Connect with us

ΙΣΤΟΡΙΑ

1974 – Η τουρκική εισβολή στην Κύπρο

Δημοσιεύτηκε

στις

Σαν σήμερα, την αποφράδα 20η Ιουλίου 1974, οι Τούρκοι εισέβαλαν παράνομα στην Κύπρο, σκότωσαν, βίασαν, λεηλάτησαν, εκτόπισαν και συνεχίζουν να κατέχουν με τη βία το 36% της μαρτυρικής Μεγαλόνησου


“Η δική μου η πατρίδα έχει μοιραστεί στα δυο…”.

20 Ιουλίου 2016. Η Κύπρος ξύπνησε, υπό τους ήχους των σειρήνων. Πέρασαν κιόλας 42 χρόνια. Απ’ άκρη σ’ άκρη του νησιού, οι θύμησες ζωντανεύουν ξανά. Θύμησες πολέμου, θανάτου, προδοσίας. Χαμού, ξεριζωμού και απώλειας. Θύμησες που φαίνεται να ξεθωριάζουν, όσο περνάει ο πανδαμάτωρ χρόνος, μέσα στο τρέξιμο της καθημερινότητας και το ζοφερό κλίμα της εποχής της κρίσης.

Οι σειρήνες ηχούν και το μακρόσυρτο “κλάμα” τους ανατριχιάζει. Δεν μπορώ να το περιγράψω -κι ας είμαι Κύπριος κι ας έχω μεγαλώσει μαθαίνοντας τον ήχο τους και τη σημασία τους- αλλά πρόκειται για απόκοσμο συναίσθημα, που σε διαπερνά. Και είναι τότε, που όσα (κακώς) αφήνεις να περάσουν στο πίσω μέρος του μυαλού σου τις υπόλοιπες μέρες του χρόνου, εμφανίζονται μπροστά σου.

Σχεδόν βίαια. Όσο βίαια τα τούρκικα αποβατικά, στον δρόμο που τους άνοιξαν οι πραξικοπηματίες της χούντας και της ΕΟΚΑ Β’, κατέβασαν τους Τούρκους στρατιώτες στην Κύπρο. Δεν έχει σημασία αν έζησες ή όχι τα γεγονότα του μαύρου Ιουλίου. Αν είσαι Κύπριος, οι εικόνες που περνάνε από τα μάτια σου είναι οι ίδιες.

kypros1

Κι όμως…

Αεροπλάνα να σκοτεινιάζουν τον ουρανό, αλεξιπτωτιστές να πέφτουν οπλισμένοι και έτοιμοι να σπείρουν το θάνατο κατά δεκάδες, τούρκικα άρματα και στρατιώτες να προελαύνουν, μάνες να κλαίνε και να ψάχνουν τα παιδιά τους, Ελλαδίτες και Κύπριους να πολεμούν σαν ήρωες, αψηφώντας τις πιθανότητες, για μια προδομένη πατρίδα.

Δεν γίνεται να μην είναι αυτές οι εικόνες. Δεν γίνεται να τις ξεχάσεις. Είναι οι εικόνες που σημάδεψαν την ιστορία και τη ζωή σου. Είναι οι ανοιχτές πληγές της μάνας Κύπρου, που δε λένε να κλείσουν. Και πώς να κλείσουν, όταν 42 χρόνια μετά, η Κύπρος παραμένει μοιρασμένη στα δύο, με το βόρειο κομμάτι της τουρκοκρατούμενο και την “πράσινη γραμμή” να διαπερνά σαν χαρακιά το σώμα της;

Η Κερύνεια κατεχόμενη, η Μόρφου επίσης, η Αμμόχωστος πόλη φάντασμα, η Λευκωσία τελευταία μοιρασμένη πρωτεύουσα…

Σειρήνες, μνημόσυνα, πορείες. Η Κύπρος δείχνει ότι θυμάται και τιμά τους ήρωές της. Κομματικές ανακοινώσεις και παρουσία πολιτικών στις προγραμματισμένες εκδηλώσεις μνήμης. Πάντα, όμως, με ένα κλίμα υποβόσκουσας αντιπαλότητας να πλανάται πάνω από το νησί. Τα γνωστά σύνδρομα “αριστερά εναντίον δεξιάς” και το αντίστροφο που δεν αφήνουν, ούτε και τώρα, το βλέμμα να δει καθαρά τα ιστορικά γεγονότα, τον λαό να τα αντιμετωπίσει κατάματα και να φτάσει στην κάθαρση, για να προχωρήσει ενωμένος και χωρίς αγκυλώσεις.

21 Ιουλίου 2016. Πέμπτη. Η Κύπρος θα ξυπνήσει και όλα θα αρχίσουν να γυρνάνε σιγά – σιγά στο “φυσιολογικό”. Εκείνοι που θυμούνται 365 μέρες το χρόνο -οι εκτοπισμένοι, οι συγγενείς των αγνοουμένων και των νεκρών, οι βετεράνοι ήρωες- δεν χρειάζονται σειρήνες για να μην ξεχάσουν. Άραγε, θα χρειαστεί να περάσει ένας χρόνος, για να ξαναθυμηθούμε οι υπόλοιποι;

“Η δική μου η πατρίδα έχει μοιραστεί στα δυο…”.

Σύντομο Ιστορικό του “βιασμού” της Κύπρου

1974, 15 Ιουλίου, Δευτέρα. Στις 08:15 το πρωί, τανκς και στρατιώτες από το στρατόπεδο της Κοκκινοτριμυθιάς και το στρατόπεδο Καποτά βγαίνουν στους δρόμους της πρωτεύουσας Λευκωσίας, με πορεία προς το Προεδρικό Μέγαρο. Λίγα λεπτά αργότερα, το Μέγαρο της Προεδρίας, στο οποίο ο πρόεδρος Μακάριος φιλοξενούσε εκείνη την ώρα μαθητές από την Αίγυπτο, δεχόταν τα πυρά των πραξικοπηματιών.

tank-kupros

Τα ξενοκινούμενα τανκς στους δρόμους της Λευκωσίας, καθ’ οδόν προς το Προεδρικό Μέγαρο.

Το πραξικόπημα ζυμωνόταν σαν σκέψη στο μυαλό των ηγετών της αθηναϊκής χούντας από τις αρχές του 1974. Η σύσκεψη στην οποία πάρθηκε, τελικά, η απόφαση για ανατροπή του νόμιμα εκλεγμένου προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας έγινε στις 2 Ιουλίου, στο Αρχηγείο Ενόπλων Δυνάμεων, στην Αθήνα. Δεν είναι μυστικό, ακόμη, ότι και η Ουάσιγκτον επιθυμούσε την απομάκρυνση του Μακαρίου και υποστήριζε τα σχέδια των Ιωαννίδη (αρχηγός της χούντας), Γκιζίκη (πρόεδρος), Ανδρουτσόπουλου (πρωθυπουργός) και Μπονάνου (αρχηγός Ε.Δ.).

vorvadismi-kupros

Το Προεδρικό Μέγαρο στη Λευκωσία, καμένο από το χουντικό πραξικόπημα κατά της Κύπρου.

Ο Μακάριος ξεφεύγει από τις καθοδηγούμενες από τη χούντα δυνάμεις και να φθάσει στην Πάφο, αλλά το χτύπημα κατά της Δημοκρατίας ήταν γεγονός. Η Κύπρος ελέγχεται από ελεγχόμενες από τους πραξικοπηματίες δυνάμεις της ΕΛΔΥΚ, της Εθνικής Φρουράς και μέλη της ΕΟΚΑ Β’, παρά την αντίσταση που προέβαλαν οι δημοκρατικοί. Λίγο μετά της 15:00, ο Νίκος Σαμψών επιλέγεται από τον ταξίαρχο Γεωργίτση (εκ των αρχηγών του στρατιωτικού πραξικοπήματος) και ορκίζεται Πρόεδρος.

apovasi-tourkon

Τα πρώτα αποβατικά πλοία κατεβάζουν Τούρκους στρατιώτες στις παραλίες της Κερύνειας.

1974, 20 Ιουλίου, Σάββατο. Τα ξημερώματα, ο Αττίλας βρίσκεται εν κινήσει. Τις πρώτες πρωινές ώρες, πλοία φτάνουν στις ακτές της Κερύνειας και ένα ενισχυμένο τούρκικο σύνταγμα πατάει στο νησί. Στρατιωτικά αεροσκάφη καλύπτουν τον κυπριακό ουρανό, ρίχνουν αλεξιπτωτιστές και βομβαρδίζουν ελληνοκυπριακούς στόχους. Οι δυνάμεις της Εθνικής Φρουράς και της ΕΛΔΥΚ, “παροπλισμένες” από προδοτικές κινήσεις που προηγήθηκαν, προσπαθούν να αντιδράσουν και πολεμούν όπως μπορούν.

vorvadismos-kupros

Τα τουρκικά αεροσκάφη βομβαρδίζουν στρατιωτικούς στόχους και πόλεις της Κύπρου. Η εισβολή έχει ξεκινήσει.

Απέναντι στον πάνοπλο τούρκικο στρατό, όμως, που συνολικά αριθμούσε περίπου 40,000 άνδρες, οι ελληνοκυπριακές δυνάμεις δεν είχαν τύχη. Όχι επειδή υπολείπονταν ικανοτήτων, αλλά επειδή η ηγεσία τους αδράνησε εγκληματικά. Λίγες μόνο ημέρες μετά το πραξικόπημα, η ηγεσία του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Φρουράς είχε αναλωθεί σε ένα κυνηγητό του Μακαρίου, με εντολές της χούντας των Αθηνών και δεν είχε οργανωθεί -αντιθέτως- απέναντι στην τουρκική απειλή.

aixmalotoi-kupros

Εκατοντάδες Έλληνες και Κύπριοι που πιάστηκαν αιχμάλωτοι, στάλθηκαν σε φυλακές στα βάθη της Τουρκίας.

Η Τουρκία, χρησιμοποιώντας το εγκληματικό πραξικόπημα ως πρόσχημα, εισέβαλε στην Κύπρο παράνομα και κατά παράβαση του καταστατικού χάρτη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για “ειρηνική επέμβαση με στόχο την επαναφορά της συνταγματικής τάξης”. Ανακοίνωσε, μάλιστα, ότι είχε δικαίωμα επέμβασης ως εγγυήτρια δύναμη, αγνοώντας όμως το γεγονός ότι το δικαίωμα ένοπλης παρέμβασης κατοχυρωνόταν μόνο αν υπήρχε εισβολή τρίτης χώρας στην Κύπρο ή το ζητούσε η ίδια Κυπριακή Δημοκρατία ή τα Ηνωμένα Έθνη.

Οι διαταγές που έφταναν στους διοικητές στρατοπέδων και λόχων από ΓΕΕΦ και Αθήνα ήταν αντιφατικές και αλληλοσυγκρουόμενες. Όποια αντίσταση προβλήθηκε στην πρώτη φάση της τούρκικης εισβολής (η δεύτερη πραγματοποιήθηκε στις 14 Αυγούστου 1974) οφείλεται κυρίως στο ένστικτο και στο αίσθημα ευθύνης των κατά τόπους στρατιωτικών και αξιωματικών, που έδωσαν τη ζωή τους για να υπερασπιστούν τα πάτρια εδάφη.

tafoi-gyprioi

Χιλιάδες οι νεκροί που θρηνεί η Κύπρος από την παράνομη και εγκληματική τουρκική εισβολή.

Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ αποφάσισε κατάπαυση του πυρός από τις 16:00 της 22ας Ιουλίου. Απόφαση που εφάρμοσε η ελληνοκυπριακή πλευρά, αλλά δεν σεβάστηκαν οι Τούρκοι, προωθώντας τις θέσεις τους και ενισχύοντας τις δυνάμεις τους, προετοιμάζοντας το δεύτερο μέρος του σχεδίου τους: τον Αττίλα ΙΙ, που εκτελέστηκε στις 14 Αυγούστου.

Χαρακτηριστικό της κατάστασης το γεγονός ότι ενώ η Τουρκία κατέβαζε ολόκληρο εκστρατευτικό σώμα στην Κύπρο και τα αεροσκάφη της πλημμύριζαν τους κυπριακούς αιθέρες, η Αθήνα επέμενε ότι οι Αμερικάνοι διαβεβαιώνουν πως οι Τούρκοι κάνουν άσκηση και μπλοφάρουν! Στην Ελλάδα υπήρξε κινητοποίηση στρατού, αλλά η χούντα δεν διέταξε στρατιωτική επέμβαση.

gupros-agnooumenoi

Οι συγγενείς των αγνοουμένων ακόμα καρτερούν τους δικούς τους.

Tο τέλος της εισβολής δύο φάσεων στην Κύπρο βρήκε το μισό νησί κατεχόμενο. Η Τουρκία κατέλαβε και κατέχει ακόμα περίπου το 36% των εδαφών της Κυπριακής Δημοκρατίας, κοντά στις 4,000 άτομα σκοτώθηκαν και 200,000 Ελληνοκύπριοι εκτοπίστηκαν από τα σπίτια τους και έγιναν πρόσφυγες στην ίδια τους την πατρίδα. Μέχρι σήμερα, αγνοείται η τύχη περίπου 1,400 ανθρώπων, ενώ περίπου 500 παραμένουν εγκλωβισμένοι στις κατεχόμενες περιοχές

To άρθρο αναδημοσιεύεται κάθε 20η Ιουλίου από το pathfinder.gr, κάθε φορά με την ελπίδα ότι θα είναι η τελευταία χρονιά που η Κύπρος παραμένει αλύτρωτη.

ΙΣΤΟΡΙΑ

Ανήμερα της Παναγίας τορπιλίζεται στην Τήνο το καταδρομικό “ΕΛΛΗ”

Δημοσιεύτηκε

στις

Στην προκυμαία της Τήνου όλα έδειχναν να κυλούν φυσιολογικά. Το νησί ήταν για μια ακόμη χρονιά έτοιμο, να υποδεχτεί τους χιλιάδες πιστούς


Οι μικροπωλητές είχαν στήσει τρεις ημέρες πριν, τους πάγκους τους και διαλαλούσαν δυνατά την πραμάτεια τους. Σταυρουδάκια εικόνες, κομποσκοίνια, Αγιασμένο νερό…Κάποιοι πουλούσαν κουλούρια και ζαχαρωμένους λουκουμάδες. Τα καφενεία είχαν γεμίσει ήδη και τα γκαρσόνια έτρεχαν πάνω κάτω αλαφιασμένα να εξυπηρετήσουν.

Το νησί βούλιαζε στην κυριολεξία από πιστούς. ‘Ανθρωποι κάθε ηλικίας, νέοι, ηλικιωμένοι, άνδρες, γυναίκες, μικρά παιδιά ανέβαιναν τη μικρή ανηφορίτσα προς την εκκλησιά της Μεγαλόχαρης. Κατάνυξη… Πίστη… Κάποιοι στα γόνατα έκλαιγαν και μονολογούσαν μια προσευχή. Ο καθένας κουβαλούσε μυσταγωγικά τον δικό του Σταυρό. Η Παναγιά η Μεγαλόχαρη γιόρταζε. Όλοι ήθελαν τη χάρη Της. Ήδη 2 νέα επιβατηγά ατμόπλοια γεμάτα με κόσμο, βρίσκονταν αρόδου και περίμεναν τις βάρκες να ξεκινήσουν τη μεταφορά των επιβατων. Ένα πολεμικό αεροπλάνο έσκισε γρήγορα τον ουρανό πάνω από το λιμάνι, διέγραψε μερικούς χαμηλούς κύκλους και χάθηκε προς το νησί της Μυκόνου. Το πλήθος άρχισε να χαιρετά και να επευφημεί Ήταν ένα συναρπαστικό θέαμα…

Στην μπούκα του λιμανιού το ελαφρύ καταδρομικό ΕΛΛΗ, υπερήφανο, με τον «μέγα» σημαιοστολισμό του, τραβούσε τα βλέμματα του κόσμου από την προκυμαία. Στο κατάστρωμα, ναύτες και αξιωματικοί ντυμένοι με στολές «εξόδου» ατένιζαν το νησί της Μεγαλόχαρης και περίμεναν πότε θα πατήσουν στεριά σαν τιμητικό άγημα στην εικόνα.

15 Αυγούστου 1940 ώρα 08.23

Το κλίμα κανονικά θα έπρεπε να είναι χαρούμενο, ωστόσο η κατάσταση στην Ευρώπη είναι έτοιμη να ξεφύγει από κάθε έλεγχο. Οι Γερμανοί έχουν εισβάλει στην Πολωνία. Ο Χίτλερ ξεναγήθηκε σαν κατακτητής στο Παρίσι, η κεντρική Ευρώπη στενάζει κάτω από την μπότα της Βέρμαχτ, ο αητός της Λουφτβάφε, βομβαρδίζει την Αγγλία και η τεράστια γερμανική μηχανή έπαιρνε μπροστά για να κατευθυνθεί Ανατολικά και να κατατροπώσει τους Σοβιετικούς…

Στην Ελλάδα τα πράγματα δεν πάνε καλύτερα. Την εξουσία έχει καταλάβει πραξικοπηματικά 4 χρόνια πριν, ο «μεγάλος απών του Μικρασιατικού πολέμου», ο άνθρωπος που σαν την Κασσάνδρα προμήνυε καταστροφή αλλά ουδέποτε έκανε κάτι να βοηθήσει, ο Ιωάννης Μεταξάς. Στρατιωτικός με γνώσεις στο αντικείμενο του όσο λίγοι, με Γερμανική Παιδεία, που πολύ θα ήθελε να ακολουθήσει το άρμα του Χίτλερ, τον οποίο θαύμαζε, αλλά σκεπτόμενος σωστά, θεώρησε ότι τα συμφέροντα της χώρας, καλύπτονται περισσότερο με μια συμμαχία με την Αγγλία. Στο εσωτερικό της χώρας κυριαρχεί ένα βαρύ κλίμα τρομοκρατίας και ανελευθερίας που μαζί με την φτώχια που μαστίζει την μεσαία τάξη, πνίγει τους ανθρώπους. Την ίδια στιγμή η «φίλη» Ιταλία δεν χάνει ευκαιρία, και προκλητικά κάθε μέρα δείχνει να μας αντιμετωπίζει σαν τον άμεσο περιφερειακό εχθρό της.

Από το ’22 ονειρευόταν την Μεσόγειο σαν μια δική της λίμνη. Στα τέλη του ’30 είχε αποθρασυνθεί. Στις αρχές του ’40 ο ηγέτης της , ο Μουσσολίνι είχε δώσει σαφέστατες εντολές στους επιτελείς του: «Προκαλέστε με κάθε τρόπο αυτούς τους άθλιους Έλληνες. Κάντε τους με κάθε κόστος να απαντήσουν και μετά τσακίστε τους. Καμία δύναμη δεν μπορεί να αντισταθεί στη Νέα Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία μας…»

Και πραγματικά οι Ιταλοί, που αν και ιδεολογικά, βρίσκονταν σχεδόν αδελφικά κοντά, με το καθεστώς της 4ης Αυγούστου, δεν σταμάτησαν να παίζουνε με τα νεύρα μας και να προκαλούν όποτε έβρισκαν ευκαιρία. Οι Μεγάλες δυνάμεις τους είχαν παραχωρήσει τα Δωδεκάνησα για κάποιο χρονικό διάστημα και εκείνοι δεν τα επέστρεψαν ως όφειλαν μετά το τέλος της συμφωνίας. Ουδείς τους είπε τίποτε, και αυτό τους έκανε να αποθρασυνθούν στο Ανατολικό Αιγαίο. Ο Ιταλός δικτάτορας ονειρευόταν μια Mare Nostrum…

Ο Μεταξάς καθόλη τη διάρκεια των Ιταλικών προκλήσεων δεν απαντούσε. Απλά προετοίμαζε την άμυνα της χώρας. Μια άμυνα που έπρεπε να είναι σκληρή, και έξυπνη, απέναντι σε έναν υπερπολαπλάσιο εχθρό. Δεν απάντησε όταν οι Ιταλοί βομβάρδισαν την Κέρκυρα. Δεν απάντησε όταν οι Ιταλοί βομβάρδισαν ανεπιτυχώς, έξω από τη Γραμβούσα το πλοίο ΩΡΙΟΝ και το Αντιτορπιλικό ΥΔΡΑ τον Ιούλιο του 1940. Δεν απάντησε όταν λίγες μέρες μετά, τέσσερα ελληνικά υποβρύχια βομβαρδίστηκαν από Ιταλικά αεροπλάνα στον κόλπο της Ιτέας. Δεν απάντησε όταν απροκάλυπτα, Ιταλικά αεροπλάνα στα τέλη του Ιούλη έριξαν βόμβες κατά των Α/Τ ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ και ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΟΛΓΑ. Δεν απάντησε ακόμη και όταν στις αρχές του Αυγούστου, Λίγες ημέρες πριν τον εορτασμό της Παναγίας, οι Ιταλοί δεν δίστασαν να βομβαρδίσουν την τελωνειακή ακτοφυλακίδα Α6 έξω από την Αίγινα.

ΥΠΟΒΡΥΧΙΟ DELFINO. εν καταδύσει έξω από το λιμάνι της Τήνου. ΩΡΑ 08.24

Ο κυβερνήτης, Αντιπλοίαρχος Aicardi, δεν ξεκολλούσε το πρόσωπο του από το περισκόπιο. Είχε φορέσει το καπέλο του ανάποδα, με το γείσο προς τα πίσω, και το μάτι του παρακολουθούσε συνέχεια την επιφάνεια της θάλασσας. Βρισκόταν στα όρια του βάθους περισκοπικής κατάδυσης… Μέσα στο κύτος δεν ακουγόταν ούτε ανάσα. Κανένας από το πλήρωμα δεν μιλούσε. Είχαν ιδρώσει. Ο σηματωρός σκούπισε τον ιδρώτα του με την ανάστροφη της παλάμης του και συνέχισε να ακούει το σόναρ του. Ο Aicardi περίμενε. Στον σταυρό του περισκοπίου του ένα ελαφρύ καταδρομικό στην επιφάνεια της θάλασσας, ήταν συνέχεια «κλειδωμένο». Στην αρχή της πλώρης του, δίπλα από την άγκυρα, με μικρά γράμματα, έγραφε ΕΛΛΗ…
Την νεκρική σιωπή έσπασε μια φωνή από τον ασύρματο. Ηταν στα ιταλικά και ο βόμβος έδειχνε πως ήταν από κάποιο αναγνωριστικό αεροπλάνο που πετούσε κάπου κοντά κάνοντας κύκλους…

«Όλα είναι εντάξει μπορείτε να πυροδοτήσετε Σενιορε. Τι άνθρωποι είναι αυτοί στην προκυμαία. Πετούσα από πάνω τους και με χαιρετούσαν… Σενιορε επιστρέφω στη Λέρο. Το πλοίο είναι πλέον δικό σας. Τέλος»
Ο κυβερνήτης του Ιταλικού υποβρυχίου DELFINO, είχε πάρει σαφέστατες διαταγές κατευθείαν από τον Διοικητή των Δωδεκανήσων De Vecci ,ανώτατο στέλεχος του Ιταλικού φασιστικού κόμματος. Ξανακοίταξε μέσα από το περισκόπιο του και έδωσε τη διαταγή: “Fuoco”

ΕΥΔΡΟΜΟ ΚΑΤΑΔΡΟΜΙΚΟ ΕΛΛΗ Λιμάνι Τήνου 08.25

Στη Γέφυρα του 98 μέτρων παλαιού σκαριού ο κυβερνήτης, Πλοίαρχος Χατζόπουλος, ενημερωνόταν για τις τελευταίες λεπτομέρειες της απόβασης του τιμητικού αγήματος που θα συνόδευε τη λιτάνευση της εικόνας της Παναγίας στο νησί. Με το χέρι του ήπιε μια μεγάλη γουλιά καφέ, κοίταξε μπροστά την προκυμαία που ήταν γεμάτη κόσμο και χαμογέλασε. Έστρεψε το κεφάλι του στα 2 ατμόπλοια που ξεφόρτωναν κόσμο από τις βάρκες και ρώτησε τον Ύπαρχο του, ποια πλοία είναι αρόδου . « Το ΕΣΠΕΡΟΣ και το ΕΛΣΗ κύριε κυβερνήτα»
Τα λόγια πάγωσαν στον αέρα. Τα αυτιά των ναυτών, των αξιωματικών και του κυβερνήτη στη γέφυρα έκαναν κάποια ώρα να επεξεργαστούν τη φωνή που άκουσαν από τον οπτήρα: «ΤΟΡΠΙΛΗ ακριβώς στη μέση Τορπίλη!!!»
Η φωνή έσβησε. Στη γέφυρα κοιτάχτηκαν αναμεταξύ τους και έτρεξαν έξω. Πρόλαβαν να διακρίνουν το λευκό ίχνος του θανάτου καθώς έσκιζε με ταχύτητα τα νερά λίγο κάτω από την επιφάνεια της σκούρας γαλάζιας θάλασσας. Σιγή επικράτησε για ελάχιστα δευτερόλεπτα. Ακουγόταν μόνο το σκίσιμο των υδάτων από το θανατηφόρο φορτίο της 053 whitehead Fiume τορπίλης που πλησίαζε…

ΛΙΜΑΝΙ ΤΗΝΟΥ 08.25 15 Αυγούστου 1940

Στην προκυμαία οι μικροπωλητές συνέχιζαν να διαλαλούν την πραμάτεια τους. Οι κουλουρτζήδες φώναζαν για τα σιμίτια τους και στο καφενείο τα γκαρσόνια αλαφιασμένα έτρεχαν να εξυπηρετήσουν τον κόσμο. Οι πιστοί συνέχιζαν να συσσωρεύονται στο λιμάνι και να ανεβαίνουν την ανηφόρα προς την εκκλησία…Η πρώτη έκρηξη έκανε τους πάντες να γυρίσουν… Κοίταζαν αποσβολωμένοι την ΕΛΛΗ να βγάζει καπνούς από το πλάι. Όλοι προσπαθούσαν να δουν καλύτερα τι έχει συμβεί και ανασήκωναν τους λαιμούς τους. Οι άνδρες έβγαζαν τα καπέλα τους και με τις παλάμες τεντωμένες σαν σκιάστρο μπροστά στα μάτια τους, προσπαθούσαν να διακρίνουν .Τα παιδάκια στις μύτες των ποδιών έδιναν τη δική τους μάχη.

Ένας ψίθυρος από άκρη σε άκρη σε όλο το νησί. Η δεύτερη έκρηξη ήταν ισχυρότερη. Έσκασε το καζάνι, ο λέβητας, κάτω από την ίσαλο γραμμή του πλοίου και μια τρύπα διαμέτρου δύο μέτρων ανάμεσα στα δύο φουγάρα, έγινε ορατή ακόμη και από την ακτή. Καπνός …μαύρος πυκνός καπνός κάλυψε τον ουρανό πάνω από το πλοίο. Οι ναύτες πηδούσαν από το κατάστρωμα να σωθούν. Οι φλόγες έβγαιναν απειλητικές από τα σωθικά του καραβιού. Στην προκυμαία ο κόσμος δεν πίστευε αυτό που έβλεπε. Οι βάρκες που πλησίαζαν τα δύο επιβατηγά ατμόπλοια για να παραλάβουν τους επιβάτες, έμειναν με τα κουπιά όρθια. Η απόλυτη καταστροφή. Μετά τις εκρήξεις μια σιωπή έπεσε στο λιμάνι…ακουγόταν μόνο ο αέρας και από μακριά τα ουρλιαχτά των τραυματισμένων ναυτών…

Ξαφνικά ουρλιαχτά και εκκλήσεις στην Παναγιά έσκισαν τον αέρα. Από τα δυο ατμόπλοια τα γεμάτα προσκυνητές ο κόσμος άρχισε να φωνάζει, να κλαίει και να παρακαλάει… Έβλεπαν τον θάνατο να πλησιάζει… Το ιταλικό υποβρύχιο είχε εξαπολύσει δύο άλλες τορπίλες με στόχο τα καράβια… Ο κόσμος από το κατάστρωμα τις διέκρινε καθαρά να πλησιάζουν. Πανικός. Οι ματιές τους μέσα στην αλλοφροσύνη πότε κοίταζαν τις τορπίλες και πότε την ΕΛΛΗ απέναντι τους που είχε πάρει κλίση και καιγόταν…

Ϊσως η χάρη Της , ίσως απλά από τύχη οι τορπίλες δεν βρήκαν στόχο… Η μία πέρασε δίπλα από την πλώρη του ΕΣΠΕΡΟΥ και η άλλη κάτω από τα ύφαλα της ΕΛΣΗΣ…Οι τορπίλες διέγραψαν την πορεία τους και καρφώθηκαν εκκωφαντικά στον λιμενοβραχίονα. Το νερό, και οι πέτρες σηκωθήκαν σε ύψος 40 μέτρων… Το τσιμέντο στην γεμάτη κόσμο προκυμαία, έτρεμε σαν να γινόταν σεισμός.

Η ΕΛΛΗ το τριπλέλικο σκαρί που είχε πάρει μέρος και στην μικρασιατική εκστρατεία, πήρε κλίση 15 μοιρών και φλεγόμενο άρχισε να βυθίζεται μία ώρα και ένα τέταρτο μετά το πρώτο χτύπημα. Η ψυχραιμία του κυβερνήτη που καθοδήγησε με μαεστρία το πλήρωμα και κατάφερε όχι μόνο να τους σώσει αλλά και να απεγκλωβίσει τους τραυματίες μηχανικούς και θερμαστές από τα αμπάρια, ήταν ουσιαστική. Εβδομήντα λεπτά μετά διέταξε την εγκατάλειψη του πλοίου. Ένας αρχικελευστής, δύο κελευστές, ένας υποκελευστής και έξη ναύτες όλοι τους θερμαστές και βρίσκονταν στο σημείο που χτύπησε η τορπίλη ήταν νεκροί.

Ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση των Ιταλών. Η κυβέρνηση πιστή στη γραμμή που είχε χαράξει, δεν απάντησε. Μάλιστα τονίστηκε με κάθε τρόπο στους εμπειρογνώμονες που βρήκαν τα θραύσματα και αναγνώρισαν τις ιταλικές τορπίλες, να μην μιλήσουν. Έπίσημα γινόταν λόγος για υποβρύχιο άγνωστης εθνικότητας. Ανεπίσημα ο κόσμος έβραζε κατά των Ιταλών…Τρεις μήνες αργότερα στα χιονισμένα βουνά της Ηπείρου οι φασίστες του Ντούτσε θα συναντούσαν τη Νέμεση τους… Σκληρή και αδυσώπητη

ΠΗΓΗ: onalert.gr

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΙΣΤΟΡΙΑ

“Ω Παναγιά μου Ανωγειανή…” – Tα Μαρτυρικά Ανώγεια έζησαν το 3ο Ολοκαύτωμα στην ιστορία τους

Δημοσιεύτηκε

στις

Ω Παναγιά μου Ανωγειανή που ‘σουν αυτή την ώρα
οντες εβάναν τη φωθιά στα ξακουσμένα Ανώγεια


Σαν σήμερα στις 13 Αυγούστου του 1944, τα Μαρτυρικά Ανώγεια έζησαν το 3ο Ολοκαύτωμα στην ιστορία τους για την αντιστασιακή τους δράσης (1822, 1867, 1944). Αυτή τη φορά από τους Γερμανούς.

Οι στίχοι του τραγουδιού που ακολουθεί από τον Γιάγκο Χαιρέτη τα λένε όλα.

Εμείς απλώς θα συμπληρώσουμε τη μαντινάδα του Αριστείδη Χαιρέτη:

Την Ιστορία του Χωριού θα πω με λίγα λόγια
ότι το κάψαν τρεις φορές και παλι είν’ Ανώγεια

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΙΣΤΟΡΙΑ

13 Αυγούστου 1944 – Το Ολοκαύτωμα των Ανωγείων

Δημοσιεύτηκε

στις

Κυριακή 13 Αυγούστου 1944. Οι Ναζί περικυκλώνουν τα Ανώγεια. Ψάχνουν να βρουν αντάρτες, αντιστασιακούς


Ψάχνουν, ρωτούν τους κατοίκους, απάντηση δεν παίρνουν και η απόφαση του διοικητή του Φρουρίου Κρήτης, στρατηγού Μίλλερ, ως διαταγή γίνεται άμεση εκτελεστέα. Κάψιμο και ισοπέδωση των Ανωγείων, ένα ολοκαύτωμα που κράτησε μέχρι την 5η του Σεπτέμβρη απλά και μόνο γιατί, όπως ανέφερε η διαταγή: «Επειδή η πόλις των Ανωγείων είναι κέντρον της αγγλικής κατασκοπίας εν Κρήτη και επειδή οι Ανωγειανοί εξετέλεσαν το φόνο του λοχία φρουράρχου Γενί-Γκαβέ και της υπ’ αυτόν φρουράς και επειδή οι Ανωγειανοί εξετέλεσαν το σαμποτάζ της Δαμάστας, επειδή εις Ανώγεια ευρίσκουν άσυλον και προστασίαν οι αντάρται των διαφόρων ομάδων αντιστάσεως και επειδή εκ των Ανωγείων διήλθον και οι απαγωγείς με τον στρατηγόν Φον Κράιπε χρησιμοποιήσαντες ως σταθμόν διακομιδής τα Ανώγεια, διατάσσομεν την ΙΣΟΠΕΔΩΣΙΝ τούτων και την εκτέλεσιν παντός άρρενος Ανωγειανού όστις ήθελεν ευρεθεί εντός του χωρίου και πέριξ αυτού εις απόστασιν ενός χιλιομέτρου»…

Είκοσι τρείς ημέρες κάθε πρωί έμπαιναν στο χωριό του Ψηλορείτη οι Γερμανοί και κατά ομάδες λεηλατούσαν τα σπίτια και τις περιουσίες, έκλεβαν, βανδάλιζαν και με δυναμίτες ανατίναζαν ότι φιλοξενούσε και σκέπαζε τους ανθρώπους του ορεινού αυτού τόπου. Η απόλυτη ισοπέδωση, η απόλυτη καταστροφή. «Το χωριό ισοπεδωμένο. Δρόμοι δεν υπήρχαν. Δρόμοι ήταν ανοιχτοί, καινούριοι δρόμοι πάνω από τα χαλάσματα. Ξεπετιούντανε κρεατόμυγες να σε φάνε. Έβλεπες τα σκυλιά τόσανε στο πάχος, να τρώνε πτώματα. Έβλεπες κατσίκες, σκύλους και βόδια ακόμα σκοτωμένα μέσα στο χωριό. ‘Αναβαν δεξά ζερβά, ρούχα, ξύλα και εγροίκας μια μπόχα, μια βρώμα κι απ’ όπου κι αν είχε στραφείς έβλεπες ερείπια, χάλια. Και λέω.. ‘Αραγες, αυτό το χωριό, θα ξαναγίνει χωριό ποτές; Αυτό το χωριό θα ξαναγίνει χωριό πάλι;…», ακούμε τον γέροντα να περιγράφει τις εικόνες που έζησε και δεν ξεχνά στην Κινηματογραφική Καταγραφή της σύγχρονης ιστορίας των Ανωγείων (1900-1945) «Ο ΉΧΟΣ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ» σε σενάριο και σκηνοθεσία του Λευτέρη Χαρωνίτη.

Εκτελέσεις αμάχων, βία, καταπάτηση κάθε ανθρώπινης αξιοπρέπειας, ακόμη και τους άντρες που χρησιμοποιούσαν ως δούλους μεταφορείς για τα κλοπιμαία τους που μετέφεραν στο χωριό Σείσαρχα και αυτούς μετά τους εκτελούσαν. Μαρτυρίες και καταγραφές φέρνουν στην επιφάνεια ιστορίες ανθρώπων που αρνούμενοι ή ακόμη και ανήμποροι να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, δολοφονήθηκαν, εκτελέστηκαν και θάφτηκαν στα ερείπια του μίσους και του ολοκαυτώματος.

Στα χέρια και τις πράξεις των Ναζί, πράξεις παγκόσμιας κατακραυγής, παραδίδονται 940 σπίτια, κόποι μιας ολόκληρης ζωής από ορεσίβιους ανθρώπους ενός σκληροτράχηλου τόπου, που σκεπάστηκε όμως από τη σκληρότητα των κατακτητών καταγράφοντας στην ιστορία το 3ο ολοκαύτωμα των Ανωγείων 120 χρόνια μετά τα ολοκαυτώματα από πλευράς των Τούρκων. «Την ιστορία του χωριού θα πω με λίγα λόγια, πως τρεις φορές το κάψανε μα πάλι είναι Ανώγεια» λέει στη Μαντινάδα του ο Αριστείδης Χαιρέτης.

Όμως… Το χρέος των παππούδων, το γονιών προς τα παιδιά τους, όλων των Ανωγειανών προς τις επόμενες γενιές, δίνει τη δύναμη και πάλι τα Ανώγεια να ξαναχτιστούν… «Εδώ η πέτρα σου μιλεί και ο Βοριάς σου γνέφει, εκείνος που τα αφρουκαστεί, ελπίδες μόνο θρέφει», αναφέρει ο Μαντιναδολόγος Λευτέρης Μπέκρης που όπως είπε και στο ΑΠΕ-ΜΠΕ: «κανείς σε τούτο τον τόπο δεν μπορεί να φανταστεί ότι θα κλείσει τα μάτια του χωρίς να έχει κάμει το χρέος του». Και το χρέος δεν είναι άλλο πέρα από το χρέος που έχουν οι Κρητικοί στην Ράτσα όπως έλεγε και ο Καζαντζάκης, ο οποίος ήταν μέλος από συστάσεως στις 17 Ιουνίου του 1945 της Κεντρικής Επιτροπής Διαπιστώσεως Ωμοτήτων Κρήτης (Κ.Ε.Δ.Ω.Κ.) και μαζί με τους, καθηγητή Ιωάννη Καλιτσουνάκη, καθηγητή Ιωάννη Κακριδή, και τον Φωτογράφο Κωνσταντίνο Κουτουλάκη από άκρη σε άκρη της Κρήτης κατέγραψαν με κόπους και θυσίες κάθε ωμότητα τόσο από τους Ιταλούς όσο και από τους Γερμανούς κατακτητές.

Στην έκθεσή του ο Νίκος Καζαντζάκης, μεταξύ άλλων γράφει για τα Ανώγεια: «Την 13ην οι Γερμανοί συμπληρώσαντες την κύκλωσιν, εισήλθον εις τα Ανώγεια και διέταξαν τους υπολειφθέντας κατοίκους (θα ήσαν περί τα 1.500 γυναικόπαιδα) να αναχωρήσουν εντός ημισείας ώρας προς την κατεύθυνσιν του Γενή-Καβέ, οπόθεν να διασκορπισθούν εις τα διάφορα χωρία της Ρεθύμνης. Μετά ταύτα, προέβησαν εις Ολοκαύτωμα, γενικήν λεηλασίαν του χωρίου, πλουσιωτάτου εις κτηνοτροφικά και εριουργικά προϊόντα. Μετά την δήλωσιν εκάστη οικία εκαίετο πρώτον και έπειτα ανετινάσσετο δια δυναμίτιδος. Κάθε νύκτα οι Γερμανοί απεσύροντο εις τα Σείσαρχα και την πρωϊαν επανήρχοντο. To μέγεθος της λεηλασίας θα κατανόηση κανείς, όταν λάβη υπ’ όψιν ότι αυτή διήρκεσεν από της 13 Αυγούστου μέχρι της 5 Σεπτεμβρίου. Κατά την διάρκειαν της διαρπαγής οι Γερμανοί εφόνευσαν εντός του χωρίου τον Γ. Σπιθούρην, μη δυνηθέντα ν’ αποχωρήση μετά των άλλων κατοίκων, επίσης τους παραλύτους εξαδέλφους Κωνστ. και I. Ξυλούρην (ή Κίτρη), και τον υπέργηρον Νικ. Αεράκην, εις τας αγκάλας του οποίου έθεσαν, μετά την εκτέλεσιν, δεξιά και αριστερά τα πτώματα δύο χοίρων προς χλευασμόν. Δύο αδελφαί, η χήρα Εμμ. Καλλέργη και η χήρα Εμμ. Καβλέντη, η χωλή Ειρήνη Καραϊσκου και η Ευαγγ. Ιω. Πασπαράκη, αρνηθείσαι ν’ αποχωρήσουν και προτιμήσασαι τον θάνατον απέθανον καείσαι και καταχωθείσαι έπειτα υπό τα ερείπια των ανατιναχθεισών οικιών των. Επίσης οι Γερμανοί εφόνευσαν τον εκ τραύματος της κεφαλής παράφρονα Εμμ. I. Σαλούστρον. Πολλοί άλλοι εφονεύθησαν εις τα πέριξ… Η επίσημος κατάστασις της Νομαρχίας Ρεθύμνης αναφέρει 117 Ανωγειανούς εκτελεσθέντας κατά την περίοδον της κατοχής…»

Οι Ανωγειανοί, πήραν την απόφαση πέρα από το θρήνο και τις μαύρες μέρες και έχτισαν την ‘Ανω Γη του Ψηλορείτη, από την αρχή. Συνέχισαν έως και σήμερα να μάχονται, τις βροχές, το χιόνι, τους αέρηδες, να συμφιλιώνονται με τη φύση και να ατενίζουν τον καυτό ήλιο και τη λάμψη του, χωρίς να μισοσφραγίζουν τα μάτια τους. Με αυτά τα μάτια της περηφάνιας βλέπουν στον ορίζοντα τον κόσμο που πάντα ονειρεύονται και φαντάζονται. Τον κόσμο που αναφέρουν στα τραγούδια τους, στις μαντινάδες τους, στα κείμενα τους, στα βιβλία και τα παραμύθια τους προς τα παιδιά. Τον κόσμο του έρωτα, της αγάπης, του πολέμου για λευτεριά, ενός κόσμου ντυμένου με το πέπλο της δημοκρατίας, φιλόξενου και αλληλέγγυου, του κόσμου που περήφανα μπορεί από τις στάχτες του πάντα να ξαναγεννιέται. Γι’ αυτό οι Ανωγειανοί μπορούν και μόνοι τους και με άλλους ανθρώπους… Μπορούν να αντέχουν, να γιατρεύονται και να παίρνουν από το χέρι τα μικρά κοπέλια και τις κοπελιές για να τους διδάξουν, να μη σκύβουν το κεφάλι. Αυτός είναι και ο λόγος που οι περισσότεροι νέοι των Ανωγείων δεν εγκαταλείπουν το χωριό και παραμένουν στις δυσκολίες για επιβίωση πρωταγωνιστές.

Μιλούν με μαντινάδες και λένε: «T’ Ανώγεια είναι ο κορμός τα φύλλα ειν’ οι άλλοι, κι όποιος τσι ρίζες του ξεχνά είναι ντροπή μεγάλη». «Του τόπου η παράδοση πρέπει να συνεχίσει, Ανωγειανός γεννήθηκες, το χνάρι σου μη σβήσει». «Φύγετε σύννεφα ‘πο μπρος, ο ήλιος να προβάλλει, για δε μπορώ να τη θωρρώ ..τη καταχνιά σας πάλι».

ΑΝΩΓΗ

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

Facebook

Δημοφιλη