Connect with us

ΙΣΤΟΡΙΑ

Μια μαρτυρία για την πατρότητα του τραγουδιού “Άστρα μη με μαλώνετε”

Δημοσιεύτηκε

στις

Μαρτυρία Του κ. Μύρωνα Μαραγκάκη –Ετών 87, Γαλιά, συνταξιούχος, και επίτιμος δημότης Γαλιάς


Μια σπουδαία μαρτυρία έχουμε σήμερα, και είναι του μεγάλου και γνωστού συλλέκτη 57 παλιών επαγγελμάτων, με το κάθε αντικείμενο του κάθε επαγγέλματος, που όλα πλέον έχουν χαθεί. Είναι του κ. Μύρωνα Μαραγκάκη, από τη Γαλιά.

Αυτή του η συλλογή και μόνον, τον έχουν καταξιώσει σε ολόκληρη την Κρήτη!

Ο κ. Μύρωνας Μαραγκάκης, που έχει στενή σχέση με λαογραφικά θέματα, θα μας πει κι αυτός, όχι τι άκουσε, αλλά το τι έζησε ο ίδιος, αφού την πατρότητα του τραγουδιού, αναμφισβήτητα την δίνει στον Λεφτέρη Μανασάκη τον Γαλιανό, μια και πολύ καλά τον θυμάται , και είναι σε θέση να εκφράσει ελεύθερα τη γνώμη του.

-Ήμουν κοπέλι, και θυμούμαι τον Λεφτέρη να τραγουδεί στις καντάδες, το «Άστρα μη με μαλώνετε»!

Θα μας πει σήμερα ο κ. Μύρωνας Μαραγκάκης, η Μαραγκομύρος.

Τα έχει ξαναπεί και στις τηλεοράσεις αυτά και στο ραδιόφωνο τελευταία, συγκεκριμένα στον κ. Βιτώρο, τα όσα γνωρίζει για το θέμα αυτό.

-Είχε βγάλει μια συλλογή από τραγούδια ο Λεφτέρης, που τα ονόμαζε τότε, «σκοπούς της νύχτας».

Το τραγούδι, «άστρτα μη με μαλώνετε» ,το είχε βγάλει δύο χρόνια πριν τον σκοτώσουν.

Τον σκότωσαν το 1944, και άρα το 1942, είχε ξεκινήσει να βγάζει τους σκοπούς της νύχτας, μαζί με άλλα 3 η 4 καινούρια τραγούδια ακυκλοφόρητα, τα οποία είχε σκοπό όλα, και με γενικό τίτλο «σκοποί της νύχτας», να τα γυρίσει σε δίσκο, μόλις φύγουν οι Γερμανοί.

Μάλιστα είχε προβεί και στις σχετικές ενέργειες, και είχε μιλήσει σε εταιρία στην Αθήνα για τον δίσκο αυτό.

Είχε σκοπό λοιπόν, και το είχε ήδη κανονίσει, μόλις φύγουν οι Γερμανοί, να πάει στην Αθήνα το έτος 1945, με αυτό το σκοπό, να γυρίσει δηλαδή δίσκο με τα τραγούδια του.

Όμως τον σκότωσαν το ’44, και η Κρήτη ακόμα είχε Γερμανούς στα Χανιά, δεν είχαν φύγει ακόμα τελείως.

Ατέλειωτες οι πρόβες στα πέτρινα σκαλιά του σπιτιού του!

Τα τραγούδια του, όσο ζούσε, τα έκανε συχνά πρόβες στα σκαλιά του σπιτιού του, όπως συνήθιζε, και άλλαζε συνεχώς τα γυρίσματα, καμιά φορά άλλαζε και τους στίχους, μέχρι να τα φέρει εκεί που ήθελε.

Πολλές φορές στο τραγούδι, έκανε και δέκα γυρίσματα συνεχόμενα!

Πήγαινε από μικρός σε παλιούς λυράρηδες, όπως πήγαινε και στο Μαγαρικάρι, έπαιρνε κάποια στοιχεία από τους πιο παλιούς που θαύμαζε, και προσπαθούσε να τα αναβαθμίσει, και να τα φτιάξει στα μέτρα του.

Στις προσπάθειές του αυτές, μπορούσε να είναι καθισμένος στα πέτρινα σκαλιά του σπιτιού του ατέλειωτες ώρες, και αν ήταν καλοκαίρι, επίσης ξενυχτούσαν και αρκετοί γείτονες μαζί του, που όλοι συνήθιζαν να κοιμόταν τότε στις ταράτσες.

Τόσο γλυκιά ήταν η λύρα του, τόσο μελωδική, που όλοι προτιμούσαν να ξαγρυπνάνε και να τον ακούνε, παρά να κοιμούνται!

Μέχρι τότε, οι κρητικοί σκοποί που έπαιζαν οι λυράρηδες, ήταν συνήθως μονότονοι, και κουραστικοί.

Έπιανε λοιπόν τους παλιούς αυτούς σκοπούς, που ήταν πολύ απλοί και μονότονοι, και τους πρόσθετε πολλά γυρίσματα, τους καταστούσε δηλαδή, πολύ πιο αξιόλογους, και τους έκανε να ακούγονται με πολύ μεγάλο ενδιαφέρον από όλους!

Ο Λεφτέρης πρόσθεσε πολλά γυρίσματα σε όλους τους κρητικούς σκοπούς, που τους έκανε περισσότερο ενδιαφέροντες στον κόσμο, επειδή κατάφερνε και τους μετέφερνε σε άλλη διάσταση!

Στο τραγούδι «άστρα μη με μαλώνετε», είχε προσθέσει και άλλες δύο με τρείς μαντινάδες που μιλούσαν για το φεγγάρι.

Στο καφενείο του στη Γαλιά, ερχόταν ταχτικά οι 5 με 6 φίλοι του, μεταξύ και αυτών και ο Καπαϊδώνης, αλλά και ο Καμπουρολεφτέρης η Καστελλολεφτέρης.

Ο Καστελλολεφτέρης ήταν από του Ρουφά, λεγόταν Καμπουράκης Λεφτέρης, αλλά ονομάστηκε έτσι, γιατί ο πατέρας του ήταν Καστελιανός, από το Καστέλι δηλαδή.

Επειδή ο Καστελλολεφτέρης έπαιζε αρχικά μαντολίνο, λαούτο και λύρα, παράλληλα έπαιζε και ο αδερφός του λύρα, έγιναν γνωστοί οι διό τους, και σαν «τα Καστελιανάκια»!

Τον Καστελλολεφτέρη Ο Λεφτέρης ο Γαλιανός, τον είχε πασαδόρο, και μαζί έπαιζαν τα τραγούδια του, στο καφενείο του τότε στη Γαλιά.

Τα τραγούδια του ο Λεφτέρης ο Γαλιανός, μπορεί να είχε ακούσει κάποια στοιχεία από κάπου, αλλά εκείνος τα διαμόρφωνε, προχώραγε περισσότερα βήματα και τα αξιοποιούσε κατάλληλα για να φέρουν όλα την δική του προσωπικότητα.

Τις λύρες του τις έφτιαχνε μόνος του. Αν καμιά λύρα δεν του έπαιζε καλά, την έσπαγε επιτόπου!

Ο Καστελλολεφτέρης, μια και σκοτώσανε το Λεφτέρη, περιέσωσε το τραγούδι, «άστρα μη με μαλώνετε», κάπου γύρω στο ‘54 και από αυτόν πλέον διαδόθηκε!

Χάρις στον Καστελλολεφτέρη, σώζεται σήμερα το γνωστό τραγούδι, και περισσότερο λόγω του δίσκου που του έδωσε άλλες διατάσεις!

Μέχρι τότε όμως, δεν γινόταν καντάδα στη Γαλιά να μην πούνε οι νέοι τότε τραγούδια του Λεφτέρη με τους σκοπούς της νύχτας.

Όλοι οι συνομήλικοι του τότε γνώριζαν τους σκοπούς της νύχτας, μαζί και το «άστρα μη με μαλώνετε», μια και ήδη από το 1944, ο Λεφτέρης ο Γαλιανός, τα είχε ήδη τελειοποιήσει, όπως και όλα τα τραγούδια της νύχτας, και ήταν στο τελικό στάδιο για εγγραφή!

Ο μουσικολόγος καθηγητής πανεπιστημίου και ο Λεφτέρης

Τη χρονιά που ο Μαραγκομύρος τελείωνε το Δημοτικό στη Γαλιά, με δασκάλους τον κ. Ριτσακάκη και τον κ. Κακέπη, πέρασε την αυλή του σχολίου μια κούρσα, που μέσα ήταν ένας καλοντυμένος κύριος, με ψηλό καπέλο, και φώναξε τα παιδιά να τα ρωτήσει που μπορεί να βρει τον Λεφτέρη τον λυράρη.

Τον πήγαν λοιπόν 150 μέτρα πιο πάνω, και τον άφησαν στο πατρικό του σπίτι, και μετά ξαναπήγαν στην τάξη, γιατί ήδη είχε τελειώσει το διάλειμμα.

Ο άνθρωπος αυτός, ήταν καθηγητής μουσικολόγος, του πανεπιστημίου Αθηνών καταγωγή από τα Χανιά.

Είχαν κατέβει με τα γυναίκα του προφανώς για διακοπές στην Κρήτη, αλλά κάπου είχε ακούσει για τον Λεφτέρη τον Γαλιανό, και ήθελε να τον γνωρίσει από κοντά!

Μέχρι το επόμενο διάλλειμα, μια ώρα δηλαδή, που ήταν και πάλι στην αυλή τα παιδιά και οι δάσκαλοι, επέστρεφε και ο Καθηγητής από την συνάντηση του με τον Λεφτέρη!

Σταματά ο κύριος αυτός στην αυλή του σχολείου και τους λέει:

-Θα σας πω κάτι, και τα μάτια σας δεκατέσσερα, για αυτόν τον άνθρωπο που έχετε στο χωριό σας και παίζει λύρα!

Αυτός ο άνθρωπος, θα αναμορφώσει τη μουσική της Κρήτης!

Κάνετε ότι μπορείτε για αυτόν τον ιδιαίτερα χαρισματικό άνθρωπο!

Να τα πείτε και στον πρόεδρο του χωριού σας!

Απευθύνθηκε και στους δασκάλους:

-Άντε γειά, και μην ξεχάσετε ότι σας είπα!

Εσείς σαν μορφωμένοι άνθρωποι, να μεριμνήσετε για αυτόν τον άνθρωπο!

Να κινηθείτε, να κάνετε ότι μπορείτε, γιατί από αυτόν εξαρτάται το μουσικό μέλλον της Κρήτης!

Είπε αυτά, έφυγε, και δεν ξαναφάνηκε.

Δεν μάθαμε ποτέ ποιο ήταν το όνομά αυτού του ανθρώπου.

(Για όποιον διαφωνεί, επί της ουσίας, για τα γραφόμενα σήμερα, όλα αυτά μπορούν να τα διαβεβαιώσουν οι αυτόπτες μαρτυρίες που εξέφρασαν τη γνώμη τους, εφόσον τα έζησαν οι ίδιοι από κοντά. Υπάρχουν βέβαια ακόμα άλλες τρείς διαφορετικού μήκους κύματος, μαρτυρίες, αλλά προς στιγμήν έκριναν σκόπιμο να μη δημοσιευτούν, τουλάχιστον για την ώρα).

Κείμενο: Γεώργιος Χουστουλάκης

Foto : NELLY’S (Στο κέντρο της φωτογραφίας ο Λεφτέρης ο Γαλιανός, αριστερά του ο παπα Γιώργης, και δεξιά με το μαντολίνο, ο Καστελλολεφτέρης)

ΘΕΜΑ

Ο Νίκος Καζαντζάκης το 1946: «Γλυτόσαμε από το Nobel για εφέτο»

Δημοσιεύτηκε

στις

Ο Νίκος Καζαντζάκης αποκαλύπτει ότι χάρηκε που η υποψηφιότητά του για Nobel ήταν εκπρόθεσμη – Ανέκδοτα χειρόγραφα του μεγάλου συγγραφέα που παρουσιάζονται μαζί με άλλων σπουδαίων λογοτεχνών


Φορτωμένος με τη ρετσινιά του άθεου, του κομμουνιστή και του μηδενιστή, μεταξύ άλλων, ο Καζαντζάκης (1883-1957) δεν αξιώθηκε Νόμπελ Λογοτεχνίας. «Γλυτόσαμε από το Nobel για εφέτο… έμαθα πως πριν από δύο μήνες έφτασε στον Μαντούδη έγγραφο από τη Σουηδία (το είδε, λέει, κι ο Ξεφλούδας) ως αναγγέλνει πως είμαι εκπρόθεσμος. Χάρηκα, γιατί έτσι κανείς πια δε θα πει ως μπήκα εμπόδιο στον αγαπητό φίλο, ποιητή» γράφει ο Νίκος Καζαντζάκης τον Νοέμβριο του 1946, σε επιστολή του προς τον «Σεβαστό φίλο και Προστάτη» των λογοτεχνών Νίκο Βέη, καθηγητή Μεσαιωνικής και Νεοελληνικής Φιλολογίας, στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Η επιστολή Καζαντζάκη με την αναφορά στο Νόμπελ, όπως και στον «αγαπητό φίλο, ποιητή» Άγγελο Σικελιανό αλλά και στην εκδίωξη του Βέη από το Πανεπιστήμιο με την κατηγορία συμμετοχής του στα Δεκεμβριανά είναι ένα από τα ανέκδοτα χειρόγραφα τεκμήρια που εναποτίθενται στις πλούσιες συλλογές του Ιστορικού Αρχείου του ΕΚΠΑ. Παρουσιάζεται από τις 15 Ιανουαρίου στην έκθεση «Λογοτεχνικές Αρχειολογίες στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, 19ος & 20ος αιώνας». Μαζί με άλλα σπάνια χειρόγραφα, φοιτητικούς φακέλους μετέπειτα σπουδαίων λογοτεχνών (Τερζάκης, Ελύτης, Θεοτοκάς, Σικελιανός, Βάρναλης κ.ά), βαθμολόγια, τεκμήρια από τη λογοτεχνική και φοιτητική τους δράση μέσα στο Πανεπιστήμιο, από ποιητικούς διαγωνισμούς, φωτογραφικό υλικό, αλληλογραφία λογοτεχνών με πανεπιστημιακούς καθηγητές.

Ίχνη από συναρπαστικές, πολυεπίπεδες διαδρομές στον χρόνο αποτυπώνονται μέσα από το Ιστορικό Αρχείο του ΕΚΠΑ που συνεχίζει δυναμικά την πορεία του αξιοποιώντας ανέκδοτο αρχειακό υλικό των συλλογών του. Και σκιαγραφεί τον κρίσιμο ρόλο που διαδραμάτισε το Πανεπιστήμιο της Αθήνας πέρα από το επιστημονικό πεδίο, στην πολιτική, κοινωνική και πνευματική ζωή της χώρας. Μια πολυδύναμη σχέση που ξεκίνησε το 1837 και συνεχίζεται ως σήμερα.

Paris, Place de la Madeleine, 1921-11-46

Αγαπητέ, Σεβαστέ φίλε και Προστάτη!

Δεν ξέρω πως μου γεννήθηκε η ιδέα να γράψω σε μια αμερικάνικη revue μία μελέτη για τον αμερικάνο φιλέλληνα How, που είταν, στη μάχη του Μανιάκι. Μα δεν έχω βιβλιογραφία κ είστε ο μόνος που μπορείτε να μου υποδείξετε που να στραφώ να μάθω για τη ζωή, τις περιπέτειες του φιλέλληνα τούτου. Σας παρακαλώ λοιπόν θερμά ό,τι ξέρετε γράψετέ τα στον φίλο μας Πρεβελάκη και αφτός θα μου τα διαβιβάσει, θα προσπαθήσει να με βρει κι ό,τι βιβλίο είναι έφκολο, να το συμβουλευτώ (τηλέφ. 32867 Πρεβελάκης).

Μάθαμε πως ένας καινούριος τίτλος προστέθηκε στους τόσους τίτλους τιμής που έχετε: πως η τωρινή, λέει Κυβέρνηση Σας έπαψε! Είναι αλήθεια; Δεν υπάρχει λοιπόν πια ντροπή στην επίσημη Ελλάδα;

Γλυτόσαμε από το Nobel για εφέτο? έμαθα πως πριν από δύο μήνες έφτασε στον Μαντούδη έγγραφο από τη Σουηδία (το είδε, λέει, κι ο Ξεφλούδας) που αναγγέλνει πως είμαι εκπρόθεσμος. Χάρηκα, γιατί έτσι κανείς πια δε θα πει πως μπήκα εμπόδιο στον αγαπητό φίλο, ποιητή.

Ο Θεός μαζί Σας, αγαπητέ φίλε! Υπομονή, υπομονή κι ο Θεός θα τα φέρει αριστερά.
Δικός σας πάντα
Ν.Καζαντζάκης

Για την επιστολή του Νίκου Καζαντζάκη όπως και του Άγγελου Σικελιανού προς τον Νίκο Βέη, που δημοσιεύει σήμερα το Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο πρόεδρος του Ιστορικού Αρχείου ΕΚΠΑ, Βαγγέλης Καραμανωλάκης, επ. καθηγητής Θεωρίας και Ιστορίας της Ιστοριογραφίας μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, σημειώνει:

«Το 1924 δημιουργήθηκε η πρώτη πανεπιστημιακή έδρα Μεσαιωνικής και Νεοελληνικής Φιλολογίας, στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, το πρώτο και μόνο ως τότε ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα της χώρας. Καθηγητής εκλέχθηκε ο Νίκος Βέης, εξέχων νεοελληνιστής και δημοτικιστής, με πολύ στενές σχέσεις με πολλούς λογοτέχνες της εποχής του. Μπλεγμένος από νωρίς στην πολιτική, συνδέθηκε με την Αριστερά και γνώρισε διώξεις ήδη από την προπολεμική περίοδο. Στην Κατοχή στρατεύτηκε όπως και πολλοί άλλοι λόγιοι της εποχής του στον εθνικό αγώνα, συμμετέχοντας στο ΕΑΜ, αλλά και σε άλλους πνευματικούς κύκλους που αντιστάθηκαν στους κατακτητές. Τι άλλο, θα μπορούσε, να είναι άλλωστε η πρόσκληση του Άγγελου Σικελιανού να συναντηθούν στο σπίτι της λαογράφου Αγγελικής Χατζημιχάλη στις 15 Μαΐου 1941 λίγες μέρες μετά την είσοδο των Γερμανών κατακτητών για επείγοντα θέματα; Σημειώνουμε τη σύνθεση της παρέας: Βέης, Σικελιανός, Χατζημιχάλη και οι Παναγιώτης Κανελλόπουλος, Κωνσταντίνος Τσάτσος και Ιωάννης Θεοδωρακόπουλος.

Μετά την Απελευθέρωση, ο Βέης κατηγορήθηκε για τη συμμετοχή του στα Δεκεμβριανά και εκδιώχθηκε από το Πανεπιστήμιο. Σε αυτή την απομάκρυνση αναφέρεται ο Νίκος Καζαντζάκης στην επιστολή του προς τον Βέη, από το Παρίσι. Καταξιωμένος λογοτέχνης πια, έχει μπει στη διεκδίκηση του Νόμπελ Λογοτεχνίας που ποτέ δεν ήλθε. Σε αυτή τη διεκδίκηση δεν ήταν ο μόνος ΄Ελληνας. Πίσω από την αναφορά στον “ αγαπητό φίλο, ποιητή”, δεν μπορεί να κρύβεται άλλος από τον Άγγελο Σικελιανό, ο οποίος επίσης δεν αξιώθηκε το βραβείο» .

Εκλεκτέ φίλε,

Το απόγεμμα του Σαββάτου ώρα έξι, θα συγκεντρωθούμε στο σπίτι της κας Αγγελικής Χατζημιχάλη, οδός Υπερείδου 18, οι Κανελλόπουλος, Τσάτσος, Θεοδωρακόπουλος, ο υποφαινόμενος και κάποιοι άλλοι να κουβεντιάσουμε για κάποια επείγοντα ζητήματα.

Φαντάζεστε τη χαρά που από χθές ξέρω πώς είστε εδώ και πόσο η χαρά αυτή θα «πληρωθή» αν θελήσετε να έρθετε και σεις σ’αυτή τη συγκέντρωση. Η παράκληση και προσμονή είναι φυσικά από μέρους όλων μα και ιδιαίτερα και της κυρίας Χατζημιχάλη.

Με άπειρη αγάπη
Περιμένοντάς σας
Αγγελος Σικελιανός

15.5.941
Πάνου Αραβαντινού
Αθήνα

Η έκθεση «Λογοτεχνικές Αρχειολογίες στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, 19ος & 20ος αιώνας» θα διαρκέσει έως 15 Φεβρουαρίου. Φιλοξενείται στο κτίριο του Ιστορικού Αρχείου ΕΚΠΑ, Σκουφά 45. Διοργανώνεται στο πλαίσιο της ενότητας «Ανοιχτές Συλλογές- Αθήνα 2018 Παγκόσμια Πρωτεύουσα Βιβλίου» του δήμου Αθηναίων. Στα εγκαίνια (15/1, ώρα 6 μ.μ.) φοιτητές και φοιτήτριες του Πολιτιστικού Ομίλου Φοιτητών Πανεπιστημίου Αθηνών θα διαβάσουν αποσπάσματα από έργα σημαντικών λογοτεχνών, παλιών συμφοιτητών τους στο Πανεπιστήμιο.

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΙΣΤΟΡΙΑ

Μέτρα, σταθμά και νομίσματα, των χωρών της οθωμανικής αυτοκρατορίας τον ΙΗ’ αιώνα

Δημοσιεύτηκε

στις

Τα μέτρα, τα σταθμά και τα νομίσματα των χωρών της οθωμανικής αυτοκρατορίας όπως τα καταγράφει ο περιηγητής Felix Beauiour


Ο Felix Beauiour πρόξενος της Γαλλίας στη Θεσσαλονίκη κατά την τελευταία δεκαετία του ΙΗ’ αιώνα στο χρονικό του, που αναφέρεται κυρίως στο εμπόριο και γενικά την οικονομία του ελληνικού χώρου, έχουν ως εξής:

Μονάδες βάρους: το καντάρι, η οκά, το δράμι.

Ένα καντάρι, 137 λίτρες και 8 ουγγιές.

Η οκά, τρεις λίτρες και 2 ουγγιές ή 50 ουγγιές.

Τα μέτρα: ο πήχης για τα υφάσματα και το κοιλό για τα δημητριακά.

Ο πήχης ισοδυναμούσε με 25 δάχτυλα.

Όσο για το κοιλό υπήρχε το κοιλό της Θεσσαλονίκης και το κοιλό της Πόλης που είχε διαφορετικό βάρος.

Της Θεσσαλονίκης 85 οκάδες μακεδονικού σταριού και της Πόλης 22.

Το βασικό τουρκικό νόμισμα ήταν το ασημένιο γρόσι των 40 παράδων, δηλαδή το τουρκικό τάληρο.

Στο ευρωπαϊκό εμπόριο το αποκαλούσαν πιάστρο και ισοδυναμούσε με δύο γαλλικές λίβρες τουρνουά.

Ο παράς ήταν το γαλλικό σόλδι, ή πεντάρα.

Η κατώτερη υποδιαίρεση του τουρκικού νομίσματος ήταν το άσπρο.

Τρία άσπρα ισοδυναμούσαν με ένα παρά και σαράντα παράδες με ένα πιάστρο.

Το μπεσλίκ, το μικρότερο ασημένιο νόμισμα, αντιστοιχούσε σε πέντε παράδες, το ονλούκ σε 10 παράδες, το γιρμιλίκ 20, το ιζλότ 30 και το νέο ιζλότ ή γρόσι 40, το αλτμισλίκ 60, το ικιλίκ 80, το γιουσλούκ 100.

Αυτό το τελευταίο ήταν το μεγαλύτερο τουρκικό ασημένιο νόμισμα.

Οι Γάλλοι αποκαλούσαν το γιουσλούκ τουρκικό τάληρο, επειδή αντιστοιχούσε στο ουγγρικό τάληρο.

Το τάληρο της Ουγγαρίας ονομαζόταν στην Τουρκία καραγκρούς και στην Αίγυπτο πατάκα και αντιστοιχούσε σε τρία πιάστρα και 13 παράδες, το πιάστρο της Ισπανίας, η σεβιλλιάνα, τρία πιάστρα και 12 παράδες, το σαξωνικό τάληρο τρία πιάστρα και 12 παράδες, το βενετικό δουκάτο τρία πιάστρα και 12 παράδες και τέλος το ραγουζέϊκο δυο πιάστρα και πέντε παράδες.

Τα τουρκικά χρυσά νομίσματα ήταν το τσεκίνι φουντουκλή, το ζερμαμπούμπ και το μεσίρ.

Το τσεκίνι φουντουκλή ζύγιζε ένα δράμι και ένα δέκατο έκτο.

Ο χρυσός πουλιόταν στην Τουρκία σε μετικάλ και σε καράτια.

Δεκαέξι καράτια αντιστοιχούν σε ένα δράμι και 24 σε ένα μετικάλ.

Το χρυσό μετικάλ πουλιόταν εννέα πιάστρα και το καράτι 15 παράδες.

Το χρυσό δράμι είχε αξία έξη πιάστρα.

Η σχέση χρυσού και αργυρού ήταν ένα προς 15, ενώ στην Ευρώπη ένα προς 14.

Ο χρυσός ήταν ακριβότερος στην Τουρκία επειδή κινδύνευε πάντοτε από τις αρπακτικές διαθέσεις των οθωμανικών κυβερνήσεων.

Όλοι οι πλούσιοι στην Τουρκία φρόντιζαν να μετατρέπουν την περιουσία τους σε χρυσάφι.

Το τσεκίνι φουντουκλή ζύγιζε 17 καράτια. Είχε 13 καράτια καθαρό χρυσάφι και 4 σε κράμα.

Το τσεκίνι ζερμαμπούμπ, που ονομαζόταν σταμπούλ για να ξεχωρίζει από το τσεκίνι Καϊρου, το μεσίρ, ζύγιζε 13 καράτια (10 1/8 καράτια καθαρό χρυσάφι) και το μεσίρ της Αιγύπτου 13 καράτια.

Το Ουγγρικό τσεκίνι που λεγόταν μαντζιάρ, αντιστοιχούσε σε εφτά πιάστρα και ζύγιζε ένα δράμι (23 καράτια).

Το βενετικό τσεκίνι εφτάμιση πιάστα. Ζύγιζε ένα δράμι και 1/16 και ήταν το πιο περιζήτητο νόμισμα στην Τουρκία.

Ακολουθούσαν το ολλανδικό τσεκίνι και το τσεκίνι της Τοσκάνης.

Όλα τα άλλα νομίσματα αποτελούσαν στην Τουρκία εμπορεύματα.

Τα μεγάλα ποσά υπολογιζόταν σε πουγγιά.

Ένα πουγγί αντιστοιχούσε σε 500 πιάστρα
(Felix Beauiour, Tableau du Commerce de la Grece, forme d’ apres une annee moyenne depuis 1787 jusgu’ en 1797, A Paris 1800, τ. Β’, σ. 192-202).

Σύγχυση παρατηρείται γενικά στην αντιστοιχία των νομισμάτων κατά τον ΙΗ’ αιώνα.

Η πραγματική τιμή του πιάστρου δεν είχε ποτέ σταθερή αξία.

Στις αρχές του ΙΗ’ ισοδυναμούσε με πέντε φράγκα και στο τέλος με τέσσερα (A. Andreadis, L’administration financiere de la Grece sous la domination turgue, Paris 1910, σ. 5).

Κατά τον Σκαρλάτο Βυζάντιο (Η Κωνσταντινούπολις, τ. Γ’, σ. 251 κ. ε) το τουρκικό γρόσι ισοδυναμούσε το 1710 με 50 γαλλικά φράγκα, το 1775 με 2,69, το 1788 με 2 και το 1803 με 1,6.

Την υποτίμηση προκαλούσε η νοθεία των τουρκικών νομισμάτων.

Με αυτό τον τρόπο εκάλυπτε η Πύλη τα ελλείμματα που προκαλούσαν οι συχνοί πόλεμοι.

Έρευνα – δημοσίευση: Φανούριος Ζαχαριουδάκης, Μέλος της ΠΑ.Ε.ΔΗ κ. ΜΜΕ

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΘΕΜΑ

Η Αραβοκρατία στην Κρήτη (824 – 961 μ.Χ.)

Δημοσιεύτηκε

στις

Το 824 μ.Χ. καταλαμβάνουν την Κρήτη οι Άραβες Σαρακηνοί από τη βόρειο Αφρική και την Ισπανία, με αρχηγό τον Αμπού Χάψ Ομάρ (Απόχαψη) με απόβαση στην περιοχή της Ιεράπετρας και την αποσπούν από την ελληνική Βυζαντινή Αυτοκρατορία


Μεγάλη αντίσταση στους Άραβες προέβαλε η πρωτεύουσα της Κρήτης την περίοδο αυτή, η ισχυρή πόλη Γόρτυνα. Οι Άραβες με δυσκολία την κατέλαβαν και την κατέστρεψαν ολοσχερώς, όπως και εκατοντάδες ναών και αξιόλογων Χριστιανικών, Μινωικών και Ρωμαϊκών μνημείων της Κρήτη, όπως τον περίφημο ναό του Αποστόλου Τίτου, στη Γόρτυνα.

Ο Μητροπολίτης Κρήτης στη Γόρτυνα Κύριλλος, φονεύεται με μαρτυρικό θάνατο. Από τότε η «χώρα η εξακουστή η έμορφη Γορτύνη»: (Βλ.Βιντζέντζου Κορνάρου, Ερωτόκριτος, τ.Α΄. ,εκδ. Σύμπαν,(χ.χ.τ.), σ. 105), ύστερα από 1000 χρόνια δυναμικής παρουσίας στα πράγματα της Κρήτης, διαλύεται και πρωτεύουσα γίνεται το σημερινό Ηράκλειο ή Χάνδακας, όπως το ονόμασαν οι Άραβες, από την τεράστια προστατευτική τάφρο, χανδάκι (Chandak), που δημιούργησαν γύρω από την πόλη, για προστασία από τις πολιορκίες.

Η Κρήτη πλέον γίνεται ένα φοβερό βαρβαρικό και πειρατικό κέντρο στη Μεσόγειο, το φόβητρο και η μάστιγα των νησιών και των παραλίων περιοχών της Ελλάδος, με τις επιδρομές των «αθεωτάτων Κρητών», όπως ονομάζονται οι Αραβόκρητες στο βίο του Αγίου Αθανασίου του Αθωνίτου. Οι συγγραφείς της εποχής την αποκαλούν «βαρβαροτρόφο χώρα»:(Θεοδόσιος ο Διάκονος), είναι η «κατηραμένη χώρα των απίστων, η Θεόλετος Κρήτη» του Κωνσταντίνου του Πυρφυρογεννήτου.

Η αραβοκρατία της Κρήτης κράτησε 140 χρόνια. Την περίοδο αυτή της Αραβοκρατίας στην Κρήτη, έδρασαν και ο Άγιος Ευτύχιος Επίσκοπος Γορτύνης, ο αδελφός του Ευτυχιανός και η αδελφή τους Κασσιανή που ασκήτευσαν γύρω από τη Μονή της Οδηγήτριας στα Αστερούσια και τα λείψανά τους αποκαλύφθηκαν με όραμα στο Άγιο Ιωάννη τον Ξένο αργότερα. Με την περίοδο της Αραβοκρατίας συνδέεται η περιοχή Αμπαδιά (νότια περιοχή του Αμαρίου), η οποία κατά μία ερμηνεία, πήρε το όνομά της τον 9Ο μ.Χ. αιώνα από τον Αμπάδ, Σαρακηνό σεΐχη που εγκαταστάθηκε στην ορεινή αυτή περιοχή με τους άνδρες του μετά την κατάληψη της Κρήτης από τους Σαρακηνούς το 830 μ.Χ. Οι Αμπαδιώτες Σαρακηνοί παρέμειναν στην περιοχή αυτή και κατά την τουρκοκρατία.

Αποτελούσαν ξεχωριστή φυλή μεταξύ των υπολοίπων μουσουλμάνων, δεν ήταν τουρκογενείς, διατηρούσαν όχι μόνο τα παλαιά των ήθη και έθιμα, αλλά και τα χαρακτηριστικά της αφρικοαραβικής φυλής τους. Ήταν ζωηροί, ευκίνητοι, άξεστοι. Δεν είχαν έλθει ποτέ σε επιμιξία όχι μόνο με τους Χριστιανούς αλλά ούτε και με τους άλλους Οθωμανούς μετά την κατάληψη της Κρήτης από τους Τούρκους το 1669. Τις σχέσεις των Αμπαδιωτών με τους υπόλοιπους μουσουλμάνους χαρακτήριζε αμοιβαία περιφρόνηση.

Οι άλλοι μουσουλμάνοι θεωρούσαν τους Αμπαδιώτες κατωτέρους τους, φυλή ξένη και ταπεινή.Το όνομα Αμπαδιώτης μεταξύ αυτών αποτελούσε ύβρι. Αντίθετα οι Αμπαδιώτες μουσουλμάνοι, ήταν υπερήφανοι για την προέλευσή τους από παλαιούς μουσουλμάνους. Είχαν θρησκευτικές διαφορές από τους υπόλοιπους, δική τους γλώσσα, σε αντίθεση με τους άλλους ομοθρήσκους τους, που μιλούσαν ελληνικά, θεωρούσαν τους άλλους Οθωμανούς νόθους, γιατί προερχόταν σχεδόν όλοι από εξισλαμισθέντες Κρήτες:(Πρβλ.Διονυσίου Κόκκινου, Ακαδημαϊκού, Η Ελληνική Επανάσταση, σ.105). Τα εχθρικά αυτά συναισθήματα, των Αμπαδιωτών Μωαμεθανών, με τους υπόλοιπους Οθωμανούς, επιχείρησαν να εκμεταλλευτούν οι Χριστιανοί Κρήτες στην επανάσταση του 1821 και να συμμαχήσουν, αλλά προδόθηκαν απ’ αυτούς στον Πασά του Ηρακλείου.

Βέβαια την άποψη, ότι οι τουρκοκρητικοί της Αμπαδιάς Αμαρίου, που διακρινόταν από τους άλλους τουρκοκρητικούς, για το μικρό ανάστημα, τη μελαμψότητα και την ωμότητά τους, προοερχόταν από τους Άραβες, άλλοι ιστορικοί την απορρίπτουν. Κατ’ αυτούς, δεν υπάρχει καμία πληροφορία, ότι σώζονταν Άραβες στην Κρήτη στην επακολουθήσασα Βυζαντινή περίοδο, όπου έγινε συστηματικός εκχριστιανισμός της Κρήτης και στην μετέπειτα ενετοκρατία των 450 χρόνων, πριν την τουρκοκρατία: (Πρβλ. Στεφ. Ξανθουλίδου, Ιστορία της Κρήτης,εκδ. Ελληνική εκδοτική εταιρεία, Αθήνα 1981, σ.74). Τέλος στην τραγική αυτή περίοδο έδωσε ο περίφημος αραβομάχος Στρατηγός και μετέπειτα Βυζαντινός Αυτοκράτορας και Άγιος της Εκκλησίας Νικηφόρος Φωκάς, απελευθερώνοντάς την με μια γιγαντιαία απόβαση και φοβερή σφαγή των αραβοκρητών ως εκδίκηση για τις πέντε προηγούμενες πολύνεκρες προσπάθειες των Βυζαντινών.

Εκχριστιανίζει την Κρήτη με την βοήθεια των Αγίων Νίκωνος του Μετανοείτε και Αθανασίου του Αθωνίτου που έφερε γι΄ αυτό το σκοπό στην Κρήτη αλλά και του Ιωάννου του Ξένου.

Έτσι άντεξε η Κρήτη τα επόμενα 700 χρόνια συνεχούς σκλαβιάς (450 Ενετοκρατίας και 250 Τουρκοκρατίας).

ΕΥΤΥΧΙΟΣ Σ. ΚΑΛΟΓΕΡΑΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩN

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ
-ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ-

Facebook

-ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ-

Δημοφιλη