Connect with us

ΙΣΤΟΡΙΑ

1974 – Η τουρκική εισβολή στην Κύπρο

Δημοσιεύτηκε

στις

Σαν σήμερα, 42 χρόνια πριν, την αποφράδα 20η Ιουλίου 1974, οι Τούρκοι εισέβαλαν παράνομα στην Κύπρο, σκότωσαν, βίασαν, λεηλάτησαν, εκτόπισαν και συνεχίζουν να κατέχουν με τη βία το 36% της μαρτυρικής Μεγαλόνησου


“Η δική μου η πατρίδα έχει μοιραστεί στα δυο…”.

20 Ιουλίου 2016. Η Κύπρος ξύπνησε, υπό τους ήχους των σειρήνων. Πέρασαν κιόλας 42 χρόνια. Απ’ άκρη σ’ άκρη του νησιού, οι θύμησες ζωντανεύουν ξανά. Θύμησες πολέμου, θανάτου, προδοσίας. Χαμού, ξεριζωμού και απώλειας. Θύμησες που φαίνεται να ξεθωριάζουν, όσο περνάει ο πανδαμάτωρ χρόνος, μέσα στο τρέξιμο της καθημερινότητας και το ζοφερό κλίμα της εποχής της κρίσης.

Οι σειρήνες ηχούν και το μακρόσυρτο “κλάμα” τους ανατριχιάζει. Δεν μπορώ να το περιγράψω -κι ας είμαι Κύπριος κι ας έχω μεγαλώσει μαθαίνοντας τον ήχο τους και τη σημασία τους- αλλά πρόκειται για απόκοσμο συναίσθημα, που σε διαπερνά. Και είναι τότε, που όσα (κακώς) αφήνεις να περάσουν στο πίσω μέρος του μυαλού σου τις υπόλοιπες μέρες του χρόνου, εμφανίζονται μπροστά σου.

Σχεδόν βίαια. Όσο βίαια τα τούρκικα αποβατικά, στον δρόμο που τους άνοιξαν οι πραξικοπηματίες της χούντας και της ΕΟΚΑ Β’, κατέβασαν τους Τούρκους στρατιώτες στην Κύπρο. Δεν έχει σημασία αν έζησες ή όχι τα γεγονότα του μαύρου Ιουλίου. Αν είσαι Κύπριος, οι εικόνες που περνάνε από τα μάτια σου είναι οι ίδιες.

kypros1

Κι όμως…

Αεροπλάνα να σκοτεινιάζουν τον ουρανό, αλεξιπτωτιστές να πέφτουν οπλισμένοι και έτοιμοι να σπείρουν το θάνατο κατά δεκάδες, τούρκικα άρματα και στρατιώτες να προελαύνουν, μάνες να κλαίνε και να ψάχνουν τα παιδιά τους, Ελλαδίτες και Κύπριους να πολεμούν σαν ήρωες, αψηφώντας τις πιθανότητες, για μια προδομένη πατρίδα.

Δεν γίνεται να μην είναι αυτές οι εικόνες. Δεν γίνεται να τις ξεχάσεις. Είναι οι εικόνες που σημάδεψαν την ιστορία και τη ζωή σου. Είναι οι ανοιχτές πληγές της μάνας Κύπρου, που δε λένε να κλείσουν. Και πώς να κλείσουν, όταν 42 χρόνια μετά, η Κύπρος παραμένει μοιρασμένη στα δύο, με το βόρειο κομμάτι της τουρκοκρατούμενο και την “πράσινη γραμμή” να διαπερνά σαν χαρακιά το σώμα της;

Η Κερύνεια κατεχόμενη, η Μόρφου επίσης, η Αμμόχωστος πόλη φάντασμα, η Λευκωσία τελευταία μοιρασμένη πρωτεύουσα…

Σειρήνες, μνημόσυνα, πορείες. Η Κύπρος δείχνει ότι θυμάται και τιμά τους ήρωές της. Κομματικές ανακοινώσεις και παρουσία πολιτικών στις προγραμματισμένες εκδηλώσεις μνήμης. Πάντα, όμως, με ένα κλίμα υποβόσκουσας αντιπαλότητας να πλανάται πάνω από το νησί. Τα γνωστά σύνδρομα “αριστερά εναντίον δεξιάς” και το αντίστροφο που δεν αφήνουν, ούτε και τώρα, το βλέμμα να δει καθαρά τα ιστορικά γεγονότα, τον λαό να τα αντιμετωπίσει κατάματα και να φτάσει στην κάθαρση, για να προχωρήσει ενωμένος και χωρίς αγκυλώσεις.

21 Ιουλίου 2016. Πέμπτη. Η Κύπρος θα ξυπνήσει και όλα θα αρχίσουν να γυρνάνε σιγά – σιγά στο “φυσιολογικό”. Εκείνοι που θυμούνται 365 μέρες το χρόνο -οι εκτοπισμένοι, οι συγγενείς των αγνοουμένων και των νεκρών, οι βετεράνοι ήρωες- δεν χρειάζονται σειρήνες για να μην ξεχάσουν. Άραγε, θα χρειαστεί να περάσει ένας χρόνος, για να ξαναθυμηθούμε οι υπόλοιποι;

“Η δική μου η πατρίδα έχει μοιραστεί στα δυο…”.

 

Σύντομο Ιστορικό του “βιασμού” της Κύπρου

1974, 15 Ιουλίου, Δευτέρα. Στις 08:15 το πρωί, τανκς και στρατιώτες από το στρατόπεδο της Κοκκινοτριμυθιάς και το στρατόπεδο Καποτά βγαίνουν στους δρόμους της πρωτεύουσας Λευκωσίας, με πορεία προς το Προεδρικό Μέγαρο. Λίγα λεπτά αργότερα, το Μέγαρο της Προεδρίας, στο οποίο ο πρόεδρος Μακάριος φιλοξενούσε εκείνη την ώρα μαθητές από την Αίγυπτο, δεχόταν τα πυρά των πραξικοπηματιών.

tank-kupros

Τα ξενοκινούμενα τανκς στους δρόμους της Λευκωσίας, καθ’ οδόν προς το Προεδρικό Μέγαρο.

Το πραξικόπημα ζυμωνόταν σαν σκέψη στο μυαλό των ηγετών της αθηναϊκής χούντας από τις αρχές του 1974. Η σύσκεψη στην οποία πάρθηκε, τελικά, η απόφαση για ανατροπή του νόμιμα εκλεγμένου προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας έγινε στις 2 Ιουλίου, στο Αρχηγείο Ενόπλων Δυνάμεων, στην Αθήνα. Δεν είναι μυστικό, ακόμη, ότι και η Ουάσιγκτον επιθυμούσε την απομάκρυνση του Μακαρίου και υποστήριζε τα σχέδια των Ιωαννίδη (αρχηγός της χούντας), Γκιζίκη (πρόεδρος), Ανδρουτσόπουλου (πρωθυπουργός) και Μπονάνου (αρχηγός Ε.Δ.).

vorvadismi-kupros

Το Προεδρικό Μέγαρο στη Λευκωσία, καμένο από το χουντικό πραξικόπημα κατά της Κύπρου.

Ο Μακάριος ξεφεύγει από τις καθοδηγούμενες από τη χούντα δυνάμεις και να φθάσει στην Πάφο, αλλά το χτύπημα κατά της Δημοκρατίας ήταν γεγονός. Η Κύπρος ελέγχεται από ελεγχόμενες από τους πραξικοπηματίες δυνάμεις της ΕΛΔΥΚ, της Εθνικής Φρουράς και μέλη της ΕΟΚΑ Β’, παρά την αντίσταση που προέβαλαν οι δημοκρατικοί. Λίγο μετά της 15:00, ο Νίκος Σαμψών επιλέγεται από τον ταξίαρχο Γεωργίτση (εκ των αρχηγών του στρατιωτικού πραξικοπήματος) και ορκίζεται Πρόεδρος.

apovasi-tourkon

Τα πρώτα αποβατικά πλοία κατεβάζουν Τούρκους στρατιώτες στις παραλίες της Κερύνειας.

1974, 20 Ιουλίου, Σάββατο. Τα ξημερώματα, ο Αττίλας βρίσκεται εν κινήσει. Τις πρώτες πρωινές ώρες, πλοία φτάνουν στις ακτές της Κερύνειας και ένα ενισχυμένο τούρκικο σύνταγμα πατάει στο νησί. Στρατιωτικά αεροσκάφη καλύπτουν τον κυπριακό ουρανό, ρίχνουν αλεξιπτωτιστές και βομβαρδίζουν ελληνοκυπριακούς στόχους. Οι δυνάμεις της Εθνικής Φρουράς και της ΕΛΔΥΚ, “παροπλισμένες” από προδοτικές κινήσεις που προηγήθηκαν, προσπαθούν να αντιδράσουν και πολεμούν όπως μπορούν.

vorvadismos-kupros

Τα τουρκικά αεροσκάφη βομβαρδίζουν στρατιωτικούς στόχους και πόλεις της Κύπρου. Η εισβολή έχει ξεκινήσει.

Απέναντι στον πάνοπλο τούρκικο στρατό, όμως, που συνολικά αριθμούσε περίπου 40,000 άνδρες, οι ελληνοκυπριακές δυνάμεις δεν είχαν τύχη. Όχι επειδή υπολείπονταν ικανοτήτων, αλλά επειδή η ηγεσία τους αδράνησε εγκληματικά. Λίγες μόνο ημέρες μετά το πραξικόπημα, η ηγεσία του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Φρουράς είχε αναλωθεί σε ένα κυνηγητό του Μακαρίου, με εντολές της χούντας των Αθηνών και δεν είχε οργανωθεί -αντιθέτως- απέναντι στην τουρκική απειλή.

aixmalotoi-kupros

Εκατοντάδες Έλληνες και Κύπριοι που πιάστηκαν αιχμάλωτοι, στάλθηκαν σε φυλακές στα βάθη της Τουρκίας.

Η Τουρκία, χρησιμοποιώντας το εγκληματικό πραξικόπημα ως πρόσχημα, εισέβαλε στην Κύπρο παράνομα και κατά παράβαση του καταστατικού χάρτη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για “ειρηνική επέμβαση με στόχο την επαναφορά της συνταγματικής τάξης”. Ανακοίνωσε, μάλιστα, ότι είχε δικαίωμα επέμβασης ως εγγυήτρια δύναμη, αγνοώντας όμως το γεγονός ότι το δικαίωμα ένοπλης παρέμβασης κατοχυρωνόταν μόνο αν υπήρχε εισβολή τρίτης χώρας στην Κύπρο ή το ζητούσε η ίδια Κυπριακή Δημοκρατία ή τα Ηνωμένα Έθνη.

Οι διαταγές που έφταναν στους διοικητές στρατοπέδων και λόχων από ΓΕΕΦ και Αθήνα ήταν αντιφατικές και αλληλοσυγκρουόμενες. Όποια αντίσταση προβλήθηκε στην πρώτη φάση της τούρκικης εισβολής (η δεύτερη πραγματοποιήθηκε στις 14 Αυγούστου 1974) οφείλεται κυρίως στο ένστικτο και στο αίσθημα ευθύνης των κατά τόπους στρατιωτικών και αξιωματικών, που έδωσαν τη ζωή τους για να υπερασπιστούν τα πάτρια εδάφη.

tafoi-gyprioi

Χιλιάδες οι νεκροί που θρηνεί η Κύπρος από την παράνομη και εγκληματική τουρκική εισβολή.

Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ αποφάσισε κατάπαυση του πυρός από τις 16:00 της 22ας Ιουλίου. Απόφαση που εφάρμοσε η ελληνοκυπριακή πλευρά, αλλά δεν σεβάστηκαν οι Τούρκοι, προωθώντας τις θέσεις τους και ενισχύοντας τις δυνάμεις τους, προετοιμάζοντας το δεύτερο μέρος του σχεδίου τους: τον Αττίλα ΙΙ, που εκτελέστηκε στις 14 Αυγούστου.

Χαρακτηριστικό της κατάστασης το γεγονός ότι ενώ η Τουρκία κατέβαζε ολόκληρο εκστρατευτικό σώμα στην Κύπρο και τα αεροσκάφη της πλημμύριζαν τους κυπριακούς αιθέρες, η Αθήνα επέμενε ότι οι Αμερικάνοι διαβεβαιώνουν πως οι Τούρκοι κάνουν άσκηση και μπλοφάρουν! Στην Ελλάδα υπήρξε κινητοποίηση στρατού, αλλά η χούντα δεν διέταξε στρατιωτική επέμβαση.

gupros-agnooumenoi

Οι συγγενείς των αγνοουμένων ακόμα καρτερούν τους δικούς τους.

Tο τέλος της εισβολής δύο φάσεων στην Κύπρο βρήκε το μισό νησί κατεχόμενο. Η Τουρκία κατέλαβε και κατέχει ακόμα περίπου το 36% των εδαφών της Κυπριακής Δημοκρατίας, κοντά στις 4,000 άτομα σκοτώθηκαν και 200,000 Ελληνοκύπριοι εκτοπίστηκαν από τα σπίτια τους και έγιναν πρόσφυγες στην ίδια τους την πατρίδα. Μέχρι σήμερα, αγνοείται η τύχη περίπου 1,400 ανθρώπων, ενώ περίπου 500 παραμένουν εγκλωβισμένοι στις κατεχόμενες περιοχές

To άρθρο αναδημοσιεύεται κάθε 20η Ιουλίου από το pathfinder.gr, κάθε φορά με την ελπίδα ότι θα είναι η τελευταία χρονιά που η Κύπρος παραμένει αλύτρωτη.

ΘΕΜΑ

Ο Νίκος Καζαντζάκης το 1946: «Γλυτόσαμε από το Nobel για εφέτο»

Δημοσιεύτηκε

στις

Ο Νίκος Καζαντζάκης αποκαλύπτει ότι χάρηκε που η υποψηφιότητά του για Nobel ήταν εκπρόθεσμη – Ανέκδοτα χειρόγραφα του μεγάλου συγγραφέα που παρουσιάζονται μαζί με άλλων σπουδαίων λογοτεχνών


Φορτωμένος με τη ρετσινιά του άθεου, του κομμουνιστή και του μηδενιστή, μεταξύ άλλων, ο Καζαντζάκης (1883-1957) δεν αξιώθηκε Νόμπελ Λογοτεχνίας. «Γλυτόσαμε από το Nobel για εφέτο… έμαθα πως πριν από δύο μήνες έφτασε στον Μαντούδη έγγραφο από τη Σουηδία (το είδε, λέει, κι ο Ξεφλούδας) ως αναγγέλνει πως είμαι εκπρόθεσμος. Χάρηκα, γιατί έτσι κανείς πια δε θα πει ως μπήκα εμπόδιο στον αγαπητό φίλο, ποιητή» γράφει ο Νίκος Καζαντζάκης τον Νοέμβριο του 1946, σε επιστολή του προς τον «Σεβαστό φίλο και Προστάτη» των λογοτεχνών Νίκο Βέη, καθηγητή Μεσαιωνικής και Νεοελληνικής Φιλολογίας, στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Η επιστολή Καζαντζάκη με την αναφορά στο Νόμπελ, όπως και στον «αγαπητό φίλο, ποιητή» Άγγελο Σικελιανό αλλά και στην εκδίωξη του Βέη από το Πανεπιστήμιο με την κατηγορία συμμετοχής του στα Δεκεμβριανά είναι ένα από τα ανέκδοτα χειρόγραφα τεκμήρια που εναποτίθενται στις πλούσιες συλλογές του Ιστορικού Αρχείου του ΕΚΠΑ. Παρουσιάζεται από τις 15 Ιανουαρίου στην έκθεση «Λογοτεχνικές Αρχειολογίες στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, 19ος & 20ος αιώνας». Μαζί με άλλα σπάνια χειρόγραφα, φοιτητικούς φακέλους μετέπειτα σπουδαίων λογοτεχνών (Τερζάκης, Ελύτης, Θεοτοκάς, Σικελιανός, Βάρναλης κ.ά), βαθμολόγια, τεκμήρια από τη λογοτεχνική και φοιτητική τους δράση μέσα στο Πανεπιστήμιο, από ποιητικούς διαγωνισμούς, φωτογραφικό υλικό, αλληλογραφία λογοτεχνών με πανεπιστημιακούς καθηγητές.

Ίχνη από συναρπαστικές, πολυεπίπεδες διαδρομές στον χρόνο αποτυπώνονται μέσα από το Ιστορικό Αρχείο του ΕΚΠΑ που συνεχίζει δυναμικά την πορεία του αξιοποιώντας ανέκδοτο αρχειακό υλικό των συλλογών του. Και σκιαγραφεί τον κρίσιμο ρόλο που διαδραμάτισε το Πανεπιστήμιο της Αθήνας πέρα από το επιστημονικό πεδίο, στην πολιτική, κοινωνική και πνευματική ζωή της χώρας. Μια πολυδύναμη σχέση που ξεκίνησε το 1837 και συνεχίζεται ως σήμερα.

Paris, Place de la Madeleine, 1921-11-46

Αγαπητέ, Σεβαστέ φίλε και Προστάτη!

Δεν ξέρω πως μου γεννήθηκε η ιδέα να γράψω σε μια αμερικάνικη revue μία μελέτη για τον αμερικάνο φιλέλληνα How, που είταν, στη μάχη του Μανιάκι. Μα δεν έχω βιβλιογραφία κ είστε ο μόνος που μπορείτε να μου υποδείξετε που να στραφώ να μάθω για τη ζωή, τις περιπέτειες του φιλέλληνα τούτου. Σας παρακαλώ λοιπόν θερμά ό,τι ξέρετε γράψετέ τα στον φίλο μας Πρεβελάκη και αφτός θα μου τα διαβιβάσει, θα προσπαθήσει να με βρει κι ό,τι βιβλίο είναι έφκολο, να το συμβουλευτώ (τηλέφ. 32867 Πρεβελάκης).

Μάθαμε πως ένας καινούριος τίτλος προστέθηκε στους τόσους τίτλους τιμής που έχετε: πως η τωρινή, λέει Κυβέρνηση Σας έπαψε! Είναι αλήθεια; Δεν υπάρχει λοιπόν πια ντροπή στην επίσημη Ελλάδα;

Γλυτόσαμε από το Nobel για εφέτο? έμαθα πως πριν από δύο μήνες έφτασε στον Μαντούδη έγγραφο από τη Σουηδία (το είδε, λέει, κι ο Ξεφλούδας) που αναγγέλνει πως είμαι εκπρόθεσμος. Χάρηκα, γιατί έτσι κανείς πια δε θα πει πως μπήκα εμπόδιο στον αγαπητό φίλο, ποιητή.

Ο Θεός μαζί Σας, αγαπητέ φίλε! Υπομονή, υπομονή κι ο Θεός θα τα φέρει αριστερά.
Δικός σας πάντα
Ν.Καζαντζάκης

Για την επιστολή του Νίκου Καζαντζάκη όπως και του Άγγελου Σικελιανού προς τον Νίκο Βέη, που δημοσιεύει σήμερα το Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο πρόεδρος του Ιστορικού Αρχείου ΕΚΠΑ, Βαγγέλης Καραμανωλάκης, επ. καθηγητής Θεωρίας και Ιστορίας της Ιστοριογραφίας μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, σημειώνει:

«Το 1924 δημιουργήθηκε η πρώτη πανεπιστημιακή έδρα Μεσαιωνικής και Νεοελληνικής Φιλολογίας, στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, το πρώτο και μόνο ως τότε ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα της χώρας. Καθηγητής εκλέχθηκε ο Νίκος Βέης, εξέχων νεοελληνιστής και δημοτικιστής, με πολύ στενές σχέσεις με πολλούς λογοτέχνες της εποχής του. Μπλεγμένος από νωρίς στην πολιτική, συνδέθηκε με την Αριστερά και γνώρισε διώξεις ήδη από την προπολεμική περίοδο. Στην Κατοχή στρατεύτηκε όπως και πολλοί άλλοι λόγιοι της εποχής του στον εθνικό αγώνα, συμμετέχοντας στο ΕΑΜ, αλλά και σε άλλους πνευματικούς κύκλους που αντιστάθηκαν στους κατακτητές. Τι άλλο, θα μπορούσε, να είναι άλλωστε η πρόσκληση του Άγγελου Σικελιανού να συναντηθούν στο σπίτι της λαογράφου Αγγελικής Χατζημιχάλη στις 15 Μαΐου 1941 λίγες μέρες μετά την είσοδο των Γερμανών κατακτητών για επείγοντα θέματα; Σημειώνουμε τη σύνθεση της παρέας: Βέης, Σικελιανός, Χατζημιχάλη και οι Παναγιώτης Κανελλόπουλος, Κωνσταντίνος Τσάτσος και Ιωάννης Θεοδωρακόπουλος.

Μετά την Απελευθέρωση, ο Βέης κατηγορήθηκε για τη συμμετοχή του στα Δεκεμβριανά και εκδιώχθηκε από το Πανεπιστήμιο. Σε αυτή την απομάκρυνση αναφέρεται ο Νίκος Καζαντζάκης στην επιστολή του προς τον Βέη, από το Παρίσι. Καταξιωμένος λογοτέχνης πια, έχει μπει στη διεκδίκηση του Νόμπελ Λογοτεχνίας που ποτέ δεν ήλθε. Σε αυτή τη διεκδίκηση δεν ήταν ο μόνος ΄Ελληνας. Πίσω από την αναφορά στον “ αγαπητό φίλο, ποιητή”, δεν μπορεί να κρύβεται άλλος από τον Άγγελο Σικελιανό, ο οποίος επίσης δεν αξιώθηκε το βραβείο» .

Εκλεκτέ φίλε,

Το απόγεμμα του Σαββάτου ώρα έξι, θα συγκεντρωθούμε στο σπίτι της κας Αγγελικής Χατζημιχάλη, οδός Υπερείδου 18, οι Κανελλόπουλος, Τσάτσος, Θεοδωρακόπουλος, ο υποφαινόμενος και κάποιοι άλλοι να κουβεντιάσουμε για κάποια επείγοντα ζητήματα.

Φαντάζεστε τη χαρά που από χθές ξέρω πώς είστε εδώ και πόσο η χαρά αυτή θα «πληρωθή» αν θελήσετε να έρθετε και σεις σ’αυτή τη συγκέντρωση. Η παράκληση και προσμονή είναι φυσικά από μέρους όλων μα και ιδιαίτερα και της κυρίας Χατζημιχάλη.

Με άπειρη αγάπη
Περιμένοντάς σας
Αγγελος Σικελιανός

15.5.941
Πάνου Αραβαντινού
Αθήνα

Η έκθεση «Λογοτεχνικές Αρχειολογίες στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, 19ος & 20ος αιώνας» θα διαρκέσει έως 15 Φεβρουαρίου. Φιλοξενείται στο κτίριο του Ιστορικού Αρχείου ΕΚΠΑ, Σκουφά 45. Διοργανώνεται στο πλαίσιο της ενότητας «Ανοιχτές Συλλογές- Αθήνα 2018 Παγκόσμια Πρωτεύουσα Βιβλίου» του δήμου Αθηναίων. Στα εγκαίνια (15/1, ώρα 6 μ.μ.) φοιτητές και φοιτήτριες του Πολιτιστικού Ομίλου Φοιτητών Πανεπιστημίου Αθηνών θα διαβάσουν αποσπάσματα από έργα σημαντικών λογοτεχνών, παλιών συμφοιτητών τους στο Πανεπιστήμιο.

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΙΣΤΟΡΙΑ

Μέτρα, σταθμά και νομίσματα, των χωρών της οθωμανικής αυτοκρατορίας τον ΙΗ’ αιώνα

Δημοσιεύτηκε

στις

Τα μέτρα, τα σταθμά και τα νομίσματα των χωρών της οθωμανικής αυτοκρατορίας όπως τα καταγράφει ο περιηγητής Felix Beauiour


Ο Felix Beauiour πρόξενος της Γαλλίας στη Θεσσαλονίκη κατά την τελευταία δεκαετία του ΙΗ’ αιώνα στο χρονικό του, που αναφέρεται κυρίως στο εμπόριο και γενικά την οικονομία του ελληνικού χώρου, έχουν ως εξής:

Μονάδες βάρους: το καντάρι, η οκά, το δράμι.

Ένα καντάρι, 137 λίτρες και 8 ουγγιές.

Η οκά, τρεις λίτρες και 2 ουγγιές ή 50 ουγγιές.

Τα μέτρα: ο πήχης για τα υφάσματα και το κοιλό για τα δημητριακά.

Ο πήχης ισοδυναμούσε με 25 δάχτυλα.

Όσο για το κοιλό υπήρχε το κοιλό της Θεσσαλονίκης και το κοιλό της Πόλης που είχε διαφορετικό βάρος.

Της Θεσσαλονίκης 85 οκάδες μακεδονικού σταριού και της Πόλης 22.

Το βασικό τουρκικό νόμισμα ήταν το ασημένιο γρόσι των 40 παράδων, δηλαδή το τουρκικό τάληρο.

Στο ευρωπαϊκό εμπόριο το αποκαλούσαν πιάστρο και ισοδυναμούσε με δύο γαλλικές λίβρες τουρνουά.

Ο παράς ήταν το γαλλικό σόλδι, ή πεντάρα.

Η κατώτερη υποδιαίρεση του τουρκικού νομίσματος ήταν το άσπρο.

Τρία άσπρα ισοδυναμούσαν με ένα παρά και σαράντα παράδες με ένα πιάστρο.

Το μπεσλίκ, το μικρότερο ασημένιο νόμισμα, αντιστοιχούσε σε πέντε παράδες, το ονλούκ σε 10 παράδες, το γιρμιλίκ 20, το ιζλότ 30 και το νέο ιζλότ ή γρόσι 40, το αλτμισλίκ 60, το ικιλίκ 80, το γιουσλούκ 100.

Αυτό το τελευταίο ήταν το μεγαλύτερο τουρκικό ασημένιο νόμισμα.

Οι Γάλλοι αποκαλούσαν το γιουσλούκ τουρκικό τάληρο, επειδή αντιστοιχούσε στο ουγγρικό τάληρο.

Το τάληρο της Ουγγαρίας ονομαζόταν στην Τουρκία καραγκρούς και στην Αίγυπτο πατάκα και αντιστοιχούσε σε τρία πιάστρα και 13 παράδες, το πιάστρο της Ισπανίας, η σεβιλλιάνα, τρία πιάστρα και 12 παράδες, το σαξωνικό τάληρο τρία πιάστρα και 12 παράδες, το βενετικό δουκάτο τρία πιάστρα και 12 παράδες και τέλος το ραγουζέϊκο δυο πιάστρα και πέντε παράδες.

Τα τουρκικά χρυσά νομίσματα ήταν το τσεκίνι φουντουκλή, το ζερμαμπούμπ και το μεσίρ.

Το τσεκίνι φουντουκλή ζύγιζε ένα δράμι και ένα δέκατο έκτο.

Ο χρυσός πουλιόταν στην Τουρκία σε μετικάλ και σε καράτια.

Δεκαέξι καράτια αντιστοιχούν σε ένα δράμι και 24 σε ένα μετικάλ.

Το χρυσό μετικάλ πουλιόταν εννέα πιάστρα και το καράτι 15 παράδες.

Το χρυσό δράμι είχε αξία έξη πιάστρα.

Η σχέση χρυσού και αργυρού ήταν ένα προς 15, ενώ στην Ευρώπη ένα προς 14.

Ο χρυσός ήταν ακριβότερος στην Τουρκία επειδή κινδύνευε πάντοτε από τις αρπακτικές διαθέσεις των οθωμανικών κυβερνήσεων.

Όλοι οι πλούσιοι στην Τουρκία φρόντιζαν να μετατρέπουν την περιουσία τους σε χρυσάφι.

Το τσεκίνι φουντουκλή ζύγιζε 17 καράτια. Είχε 13 καράτια καθαρό χρυσάφι και 4 σε κράμα.

Το τσεκίνι ζερμαμπούμπ, που ονομαζόταν σταμπούλ για να ξεχωρίζει από το τσεκίνι Καϊρου, το μεσίρ, ζύγιζε 13 καράτια (10 1/8 καράτια καθαρό χρυσάφι) και το μεσίρ της Αιγύπτου 13 καράτια.

Το Ουγγρικό τσεκίνι που λεγόταν μαντζιάρ, αντιστοιχούσε σε εφτά πιάστρα και ζύγιζε ένα δράμι (23 καράτια).

Το βενετικό τσεκίνι εφτάμιση πιάστα. Ζύγιζε ένα δράμι και 1/16 και ήταν το πιο περιζήτητο νόμισμα στην Τουρκία.

Ακολουθούσαν το ολλανδικό τσεκίνι και το τσεκίνι της Τοσκάνης.

Όλα τα άλλα νομίσματα αποτελούσαν στην Τουρκία εμπορεύματα.

Τα μεγάλα ποσά υπολογιζόταν σε πουγγιά.

Ένα πουγγί αντιστοιχούσε σε 500 πιάστρα
(Felix Beauiour, Tableau du Commerce de la Grece, forme d’ apres une annee moyenne depuis 1787 jusgu’ en 1797, A Paris 1800, τ. Β’, σ. 192-202).

Σύγχυση παρατηρείται γενικά στην αντιστοιχία των νομισμάτων κατά τον ΙΗ’ αιώνα.

Η πραγματική τιμή του πιάστρου δεν είχε ποτέ σταθερή αξία.

Στις αρχές του ΙΗ’ ισοδυναμούσε με πέντε φράγκα και στο τέλος με τέσσερα (A. Andreadis, L’administration financiere de la Grece sous la domination turgue, Paris 1910, σ. 5).

Κατά τον Σκαρλάτο Βυζάντιο (Η Κωνσταντινούπολις, τ. Γ’, σ. 251 κ. ε) το τουρκικό γρόσι ισοδυναμούσε το 1710 με 50 γαλλικά φράγκα, το 1775 με 2,69, το 1788 με 2 και το 1803 με 1,6.

Την υποτίμηση προκαλούσε η νοθεία των τουρκικών νομισμάτων.

Με αυτό τον τρόπο εκάλυπτε η Πύλη τα ελλείμματα που προκαλούσαν οι συχνοί πόλεμοι.

Έρευνα – δημοσίευση: Φανούριος Ζαχαριουδάκης, Μέλος της ΠΑ.Ε.ΔΗ κ. ΜΜΕ

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΘΕΜΑ

Η Αραβοκρατία στην Κρήτη (824 – 961 μ.Χ.)

Δημοσιεύτηκε

στις

Το 824 μ.Χ. καταλαμβάνουν την Κρήτη οι Άραβες Σαρακηνοί από τη βόρειο Αφρική και την Ισπανία, με αρχηγό τον Αμπού Χάψ Ομάρ (Απόχαψη) με απόβαση στην περιοχή της Ιεράπετρας και την αποσπούν από την ελληνική Βυζαντινή Αυτοκρατορία


Μεγάλη αντίσταση στους Άραβες προέβαλε η πρωτεύουσα της Κρήτης την περίοδο αυτή, η ισχυρή πόλη Γόρτυνα. Οι Άραβες με δυσκολία την κατέλαβαν και την κατέστρεψαν ολοσχερώς, όπως και εκατοντάδες ναών και αξιόλογων Χριστιανικών, Μινωικών και Ρωμαϊκών μνημείων της Κρήτη, όπως τον περίφημο ναό του Αποστόλου Τίτου, στη Γόρτυνα.

Ο Μητροπολίτης Κρήτης στη Γόρτυνα Κύριλλος, φονεύεται με μαρτυρικό θάνατο. Από τότε η «χώρα η εξακουστή η έμορφη Γορτύνη»: (Βλ.Βιντζέντζου Κορνάρου, Ερωτόκριτος, τ.Α΄. ,εκδ. Σύμπαν,(χ.χ.τ.), σ. 105), ύστερα από 1000 χρόνια δυναμικής παρουσίας στα πράγματα της Κρήτης, διαλύεται και πρωτεύουσα γίνεται το σημερινό Ηράκλειο ή Χάνδακας, όπως το ονόμασαν οι Άραβες, από την τεράστια προστατευτική τάφρο, χανδάκι (Chandak), που δημιούργησαν γύρω από την πόλη, για προστασία από τις πολιορκίες.

Η Κρήτη πλέον γίνεται ένα φοβερό βαρβαρικό και πειρατικό κέντρο στη Μεσόγειο, το φόβητρο και η μάστιγα των νησιών και των παραλίων περιοχών της Ελλάδος, με τις επιδρομές των «αθεωτάτων Κρητών», όπως ονομάζονται οι Αραβόκρητες στο βίο του Αγίου Αθανασίου του Αθωνίτου. Οι συγγραφείς της εποχής την αποκαλούν «βαρβαροτρόφο χώρα»:(Θεοδόσιος ο Διάκονος), είναι η «κατηραμένη χώρα των απίστων, η Θεόλετος Κρήτη» του Κωνσταντίνου του Πυρφυρογεννήτου.

Η αραβοκρατία της Κρήτης κράτησε 140 χρόνια. Την περίοδο αυτή της Αραβοκρατίας στην Κρήτη, έδρασαν και ο Άγιος Ευτύχιος Επίσκοπος Γορτύνης, ο αδελφός του Ευτυχιανός και η αδελφή τους Κασσιανή που ασκήτευσαν γύρω από τη Μονή της Οδηγήτριας στα Αστερούσια και τα λείψανά τους αποκαλύφθηκαν με όραμα στο Άγιο Ιωάννη τον Ξένο αργότερα. Με την περίοδο της Αραβοκρατίας συνδέεται η περιοχή Αμπαδιά (νότια περιοχή του Αμαρίου), η οποία κατά μία ερμηνεία, πήρε το όνομά της τον 9Ο μ.Χ. αιώνα από τον Αμπάδ, Σαρακηνό σεΐχη που εγκαταστάθηκε στην ορεινή αυτή περιοχή με τους άνδρες του μετά την κατάληψη της Κρήτης από τους Σαρακηνούς το 830 μ.Χ. Οι Αμπαδιώτες Σαρακηνοί παρέμειναν στην περιοχή αυτή και κατά την τουρκοκρατία.

Αποτελούσαν ξεχωριστή φυλή μεταξύ των υπολοίπων μουσουλμάνων, δεν ήταν τουρκογενείς, διατηρούσαν όχι μόνο τα παλαιά των ήθη και έθιμα, αλλά και τα χαρακτηριστικά της αφρικοαραβικής φυλής τους. Ήταν ζωηροί, ευκίνητοι, άξεστοι. Δεν είχαν έλθει ποτέ σε επιμιξία όχι μόνο με τους Χριστιανούς αλλά ούτε και με τους άλλους Οθωμανούς μετά την κατάληψη της Κρήτης από τους Τούρκους το 1669. Τις σχέσεις των Αμπαδιωτών με τους υπόλοιπους μουσουλμάνους χαρακτήριζε αμοιβαία περιφρόνηση.

Οι άλλοι μουσουλμάνοι θεωρούσαν τους Αμπαδιώτες κατωτέρους τους, φυλή ξένη και ταπεινή.Το όνομα Αμπαδιώτης μεταξύ αυτών αποτελούσε ύβρι. Αντίθετα οι Αμπαδιώτες μουσουλμάνοι, ήταν υπερήφανοι για την προέλευσή τους από παλαιούς μουσουλμάνους. Είχαν θρησκευτικές διαφορές από τους υπόλοιπους, δική τους γλώσσα, σε αντίθεση με τους άλλους ομοθρήσκους τους, που μιλούσαν ελληνικά, θεωρούσαν τους άλλους Οθωμανούς νόθους, γιατί προερχόταν σχεδόν όλοι από εξισλαμισθέντες Κρήτες:(Πρβλ.Διονυσίου Κόκκινου, Ακαδημαϊκού, Η Ελληνική Επανάσταση, σ.105). Τα εχθρικά αυτά συναισθήματα, των Αμπαδιωτών Μωαμεθανών, με τους υπόλοιπους Οθωμανούς, επιχείρησαν να εκμεταλλευτούν οι Χριστιανοί Κρήτες στην επανάσταση του 1821 και να συμμαχήσουν, αλλά προδόθηκαν απ’ αυτούς στον Πασά του Ηρακλείου.

Βέβαια την άποψη, ότι οι τουρκοκρητικοί της Αμπαδιάς Αμαρίου, που διακρινόταν από τους άλλους τουρκοκρητικούς, για το μικρό ανάστημα, τη μελαμψότητα και την ωμότητά τους, προοερχόταν από τους Άραβες, άλλοι ιστορικοί την απορρίπτουν. Κατ’ αυτούς, δεν υπάρχει καμία πληροφορία, ότι σώζονταν Άραβες στην Κρήτη στην επακολουθήσασα Βυζαντινή περίοδο, όπου έγινε συστηματικός εκχριστιανισμός της Κρήτης και στην μετέπειτα ενετοκρατία των 450 χρόνων, πριν την τουρκοκρατία: (Πρβλ. Στεφ. Ξανθουλίδου, Ιστορία της Κρήτης,εκδ. Ελληνική εκδοτική εταιρεία, Αθήνα 1981, σ.74). Τέλος στην τραγική αυτή περίοδο έδωσε ο περίφημος αραβομάχος Στρατηγός και μετέπειτα Βυζαντινός Αυτοκράτορας και Άγιος της Εκκλησίας Νικηφόρος Φωκάς, απελευθερώνοντάς την με μια γιγαντιαία απόβαση και φοβερή σφαγή των αραβοκρητών ως εκδίκηση για τις πέντε προηγούμενες πολύνεκρες προσπάθειες των Βυζαντινών.

Εκχριστιανίζει την Κρήτη με την βοήθεια των Αγίων Νίκωνος του Μετανοείτε και Αθανασίου του Αθωνίτου που έφερε γι΄ αυτό το σκοπό στην Κρήτη αλλά και του Ιωάννου του Ξένου.

Έτσι άντεξε η Κρήτη τα επόμενα 700 χρόνια συνεχούς σκλαβιάς (450 Ενετοκρατίας και 250 Τουρκοκρατίας).

ΕΥΤΥΧΙΟΣ Σ. ΚΑΛΟΓΕΡΑΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩN

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ
-ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ-

Facebook

-ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ-

Δημοφιλη