιολογία αυτή, προφανώς δεν θεωρούσαν απαραίτητο να σκοτώνουν βρατράχια που ήταν αθώα, και έτρωγαν κι εκεινα τα διάφορα έντομα.

18) Δεν πρέπει να σκοτώνουν καλογεννούσα (νυφίτσα), και ο λόγος «γιατί το μαθαίνουν οι άλλες καλογεννούσες και πλάκωναν μετά για εκδίκηση όλες μαζί στο κοτέτσι, και δεν αφήνανε ουτέ μία κόττα»! Αυτό το κάνανε για να εκδικηθούν οι άλλες, και να κάνουν έτσι περισσότερη ζημιά! Η λύση είναι απλή, να μην τη σκοτώσουν τη καλογεννούσα, αλλά να της «στήσουν τελάρο»! Να «τη δέσουν», δηλαδή να της κάνουν μάγια, με το να της διαβάσουν τη σχετική γηθειά, στήνοντας το «τελάρο» αυτό, που ήταν δύο ξυλάκια καρφωμένα όρθια στο χώμα, και ένα στηριγμένο από πάνω σε σχήμα «Π».

19) Δεν έπρεπε τα παιδιά να σκοτώνουν τις «λαμπρές», που ήταν κάτι στενόμακρα έντομα (όχι πασχαλίτσες), και που εμφανιζόταν την Άνοιξη, γιατί άμα τις σκοτώνουν δεν θα έρθει η Λαμπρή! Αυτό γιατί πάντα εκείνες παρουσιαζόταν κοντά στη Λαμπρή.

20) Δεν σκοτώνουν «σκλόμπα» (κουκουβάγια), γιατί είναι σύμβολο της σοφίας και των γραμμάτων! Μπορούσαν όμων να πιάσουν εύκολα μια κουκουβάγια στη φωλιά της και να παίξουν μαζίτης το παιγνίδι «Ε κυρά Πινακωτή»! Την έπιαναν λοιπόν από το τσουλούφι του κεφαλιού με τα δύο δάχτυλα, λέγοντας της:
“Ε κυρά Πινακωτή, γύρνα απ’ τ’ άλλο σου αυτί!”
Τότε εκείνη έκανε μισή στροφή αριστερά ή δεξιά, καθε φορά που της έλεγαν αυτή τη φράση!

21) Δεν σκοτώνουν ποτέ χελιδόνια, ούτε χαλάγανε ποτέ χελιδονοφωλιά! Αυτό έφερνε κακοτυχία, απεναντίας όποιος άνοιγε το σπίτι του (σπαζοντας λίγο το τζάμι) για να κάνουν φωλιά τα χελιδόνια, αυτό έφερνε μεγάλη τύχη στο σπιτικό!

Οι καλοί τρόποι και τα σαβουάρ βίβρ!
———————————————–

22) Το κάθε παιδί σαν σηκωθεί το πρωί, πρέπει να πλυθεί, να ντυθεί, να πει το «Πάτερ ημών» και μετά να πει σε όλους «καλημέρα»!

23) Δεν επιτρέπεται τα παιδιά οπουδήποτε, να περιμένουν να τους πει «το καλημέρα» κάποιος μεγαλύτερος τους, αλλά εκείνα είναι υποχρεωμένα να χαιρετάνε τους πάντες στο δρόμο! Στο δρόμο θα πρέπει να λένε «χαίρεται» σε όποιον συναντάνε! Για το «καλημέρα ή χαίρεται» υπάρχουν κανόνες επίσης και για τους μεγάλους, το ποιος θα το πει πρώτος, όπως. Το «καλημέρα» το λέει πρώτος ο καβαλάρης στον πεζό! Το λέει πρώτος εκείνος που προχωράει στο δρόμο σε εκείνον που είναι σταματημένος! Το λέει ο μικρότερος τη τάξει ή βαθμό, σε μεγαλύτερο, όπως ο αγρότης στον αγροφύλακα, ο αγροφύλακας στον παπά πρόεδρο, ο χωροφύλακας στον ενωματάρχη, ο δάσκαλος στον Επιθεωρητή κλπ.

24) Δεν προχωράνε ποτέ τα αγόρια πίσω από κορίτσια ή σε γυναίκες όταν ανεβαίνουν σκάλες, σκαλοπάτια ή δύσκολη ανηφόρα! Αυτό βέβαια από σεβασμό, και φυσικά ίσχυε και για τους μεγάλους! Δεν επιτρέπεται φυσικά στα παιδιά να πλησιάζουν εκεί που δουλεύουν εργάτριες στο αμπέλι, ή όταν μαζεύουν ελιές όπου ανεβαίνουν οι εργάτριες και στην ελιά! Ο λόγος προφανής, για να μην φέρουν σε δύσκολη θέση το κορίτσι με το να φανούν ψηλά τα πόδια τους. Σήμερα βέβαια αυτό έχει αλλάξει κάπως, και ο άνδρας θα αφήσει τη γυναίκα να προχωράει μπροστά, όταν πρόκειται να ανέβει σκαλοπάτια, κυλιόμενες σκάλες ή δύσκολες ανηφόρες! Εκείνος θα είναι πίσω της, για να τη προσέχει μη τυχόν γλιστρήσει και πέσει,οπότε να προλάβει να την συγκρατήσει! Πάλι στο κατέβασμα, είναι μπροστά ο άνδρας και προσέχει μην γλυστρήσει ή σραβοπατήσει και πέσει η γυναίκα, οπότε να προλάβει να την συγκρατήσει.

25) Τα κορίτσια δεν έπρεπε να κάνουν παρέα τα αγόρια. Οι λόγοι πολλοί που σχετίζονται με την τιμή τους. Στην εξοχή που πήγαιναν και κορίτσια και «εβλέπανε τα έχνη τους» εκεί χωριστή παρέα κάνανε τα κορίτσια και χωριστή τα αγόρια.

26) Σε κόσμο δεν επιτρέπεται τα παιδιά να δείχνουν κάποιον με το δάχτυλο τους, αυτό θεωρείται αγένεια.

27) ) Δεν θα καβαλάνε ποτέ, ιδιαίτερα σαν μεγαλώσουν στο γαϊδούρι οι άνδρες, και η γυναίκα τους να ακολουθεί με τα πόδια! Αυτό θεωρείται μεγάλη ασέβεια ως προς τη γυναίκα, και προπάντων ανανδρία! Αυτό κυρίως επικράτησε μετά τον Αλβανικό πόλεμο, όπου πήγαν κρητικοί να πολεμήσουν, και αντιμετώπισαν τέτοια θεάματα! Εκεί στην Ήπειρο είχαν έθιμο να καβαλάνε οι άνδρες, και οι γυναίκες πίσω να έρχονται με τα πόδια, κουβαλώντας μάλιστα και ένα δεμάτι ξύλα! Οι Κρητικοί βέβαια όπου έβλεπαν αυτό το θέαμα, τους άνδρες τους πλάκωναν στο ξύλο! Φυσικά τους έλεγαν:
“Δεν ντρέπεσαι κοντζάμ άνδρας, να καβαλάς εσύ και τη γυναίκα σου να την έχεις με τα πόδια?”
Εκεί βέβαια απαντούσαν κυρίως οι γυναίκες, που έλεγαν:
“Εγώ τον θέλω να καβαλάει ο άνδρας μου, γιατί τον θέλω ξεκούραστο το βράδυ!”

28) Δεν επιτρέπεται στα παιδιά να αντιμιλούν στους γονείς τους ή δασκάλους, και γενικά στους μεγαλύτερους, αλλά να αποδίδουν ουν πάντα τον απαιτούμενο σεβασμό.
.
29) Δεν έπρεπε τα παιδιά να ρεύονται ή να εξαερίζονται μπροστά σε άλλους, αυτό θα ήταν αγένεια προς τους πλησίον τους!

30) Κάθε παιδί σαν περνά από εκκλησία ή νεκροταφείο, θα πρέπει να κάνει το σταυρό του, και γενικά πάντα όποτε παίζει η καμπάνα, στρέφοντας το κεφάλι τους προς την Ανατολή! Αν είναι ξαπλωμένα δεν κάνουν ποτέ το σταυρό τους, ούτε καθιστά, παρά αφού σηκωθούν όρθια! (Μάθανε τα παιδιά και έκαναν το σταυρό τους, ακόμα και όταν χτύπαγε το ρολόι του χωριού για να δηλώσει την ώρα)!

31) Απαγορεύεται τα παιδιά να κοιτάνε κάποιους, την ώρα που αλλάζουν τα ρούχα τους, ή κάνουν την ανάγκη τους, χωρίς να γνωρίζουν οι ίδιοι την παρουσία τους. Απαγορεύεται επίσης και να παρίστανται τα παιδιά σε γέννες!

32) Κάθε παιδί πρίν πάει να κοινωνήσει, θα πρέπει να πάρει την ευκή των γονιών του. Επίσης να πάρει συγχωρμό από τα αδερφια του και λοιπούς συγγενείς που τυχόν ειχαν εκφραστει στο παρελθόν ασχημα! Το παιδί θα ζητήσει συγχώρεση λέγοντας:
«Συγχώρεσέ με και ο Θεός να σου συγχωρέσει!»

33) Μετά τη Θεία Κοινωνία δεν θα πρέπει να γλύψουν κόκαλο ή χοχλιό ουτε ελια ουτε να φτύσουν. Στο σπιτι πρέπει να πιουν μια γουλια κρασί να ξεπλυνουν το στομα τους. Οτιδήποτε πάντως γλύψουν πρέπει να πετιέται μετά αυτό στη φωτιά!

34) Όταν έχουν απορία τα παιδιά, και οι μεγάλοι τους επεξηγούν, να μην δείχνουν έκπληκτοι εκφραζόμενοι με παρατεταμένο «Αααααα…εδά κατάλαβα!»! Γιατί αφήνουν στους άλλουςνα εννοηθεί η φράση «Αααα… ήρθε το βούι (βόδι) απ το νερό»! Όταν τους φωνάζουν οι μεγάλοι να μην απαντάνε με ένα «ήντα» ή «τί», αλλά με ένα «ορίστε»!

35) Κάθε παιδί, το βράδυ πριν κοιμηθεί, έπρεπε υποχρεωτικά να κάνουν 40 μετάνοιες και να πουν και το πατερ υμων! Όλα τα παιδιά τους άρεσε αυτό, γιατί το θεωρούσαν κατι σαν γυμναστική όπως τις γνωστές κάμψεις, και τις μετρούσαν κιόλας! Έτσι δικαιολογείτο που οι κρητικοί –ες, είχαν αργότερα γυμνασμένο κορμί και λεπτή μέση!

Σε επίσκεψη σε σπίτι
—————————

36) Δεν επιτρέπεται στα παιδιά σε επίσκεψη σε σπίτι να κουνάνε τα πόδια τους όταν κάθονται στη καρέκλα, αν θέλουν να δώσουν την εντύπωση του φρόνιμου παιδιού! Πάνω σε αυτό του μάθαιναν και μία σχετική λαίκή φράση:
“Σα θες να ιδείς τον άθρωπο, καρέκλα τον ε κάτσε,
Κι αν δε κουνεί τα πόδια του, φρόνιμο τον ε γράψε!”
Ή έλεγαν:
“Αν θες να ιδείς τον φρόνημο, ψηλά να τονε κατσεις,
κι α δε κουνεί τα πόδια του, φρόνημο να τον γράψεις!”

37) Δεν επιτρέπεται να κάθεται το παιδί με σταυρωμένα τα χέρια, γιατί είναι σα να παριστάνει το πεθαμενο!

38) Όταν μιλάνε στα παιδιά οι μεγαλύτεροι, εκείνα να δεν πρέπει να μασάνε τσίχλα!

39) Όταν η οικοδέσποινα κεράσει τους καλεσμένους στο ξένο σπίτι, δεν πρέπει το παιδί «να απλώσει τη χαχαλιά του», και να γεμίσει τη φούχτα του καραμέλες ή οτιδήποτε άλλο! Πρέπει προσεκτικά με τα δύο του δάχτυλα να πάρει μία το πολύ δύο!

40) Τα κορίτσια δεν επιτρέπεται να καθίζουν σταυροπόδι, αυτό είναι αγένεια, γιατί το σταυροπόδι είναι μόνον για τους άνδρες! Όμως το έλεγαν οι μητέρες στα κορίτσια τους αυτό, για τον μοναδικό λόγο μη τυχόν φανεί το βρακί τους, γιατί έτσι δίνουν την εικόνα άσεμνου κοριτσιού!

41) Δεν έπρεπε να παιδιά να βάζουν το δάχτυλο στα ρουθούνια τους, ή να ξύνουν τη μύτη τους! Δεν έπρεπε να ρουφάνε τσι μύξες τους. Πρέπει πάντα στη τσέπη τους να έχουν μαντιλάκι καθαρό, και με αυτό να τη φυσίξουν να καθαρίσει! Φυσικά δεν πρέπει να ρουφάνε οτιδήποτε υγρό, σούπα γάλα τσάι κλπ. Ο ήχος προκαλέι αηδία στους άλλους!

42) Δεν επιτρέπεται σε ξένο σπίτι να κόβουν τα νύχια τους.
Απαγορεύεται επίσης στα παιδιά «να τρώνε τα νύχια τους», γιατί δεν θα μεγαλώσουν! Άσχημο θέαμα αυτό για κάποια παιδιά, που τους είχε γίνει εμμονή, και φυσικά είχαν συνεχείς επιπλήξεις από τους γονείς ή δασκάλους.

Συνεχίζεται…

Κείμενο: Γεώργιος Χουστουλάκης

Στη συνέχεια:
Κανόνες και σεβασμός στους μεγαλυτέρους,
Κανόνες εν ώρα φαγητού
Διάφορες προλήψεις και δισειδαιμονίες της εποχής
και διάφορα άλλα.

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Ποια είναι τελικά τα χαμοκάρυδα της Κρήτης;

Δημοσιεύτηκε

στις

Ειναι οντως τα χαμοκαρυδα της Κρητης, ενα ειδος μυκητα, που φύεται τον χειμωνα κατω απο τις αλαδανιες στα Χανια


Να ειναι αραγε τα χαμοκαρυδα, οι κροκοι που χρησιμοποιουν στη μαγειρικη? Χαμοκαρυδα τα λενε κι αυτα.

Πολλα ακουμε για τα μυστηριωδη αυτα φυτα, συγκεκριμενα για τη ριζα του φυτου, αλλα λιγοι γνωριζουν το θεμα, και περισσοτερο οι νεοι, καθ οτι το φυτο αυτο εχει εξαφανιστει τωρα και πολλα χρονια, και μοναχα οι παλαιωτεροι στα ορεινα της Κρητης το εχουν κατα νου, αφου το εχουν δοκιμασει στην νεανικη τους ηλικια σαν εκλεκτη ιδιαιτερη τροφη.

Η κατηγορια που ανηκει το φυτο λεγεται pumpere lifere , και ειναι ποα πολυετης.

Υπαρχουν διφορες κατηγοριες στην οικογεννεια αυτη οπου ανηκουν και οι κορδοκαρες.

Ο λαος τα ονομαζει χαμοκαρυδα, η αρκαλοψωμα, λεπτοκαρυδα η μανες.

Ειναι ενα χαμηλο φυτο που το προδιδουν κυριως τα ανθη του, τα οποια ανθιζουν Απριλιο με Μαιο.

Το φυτο φυεται σε ορεινες η ημιορεινες ζωνες, σε χερσαια ακαλλιεργητα χωραφια, στις ακρες των δρομων, η σ καλληεργημενα χωραφια με ελαφρυ αλετρι.

Το χαμοκαρυδο το συνανταμε σε πολυ μικρους πληθυσμους στη φυση, γιαυτο εξ αλλου ειναι και δυσευρετο, και θεωρειται εξαιρετικα σπανιο φυτο.

1545193_871591132920187_4591252932640327974_n

Ειναι φυτο που τρωγετα η ριζα του, που μοιαζει με καρυδι, η με πατατα, αλλα και α φυλλα του γινονται τσιγαριστα.

Τα χαμοκαρυδα τρωγονται ωμα αλλα και ψητα. Θεωρειται εκλεκτικος ”μεζες”, αφου εχει μια ιδιαιτερη γευση που εχει πολλους φανατικους φιλους.

Για να το βρει κανεις θα πρεπει να το αναζητησει στους ειδικους τοπους που φυεται , να σκαψει στη ριζα του φυτου, περιπου απο 10 με 20 εκατοστα στο εδαφος για να αποκαλυφθει το χαμοκαρυδο.

Δεν ειναι ομως και λιγες οι φορες, που στο θερος το δραπανι αναμεσα στα σιτηρα αρπαζε και τον βλαστο χαμοκαρυδου και επειδη ηταν επιφανειακο ξεπατωνοταν ευκολα,, σε οποιον τυχαινε το ετρωγε φυσικα.

Για να φας ενα χαμοκαρυδο, θα πρεπει να το πλυνεις απο τα χωματα, να καθαρισεις τον φλοιο. και στη συνεχεια να αφαιρεσεις εσωτερικα την ”καρδια” που ειναι σκληρη, και το υπολοιπο τρωγεται.

Δεν θα πρεπει να παραλειψω να πω, οτι τα δυσκολα φτωχα χρονια, τα παιδια που εβοσκαν τα ζωα στην εξοχη στα χωρια, ειχαν κατα νου τα χαμοκαρυδα, οπως και οτιδηποτα τρωγεται, και ηταν χαρα τους να τα βρουν και να τα γευτουν καθ οτι η πεινα… δεν εκανε αστεια!

Ειχα ομως την τυχη προσωπικα, να ανακαλυψω επι τελους αυτο το σπανιο ειδος, στα ορεινα της Κρητης, που τειναι και προς εξαφανιση, και σας παραθετω το φωτογραφικο υλκο

Φωτογραφια – κειμενο: ΧΟΥΣΤΟΥΛΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Οι μάγειροι στα χωριά της Μεσαράς τα ελιά χρόνια

Δημοσιεύτηκε

στις

Οι παραδοσιακοί μάγειροι της Κρήτης, ήταν άνθρωποι με φυσικό ταλέντο, με αυξημένη αντίληψη, και με γνώσεις που είχαν μεταδοθεί σε αυτούς από περασμένες γενιές


Οι μάγειροι βοηθούσαν σε γάμους, αρραβώνες βαφτίσεις, εκκλησιαστικές γιορτές σε πανηγύρια, σε ζεύκι, και γενικά σε μεγάλα γλέντια, που οι δουλειά τους ήταν οι ετοιμασίες που σχετίζονται με το μαγείρεμα. Πολλοί στην Κρήτη πίστευαν ότι το μαγείρεμα κανονικά είναι «αντρική υπόθεση», και αυτό το στήριζαν στην αυξημένη αντίληψη, αλλά και αγάπη που είχαν οι άνδρες κάποιο στον τομέα αυτόν. Βέβαια στη μαγειρική στους γάμους πολλές φορές υπήρχαν και γυναίκες, εξ ίσου άξιες και ικανές, που η φήμη τους φτάνει και μέχρι των ημερών μας. Όλοι οι μάγειροι χωρίζονταν σε δύο βασικές κατηγορίες, οι μάγειροι «στο κελαρικό», και οι μάγειροι «στον ξυλοφουρνο». Κοντά στους μάγειρες στα γλέντια είχαμε και τους παραδοσιακούς σερβιτόρους που βοήθαγαν και εκείνοι γενικά στις δουλειές όπως και οι γυναίκες, αλλά κύρια δουλειά τους ήταν το σερβίρισμα.

Στο κελαρικο

Ο άνθρωπος που είχε ειδικά καθήκοντα αλλά και τις γνώσεις να ξεχωρίζει τα κρέατα ανά κατηγορία, λεγόταν «Κελάρης» και η δουλειά του να αναλαμβάνει το λεγόμενο «κελαρικο». Ο Κελάρης ήταν απαραίτητος, και κυρίως στους γάμους, αλλά και σε κάθε εκδήλωση που περιελάμβανε συνεστίαση, γιατί ήταν εκείνος που παρελάμβανε όλα τα κρεατικά από τα κανίσκια, και ξεχώριζε ποια είναι κατάλληλα για την περίσταση. Ξεχώριζε δηλαδή Ο Κελάρης, ποια προορίζονται για ψητά, ποια κάνουν για βραστά και ποια για οφτά ή ψητά.
Τα βραστά θα μπουν σε καζάνια στη παρασθιά, τα ψητά θα μπουν στα ταψιά με πατάτες και στο φούρνο, ενώ τα οφτά σε ταψιά με κλιματόβεργες. Κάθε καλεσμένος στο γάμο, στο κανίκι του μπορεί να είχε εκτός των άλλων και κρέας, συνήθως ένα γουλίδι, μισό αρνί ή ολόκληρο, ανάλογα την συγγένεια, και αμέσως το παρελάμβανε ο Κελάρης. Αρχικά τα κρέατα της ημέρας τα κρεμούσε προσωρινά στα τσιγκέλια, τα οποία βρισκόταν είτε σε κάποιο δένδρο με δροσερό ίσκιο, είτε σε κάποιο ελεύθερο δροσερό δωμάτιο, αποθήκη κλπ. Εκεί ο κελάρης τα ξεχώριζε σε κατηγορίες, όπως αναφέραμε παραπάνω. Επειδή ακριβώς ήθελε η δουλειά αυτή άνθρωπο με μεγάλη εμπειρία να τα κάνει όλα αυτά, για αυτό δεν αναλάμβανε κανείς άλλος, πέραν του κελάρη.
Στο χωριό μας τη Γαλιά είχαμε την τύχη να έχουμε ικανούς κελάρηδες , και ο καλύτερος στο είδος του ήταν σίγουρα ο γνωστός σε όλους Μανώλης Ζαχαριουδάκης η «Κελάρης» όπως τον αποκαλούσαν, επίσης και ο Μανώλης Μαραγκάκης ή « Μαραγκομανωλης».
Ο Μανώλης ο Κελάρης της Γαλιάς που απεβίωσε μάλιστα πρόσφατα, είχε βοηθήσει με τις υπηρεσίες του σε πολλούς γάμους στο χωριό μας. Οι βοήθεια των μαγείρων, και των κελάρηδων γινόταν εθελοντικά και χωρίς πληρωμή. Ο Κελάρης της Γαλιάς ο Μανώλης, είχε βοηθήσει σε πολλά οικογενειακά τραπέζια γάμων και βαφτίσεων, που είναι βέβαιο ότι σε όλους εμάς θα μείνουν αξέχαστα!
Υπάρχει και μια παροιμία του λαού της Κρήτης, και μάλιστα πολύ γνωστή, που λέει:
«Α που ‘καμε ηγούμενος, ήκαμε και κελάρης»!
Η παροιμία ασφαλώς θέλει να πει, πως για να φθάσει κάποιος ψηλά, όπως ένας Ηγούμενος, πέρασε πρώτα και από τα χαμηλά στάδια, όπως το να βοηθάει στο μαγείρεμα, να σερβίρει κλπ. Από χαμηλά ξεκινά συνήθως κάποιος για να μπορέσει να φθάσει ψηλά, εννοεί ο λαός μας.

Στο ξυλοφουρνο

Ο μάγειρας που θα ανελάμβανε τις δουλειές του ξυλόφουρνου, ήθελε και αυτός να έχει αρκετή πείρα! Έπρεπε ανάλογα τα φαγητά στα ταψιά, ανάλογα τα κρέατα, να είναι σε θέση να γνωρίζει το πόσο δυνατό θα κάνει το φούρνο, βάζοντας τα κατάλληλα ξύλα, αλλά και πόση ώρα θα έχει μέσα τα ταψιά, και κάθε πόση ώρα θα τα γυρίζει να ψηθούν και από κάτω. Ένας έμπειρος στο είδος του στη Γαλιά ψήστης δηλαδή, ήταν ο Μανώλης Ζαχαριουδάκης, η «Ντουιντομανώλης».
Σπουδαίος μάγειρας ήταν και ο Καργάκης Ζαχαρίας από το Μονόχωρο ή Καργοζαχάρης . Δεν είναι εύκολο να μπορεί κάποιος να γνωρίζει τι κρέας ακριβώς είναι στο κανίσκι, αν προέρχεται από γέρικο ζώο και το κρέας του είναι σκληρό, ή από νεαρό χρονιάρικο ή βυζαστάρι , οπότε εξαρτάται και τι χρόνο χρειάζονται κάθε ένα από αυτά στο ψήσιμο.
Ακόμα δύσκολο είναι να είναι σε θέση να μπορεί ένας μάγειρας να βγάλει τις σωστές μερίδες, ανάλογα τους καλεσμένους να ξέρει τι ποσότητα φαγητού να ετοιμάσει.
Οι μάγειροι που ειδικεύονται στον ξυλόφουρνο, είχαν την ικανότητα να φτιάχνουν κρεατικά με πατάτες, αλλά και ψητά σωστά αλατοπιπερωμένα πάλι σε ταψιά, αλλά στον πάτο του ταψιού είχαν τοποθετήσει κλιματόβεργες. Πάνω εκεί ακουμπούσαν τα γουλίδια, και αφότου ψηνόταν, είχαν το χαρακτηριστικό άρωμα του ψητού κρέατος, που στη Κρήτη πάντα είχε την τιμητική του.

 

Από την άλλη, οι μάγειροι στα χωριά, αναλάμβαναν και τα καζάνια για τα βραστά, τα γαμοπίλαφα, και πιο παλιά «τα ροβίθια με τη κοιλιά γιαχνί», που χρόνια τώρα έχει εγκαταλειφθεί. Υπήρχαν και γυναίκες μαγείρισσες για τα βραστά, που έκαναν απίστευτες νοστιμιές, ακόμα και πατάτες που τις τηγάνιζαν σε μπόλικο λάδι αλλά στο καζάνι που τοποθετούσαν στην παρασθιά. Οι πατάτες ψηνόταν στο καυτό λάδι, φούσκωναν, έκαναν δέρμα απ ‘έξω, και είχαν φανταστική γεύση!
Οι μάγειροι στα χωριά ακριβώς λόγω πείρας, πάντα κατάφερναν και έβγαζαν ασπροπρόσωπους τους ανθρώπους που έκαναν το γλέντι, ποτέ δεν συνέβη η παραμικρή στραβή σε κανένα φαγοπότι.
Οι άνθρωποι αυτοί που βοηθούσαν στο κελαρικό, στο ψήσιμο και γενικά στα μαγειρέματα και σερβιρίσματα, είναι ευλογημένοι από το Θεό, ώστε να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στους συνανθρώπους τους, και για αυτό και πάντα ήταν ιδιαίτερα συμπαθείς από όλους, διότι τους είχαν συνηθίσει σε ευχάριστα γεγονότα.
Σερβιτόροι στα χωριά υπήρχαν περισσότεροι από τους μάγειρες, καθ ότι δεν απαιτούσε η δουλειά αυτή ιδιαίτερες γνώσεις. Πολλοί ήταν εκείνοι που ήταν ταχτικοί στα σερβιρίσματα, και πήγαιναν σε όλους σχεδόν τους γάμους, πέραν εκείνων που βοηθούσαν έκτακτα.
Οι άνθρωποι βέβαια που καλούσαν μάγειρες κελάρηδες και σερβιτόρους, ποτέ δεν τους άφηναν έτσι χωρίς κάποια δώρα στο τέλος. Φεύγοντας τους έδιναν ότι είχαν, συνήθως περισσεύματα από το γάμο, μια μπουκάλα κρασί, κρέας, γαμοκούλουρα κλπ.
Όλα αυτά βέβαια σιγά – σιγά τείνουν να χαθούν, όπως και τα παραδοσιακά γλέντια, και όλα πλέον τα αναλαμβάνει το κέντρο ή η ταβέρνα.
Όμως για εκατοντάδες χρόνια στα χωριά υπήρχε αυτή η ομαδικότητα, και άνθρωποι βοηθούσαν αφιλοκερδώς, που με λίγα λόγια υπήρχε σωστή αλληλεξάρτηση, φιλαλληλία αλλά και αγάπη μεταξύ των συγχωριανών. Ο κόσμος από την καλή σχέση μεταξύ τους, είχε μονάχα να κερδίζει, γιατί πιο πολύ λειτουργούσε η αλληλοβοήθεια παρά η πληρωμή σε χρήμα.
Όσοι πάντως έτυχε να παρευρεθούν καλεσμένοι σε γάμους στα χωριά της Κρήτης, έχουν να το λένε για τις νοστιμιές, αλλά και τη ποικιλία των φαγητών, που μπροστά στη τεχνική των παλιών αυτών μαγείρων, δεν πιάνουν μια οι σημερινοί σεφ της εποχή μας!

Κείμενο – φωτογραφίες: Γεώργιος Χουστουλάκης

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Η ζωή στο χωριό – Η κλώσσα με τα κλωσσόπουλα

Δημοσιεύτηκε

στις

Όσοι μεγαλώσατε σε χωριό, σίγουρα θα θυμάστε την κλώσσα με τα κλωσσόπουλα


Όταν μια κότα κάνει το χαρακτηριστικό ήχο κλου- κλου φουντώνοντας τα φτερά της, κάθεται  όλη μέρα στη φωλιά όπου γεννάει τ’ αυγά, σημαίνει οτι θέλει να κλώσσει.

Μάζεψα φρέσκα γονιμοποιημένα αυγά (δηλ.το κοτέτσι πρέπει να έχει κόκκορα) από τις υπόλοιπες κότες.

Σε μια κότα βάζουμε 12 το πολύ 14 αυγά για να μπορεί να τα σκεπάζει, εγώ της έβαλα 10 αυγά γιατί είναι νάνα.

Έβαλα ένα πλαστικό καφάσι με άχυρα μέσα στο κλουβί και της έβαλα μέσα τα αυγά.

Την πρώτη μέρα δεν τα ήθελε γιατί δεν της άρεσε το κλουβί και την έβγαλα έξω μαζί με το καφάσι και αμέσως έκατσε μέσα.

Το βράδυ την έπιασα στον ύπνο κα8 την έβαλα ξανά μέσα στο κλουβί. (Η απομόνωση είναι απαραίτητη για να μπορέσει η κλωσσού να επιβιώσει κα8 στην συναίνεσα και τα μικρά)

Λένε πως οι παλιές νοικοκυρές καθώς πήγαιναν να βάλουν τ’ αυγά στην κλώσσα, φορούσαν μαντήλι για να κάνουν τα μικρά λοφίο (σαν τσαλαπετεινός).

Αν πριν βάλουν τ’αυγά  φορούσαν κάλτσες  τα πουλάκια γινόταν «τσουραπάτα» δηλ. στα πόδια ήταν ντυμένα με  φτερά ως τα δάχτυλα.

Σημείωσα την ημερομηνία και λογικά μετά από 21 μέρες, τ’ αυγά σπάνε με τη βοήθεια της κλώσσας και τα μικρά ξεπροβάλλουν.

Για το λόγο ότι είναι Χειμώνας και κάνει κρύο είχαμε καθυστέρηση και το πρώτο πουλάκι το είδα σε 23 μέρες και σήμερα 24η μερά είχαν ξεπουλιάσει σύνολο πέντε.

Μέσα στο κλουβί τους έχει βάλει ειδικό φύραμα για πουλάκια και αμέσως πηγαίνουν και τρώνε.

Πείτε μου υπάρχει ομορφότερο θέαμα από αυτό;

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

Facebook

Δημοφιλη