Πόσες πιθανότητες έχει να εκραγεί το ηφαίστειο της Σαντορίνης τα αμέσως επόμενα χρόνια; Μέχρι τώρα οι αναλύσεις έκαναν προβλέψεις με ορίζοντα εκατονταετιών. Για πρώτη φορά μια έρευνα εκτιμά πως οι πιθανότητες έκρηξης του ηφαιστείου στη Σαντορίνη τα επόμενα 5 χρόνια φτάνουν το 13% και μέσα στην επόμενη δεκαετία το 25%, ένα ποσοστό σημαντικό από γεωλογικής άποψης. Τα αποτελέσματα αυτής της έρευνας ανακοίνωσε στη Βιέννη, ενώπιον 20.000 ερευνητών που συμμετείχαν στο Ετήσιο Συνέδριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης Γεωεπιστημών, ο σεισμολόγος Γεράσιμος Παπαδόπουλος. Για να καταλήξει στα συμπεράσματά του χρησιμοποίησε ειδικά μαθηματικά μοντέλα με τα οποία ανέλυσε όλες τις εκρήξεις που έχουν σημειωθεί στη Σαντορίνη από το 197 π.Χ. έως το 1950, συμπεριλαμβανομένων εκρήξεων που δεν είχαν μελετηθεί μέχρι σήμερα.
Η συγκεκριμένη εκτίμηση προκάλεσε αίσθηση καθώς για πρώτη φορά επιχειρεί να δώσει βραχυπρόθεσμες πιθανότητες για το ηφαίστειο της Σαντορίνης, αντί για εκτιμήσεις σε βάθος αιώνων. Η Σαντορίνη αποτελεί, άλλωστε, ένα μοναδικό φυσικό εργαστήριο που ελκύει το παγκόσμιο επιστημονικό ενδιαφέρον – περίπου το 1600 π.Χ. σημειώθηκε εκεί η περίφημη μινωική έκρηξη, η οποία θεωρείται η πιο ισχυρή ηφαιστειακή έκρηξη που έχει ζήσει ποτέ ο άνθρωπος.
«Η Σαντορίνη, ένας παγκόσμιος τουριστικός προορισμός με 3 εκατ. επισκέπτες ετησίως, προκαλεί παγκόσμιο ενδιαφέρον για δύο λόγους», λέει στα «ΝΕΑ» ο Γεράσιμος Παπαδόπουλος. «Πρώτον, από γεωφυσική άποψη λόγω του ηφαιστείου το οποίο μελετούν ερευνητικές ομάδες από ολόκληρο τον κόσμο και, δεύτερον, επειδή περιέχει κινδύνους όχι μόνο ηφαιστειακών εκρήξεων αλλά και σεισμών και τσουνάμι. Για τον λόγο αυτό έχουν γίνει πολλές επιστημονικές προσπάθειες ώστε να εκτιμηθεί το πότε θα συμβεί η επόμενη έκρηξη. Εχουμε κάνει προσπάθειες που υπολογίζουν με τι ρυθμό συσσωρεύεται μάγμα στον μαγματικό θάλαμο κάτω από το ηφαίστειο ενώ κάποιοι επιστήμονες έχουν συσχετίσει τις μακροχρόνιες μεταβολές στη στάθμη της θάλασσας με τις ηφαιστειακές εκρήξεις. Ομως και οι δύο αυτές προσεγγίσεις κάνουν υπολογισμούς σε βάθος εκατονταετιών ή και περισσότερο», εξηγεί.
Η ειδοποιός διαφορά
Για τον λόγο αυτό ο Γεράσιμος Παπαδόπουλος εφάρμοσε μια άλλη μέθοδο, συνεχίζοντας μια έρευνα που είχε ξεκινήσει από το 2005, αυτή τη φορά με νέα, πιο προηγμένα υπολογιστικά εργαλεία. «Στην έρευνά μου συγκέντρωσα όλα τα ιστορικά στοιχεία για τις ηφαιστειακές εκρήξεις στη Σαντορίνη, δηλαδή για τις εκρήξεις που συνέβησαν μετά τη μεγάλη έκρηξη του 1600 π.Χ. και τα συνδύασα με γεωλογικές παρατηρήσεις.
Βρέθηκε ότι από το 197 π.Χ. μέχρι και το 1950 έχουν συμβεί 14 εκρήξεις μικρού ή μεσαίου μεγέθους μέσα στην Καλδέρα, εκτός από μία που σημειώθηκε το 1650 στο υποθαλάσσιο ηφαίστειο Κολούμπος. Σε αυτές περιλαμβάνονται και τρεις εκρήξεις που δεν τις ξέραμε, του 1572, του 1667 και του 1778. Στη συνέχεια προσπάθησα με στατιστικές και πιθανοτικές μεθόδους να προσεγγίσω σε πιο κοντινό χρόνο τις εκρήξεις που ενδέχεται να συμβούν στη Σαντορίνη τα επόμενα χρόνια.
Για να είναι ακόμη πιο αξιόπιστη η προσέγγιση, έπρεπε να δώσουμε βαρύτητα στην κάθε έκρηξη ως προς την αξιοπιστία της. Αυτό ήταν κάτι που έγινε για πρώτη φορά. Χρησιμοποιώντας μια κλίμακα από το 1 ως το 4, όπου το 1 αντιστοιχεί σε χαμηλή αξιοπιστία και το 4 σε βεβαιότητα εξέτασα τα στοιχεία που είχαμε μέχρι σήμερα και επανυπολόγισα για όλες τις εκρήξεις το μέγεθός τους βάσει της 8βάθμιας κλίμακας που είναι γνωστή ως δείκτης ηφαιστειακής εκρηκτικότητας».
Ετσι καταρτίστηκε ένας καινούργιος κατάλογος με τις ιστορικές ηφαιστειακές εκρήξεις στη Σαντορίνη. «Με βάση αυτό», συνεχίζει ο κ. Παπαδόπουλος, «χρησιμοποίησα δύο βασικά μαθηματικά μοντέλα, γνωστά από τη σεισμολογία, το μοντέλο της τυχαίας κατανομής, δηλαδή ένα μοντέλο που θεωρεί ότι οι εκρήξεις έγιναν σε τυχαίους χρόνους και δεν έχουν σχέση αιτιότητας μεταξύ τους και άλλα, πιο κατάλληλα μαθηματικά μοντέλα τα οποία εισάγουν ένα είδος μνήμης, είναι πιο πολύπλοκα και λαμβάνουν υπόψη τους όχι μόνο τους χρόνους που έγιναν οι εκρήξεις αλλά και το κατά πόσο ο χρόνος αυτός έχει επηρεαστεί από τις προηγούμενες εκρήξεις», λέει ο Γεράσιμος Παπαδόπουλος.
«Με βάση αυτά ανακοίνωσα στο συνέδριο ότι τα μοντέλα που θεωρούνται πιο αξιόπιστα δίνουν πιθανότητες 13% για μία έκρηξη στην επόμενη 5ετία και περίπου 25% στην επόμενη δεκαετία. Για πρώτη φορά έχουμε μια σημαντική πρόοδο στον τομέα αυτό, επιστημονικά ενδιαφέρουσα και χρήσιμη για την πολιτική προστασία. Βέβαια, όταν μιλάμε για έκρηξη του ηφαιστείου δεν αναφερόμαστε σε εκρήξεις Πλίνιου τύπου – δεν υπάρχει περίπτωση να έχουμε εμείς στο χρονικό διάστημα που αναφερόμαστε μια έκρηξη με το τεράστιο μέγεθος της μινωική έκρηξης, καθώς το ηφαίστειο δεν έχει ολοκληρώσει τον κύκλο που χρειάζεται για να φτάσει σε αυτό το δυναμικό».
Στο πρόσφατο συνέδριό της η Ευρωπαϊκή Ενωση Γεωεπιστημών απένειμε στον Γεράσιμο Παπαδόπουλο το Μετάλλιο Sergey Soloviev για την προώθηση καινοτόμων ερευνών σχετικά με τους γεωκινδύνους σε διάφορες περιοχές του κόσμου.
www.tanea.gr
Ακολουθήστε το Cretanmagazine στο Google News και στο Facebook
